# صمخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صمخ

الصماخ، بالكسر: خرق الأذن الباطن الذي يفضي إلى الرأس، تميمية، كالأصموخ بالضم، والسين لغة فيهما، وقد مرت الإشارة إليه، والجمع أصمخة وصمخ وصمائخ. وضرب الله على أصمختهم، إذا أنامهم. وهو جمع قلة. وفي حديث علي رضي الله عنه: أصغت لاستراق صمائخ الأسماع هي جمع صماخ كشمائل وشمال. وغلط شيخنا مرتين حيث استدركه في آخر مادة الصاخة، وصحفه بالمصايخ. ويقال إن الصماخ هو الأذن نفسها، وذكره الجوهري مستدلا بقول العجاج. والصماخ: القليل من الماء، والصواب أن الصماخ البئر القليلة الماء، والجمع صمخ. يقال للعطشان: إنه لصادي الصماخ. والصماخ، بالضم: اسم ماء. وصمخه يصمخه صمخا إذا أصاب صماخه بأن عقره بعود أو غيره. وعن ابن السكيت: صمخعينه يصمخها صمخا، إذا ضربها بجمع، بضم الجيم، كفه، وفي بعض الامهات: يده. وعن أبي عبيد: صمخت الشمس وجهه: أصابته. وقال شمر: صمخته الشمس إذا اشتد وقعها عليه. وامرأة صمخة، كفرحة: غضة. والصماخة، كجبانة: القطنة. وعن أبي عبيد: الصمخ والصمغ، بالكسر: شيء يابس يوجد في أحاليل - جمع إحليل - الشاء، هكذا عندنا بالهمز، وفي غالب النسخ: الشاة، بالتاء في آخره، أي في إحليل ضرعها بعيد ولادتها، فإذا فطر ذلك أفصح لبنها بعد ذلك واحلولى، ويقال للحالب إذا حلب الشاة: ما ترك فيها فطرا. الواحدة بهاء صمخة وصمغة.
 ومما يستدرك عليه: صمخ أنفه: دقه، عن اللحياني. والصمخ: كل ضربة أثرت. قال أبو زيد: كل ضربة أثرت في الوجه فهو صمخ.

### Türkçe

**الصماخ**، kesre ile: başın içine açılan kulağın iç deliği; Temîm lehçesidir; damme ile **الأصموخ** gibi; **السين** de ikisinde bir dildir; ona işaret geçmişti; çoğulu **أصمخة** ve **صمخ** ve **صمائخ**tır. “Allah onların **أصمختهم**’i üzerine vurdu” denir; onları uyuttuğu zaman. Bu, azlık çoğuludur. Ali رضي الله عنه hadîsinde: “**أصغت** **لاستراق** **صمائخ** **الأسماع**”; **صمائخ** **صماخ**’ın çoğuludur; **شمائل** ve **شمال** gibi. Şeyhimiz iki defa yanıldı; onu **الصاخة** maddesinin sonunda istidrâk ettiğinde; ve onu **بالمصايخ** diye tashîf etti. Ve denilir ki **الصماخ** bizzat kulağın kendisidir; Cevherî onu, ‘Accâc’ın sözüyle delil getirerek zikretti. Ve **الصماخ**: suyun azı; doğru olan, **الصماخ**’ın suyu az olan kuyu olmasıdır; çoğulu **صمخ**tır. Susamış kimse için: “O, elbette **صادي الصماخ**’tır” denir. Ve **الصماخ** damme ile: bir suyun adıdır. Ve **صمخه يصمخه صمخا**: bir değnek veya başkasıyla onu yaralayarak onun **صماخه**’ına isabet ettirdiği zaman. İbnü’s-Sikkît’ten: **صمخ عينه يصمخها صمخا**; **بجمع** ile—**الجيم**’in dammesiyle—avucuyla vurduğu zaman; bazı ana kaynaklarda: eli. Ebû ‘Ubeyd’den: “**صمخت الشمس وجهه**”: ona isabet etti. Şemr dedi: “**صمخته الشمس**”: onun üzerine vuruşu şiddetlendiği zaman. Ve **امرأة صمخة**، **كفرحة**: taze. Ve **الصماخة**، **كجبانة**: pamuk. Ebû ‘Ubeyd’den: **الصمخ** ve **الصمغ**، kesre ile: koyunun—**إحاليل** ( **إحليل**’in çoğulu)—içinde bulunan kuru bir şey; bizde hemze ile böyledir; nüshaların çoğunda: sonunda **التاء** ile **الشاة**; yani doğumundan uzak bir zamanda memesinin **إحليل**’inde; o yarıldığı zaman, bundan sonra sütü daha fasih olur ve **احلولى**; ve koyunu sağan kimseye, koyunu sağdığı zaman: “Onda **فطرا** bırakmadı” denir. Tekili, **بهاء** ile: **صمخة** ve **صمغة**.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **صمخ أنفه**: onu ezdi; Lihyânî’den. Ve **الصمخ**: iz bırakan her darbe. Ebû Zeyd dedi: yüzde iz bırakan her darbe, o **صمخ**tur.
