# صمر (ص-م-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - م - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والراء والميم معهما
ص ر م، م ر ص، ص م ر، م ص ر مستعملات
صرم:
الصَّرْمُ دَخيلٌ.
والصَّرْمُ: قَطعٌ بائِنٌ لحَبْل وعِذْقٍ ونحوه.
والصِّرامُ: وقت صِرام النّخْل، وصَرَمَ العِذْقُ عن النَّخْلة، وأصْرَمَ النَّخْلُ اذا حان وقتُ اصِطِرامِه.
والصَّريمة: إحكامُكَ أمراً والعَزْمُ عليه.
وقوله تعالى: "وأَصْبَحَتُ كالصَّريمِ" أي كاللَّيلِ.
والصَّريمةُ: الرأيُ النافِذُ.
والصريمة: الرَّمْلُ المُتَصَرِمُ من مُعظَم الرَّملِ، قال: به لا بظَبْيٍ بالصريمةِ أَعْفَرا والصِّرْمةُ: قطيعٌ من الاِبلِ نحوُ ثلاثين.
والصِّرْمُ: طائفة من القومِ ينزِلون بِابلِهم في ناحيةِ الماء فهم أهل صَرْمٍ، والجمع على أصرام، ثم يُجمَع على أصارم.
وصَرمَ الرجلُ صَرامةً فهو صارمٌ: ماضٍ في أمره.
وناقَةٌ مُصَرَّمةٌ، وذلك أن يُصَرَّم طُبْيُها فيَقْرَحُ عمداً حتى يفسُدَ الإِحليلُ فلا يخرُجُ منه لَبَنٌ، فيَيْبَسُ وذلك أقْوَى لها.
والصِّرْمةُ: قِطعةٌ من السَّحاب، قال النابغة: تُزجى مع الليل، من صُرّادِها، صِرَما وتَصَرَّمَتِ الأيّام والسَّنَةُ والأمر أي انقَضَى.
وانصَرَمَ الأَمرُ والشيءُ اذا انقطع فذَهَبَ.
وأَصْرَمَ الرجلُ: ساءَتْ حالُه وفيه تماسُكٌ بَعْدُ، والاسْمُ الاصِرامُ.
وصَرامِ: الحَرْبُ، قال الكُمَيت: على حين دَرَّةٍ من صَرامِ وسَيْفٌ صارمٌ أي قاطِعٌ ذو صَرامةٍ.
مرص:
المَرْصُ: غَمْزُ الثَّدْيِ بالأصابع، والمَرْسُ مثلُه، إِلاّ أنَّه يُمْرَسُ في الماء حتى يَتَمَيَّثَ فيه، ومَرَسَ ومرص واحد.
رمص:
الرَّمَصُ: غَمَصٌ أبيضُ تَلْفِظُه العَيْنُ فتَوْجَع له. وعينٌ رَمْصاءُ وقد رَمِصَتْ رَمَصاً اذا لَزِمَها ذلك.
صمر:

صَمَرَ الماء يَصمُر صُمُوراً اذا جَرَى من حَدورٍ في مُستَوٍ، فسَكَنَ فهو يَجري، وذلك الموضعُ يُسَمَّى ضِمرَ الوادي.
وصَيمَرةُ: أرضٌ مِنْ مِهرِجان، وإليها يُنْسَب الجُبْنُ الصَّيْمَريُّ.
مصر:
المَصْرُ: حَلبٌ بأَطرافِ الأصابِع، السَّبّابةِ والوُسْطَى والإِبْهام.
وناقةٌ مَصُورٌ اذا كانَ لَبَنُها بَطيءَ الخُروج، لا تُحْلَبُ إِلاّ مَصْراً.
والتَمَصُّر: حَلْبُ بَقايا اللَّبَن في الضَّرْعِ بعد الدَّرِّ، وصار مستعمَلاً في تَتَبُّع الغَلَّةِ ونحوِها، يقال: لهم غَلَّةٌ يَتَمَصَّرونَها.
وَمصَّرَ عليه الشيءَ اذا أعطاه قليلاً قليلاً.
والمِصْرُ: كُلُّ كُورةٍ تُقام فيها الحُدودُ وتُغزَى منها الثُغُور، ويُقسَم فيها الفّيْءُ والصَّدَقات من غير مُؤامَرة الخليفة، وقد مَصَّرَ عُمَرُ بن الخطّاب سبعةَ أمصارٍ منها: البصرةُ والكوفةُ، فالأمصارُ عند العَرَبِ تلكَ.
وقوله تعالى: "اهبِطُوا مِصْراً" من الأمصار، ولذلكَ نَوَّبَه، ولو أراد مِصرَ الكورةَ بعَينِها كما نَوَّنَ، لأنَ الاسْمَ المؤنَّثَ في المعرفةِ لا يُجرَى.
ومِصْرُ هي اليَومَ كورةٌ معروفةٌ بعَينِها لا تُصْرَفُ.
والمَصيرُ: المِعَى، وجمعُه مُصْرانٌ كالغَدير والغُدْران، والمَصارين خَطَأٌ.
والمُمَصَّرُ: ثوبٌ مصبُوغ فيه صُفْرةٌ قليلةٌ.

##### Türkçe

باب **الصاد** ve**الراء** ve**الميم** onlarla beraber
**ص ر م**، **م ر ص**، **ص م ر**، **م ص ر** kullanımdadırlar.

**صرم**:
**الصَّرْمُ** dâhildir.
Ve **الصَّرْمُ**: ip ve salkım ve benzeri için ayrık bir kesmedir.
Ve **الصِّرامُ**: hurma ağaçlarının kesim vakti; ve salkım hurma ağacından kesildi; ve hurma ağaçları, onun kesilme vakti geldiğinde **أصْرَمَ** oldu.
Ve **الصَّريمة**: senin bir işi sağlamlaştırman ve ona azmetmendir.
Ve Yüce sözü: “وأَصْبَحَتُ كالصَّريمِ” yani gece gibi.
Ve **الصَّريمةُ**: nüfuz eden görüştür.
Ve **الصريمة**: kumun çoğundan kopmuş (ayrılmış) kumdur; dedi ki: onda, **بالصريمةِ** bir ceylan ile değil, daha tozlu (olan) ile. Ve **الصِّرْمةُ**: develerden bir sürüdür; yaklaşık otuz.
Ve **الصِّرْمُ**: kavimden bir taifedir; develeriyle suyun bir yanında konaklarlar; onlar **صَرْمٍ** ehli olurlar; çoğulu **أصرام** üzerinedir; sonra **أصارم** üzerine toplanır.
Ve adam **صَرمَ** (oldu) **صَرامةً**; o hâlde o **صارمٌ**dur: işinde ilerleyicidir.
Ve **مُصَرَّمةٌ** bir deve; bu, onun memesinin ucu kesilip kasten yaralanmasıdır; ta ki idrar yolu bozulup ondan süt çıkmasın; böylece kurur; bu, ona daha kuvvetlidir.
Ve **الصِّرْمةُ**: buluttan bir parçadır; Nâbiga dedi ki:
Gece ile sürülür, onun soğuklarından, parçalar hâlinde.
Ve günler ve yıl ve iş **تَصَرَّمَتِ**; yani sona erdi.
Ve iş ve şey **انصَرَمَ**; kesildiğinde, gidip gitti.
Ve adam **أَصْرَمَ**: hâli kötüleşti; onda yine de bir tutunma vardır; isim **الاصِرامُ**dur.
Ve **صَرامِ**: savaştır; Kümeyt dedi ki:
**صَرامِ**den bir şiddet vaktinde.
Ve **سَيْفٌ صارمٌ**: yani kesici, **صَرامةٍ** sahibi.

**مرص**:
**المَرْصُ**: memeyi parmaklarla sıkmaktır; ve **المَرْسُ** onun gibidir; ancak o, suda ovulur ki onda yumuşayıp gevşesin; ve **مَرَسَ** ile **مرص** birdir.

**رمص**:
**الرَّمَصُ**: gözün dışarı attığı beyaz bir çapaktır; ondan dolayı göz ağrır. Ve **رَمْصاءُ** bir göz; ve ona bu yapıştığında **رَمِصَتْ** **رَمَصاً** (oldu).

**صمر**:

Su **صَمَرَ** eder, **يَصمُر** **صُمُوراً**; bir yokuştan düzlüğe akıp da sakinleştiğinde, hâlbuki akmaktadır; ve o yer **ضِمرَ الوادي** diye adlandırılır.
Ve **صَيمَرةُ**: Mihracân’dan bir arazidir; ve **الجُبْنُ الصَّيْمَريُّ** ona nisbet edilir.

**مصر**:
**المَصْرُ**: parmak uçlarıyla sağmaktır; işaret parmağı, orta parmak ve başparmakla.
Ve **مَصُورٌ** bir deve; sütü yavaş çıkarsa, ancak **مَصْراً** ile sağılır.
Ve **التَمَصُّر**: akıştan sonra memedeki sütün kalıntılarını sağmaktır; ve verimi ve benzerini takip etmede kullanılır oldu; denir ki: onların bir verimi vardır, onu **يَتَمَصَّرونَها**.
Ve bir şeye karşı **وَمصَّرَ**: ona azar azar verdi.
Ve **المِصْرُ**: her bir bölgedir ki onda hadler uygulanır, ondan sınır boylarına gazâ edilir, onda fey ve sadakalar halifenin danışması olmaksızın taksim edilir; ve Ömer b. Hattâb yedi **أمصارٍ** **مَصَّرَ** etti; onlardan: Basra ve Kûfe; işte Araplar katında **الأمصارُ** bunlardır.
Ve Yüce sözü: “اهبِطُوا مِصْراً” şehirlerden bir şehre; bunun için onu tenvinledi; eğer belirli bir bölge olan Mısır’ı kastetseydi, onu tenvinlemezdi; çünkü marifede müennes isim cer edilmez (gayr-i munsarif olur).
Ve **مِصْرُ** bugün belirli bir bölgedir; sarf olunmaz.
Ve **المَصيرُ**: bağırsaktır; çoğulu **مُصْرانٌ**dur; tıpkı **الغَدير** ve **الغُدْران** gibi; ve **المَصارين** hatadır.
Ve **المُمَصَّرُ**: içinde az bir sarılık ile boyanmış bir elbisedir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصُمارى، بالضم: الدُبُرُ. والصَمَرَ بالتحريك: النَتْنُ. يقال: يَدي من السَمَكِ صَمِرَةٌ. والصُمْرُ بالضم: الصُبْرُ. ويقال: أدهقْت الكأسَ إلى أَصبارِها وأَصْمارِها، بمعنىً. ورجلٌ صَميرٌ: يابسُ اللحم على العظام تَفوحُ منه رائحةُ العَرَق.

##### Türkçe

**الصُمارى**، zamme ile: **الدُبُرُ**. Ve **الصَمَرَ** (harekeli olarak): **النَتْنُ**. Denir ki: “Balıktan elim **صَمِرَةٌ**(dur).” Ve **الصُمْرُ** zamme ile: **الصُبْرُ**. Ve denir: “Kadehi, **أَصبارِها** ve **أَصْمارِها**’sına kadar doldurdum”; aynı mânâ ile. Ve **رجلٌ صَميرٌ**: kemikler üzerinde eti kuru olan; ondan ter kokusu yayılan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ر م
صرم ، رصم ، صمر ، رمص ، مرص ، مصر : مستعملة .
مرص : قال الليث : المَرْصُ للثَّدْيِ وغيرِه ، وهو غَمْزٌ بالأصابع . والْمَرْسُ : الشيءُ يُمرَس في الماء حتى يَتَمَيَّثَ فيه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : المَرُوصُ والدَّرُوسُ : النّاقَةُ السَّريعةُ .
قال : والنَّشُوصُ : العظيمةُ السَّنام . والمَصُوصُ : القَمِئَةُ ، والشخوص : النضوة من التعب . والعَرُوصُ : الطيبةُ الرائحة إذا عَرِقَتْ .
صمر : أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : التصْميرُ : الْجَمْع والمَنْع ، يقال : صَمَر مَتاعَه وصَمَّرَه وأَصْمَرَه . والتَّصْمِيرُ أيضاً : أن يَدْخُل الرجلُ في الصُّمَيْرِ وهو مَغيبُ الشمس ، يقال : أَصْمَرَنا وصَمَّرْنَا ، وأقْصرْنا وقَصَّرْنا ، وأَعْرَجْنَا وعَرَّجْنَا بمعنًى واحد .
وقال اللّيث : صَمَرَ الماءُ يَصْمُر صُمُوراً : إذا جرى مِن حَدُورٍ في مُسْتَوٍ ، فَسَكَنَ فهو يَجرِي ، وذلك المكانُ يُسَمَّى صِمْرَ الوادي .
قال : وصَيْمَرَةُ : أرضٌ مَهْرَحان ، وإليها يُنسبُ الْجُبْن الصَّيْمَرِي .
الفرّاء : أدهقْتُ الكأسَ إلى أَصْبَارِها وأَصْمَارِها ، أي : إلى أعلاها الواحد صَيْر وصُمْر .
وفي حديثِ عليَ أنه أعطَى أبا رافع حَتِيّاً وعُكَّةَ سَمْنٍ . وقال : ادْفَعْ هذه إلى أسماءَ بِنْتِ عُمَيْس وكانت تحتَ أَخيهِ جعفر لِتَدْهُنَ بني أخيه من صَمَر البحر ، وتُطعمهم من الحَتِيّ .
أمَّا صَمَرُ البحرِ : فهو نَتْنُ ريح غَمَقِه ووَمَدِه ، والْحَتِيُّ : سَوِيقُ الْمُقْل .
عمرو عن أبيه قال : الصُّمَارَى : الاست لنَتْنها .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : الصَّمْر : رائحةُ السَّمَكِ الطّرِيّ . والصَّمْرُ : غَتْمُ البَحْر إذا خَبّ وخَبِيبُه : تَناطُح أمْوَاجِه .
ابنُ دُرَيد : رَجُلٌ صَمِيرٌ : يابِسُ اللَّحم على العَظْم .
رمص : أبو عُبَيْد : رَمَصَ اللَّهُ مصيبتَه ، أي : جَبَرها .
وقال الليث : الرَّمَص : عَمَصٌ أبيض تَلفِظُه العَيْن فتَوْجَع له . عَينٌ رَمْصاءُ ، وقد رَمِصَتْ رَمَصاً : إذا لَزِمها ذلك .
ابن دُرَيد : رَمِيص : اسمُ بلدٍ .
مصر : أبو عُبيد عن الأصمعيّ : ناقة مَصُورٌ : وهي التي يُتَمَصّر لبنُها قليلاً قليلاً .
وقال الليث : المَصْرُ : حَلْبٌ بأطراف الأصابع ، السّبابة والوُسْطى والإبهام ونحو ذلك . وناقةٌ مَصُور : إذا كان لبنُها بطيءَ الخروج لا يُحلَب إلاّ مَصْراً .
والتمصُّر : حَلْبُ بَقايا اللبن في الضَّرْع بعد الدَّرّ وصار مستعمَلاً في تتبُّع القِلّة ، يقولون : تمتصِرُونها . ومَصَّر فلانٌ غَطاءَه تمصيراً : إذا فَرّقه قليلاً قليلاً .
وقولُ الله جلّ وعزّ : ( اهْبِطُواْ مِصْرًا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ ) ( البقرة : 61 ) .
قال أبو إسحاق : الأكثر في القراءة إثباتُ الألف وفيه وجهان جائزان : يرادُ بها مصرٌ من الأمصار ؛ لأنهم كانوا في تِيهٍ ، وجائز أن يكون أراد مصرَ بعيْنِها ؛ فجعل مِصْرَ اسماً للبلد فصَرفَ ، لأنه مذكَّر سُمِيَ به مذكّر . ومن قرأ : ( مصرَ ) بغير ألفٍ أراد مِصْرَ بعينِها ؛ كما قال : ( ادْخُلُواْ مِصْرَ إِن شَآءَ اللَّهُ ءَامِنِينَ ) ( يوسف : 99 ) ولم يُصرَف ، لأنه اسم المدينة فهو مذكَّر سمّيَ به مؤنث .
وقال اللّيث : المِصْرُ في كلام العرب : كلّ كُورةٍ . تُقام فيها الحُدود ويُقسَم فيها الفَيْءُ والصدقاتُ من غير مؤامرة الخليفة ، وكان عمرُ رضي الله عنه مَصّر الأمصارَ منها البَصْرة والكوفة . والأمصار عند العرب تلك .
قال : ومصر : الكورة المعروفة لا تصرف .
وقال غيره : المصر : الحد .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ قال : قيل للكوفة والبَصْرة : المِصْران لأن عُمَر قال : لا تَجعلوا البحرَ فيما بيني وبينكم مَصِّرُوها ، أي : صيِّروها مِصْراً بين البحر وبيني ، أي : حدّاً .
قال : والمِصْرُ : الحاجز بين الشيئين .
وقال عديّ بن زيد :
وجَعَل الشمسَ مِصْراً لا خَفاءَ به
بين النهار وبين الليلِ قد فَصَلاَ
أي : حدّاً .
ويقال : اشتَرى الدارَ بمُصُورِها ، أي : بحُدودها .
أبو عُبَيد : الثِّيابُ المُمَصَّرة : التي فيها شيءٌ من صُفْرة ليست بالكثيرة .
ثعلب عن ابن الأعرابي : ثوبٌ ممصَّر : مصبوغٌ بالعِشْرِق ، وهو نَباتٌ أحمَرُ طيّبَ الرّائحة ، تستعمله العرائس ، وأَنشدَ :
مُختلِطاً عِشْرِقُهُ وكُرْكُمُهْ
قال : والمِصْرُ : الحدُّ في كلّ شيءٍ . والمِصْرُ : الحدُّ في الأرضين خاصّة .
قال : والمَصْرُ : تَقطُّعُ الغَزْلِ وتَمسُّخُه ، امَّصَرَ الغَزْلُ : إذا تَمَسَّخه .
قال : والمُمَصَّرَة : كُبّة الغَزْل ، وهي المُسَفَّرة .
وقال شمر : قيل : الممصَّرُ من الثياب : ما كان مَصْبوغاً فغُسِل .
وقال أبو سَعِيد : التَّمصير في الصَّبغ : أن يَخرج المصبوغُ مبقَّعاً لم يَستحكمْ صَبغُه .
قال : والتَّمصر في الثياب : أن تَتَمشَّق تَخرُّقاً من غير بلًى .
قال : والمَصِيرُ : المِعَى ، وجمعُه مُصْران ؛ كالغَدِير والغُدْران .
وقال الليث : المَصَارين خطأ .
قلتُ : المَصارين جمعُ المُصْران ، جمعته العرب كذلك على توهُّم النون أنها أصليّة ، وكذلك قالوا : قُعُود وقِعْدان ، ثم قَعادِين جمع الجمع . وكذلك توهَّموا الميمَ في المَصير أنها أصليّة فجَمعوها على مُصْران ؛ كما قالوا لجَماعَة مَصادِ الجَبَل : مُصْدان .
رصم : أهمله الليث .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الرَّصَم : الدُّخولُ في الشِّعْب الضيِّق . والصَّرْمُ : الهِجران ، في موضعه .
صرم : قال الليث : الصَّرْمُ : دَخيل . والصَّرْمُ : القطعُ البائنُ للحبْل والعِذْق ، ونحوُ ذلك الصِّرام ؛ وقد صَرَمَ العِذْقُ عن النخلة . وأَصرَمَ النخلُ : إذا حانَ وقتُ صِرَامِه .
والصُّرْمُ : اسمٌ للقطيعة ، وفِعلُه الصَّرْم . والمُصَارمَة بين الاثنين .
والصَّرِيمة : إحكامُك أمراً وعَزْمُك عليه .
وقال الله جلّ وعزّ : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ) ( القلم : 20 ) .
قال الفرّاء : ( كالصَّريم ) ، يريد : اللّيلَ المسوَدَّ ، ونحو ذلك قال الزجّاج .
قال : وقوله : ( حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ ) ( القلم : 22 ) ، إن كنتم عازمين على صِرام النخل .
أبو عُبَيد عن أبي عُبَيْدة : الصَّرِيمُ : الصبح . والصَّرِيمُ : اللَّيل .
وقال بِشر في الصَّريم بمعنى الصُّبح يصف ثَوْراً :
فباتَ يقولُ أَصْبِحْ لَيْلُ حتى
تَكَشَّفَ عن صَرِيمته الظَّلاَمُ
قال : ومن الليل قولُ الله تعالى : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ) ( القلم : 20 ) يعني احترقتْ فصارت سوداءَ مِثْل اللّيل .
وقال الأصمعيّ وأبو عمرو في قوله : تكشَّفَ عن صَرِيمته ، أي : عن رَمْلَته التي هو فيها ، يعني الثوّر ، وكذلك قال ابن
الأعرابي .
وقال قَتادة في قوله : ( للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ ( ، قال : كأنها صُرِمتْ .
وقيل : الصَّرِيم : أرضٌ سَوْداء لا تُنبِت شيئاً .
وقال شَمِر : الصَّريمُ : الليل ، والصَّرِيمُ : النهار ؛ يَنْصَرم النهارُ من اللّيل ، واللّيلُ من النهار .
قال : ويُروى بيت بشر :
تَكَشَّف عن صَرِيميه
قال : وصَرِيماه أوّلُه وآخره .
وقال الأصمعي : الصَّرِيمةُ من الرَّمل : قطعةٌ ضخمةٌ تَنْصَرِمُ عن سائر الرمال ، وتُجمع الصَّرائم .
أبو عُبيد : الصِّرْم : الفِرْقة من الناس ليسوا بالكثير وجمعُه أصْرام .
وقال الطِّرِمّاح :
يا دارُ أقوَتْ بعد اصْرامِها
عاماً وما يُبكيكَ من عامِها
وقال أبو زيد : الصِّرمةُ : ما بين العشر إلا الأربعين من الإبل .
ثعلب عن ابن الأعرابي : جاء فلانٌ صَرِيمَ سَحْرٍ : إذا جاء بائساً خائفاً .
وقال في موضعٍ آخر : أنا من هذا الأمر صريم سحر ، أي : آيس منه .
الليث : رجل صارِمٌ ، أي : ماضٍ في كلّ أمر ، وقد صَرُم صرامةً .
قال : وناقةٌ مصرَّمةٌ ، وذلك أن يُصَرَّم طُبْيُها فيُقْرَحَ عَمْداً حتى يَفْسُد الإحليل فلا يخرج اللبن فيَيْبَس ، وذلك أقوى لها .
وقال نُصير الرازي فيما روى عنه أبو الهيثم قال : ناقةٌ مصرَّمةٌ : هي التي صَرَمَها الصِّرَارُ فوقَّذَها ، وربما صُرِمَتْ عَمْداً لتَسْمَن فتُكْوَى .
قلت : ومنه قولُ عنترة :
لُعِنَتْ بمَحْروم الشَّراب مصرَّمِ
ويقال : أصرَمَ الرجُل إصرَاماً فهو مُصْرِم : إذا ساءَتْ حالُه وفيه تماسُك ؛ والأصلُ فيه أنه بقيتْ له صِرْمة من المال ، أي : قطعة .
وسيفٌ صارِمٌ : أي : قاطع . وصَرَامِ : من أسماء الحرب .
قال الكُمَيت :
جَرَّدَ السيفَ تَارَتين من الدَّهرِ
على حينَ دَرَّةٍ من صَرامِ
وقال الجعْدِيّ :
ألا أبلغْ بني شيبانَ عنِّي
فقد حَلبتْ صَرامُ لكم صَراهَا
وصَرامُ من أسماء الحرب ، وفي ( الألفاظ ) لابن السكّيت : صُرامُ : داهية ، وأنشد :
على حين دَرّةٍ من صُرامِ
والصَّرْماءُ : الفَلاةُ من الأرض ، وقال :
على صَرْماءَ فيها أصْرَماها
وخِرِّيتُ الفَلاةِ بها مَليل
قال ابن السكّيت : الأصرَمان : الذئب والغُراب ، لأنّهما انصَرَما من النّاس ، أي : انقطعا .
أبو عُبَيد عن الفرّاء : فلانٌ يأكُل الصَّيْرَم في اليوم واللّيلة : إذا كان يأكلُ الوَجْبَة .
قال أبو عُبَيدة : هي الصَّيْلَم أيضاً وهي الجَرْزَم ، وأنشد :
وإن تُصِبْكَ صَيْلَمُ الصَّيالِم
لَيْلاً إلى لَيْلٍ فعيْشُ ناعِمِ
وقال اللّحياني : هي أَكلَةٌ عند الضُّحى إلى مِثلها من الغد .
وفي الحديث : ( في هذه الأمة خَمْسُ فِتَن ، قد مَضَتْ أربعٌ ، وبقيت واحدةٌ وهي الصَّيْرَم ) ، وكأنها بمنزلة الصَّيْلَم ، وهي التي تستأصل كلَّ شيء .
عمرو عن أبيه : الصَّرُومُ : الناقةُ التي لا تَرِدُ النَّضِيحَ حتى يَخْلُو لها .
تَنصرِم عن الإبل ، ويقال لها : القَذُور والكَنُوف ، والعَضَادُ ، والصَّدُوف ، والآزِيَة .
وقال غيرُه : الصَّيْرَم : الرأيُ المُحكَم . والصَّرِيمة : العزيمة .
يقال : فلانٌ ماضِي الصَّريمة ، أي : العزيمة .
وأخبرَني المنذريُّ عن المفضَّل عن أبيه : صَرَم شَهْراً ، بمعنى مكث . والله أعلم .

##### Türkçe

ص ر م
**صرم** ، **رصم** ، **صمر** ، **رمص** ، **مرص** ، **مصر** : kullanımdadır.

**مرص** : Leys dedi: **المَرْصُ** memeye ve başkasına (yapılan şey)dir; o, parmaklarla sıkmadır. Ve **الْمَرْسُ**: su içinde ovulan şeydir; ta ki onun içinde yumuşayıp gevşeyinceye kadar.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **المَرُوصُ** ve **الدَّرُوسُ**: hızlı (koşan) dişi devedir.
Dedi: ve **النَّشُوصُ**: büyük hörgüçlü (olan). Ve **المَصُوصُ**: aşağılık (olan). Ve **الشخوص**: yorgunluktan zayıflamış (olan). Ve **العَرُوصُ**: terlediği zaman güzel kokulu (olan).

**صمر** : Ebü’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **التصْميرُ**: toplama ve men etmedir; denir ki: **صَمَر** eşyasını ve **صَمَّرَه** ve **أَصْمَرَه**. Ve **التَّصْمِيرُ** ayrıca: adamın **الصُّمَيْرِ**’e girmesidir; o, güneşin batmasıdır; denir ki: **أَصْمَرَنا** ve **صَمَّرْنَا**; ve **أقْصرْنا** ve **قَصَّرْنا**; ve **أَعْرَجْنَا** ve **عَرَّجْنَا** tek bir anlamla.

Leys dedi: **صَمَرَ** su **يَصْمُر** **صُمُوراً**: bir yokuştan düzlüğe aktığı zaman; sonra sakinleşir de akıyor olur; ve o yer **صِمْرَ الوادي** diye adlandırılır.
Dedi: ve **صَيْمَرَةُ**: Mehracân (denilen) bir arazidir; ve ona **الْجُبْن الصَّيْمَرِي** nisbet edilir.

Ferrâ: bardağı onun **أَصْبَارِها**’sına ve **أَصْمَارِها**’sına kadar doldurdum; yani: onun en üstüne kadar; tekili **صَيْر** ve **صُمْر**.

Ali’nin hadisinde: Ebû Râfi‘e **حَتِيّاً** ve bir **عُكَّةَ** içyağı verdi. Ve dedi: “Bunları Esmâ bint ‘Umeys’e ver; o, kardeşi Ca‘fer’in nikâhı altındaydı; kardeşinin oğullarını **صَمَر البحر** ile yağlasın ve onları **الحَتِيّ**’den yedirsin.”

أما **صَمَرُ البحرِ**: o, onun derinliğinin ve bunaltısının pis kokusudur. Ve **الْحَتِيُّ**: **الْمُقْل**’ün kavrulmuş unudur.

Amr, babasından dedi: **الصُّمَارَى**: pis kokusundan dolayı makat.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الصَّمْر**: taze balığın kokusudur. Ve **الصَّمْرُ**: denizin boğuk uğultusudur; kabarıp (dalga) vurduğu zaman; ve **خَبِيبُه**: dalgalarının birbirine çarpışmasıdır.

İbn Düreyd: **رَجُلٌ صَمِيرٌ**: etin kemik üzerinde kuru (olması).

**رمص** : Ebû ‘Ubeyd: Allah onun musibetini **رَمَصَ** etti; yani: onu telafi etti.
Leys dedi: **الرَّمَص**: gözün dışarı attığı beyaz bir çapaktır; ondan dolayı göz ağrır. **عَينٌ رَمْصاءُ**; ve **رَمِصَتْ** **رَمَصاً**: o (çapak) ona yapıştığı zaman.

İbn Düreyd: **رَمِيص**: bir beldenin adıdır.

**مصر** : Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den: **ناقة مَصُورٌ**: o, sütü azar azar sağdırılan (deve)dir.
Leys dedi: **المَصْرُ**: parmak uçlarıyla sağmadır; işaret parmağı, orta parmak ve başparmak ve bunun benzeri. Ve **ناقةٌ مَصُور**: sütü yavaş çıkan (deve)dir; ancak **مَصْراً** ile sağılır.

Ve **التمصُّر**: akıştan sonra memede kalan sütün artıklarını sağmaktır; ve azlığı takip etmede kullanılır oldu; derler ki: **تمتصِرُونها**. Ve falan kimse örtüsünü **مَصَّر** etti **تمصيراً**: onu azar azar ayırdığı zaman.

Ve Allah’ın (aziz ve celil) sözü: ( **اهْبِطُواْ مِصْرًا فَإِنَّ لَكُم مَّا سَأَلْتُمْ** ) (Bakara: 61).
Ebû İshâk dedi: kıraatte çoğunluk elifin ispatıdır; ve onda iki caiz vecih vardır: onunla şehirlerden bir şehir kastedilir; çünkü onlar bir çölde idiler. Ve caizdir ki Mısır’ı bizzat kastetmiş olsun; böylece **مِصْرَ**’ı beldenin adı yaptı da tenvin aldı; çünkü o müzekkerdir, onunla müzekker adlandırıldı. Ve kim ( **مصرَ** ) elifsiz okursa Mısır’ı bizzat kastetmiştir; nitekim dedi: ( **ادْخُلُواْ مِصْرَ إِن شَآءَ اللَّهُ ءَامِنِينَ** ) (Yûsuf: 99); ve tenvin almadı; çünkü o şehrin adıdır; o müzekkerdir, onunla müennes adlandırıldı.

Leys dedi: Arapların sözünde **المِصْرُ**: her bir kûredir; onda hadler uygulanır ve fey ve sadakalar halifenin danışması olmaksızın taksim edilir. Ve Ömer (Allah ondan razı olsun) şehirleri **مَصّر** etti; onlardan Basra ve Kûfe. Arapların yanında **الأمصار** bunlardır.
Dedi: ve **مصر**: bilinen kûredir; tenvin almaz.
Başkası dedi: **المصر**: sınırdır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: Kûfe ve Basra’ya **المِصْران** denildi; çünkü Ömer dedi: “Denizi benimle sizin aranıza koymayın; onu **مَصِّرُوها**”; yani: onu deniz ile benim aramda bir **مِصْراً** yapın; yani: bir sınır.
Dedi: ve **المِصْرُ**: iki şey arasındaki engeldir.

‘Adî b. Zeyd dedi:
وجَعَل الشمسَ مِصْراً لا خَفاءَ به
بين النهار وبين الليلِ قد فَصَلاَ
yani: bir sınır.

Ve denir ki: evi onun **بمُصُورِها**’sıyla satın aldı; yani: sınırlarıyla.

Ebû ‘Ubeyd: **الثِّيابُ المُمَصَّرة**: içinde çok olmayan bir sarılık bulunan (elbise)lerdir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **ثوبٌ ممصَّر**: **العِشْرِق** ile boyanmış; o, güzel kokulu kırmızı bir bitkidir; gelinler onu kullanır. Ve şu beyti okudu:
مُختلِطاً عِشْرِقُهُ وكُرْكُمُهْ

Dedi: ve **المِصْرُ**: her şeyde sınırdır. Ve **المِصْرُ**: özellikle arazilerde sınırdır.
Dedi: ve **المَصْرُ**: ipliğin kopup parçalanması ve bozulmasıdır; **امَّصَرَ الغَزْلُ**: bozulduğu zaman.
Dedi: ve **المُمَصَّرَة**: iplik yumağıdır; o, **المُسَفَّرة**’dir.

Şemr dedi: denildi ki: elbiselerden **الممصَّرُ**: boyanmış olup sonra yıkanmış olan şeydir.

Ebû Sa‘îd dedi: boyamada **التَّمصير**: boyanmışın benek benek çıkmasıdır; boyası sağlamlaşmamış olur.
Dedi: ve elbiselerde **التَّمصر**: eskime olmaksızın yırtılacak şekilde parçalanmasıdır.
Dedi: ve **المَصِيرُ**: bağırsaktır; çoğulu **مُصْران**; tıpkı **الغَدِير** ve **الغُدْران** gibi.

Leys dedi: **المَصَارين** hatadır.
Ben dedim: **المَصارين** **المُصْران**’ın çoğuludur; Araplar onu böyle çoğul yaptılar; nûnun aslî olduğu vehmi üzerine. Nitekim **قُعُود** ve **قِعْدان** dediler; sonra **قَعادِين** çoğulun çoğulu. Aynı şekilde **المَصير**’deki mîmin aslî olduğu vehmine kapıldılar da onu **مُصْران** üzerine çoğul yaptılar; nitekim dağın geçitleri topluluğuna **مَصادِ الجَبَل** için **مُصْدان** dediler.

**رصم** : Leys onu ihmal etti.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الرَّصَم**: dar geçide girmektir. Ve **الصَّرْمُ**: terk ediştir; yerinde.

**صرم** : Leys dedi: **الصَّرْمُ**: yabancı (kelime)dir. Ve **الصَّرْمُ**: ipi ve hurma salkımını ve benzerini ayıran kesin kesmedir; bunun benzeri **الصِّرام**’dır. Ve salkım hurma ağacından **صَرَمَ** oldu. Ve hurmalık **أَصرَمَ**: onun **صِرَامِه** vakti geldiği zaman.

Ve **الصُّرْمُ**: kopukluk (ayrılık) için bir addır; fiili **الصَّرْم**’dur. Ve iki kişi arasındaki **المُصَارمَة**.

Ve **الصَّرِيمة**: bir işi sağlamlaştırman ve ona azmetmendir.

Ve Allah’ın (aziz ve celil) sözü: ( **للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ** ) (Kalem: 20).
Ferrâ dedi: ( **كالصَّريم** ) ile, kararmış geceyi kastediyor; Zecâc da bunun benzerini söyledi.
Dedi: ve onun sözü: ( **حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ** ) (Kalem: 22): eğer hurmaları kesmeye azimli idiyseniz.

Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Ubeyde’den: **الصَّرِيمُ**: sabahtır. Ve **الصَّرِيمُ**: gecedir.

Bišr, **الصَّريم**’i sabah anlamında kullanarak bir boğayı vasfederken dedi:
فباتَ يقولُ أَصْبِحْ لَيْلُ حتى
تَكَشَّفَ عن صَرِيمته الظَّلاَمُ

Dedi: geceden (olan anlam) Allah’ın sözü: ( **للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ** ) (Kalem: 20); yani yandı da gece gibi siyah oldu.

Asma‘î ve Ebû ‘Amr, onun sözü **تكشَّفَ عن صَرِيمته** hakkında: yani içinde bulunduğu kumluğundan; boğayı kastediyor; İbnü’l-A‘râbî de böyle dedi.

Katâde, onun sözü hakkında: ( **للهنَآئِمُونَ فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ** ): dedi ki: sanki kesilip koparılmış gibi oldu.

Ve denildi ki: **الصَّرِيم**: hiçbir şey bitirmeyen siyah bir arazidir.

Şemr dedi: **الصَّريمُ**: gecedir; ve **الصَّرِيمُ**: gündüzdür; gündüz geceden **يَنْصَرم** olur, gece de gündüzden.
Dedi: Bišr’in beyti şöyle de rivayet edilir:
تَكَشَّف عن صَرِيميه
Dedi: ve **وصَرِيماه**: onun başı ve sonudur.

Asma‘î dedi: kumdan **الصَّرِيمة**: diğer kumlardan kopup ayrılan büyük bir parçadır; **الصَّرائم** diye çoğul yapılır.

Ebû ‘Ubeyd: **الصِّرْم**: çok olmayan bir insan topluluğudur; çoğulu **أصْرام**.

Tırimmâh dedi:
يا دارُ أقوَتْ بعد اصْرامِها
عاماً وما يُبكيكَ من عامِها

Ebû Zeyd dedi: **الصِّرمةُ**: develerden on ile kırk arası (miktar)dır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: falan kimse **صَرِيمَ سَحْرٍ** geldi: perişan, korkmuş geldiği zaman.
Başka bir yerde dedi: ben bu işten **صريم سحر**’ım; yani ondan ümitsizim.

Leys: **رجل صارِمٌ**: yani her işte kararlı, yürüyen; ve **صَرُم** **صرامةً**.
Dedi: ve **ناقةٌ مصرَّمةٌ**: onun meme ucu kesilir de kasten yara yapılır; ta ki idrar yolu bozulup süt çıkmasın da kurusun; bu, ona daha kuvvetlidir.

Ebû’l-Heysem’in rivayet ettiği üzere Nusayr er-Râzî dedi: **ناقةٌ مصرَّمةٌ**: o, **الصِّرَارُ**’ın onu **صَرَمَ** ettiği, sonra onu dağladığı (deve)dir; bazen semirsin diye kasten **صُرِمَتْ** de dağlanır.

Ben dedim: bundan ‘Antere’nin sözü:
لُعِنَتْ بمَحْروم الشَّراب مصرَّمِ

Ve denir ki: adam **أصرَمَ** **إصرَاماً** etti; o da **مُصْرِم**’dir: hâli kötüleştiği zaman, onda bir tutunma varken; bunun aslı, ona maldan bir **صِرْمة** kalmış olmasıdır; yani bir parça.

Ve **سيفٌ صارِمٌ**: yani kesici. Ve **صَرَامِ**: savaşın adlarındandır.

Kumeyt dedi:
جَرَّدَ السيفَ تَارَتين من الدَّهرِ
على حينَ دَرَّةٍ من صَرامِ

Ca‘dî dedi:
ألا أبلغْ بني شيبانَ عنِّي
فقد حَلبتْ صَرامُ لكم صَراهَا

Ve **صَرامُ** savaşın adlarındandır. Ve İbnü’s-Sikkît’in ( **الألفاظ** )’ında: **صُرامُ**: bir felaket; ve şu beyti okudu:
على حين دَرّةٍ من صُرامِ

Ve **الصَّرْماءُ**: yerin ıssız düzlük (çöl)üdür. Ve dedi:
على صَرْماءَ فيها أصْرَماها
وخِرِّيتُ الفَلاةِ بها مَليل

İbnü’s-Sikkît dedi: **الأصرَمان**: kurt ve kargadır; çünkü ikisi insanlardan **انصَرَما** oldular; yani koptular.

Ebû ‘Ubeyd, Ferrâ’dan: falan kimse gün ve gecede **الصَّيْرَم** yer: bir öğün yediği zaman.
Ebû ‘Ubeyde dedi: o, **الصَّيْلَم** da’dır; o da **الجَرْزَم**’dır. Ve şu beyti okudu:
وإن تُصِبْكَ صَيْلَمُ الصَّيالِم
لَيْلاً إلى لَيْلٍ فعيْشُ ناعِمِ

Lihyânî dedi: o, kuşluk vaktinde bir yemektir; ertesi günün benzer vaktine kadar.

Hadiste: ( “Bu ümmette beş fitne vardır; dördü geçti, biri kaldı; o da **الصَّيْرَم**’dır” ); sanki **الصَّيْلَم** menzilesindedir; o, her şeyi kökünden söküp yok eden (fitne)dir.

Amr, babasından: **الصَّرُومُ**: su çarkına, kendisine boş kalıncaya kadar varıp gelmeyen dişi devedir.
Develerden ayrılır; ona **القَذُور** ve **الكَنُوف** ve **العَضَادُ** ve **الصَّدُوف** ve **الآزِيَة** denir.

Başkası dedi: **الصَّيْرَم**: sağlamlaştırılmış görüştür. Ve **الصَّرِيمة**: azimdir.
Denir ki: falan kimse **ماضِي الصَّريمة**’dir; yani azim (sahibi).

Münzirî bana, Mufaddal’den, o da babasından haber verdi: **صَرَم شَهْراً**: “kaldı” anlamındadır. Allah daha iyi bilir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والميم وما يثلثهما )
(صمي) الصاد والميم والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على السُّرعة في الشيء. يقال للرَّجُل المبادِر إلى القتال شَجاعةً: هو صَمَيانٌ. وهو من الصَّمَيان وهو الوثْب والتقلُّب. ويقال انصمى الطائر، إِذا انقضَّ. ويقال أصمى الفَرسُ، إِذا مضى على وجْهه عاضّاً على لجامه.
ومن الباب: رمى الرَّجُل الصّيدَ فأصمى، إذا قتله مكانه، وهو خلاف أنْمَى.
(صمت) الصاد والميم والتاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على إبهام وإغلاق. من ذلك صَمَتَ الرّجُل، إذا سَكَتَ، وأَصْمَت أيضاً. ومنه قولهم: "لقيتُ فلاناً  ببلدة إِصْمِتَ"، وهي القَفر التي لا أحد بها، كأنها صامتةٌ ليس بها ناطق. ويقال "ماله صامتٌ ولا ناطق". فالصَّامت: الذّهب والفِضّة. والنَّاطق: الإِبل والغنم والخيل. والصَّمُوت: الدِّرْع * الليّنة التي إِذا صَبَّها([1]) الرَّجُل على نفسه لم يُسمَع لها صوت. قال:
وكلِّ صموتٍ نثرةٍ تُبّعيَّةٍ  *** ونسج سليمٍ كل قَضَّاءَ ذائِلِ([2])وبابٌ مُصْمَت: قد أُبْهِمَ إغلاقه. والصامت من اللبن: الخاثر؛ وسمِّي بذلك لأنه إذا كان كذا فأفرغ في إناء لم يُسمع لـه صوت. ويقال: بِتُّ على صِمات ذاكَ، أي على قَصْدِهِ. فيمكن أن يكون شاذّاً، ويمكن أن يكون من الإِبدال، كأنّه مأخوذٌ من السَّمْت، وهي الطَّريقة. قال:
وحاجةٍ بتُّ على صِمَاتِها([3]) *** أتيتُها وَحْدِيَ مِنْ مَأْتاتها
ويقال : رمَاه بصِماتِهِ، أي بما أصمته. وأعطى الصَّبيَّ صُمْتَةً، أي ما يسكّنه.
(صمج) الصاد والميم والجيم ليس بشيء، على أنَّهم يقولون: الصَّمَج: القناديل، الواحدة صَمَجة. وينشدون:
* والنَّجم مثل الصَّمَج الرُّوميَّاتْ([4]) *
(صمح) الصاد والميم والحاء أُصَيلٌ يدلُّ على قوّةٍ في الشيء، أو طُول. يقال الصَّمَحْمَح: الطَّويل. ويقولون: إنَّ الصُّمَاح الكيّ. والصُّمَاح: النَّتن. والصِّمحاءَةُ: المكان الخَشن.
(صمخ) الصاد والميم والخاء أصلٌ واحد وكلمة واحدة، وهو الصِّماخ: خَرْق الأُذُن. يقال صَمَخْتُهُ، إِذا ضَربتَ صِماخَه.
(صمد) الصاد والميم والدال أَصلان: أحدهما القَصْد، والآخَر الصَّلابة في الشَّيء.
فالأوَّل: الصَّمْد: القصد. يقال صَمَدْتُه صَمْداً. وفلان مُصَمَّدٌ، إِذا كان سيِّداً يُقصَدُ إليه في الأمور. وصَمَدٌ أيضاً. والله جلَّ ثناؤه الصَّمَد؛ لأنه يَصْمِد إليه عبادُهُ بالدُّعاء والطَّلَب. قال في الصَّمَد([5]):
علوتُهُ بحُسامٍ ثم قلتُ لـه *** خذْها حُذَيفَُ فأنت السيِّد الصَّمَدُ([6])وقال في المصَمَّد طَرَفَة:
وإِنْ يَلْتَقِي الحيُّ الجميعُ تُلاقِني *** إلى ذِروةِ البيت الرَّفيعِ المُصمَّدِ([7])والأصل الآخر الصَّمْد، وهو كلُّ مكانٍ صُلْب. قال أبو النَّجم:
* يغادِرُ الصَّمْدَ كظَهْر الأَجزَلِ([8]) *
(صمر) الصاد والميم والراء، قال ابن دريد([9]): فعلٌ ممات، وهو أصل بناء الصَّمِير. يقال رجل صَمِير: يابس اللَّحم على العِظام.
ويقال الصَّمْر: النَّتْن. ويقال المتصمِّر: المتشمِّس. ويقولون: لقيتُه بالصُّمَير، أي وقتَ غُروب الشّمس. وفي كلِّ ذلك نظَر.
(صمع) الصاد والميم والعين أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على لطافةٍ في الشّيء وتضامٍّ. قال الخليلُ وغيره: كلُّ منضمٍّ فهو متصمِّع. قال: ومن ذلك اشتقاق الصَّومعة. ومن ذلك الصَّمع في الأُذنَين. يقال هو أصمعُ، إِذا كان أَلصَق([10]) الأذنين. ويقال: قلبٌ أصمع، أي لطيف ذكيّ. ويقال للبُهْمَى إِذا ارتفعت ولم تتفَقأ: صَمْعاء. وذلك أنَّها [إِذا] كانت كذا كانت منْضَمَّةً لطيفة. وإِذا تلطَّخَ الشَّيء بالشيء فتجمَّعَ كريش السَّهم فهو متصمِّع. قال:
فرمَى فأنفَذَ من نَحُوصٍ عائطٍ *** سهماً فخرّ وريشُه مُتصمِّعُ([11])أي متلطّخ بالدّم منْضمّ. والكلاب صُمْعُ الكعوب، أي صغارُها ولِطافُها قال النابغة:
* صُمْعُ الكُعوبِ بريئاتٌ من الحَردِ([12]) *
(صمغ) الصاد والميم والغين كلمةٌ واحدة، هي الصَّمغ([13]).
(صمك) الصاد والميم والكاف أُصَيلٌ يدلُّ على قوةٍ وشِدة. من ذلك الصمكْمَك، وهو القويّ. وكذلك الصَّمْكُوك: الشَّيء الشديد. والصَّمكيك: كلُّ شيءٍ لزِج كاللُّبان ونحوِه. ويقال اصْمَاكَّ الرَّجلُ، إذا تغضّبَ([14]). وهو ذاك القياس. واصماكّ اللّبنُ، إِذا خثُر حتَّى يشتدّ فيصير كالجبْن.
(صمل) الصاد والميم واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على شِدّة وصلابة. يقال صَمَلَ الشيء صُمُولاً، إِذا صلُب واشتدَّ. ورجل صُمُلٌّ: شديد البَضْعة . وكان الخليل يقول: لا يقال ذلك إلاّ للمجتمع السنّ. واصمألَّ النّباتُ، إِذا قوِيَ والتفّ. والصَّامل مِنْ كلِّ شيء: اليابس. وصَمَل الشّجر، إِذا لم يجد رِيّاً فَخشُن. ويقال صَمَله بالعصا، إِذا ضَربَهُ. والله أعلم بالصواب.
--------------ــــ
([1]) صبها، أي لبسها. وفي الأصل: "صلبها"، تحريف. وفي المجمل: "إذا صبت".
([2]) البيت للنابغة في ديوانه 64 واللسان (صمت). ورواية الديوان واللسان: "نثلة" وهما سيان.
([3]) البيت في اللسان (صمت 361).
([4]) البيت للشماخ، كما في اللسان (صمج). وفي ديوانه 103 أرجوزة  البيت وليس فيها البيت.
([5]) بدله في المجمل: "أنشدني أبي رحمه الله".
([6]) أنشده في اللسان (صمد) بدون نسبة.
([7]) البيت من معلقته المشهورة.
([8]) أنشده في اللسان (صمد، جزل). وقد سبق في (جزل) حيث نبهت على أن صواب روايته: "تغادر" بالتاء. ويؤيد هذا الصواب أيضاً أنها رويت بالتاء في "أم الرجز" المنشورة في مجلة المجمع العلمي العربي بدمشق في العدد 8 سنة 1347.
([9]) في الجمهرة: (2: 359).
([10]) كذا وردت هذه التكملة، وفي المجمل: "الأصمع: اللاصق الأذنين".
([11]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 8، والمفضليات (2: 225) واللسان (صمع).
([12]) صدره كما في الديوان 19 واللسان (صمع):
* فبثهن عليه واستمر به *.
([13]) الصمغ، بسكون الميم، وقد تفتح.
([14]) في الأصل، "تغضت"، صوابه في المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** و**الميم** وما يثلثهما )
(**صمي**) **الصاد** ve**الميم** ve illetli harf tek bir asıldır; bir şeyde sürate delâlet eder. Savaşa cesaretle atılan adama denir: o **صَمَيانٌ**’dır. Bu, **الصَّمَيان**’dandır; o da sıçrama ve dönüp durmadır. Ve “**انصمى** الطائر” denir; yani (kuş) saldırıp indiği zaman. Ve “**أصمى** الفَرسُ” denir; yani dizginini ısırarak kendi yönü üzere yürüyüp gittiği zaman.
Ve babdandır: Adam avı attı da **فأصمى**; yani onu yerinde öldürdü; bu, **أنْمَى**’nın zıddıdır.

(**صمت**) **الصاد** ve**الميم** ve**التاء** tek bir asıldır; kapalılık ve kapatmaya delâlet eder. Bundan: “**صَمَتَ** الرّجُل” (adam sustu) denir; yani sustu; ve “**أَصْمَت**” de. Ve ondan onların sözü: “**لقيتُ** فلاناً ببلدة **إِصْمِتَ**”; o, içinde kimsenin bulunmadığı ıssız yerdir; sanki o susmuştur, içinde konuşan yoktur. Ve “**ماله صامتٌ ولا ناطق**” denir. Artık **الصَّامت**: altın ve gümüştür. Ve **النَّاطق**: develer, koyunlar ve atlardır. Ve **الصَّمُوت**: yumuşak zırhtır; adam onu kendisi üzerine döktüğü zaman ona bir ses işitilmez. Dedi ki:
وكلِّ **صموتٍ** نثرةٍ تُبّعيَّةٍ  *** ونسج سليمٍ كل قَضَّاءَ ذائِلِ([2])وبابٌ **مُصْمَت**: kapatılması müphem kılınmış (kapısı kapalı)dır. Ve sütten **الصامت**: koyulaşmış olandır; buna bu ad verildi, çünkü o böyle olunca bir kaba boşaltıldığında ona bir ses işitilmez. Ve “**بِتُّ** على **صِمات** ذاكَ” denir; yani onun kastı üzere. Artık şâz olabilir; ve ibdâlden olabilir; sanki **السَّمْت**’ten alınmıştır; o da yoldur. Dedi ki:
وحاجةٍ بتُّ على **صِمَاتِها**([3]) *** أتيتُها وَحْدِيَ مِنْ مَأْتاتها
Ve denir: “Onu **بصِماتِهِ** ile attı”; yani onu susturduğu şeyle. Ve çocuğa **صُمْتَةً** verdi; yani onu susturan şeyi.

(**صمج**) **الصاد** ve**الميم** ve**الجيم** bir şey değildir; şu var ki onlar derler: **الصَّمَج**: kandillerdir; teki **صَمَجة**. Ve şu beyiti okurlar:
* والنَّجم مثل **الصَّمَج** الرُّوميَّاتْ([4]) *

(**صمح**) **الصاد** ve**الميم** ve**الحاء** bir asılcık olup bir şeyde kuvvete yahut uzunluğa delâlet eder. **الصَّمَحْمَح** denir: uzun boylu. Ve derler: **الصُّمَاح** dağlamadır. Ve **الصُّمَاح**: kokuşmuşluktur. Ve **الصِّمحاءَةُ**: sert (pürüzlü) yerdir.

(**صمخ**) **الصاد** ve**الميم** ve**الخاء** tek bir asıl ve tek bir kelimedir; o da **الصِّماخ**’tır: kulağın deliği. “**صَمَخْتُهُ**” denir; yani onun **صِماخ**’ını vurduğun zaman.

(**صمد**) **الصاد** ve**الميم** ve**الدال** iki asıldır: biri kast, diğeri şeyde katılıktır.
Birincisi: **الصَّمْد**: kasttır. “**صَمَدْتُه** **صَمْداً**” denir. Ve falan **مُصَمَّدٌ**’dır; yani işlerde kendisine yönelinip gidilen bir efendi olduğu zaman. Ve **صَمَدٌ** da (denir). Ve Allah, yüce senâsı, **الصَّمَد**’dır; çünkü kulları dua ve talep ile O’na **يَصْمِد** ederler (yönelirler). **الصَّمَد** hakkında dedi ki([5]):
علوتُهُ بحُسامٍ ثم قلتُ لـه *** خذْها حُذَيفَُ فأنت السيِّد **الصَّمَدُ**([6])Ve **المصَمَّد** hakkında **طَرَفَة** dedi:
وإِنْ يَلْتَقِي الحيُّ الجميعُ تُلاقِني *** إلى ذِروةِ البيت الرَّفيعِ **المُصمَّدِ**([7])Diğer asıl **الصَّمْد**’dır; o da her sert yerdir. **أبو النَّجم** dedi:
* يغادِرُ **الصَّمْدَ** كظَهْر الأَجزَلِ([8]) *

(**صمر**) **الصاد** ve**الميم** ve**الراء**; **ابن دريد** dedi([9]): ölü bir fiildir; **الصَّمِير**’in bina aslıdır. “**رجل صَمِير**” denir: kemikler üzerinde eti kuru (katı) olan.
Ve **الصَّمْر** denir: kokuşmuşluk. Ve **المتصمِّر** denir: güneşlenen. Ve derler: “Onunla **بالصُّمَير** karşılaştım”; yani güneşin batışı vaktinde. Ve bunların hepsinde bir nazar vardır.

(**صمع**) **الصاد** ve**الميم** ve**العين** tek bir asıldır; şeyde inceliğe ve toplanıp sıkışmaya delâlet eder. **الخليل** ve başkası dedi: her toplanmış olan **متصمِّع**’dır. Dedi ki: bundan **الصَّومعة**’nın اشتقاق’ı (türeyişi)dir. Ve bundan iki kulakta **الصَّمع** vardır. “O **أصمعُ**’dır” denir; yani iki kulağı daha yapışık olduğu zaman. Ve “**قلبٌ أصمع**” denir; yani ince, zeki. Ve **البُهْمَى** yükselip de yarılmadığı zaman ona **صَمْعاء** denir. Bu, çünkü o [eğer] böyle olursa toplanmış, ince olur. Ve bir şey bir şeyle bulaşıp da ok tüyü gibi toplanırsa o **متصمِّع**’dır. Dedi ki:
فرمَى فأنفَذَ من نَحُوصٍ عائطٍ *** سهماً فخرّ وريشُه **مُتصمِّعُ**([11])Yani kanla bulaşmış, toplanmış. Ve köpekler **صُمْعُ الكعوب**’dur; yani topukları küçük ve incedir. **النابغة** dedi:
* **صُمْعُ الكُعوبِ** بريئاتٌ من الحَردِ([12]) *

(**صمغ**) **الصاد** ve**الميم** ve**الغين** tek bir kelimedir; o da **الصَّمغ**’dır([13]).

(**صمك**) **الصاد** ve**الميم** ve**الكاف** bir asılcık olup kuvvet ve şiddete delâlet eder. Bundan **الصمكْمَك**; o, kuvvetli olandır. Ve كذلك **الصَّمْكُوك**: şiddetli şeydir. Ve **الصَّمكيك**: **اللُّبان** ve benzeri gibi yapışkan olan her şeydir. Ve “**اصْمَاكَّ** الرَّجلُ” denir; yani öfkelendiği zaman([14]). Ve o, o القياس’tır. Ve “**اصماكّ** اللّبنُ” denir; yani koyulaşıp sertleşinceye kadar, böylece peynir gibi olur.

(**صمل**) **الصاد** ve**الميم** ve**اللام** tek bir asıldır; şiddet ve katılığa delâlet eder. “**صَمَلَ** الشيء **صُمُولاً**” denir; yani katılaşıp şiddetlendiği zaman. Ve “**رجل صُمُلٌّ**” (adam) denir: et parçası (beden) bakımından şiddetli. **الخليل** derdi: bu ancak dişleri toplanmış (tam) olana söylenir. Ve “**اصمألَّ** النّباتُ” denir; yani kuvvetlenip sarıldığı zaman. Ve her şeyden **الصَّامل**: kuru olandır. Ve “**صَمَل** الشّجر” denir; yani suluk bulmayınca sertleştiği zaman. Ve “Onu değnekle **صَمَله**” denir; yani onu vurduğu zaman. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.
--------------ــــ
([1]) Onu döktü; yani onu giydi. Asılda: “صلبها”, tahriftir. **المجمل**’de: “إذا صبت”.
([2]) Beyit **النابغة**’nın divanında 64 ve **اللسان** (**صمت**)’tedir. Divan ve **اللسان** rivayeti: “نثلة”dir; ikisi birdir.
([3]) Beyit **اللسان** (**صمت** 361)’dedir.
([4]) Beyit **الشماخ**’ındır; **اللسان** (**صمج**)’de olduğu gibi. Divanında 103’te bir urcûzedir; beyit onda yoktur.
([5]) **المجمل**’de bunun yerine: “Babam—Allah ona rahmet etsin—bana okudu” (vardır).
([6]) **اللسان** (**صمد**)’de nisbet olmaksızın okuttu.
([7]) Beyit onun meşhur muallakasındandır.
([8]) **اللسان** (**صمد**، **جزل**)’de okuttu. Daha önce (**جزل**)’de geçti; orada rivayetinin doğrusunun “تغادر” (تاء ile) olduğuna dikkat çektim. Bu doğruluğu ayrıca, Şam’da **مجلة المجمع العلمي العربي**’de 1347 senesi 8. sayıda yayımlanan “أم الرجز”de تاء ile rivayet edilmiş olması da destekler.
([9]) **الجمهرة**’de: (2: 359).
([10]) Bu ek böyle gelmiştir; **المجمل**’de: “**الأصمع**: **اللاصق الأذنين**”.
([11]) **أبي ذؤيب الهذلي**’nindir; divanında 8, **المفضليات** (2: 225) ve **اللسان** (**صمع**)’dedir.
([12]) Onun صدر’ı divanda 19 ve **اللسان** (**صمع**)’da olduğu gibi:
* فبثهن عليه واستمر به *.
([13]) **الصمغ**, **الميم**’in sükûnu ile; ve açılabilir.
([14]) Asılda “تغضت”; doğrusu **المجمل**’dedir.

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص م ر
أصابه صمر البحر‏:‏ نتن ريحه‏.‏

##### Türkçe

ص م ر
**أصابه صمر البحر**: kokusu kokuştu.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التَّصْمِير: الجَمْع والمَنْع. يقال: صَمَرَ متاعَه وصَمَّره وأَصْمَرَهُ. والتَّصْمِيرُ أَيضاً: أَن يدخل في الصُّمَيْرِ، وهو مَغِيب الشمس. ويقال: أَصْمَرْنا وصَمَّرْنا وأَقْصَرْنا وقَصَّرْنا وأَعْرَجْنَا وعَرَّجْنَا بمعنى واحد. ابن سيده: صَمَر يَصْمُر صَمْراً وصُمُوراً بَخِلَ ومَنَع؛ قال:
فَإِنِّي رَأَيْتُ الصَّامِرِينَ مَتاعَهم
يَمُوتُ ويَفْنى، فَارْضَخِي مِنْ وعائِيَا
أَراد يموتون ويفنى مالهم، وأَراد الصامرين بمتاعهم.
ورَجُل صَمِيرٌ: يابسُ اللَّحْمِ على العظام.
والصَّمَرُ، بالتحريك: النَّتْنَ
(* قوله: «بالتحريك النتن» في القاموس
وشرحه بالفتح: النتن، ومثله في التكملة) يقال: يدي في اللحم صَمِرَةٌ. وفي حديث علي: أَنه أَعطى أَبا رافع حَتيّاً وعُكَّةَ سَمْنٍ، وقال: ادفع هذا إِلى أَسْماءَ بنت عُمَيْسٍ، وكانت تحت أَخيه جعفر، لتَدْهُن به بني أَخيه من صَمرَ البَحْر، يعني من نَتْنِ ريحه وتَطْعَمهن من الحَقِّ؛ أَما صَمَرُ البحر فهو نَتْن ريحه وغَمَقُه ووَمَدُه. والحَتِيُّ: سَوِيقُ المُقْل. ابن الأَعرابي: الصَّمْرُ رائحة المِسْك الطري. والصَّمْرُ: غَتْمُ البحر إِذا خَبَّ أَي هاج موجه، وخَبيبُه تَناطُحُ أَمواجه. ابن دريد: رجل صَمِيرٌ يابسُ اللحم على العظْم تفوح منه رائحة العَرَق. وصَمَرَ الماءُ يَصْمر صُمُوراً: جرى من حُدُور في مُسْتَوًى فَسَكن، وهو جَارٍ، وذلك المكان يسمى صِمْر الوادي، وصِمْرُه: مُسْتَقَرُّهُ. والصُّمَارى، مقصوراً: الاست لنَتْنِها. الصحاح: الصُّمَارَى، بالضم، الدُّبُر؛ وفي التهذيب: الصَّمَارَى، بكسر الصاد.
والصُّمْرُ: الصُّبْر؛ أَخَذَ الشيءَ بأَصْمَارِه أَي بأَصْبَارِه، وقيل: هو على البدل. وملأَ الكأْس إِلى أَصْمَارها أَي إلى أَعاليها كأَصْبَارها، واحدها صُمْر وصُبْر. وصَيْمَر: أَرض من مِهْرِجَان؛ إِليه نسب الجُبْنُ الصَّيْمَري.
والصَّوْمَرُ: البَاذِرُوجُ، وقال أَبو حنيفة: الصَّوْمَر شجر لا ينبت وحده ولكن يَتَلَوَّى على الغافِ، وهو قُضْبَانٌ لها ورق كورق الأَرَاك، وله ثمر يشبه البَلُّوط يؤكل، وهو ليِّن شديد الحلاوة.

##### Türkçe

**التَّصْمِير**: toplama ve men etme. Denir ki: metâını **صَمَرَ** ve onu **صَمَّره** ve onu **أَصْمَرَهُ**. Ve **التَّصْمِير** ayrıca: **الصُّمَيْرِ** içine girmektir; o da güneşin batışı (gizlenişi)dir. Ve denir ki: **أَصْمَرْنا** ve **صَمَّرْنا** ve **أَقْصَرْنا** ve **قَصَّرْنا** ve **أَعْرَجْنَا** ve **عَرَّجْنَا** tek bir mânâdadır. İbn Sîde: **صَمَر** **يَصْمُر** **صَمْراً** ve **صُمُوراً**: cimrilik etti ve men etti; dedi ki:

فَإِنِّي رَأَيْتُ الصَّامِرِينَ مَتاعَهم
يَمُوتُ ويَفْنى، فَارْضَخِي مِنْ وعائِيَا

“Ölüyorlar ve malları yok oluyor” demek istedi; ve metâlarıyla **الصامرين**i kastetti.

Ve bir adam **صَمِيرٌ**: kemikler üzerinde eti kuru olandır.

Ve **الصَّمَرُ**, harekeli olarak: pis koku.
(* Onun sözü: “harekeli olarak pis koku” Kamus’ta ve onun şerhinde fetha ile: pis koku; ve benzeri Tekmile’de) Denir ki: elim ette **صَمِرَةٌ**dur.

Ve Ali’nin hadisinde: o, Ebû Râfi‘e **حَتيّاً** ve bir **عُكَّةَ سَمْنٍ** verdi ve dedi ki: “Bunu **أَسْماءَ بنت عُمَيْسٍ**’e ver”; o, kardeşi Ca‘fer’in nikâhı altında idi; kardeşinin oğullarını **صَمرَ البَحْر**’dan onunla yağlasın diye; yani kokusunun pisliğinden; ve onları **الحَقِّ**’tan yedirsin diye. Ama denizin **صَمَرُ**u, kokusunun pisliği ve onun **غَمَقُه**’u ve onun **وَمَدُه**’udur. Ve **الحَتِيُّ**: **المُقْل**’ün kavrulmuş unudur. İbnü’l-A‘râbî: **الصَّمْرُ** taze miskin kokusudur. Ve **الصَّمْرُ**: denizin **غَتْمُ**udur; **خَبَّ** ettiği zaman, yani dalgası coştuğu zaman; ve onun **خَبيبُه**’i, dalgalarının birbirine çarpışmasıdır. İbn Düreyd: bir adam **صَمِيرٌ**: kemik üzerinde eti kuru; ondan ter kokusu yayılır.

Ve su **صَمَرَ**; **يَصْمر** **صُمُوراً**: bir düzlükte bir yokuştan akıp sonra duruldu; hâlbuki o akıcıdır; ve o yer **صِمْر الوادي** diye adlandırılır; ve onun **صِمْرُه**: onun durak yeridir.

Ve **الصُّمَارى**, kısaltılmış olarak: pis kokusundan dolayı makat. **الصحاح**: **الصُّمَارَى**, damme ile, **الدُّبُر**dür; ve **التهذيب**’de: **الصَّمَارَى**, **الصاد**’ın kesresiyle.

Ve **الصُّمْرُ**: **الصُّبْر**dür; şeyi onun **أَصْمَارِه** ile aldı, yani onun **أَصْبَارِه** ile; ve denildi ki: o, bedel üzerinedir. Ve kadehi onun **أَصْمَارها**’sına kadar doldurdu, yani onun üstlerine kadar; onun **أَصْبَارها**’sı gibi; tekili **صُمْر** ve **صُبْر**dür. Ve **صَيْمَر**: **مِهْرِجَان**’dan bir arazidir; **الجُبْنُ الصَّيْمَري** ona nispet edilmiştir.

Ve **الصَّوْمَرُ**: **البَاذِرُوجُ**dur. Ebû Hanîfe dedi ki: **الصَّوْمَر** tek başına bitmeyen, fakat **الغافِ** üzerine dolanan bir ağaçtır; o, onun çubuklarıdır; yaprağı **الأَرَاك** yaprağı gibidir; ve onun meyvesi vardır, **البَلُّوط**a benzer, yenir; ve o yumuşaktır, pek şiddetli tatlıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

صمر يصمر صمرا، بالفتح، وصمورا، بالضم: بخل ومنع، قاله ابن سيده، وأنشد:
  فإني رأيت الصامرين متاعـهـم                      يموت ويفنى فارضخي من وعائيا

  أراد: يموتون ويفنى مالهم. كأصمر، وصمر تصميرا. وصمر الماء يصمر صمورا، إذا جرى من حدور في مستوى، فسكن وهو جار.وذلك المكان يسمى صمر الوادي. والصمر بالكسر: مستقره، أي الماء. والصمر، بالضم: الصبر، على البدل. وقد أدهقت الكأس إلى أصمارها وأصبارها، أي إلى أعاليها، واحدها صمر وصبر، وكذا أخذ الشيء بأصماره، أي بأصباره، وقيل: هو على البدل. الصمر، بالفتح: النتن، هكذا في النسخ، ومثله في التكملة، وضبطه في اللسان، والأساس بالتحريك، وفي حديث علي  أنه أعطى أبا رافع حتيا وعكة سمن، وقال: ادفع هذا إلى أسماء بنت عميس وكانت تحت أخيه جعفر لتدهن به بني أخيه من صمر البحر يعني نتن رشيحه وتطعمهم من الحتي أما صمر البحر، فهو نتن ريحه وغتمه وومده إذا خب، أي هاج موجه، عن ابن الأعرابي . والصمر، بالفتح: رائحة المسك الطري، عن ابن الأعرابي. والصمير: الرجل اليابس اللحم على العظام، زاد ابن دريد: تفوح منه رائحة العرق. والصماري، ضبطه الجوهري فقال: بالضم، ولم يضبط عجز الكلمة، وفيه ثلاث لغات: كحبارى الطائر، وحبالى، بالفتح مقصور، و مثل: ثوب عشاري، بالضم وتشديد الياء: الاست، لنتنها، وزاد الأزهري لغة أخرى وهي كسر صادها. وصيمر، كحيدر، وقد تضم ميمه، والفتح أفصح: د، بين خوزستان وبلاد الجبل.
 وصيمر: نهر بالبصرة عليه قرى عامرة، وإلى أحدها نسب أبو محمد وعبد الواحد بن الحسين بن محمد الفقيه الشافعي. وصيمرة كهينمة: د قرب الدينور، على خمس مراحل منها، وهي أرض مهرجان ملك من ملوك العجم إليه ينسب الجبن الصيمري، منها أبو تمام ابراهيم ابن أحمد بن الحسين بن أحمد بن حمدان البروجردي الهمذاني، سمع منه ابن السمعاني. وصيمرة ناحية بالبصرة بفم تهر معقل، أهلها يعبدون رجلا يقال له : عاصم، وولده بعده، ولهم في ذلك أخبار، نسب إليها قبل ظهور هذه الضلالة فيهم عبد الواحد بن الحسين الفقيه الشافعي، الصواب أنه هو الذي تقدم قبله، وتلك الناحية بالبصرة قد تسمى بالنهر أيضا. والقاضي أبو عبد الله الحسن، وفي التبصير الحسين بن علي بن جعفر الفقيه الصيمري الحنفي ولي قضاء ربءع الكرخ ببغداد، وروى عن أبي بكر محمد بن أحمد المفيد الجرجاني، وعنه أبو بكر الخطيب، وعليه تفقه القاضي أبو عبد الله الدامغاني، وتوفي سنة 436، وجماعة علماء غير من ذكر.

  والصومر: شجر الباذروج، بالفارسية، لغة يمانية، قاله ابن دريد وقال أبو حنيفة: الصومر: شجر لا ينبت وحده، ولكنه يتلوى على الغاف قضبانا، له ورق كورق الأراك، وقضبانه أدق من الشوك، وله ثمر يشبه البلوط في الخلقة، ولكنة أغلظ أصلا، وأدق طرفا، يؤكل، وهو لين حلو شديد الحلاوة، وأصل الصومرة أغلظ من الساعد، وهي تسمو مع الغافة ما سمت. انتهى. وقال عدي بن عباس صاحب كتاب الكامل: إن الباذروج ليس فيه منفعة إذا تناوله الإنسان من داخل، بل إذا ضمد به أنضج وحلل. والصمرة، بالفتح: اللبن الذي لا حلاوة له. والصمورة: الحامض جدا، وقد صمر، كضرب وفرح، وأصمر. والمتصمر: المتشمس، كل ذلك نقله الصاغاني. قيل المتحبس. والصمير كزبير: مغيب الشمس، وصحفه الصاغاني، فأعاده ثانيا في المعجمة. ويقال: أصمروا وصمروا، وأقصروا، وأعرجوا، إذا دخلثوا في ذلك الوقت، أي عند مغيب الشمس. ومما يستدرك عليه: يوم صامر: ساكن الريح. والتصمير: الجمع، كالصمر. ويقال: يدي من اللحم صمرة. وصيمور: مدينة ينبت بها الفلفل.

##### Türkçe

**صمر** **يصمر** **صمرا**; fetha ile; ve **صمورا**; damme ile: cimrilik etti ve menetti; bunu İbn Sîde söylemiştir; ve şu beyti okumuştur:
  “Şüphesiz ben **الصامرين**’i gördüm; onların eşyası                      ölür ve yok olur; öyleyse kabımdan bana dök.”

  Şunu kastetti: ölürler ve malları yok olur. **كأصمر**; ve **صمر** **تصميرا**. Ve **صمر** su, **يصمر** **صمورا**, eğer bir yokuştan düzlüğe akarsa, sonra akarken durgunlaşırsa. Ve o yer **صمر الوادي** diye adlandırılır. Ve **الصمر** kesra ile: onun karar kıldığı yer, yani su. Ve **الصمر** damme ile: **الصبر**, bedel üzere. Ve kadehi onun **أصمار**’ına ve **أصبار**’ına kadar doldurdum; yani onun üst taraflarına kadar; bunun teki **صمر** ve **صبر**’dır. Ve yine şey, onun **أصمار**’ıyla tutuldu; yani onun **أصبار**’ıyla; ve denildi ki: o, bedel üzeredir. **الصمر** fetha ile: kokuşmuşluk; nüshalarda böyledir; ve tekmilede de bunun gibidir; ve Lisân’da ve Esâs’ta hareke ile ضبط edilmiştir. Ve Ali’nin hadisinde: o, Ebû Râfi‘e bir **حتي** ve bir tulum iç yağı verdi ve dedi ki: “Bunu Esmâ bint Umeys’e ver; o, kardeşi Ca‘fer’in nikâhı altındaydı; kardeşinin oğullarını onunla yağlasın diye; **صمر البحر**’dan, yani onun sızmasının kokuşmuşluğundan; ve onları **الحتي**’den yedirsin.” Ama **صمر البحر**: onun kokusunun kokuşmuşluğu, boğuculuğu ve bunaltıcılığıdır; **خب** edince, yani dalgası kabarınca; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الصمر** fetha ile: taze miskin kokusu; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **الصمير**: kemikler üzerinde eti kuru olan adam; İbn Düreyd artırdı: ondan ter kokusu yayılır. Ve **الصماري**: Cevherî onu ضبط etti ve dedi ki: damme iledir; kelimenin sonunu ضبط etmedi; onda üç lugat vardır: kuş olan **حبارى** gibi; ve **حبالى** gibi, fetha ile maksûr; ve “**ثوب عشاري**” gibi, damme ile ve yâ’nın şeddelenmesiyle: makat; onun kokuşmuşluğu sebebiyle. Ve Ezherî başka bir lugat daha artırdı; o da sâd’ının kesralanmasıdır. Ve **صيمر**, **كحيدر** gibi; ve mîm’i dammelenebilir; fetha daha fasîhtir: bir belde; Hûzistân ile Cebel ülkesi arasında.
 Ve **صيمر**: Basra’da bir nehirdir; üzerinde mamur köyler vardır; ve onlardan birine Ebû Muhammed ve Abdülvâhid b. el-Hüseyn b. Muhammed el-fakîh eş-Şâfi‘î nisbet edilmiştir. Ve **صيمرة** **كهينمة** gibi: Dînever yakınında bir belde; ondan beş merhale mesafede; ve o, Acem krallarından bir kral olan Mihricân’ın mülkü toprağıdır; ona **الجبن الصيمري** nisbet edilir; ondan Ebû Temmâm İbrâhîm b. Ahmed b. el-Hüseyn b. Ahmed b. Hamdân el-Burûcerdî el-Hemedânî’dir; İbnü’s-Sem‘ânî ondan işitmiştir. Ve **صيمرة**: Basra’da, Tehr Ma‘kil ağzında bir nâhiyedir; ahalisi **عاصم** denilen bir adama ve ondan sonra onun oğluna ibadet ederler; ve bunun hakkında onların haberleri vardır; bu sapıklık onlarda ortaya çıkmadan önce ona Abdülvâhid b. el-Hüseyn el-fakîh eş-Şâfi‘î nisbet edilmiştir; doğru olan, ondan önce zikredilenin o olduğudur; ve Basra’daki o nâhiye bazen nehir diye de adlandırılır. Ve kadı Ebû Abdillâh el-Hasen; ve **التبصير**’de el-Hüseyn b. Ali b. Ca‘fer el-fakîh **الصيمري** el-Hanefî; Bağdat’ta Kerh’in dörtte birinin kadılığını üstlendi; ve Ebû Bekr Muhammed b. Ahmed el-Mufîd el-Curcânî’den rivayet etti; ve ondan Ebû Bekr el-Hatîb (rivayet etti); ve kadı Ebû Abdillâh ed-Dâmegânî onun yanında fıkıh öğrendi; ve 436 yılında vefat etti; ve zikredilenden başka bir cemaat âlim (vardır).

  Ve **الصومر**: **الباذروج** ağacı; Farsça (adıyla); Yemenî bir lugattır; bunu İbn Düreyd söylemiştir. Ve Ebû Hanîfe dedi ki: **الصومر**: tek başına bitmeyen bir ağaçtır; fakat **الغاف** üzerine dallar halinde dolanır; onun yaprağı **الأراك** yaprağı gibidir; ve dalları dikenden daha incedir; ve onun bir meyvesi vardır; yaratılışta palamuda benzer; fakat kökçe daha kalındır ve uçça daha incedir; yenir; ve o yumuşak, tatlı, çok şiddetli tatlıdır. Ve **الصومرة**’nın kökü pazudan daha kalındır; ve **الغافة** ne kadar yükselirse onunla beraber yükselir. Bitti. Ve **عدي بن عباس** (el-Kâmil kitabının sahibi) dedi ki: **الباذروج**’da, insan onu içten aldığında bir fayda yoktur; ancak onunla lapa yapılıp sarılırsa olgunlaştırır ve çözer. Ve **الصمرة** fetha ile: tatlılığı olmayan süt. Ve **الصمورة**: pek ekşi olan; ve **صمر** etti; **كضرب وفرح** gibi; ve **أصمر**. Ve **المتصمر**: güneşlenen; bunların hepsini Sâgânî nakletmiştir. Denildi: hapsedilmiş olan. Ve **الصمير** **كزبير** gibi: güneşin batışı; Sâgânî onu tashîf etti; sonra onu mu‘cemede ikinci defa geri getirdi. Ve denilir: **أصمروا** ve **صمروا**, ve **أقصروا**, ve **أعرجوا**, eğer o vakte girerlerse; yani güneşin batışı yanında. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **يوم صامر**: rüzgârı sakin olan (gün). Ve **التصمير**: toplama; **الصمر** gibi. Ve denilir: “Elim etten **صمرة**’dır.” Ve **صيمور**: biberin bittiği bir şehirdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَمَرَ
1 صَمَرَ ذ , (M, K,) aor. صَمُرَ , (M,) inf. n. صَمْرٌ and صُمُورٌ, He was niggardly, or tenacious, and refused; (M, K;) as also ↓ اصمر, and ↓ صمّر: (K:) [or] صَمَرَ, inf. n. صَمْرٌ, signifies he collected, and refused; and so ↓ اصمر, and ↓ صمّر: one says, صَمَرَ مَتَاعَهُ [he collected, and refused, his goods]: (O:) [but ISd says that] the phrase ↓ الصَّامِرِينَ مَتَاعَهُمْ, used by a poet, means, الصَّامِرِينَ بِمَتَاعِهِمْ [i. e., accord. to the context, those who are niggardly with their goods]. (M.) -A2- صَمَرَ المَآءُ, (M, O, K,) aor. صَمُرَ , inf. n. صُمُورٌ, (M, O,) The water ran from a declivity into a level place, and then became calm, or tranquil, while [continuing] running. (M, O, K.) And ↓ صِمْرٌ signifies The resting-place of such water: (M, K:) and ↓ صِمْرُ الوَادِى the resting-place of such water of the valley. (TA.) -A3- صَمَرَ, (O, K,) aor. صَمِرَ ; (K;) and صَمِرَ, (O, K,) aor. صَمَرَ ; (K;) said of milk, (O, K,) It was, or became, sour; (O;) or very sour; as also ↓ اصمر. (O, K.)

2 صَمَّرَ see above, first sentence, in two places: -A2- and see the paragraph here following.

4 أَصْمَرَ see 1, first sentence, in two places: -A2- and see also the last sentence. -A3- Also اصمروا, (O, * K,) inf. n. اـِصْمَارٌ; (O;) and ↓ صمّروا, (K,) inf. n. تَصْمِيرٌ; (O;) They entered upon the time of sunset, which is called الصُّمَيْرُ. (O, K.)

تصمّر
5 تصمّر ذ He confined, restricted, or restrained, himself. (O.) [See also its part. n., below.]

صَمْرٌ
صَمْرٌ ذ , (M, O, TS, K,) or ↓ صَمَرٌ, (S, A, L,) [the latter probably the correct, or the original, word, and, if so, app. an inf. n. of an unmentioned, and perhaps unused, verb, namely, صَمِرَ, whence the part. n. صَمِرٌ, q. v.,] Stink, foul odour, or offensive smell: (S, M, K:) and, (K,) accord. to IAar, (O, TA,) the odour of fresh mush, (O, and so in copies of the K,) or of fresh fish: (TA, as from the K:) and, accord. to IAar, (O, TA,) but in this sense more commonly ↓ صَمَرٌ, (O,) the sultry heat, (O,) or foul smell, and sultry heat, and dew, or moisture, accompanying such heat, (TA,) of the sea when it is agitated. (O, TA.)

صُمْرٌ
صُمْرٌ ذ i. q. صُبْرٌ [i. e. The side of a thing: or a side rising above the rest of a thing: or its upper part, or top: or its edge]: (S, M, K:) the م is said to be substituted for ب: (M:) pl. أَصْمَارٌ. (S, M, K.) You say, أَدْهَقْتُ الكَأْسَ اـِلَى أَصْمَارِهَا, meaning الى أَصْبَارِهَا [i. e. I filled the cup to its uppermost parts; or to its edges]. (ISk, S, M, * K: in the M and TA is added, i. e. اـِلَى أَعَالِيهَا.) And أَخَذَ الشَّىْءَ بِأَصْمَارِهِ, meaning بِأَصْبَارِهِ [i. e. He took the thing altogether: see art. صبر]. (M, TA.)

صِمْرٌ
صِمْرٌ ذ , and صِمْرُ الوَادِى: see the first paragraph.

صَمَرٌ
صَمَرٌ ذ : see صَمْرٌ, in two places.

صَمِرٌ
صَمِرٌ ذ : [Stinking; having a foul, or an offensive, odour, or smell]. One says, يَدِى مِنَ السَّمَكِ صَمِرَةٌ [My hand is stinking from the fish], (S, O, [in the former of which the meaning is indicated by the context,]) and مِنَ اللَّحْمِ [from the flesh-meat]. (TA.)

صَمْرَةٌ
صَمْرَةٌ ذ Milk devoid of sweetness. (O, K.)

صَمِيرٌ
صَمِيرٌ ذ A man whose flesh is dry, or tough, upon his bones, (S, M, A, O, K,) from whom the odour of sweat diffuses itself. (IDrd, S, A, O, K.)

صُمَيْرٌ
صُمَيْرٌ ذ The time of sunset. (K, TA.)

صَمَارَى
صَمَارَى ذ , (M, O, K,) and صُمَارَى, (O, K,) and ↓ صُمَارِىٌّ, (S, O, K,) and صِمَارى, with kesr, [but whether otherwise like the first and second or the last, is not shown,] (TA, from Az,) The podex, or the anus; syn. دُبُرٌ, (S,) or اِسْتٌ, (M, A,) or سَافِلَةٌ: (O:) because of its foul smell. (O, * TA.)

صُمَارِىٌّ
صُمَارِىٌّ ذ : see the next preceding paragraph.

صَامِرٌ
صَامِرٌ ذ A day in which the wind is still. (O, TA.) -A2- See also 1, first sentence.

صَوْمَرٌ
صَوْمَرٌ ذ , a word of the dial. of El-Yemen, (IDrd, O,) The بَاذَرُوج; (M;) [i. e.] the trees, or plants, (شَجَر,) called by the latter name; (K;) or a species of بَقْل [or herb] called in Pers. by the latter name [which, commonly pronounced with د, is one of the names now applied to basil]: (IDrd, O:) accord. to AHn, a sort of tree, or plant, that does not grow by itself, but twines upon the غَاف, consisting of twigs with leaves like those of the أَرَاك, (M, O,) its twigs being more slender than thorns, (O,) and having a fruit resembling the acorn, (M, O,) in form, but thicker at the base and more slender at the extremity, (O,) which is eaten, and is soft, and very sweet: (M, O:) the stem of the صَوْمَرَة [which is the n. un.] is thicker than the upper half of the arm; and it increases in height with the غَافَة while the latter does so: (O:) 'Alee Ibn-'Abbلs, author of the book entitled the “ Kلmil, ” says that the بَاذَرُوج has in it nothing beneficial when a man takes it internally; but when applied externally, it matures, or causes suppuration, [for انفج in the TA, an evident mistranscription, I read أَنْضَجَ,] and acts as a dissolvent. (TA.)

صَامُورَةٌ
صَامُورَةٌ ذ Very sour milk. (O, K.)

مُتَصَمِّرٌ
مُتَصَمِّرٌ ذ i. q. مُتَشَمّسٌ [app. as meaning Niggardly, tenacious, or avaricious; agreeably with the first explanation of 1]: (O, K:) and, (K,) or as some say, (TA,) confining, restricting, or restraining, himself. (K, TA.)

##### Türkçe

**صَمَرَ**
1 **صَمَرَ** ذ , (M, K,) muzâri‘ı **صَمُرَ** , (M,) mastarı **صَمْرٌ** ve **صُمُورٌ**, Cimri oldu, yahut sıkı tuttu, ve reddetti; (M, K;) bunun gibi ↓ **اصمر**, ve ↓ **صمّر**: (K:) [yahut] **صَمَرَ**, mastarı **صَمْرٌ**, topladı ve reddetti demektir; ve böylece ↓ **اصمر**, ve ↓ **صمّر**: şöyle denir, **صَمَرَ مَتَاعَهُ** [eşyasını topladı ve reddetti]: (O:) [fakat ISd der ki] bir şairin kullandığı ibare ↓ **الصَّامِرِينَ مَتَاعَهُمْ**, **الصَّامِرِينَ بِمَتَاعِهِمْ** manasınadır [yani bağlama göre, eşyalarıyla cimrilik edenler]. (M.) -A2- **صَمَرَ المَآءُ**, (M, O, K,) muzâri‘ı **صَمُرَ** , mastarı **صُمُورٌ**, (M, O,) Su bir yokuştan düz bir yere aktı, sonra [akmaya devam ederken] sakin, yahut durgun oldu. (M, O, K.) Ve ↓ **صِمْرٌ** böyle suyun durma yeri demektir: (M, K:) ve ↓ **صِمْرُ الوَادِى** vadinin böyle suyunun durma yeri. (TA.) -A3- **صَمَرَ**, (O, K,) muzâri‘ı **صَمِرَ** ; (K;) ve **صَمِرَ**, (O, K,) muzâri‘ı **صَمَرَ** ; (K;) süte dair söylenir, (O, K,) Ekşidi; (O;) yahut çok ekşidi; bunun gibi ↓ **اصمر**. (O, K.)

2 **صَمَّرَ** yukarıya bak: ilk cümle, iki yerde: -A2- ve burada onu izleyen paragrafa da bak.

4 **أَصْمَرَ** 1’e bak, ilk cümle, iki yerde: -A2- ve ayrıca son cümleye de bak. -A3- Ayrıca **اصمروا**, (O, * K,) mastarı **اـِصْمَارٌ**; (O;) ve ↓ **صمّروا**, (K,) mastarı **تَصْمِيرٌ**; (O;) **الصُّمَيْرُ** denilen gün batımı vaktine girdiler. (O, K.)

**تصمّر**
5 **تصمّر** ذ Kendisini hapsetti, sınırladı, yahut kendini tuttu. (O.) [Aşağıda onun ism-i fâiline de bak.]

**صَمْرٌ**
**صَمْرٌ** ذ , (M, O, TS, K,) yahut ↓ **صَمَرٌ**, (S, A, L,) [ikincisi muhtemelen doğru, yahut asıl kelimedir; ve eğer öyleyse, zikredilmemiş ve belki kullanılmayan bir fiilin, yani **صَمِرَ**’in mastarıdır; ondan ism-i fâil **صَمِرٌ** gelir, ona bak,] Kokuşukluk, kötü koku, yahut rahatsız edici koku: (S, M, K:) ve, (K,) IAar’a göre, (O, TA,) taze bulamaç kokusu, (O, ve K nüshalarında da böyle,) yahut taze balık kokusu: (TA, K’dan olarak:) ve, IAar’a göre, (O, TA,) fakat bu manada daha çok ↓ **صَمَرٌ**, (O,) denizin çalkantılı olduğu zamanındaki bunaltıcı sıcaklığı, (O,) yahut kötü koku, ve bunaltıcı sıcaklık, ve böyle sıcaklığa eşlik eden çiy, yahut rutubet: (TA,) (O, TA.)

**صُمْرٌ**
**صُمْرٌ** ذ **صُبْرٌ** ile aynı: [yani bir şeyin yanı: yahut bir şeyin geri kalanının üstüne yükselen bir yanı: yahut onun üst kısmı, yahut tepesi: yahut onun kenarı]: (S, M, K:) **م**’nin **ب** yerine ikame edildiği söylenir: (M:) çoğulu **أَصْمَارٌ**. (S, M, K.) Şöyle dersin, **أَدْهَقْتُ الكَأْسَ اـِلَى أَصْمَارِهَا**, yani **اـِلَى أَصْبَارِهَا** [yani bardağı en üst kısımlarına; yahut kenarlarına kadar doldurdum]. (ISk, S, M, * K: M ve TA’da şu eklenir, yani **اـِلَى أَعَالِيهَا**.) Ve **أَخَذَ الشَّىْءَ بِأَصْمَارِهِ**, yani **بِأَصْبَارِهِ** [yani o şeyi bütünüyle aldı: **صبر** maddesine bak]. (M, TA.)

**صِمْرٌ**
**صِمْرٌ** ذ , ve **صِمْرُ الوَادِى**: birinci paragrafa bak.

**صَمَرٌ**
**صَمَرٌ** ذ : **صَمْرٌ**’e bak, iki yerde.

**صَمِرٌ**
**صَمِرٌ** ذ : [Kokmuş; kötü, yahut rahatsız edici bir kokuya sahip]. Şöyle denir, **يَدِى مِنَ السَّمَكِ صَمِرَةٌ** [elim balıktan dolayı kokuyor], (S, O, [bunların ilkinde mana bağlamla gösterilmiştir,]) ve **مِنَ اللَّحْمِ** [etten dolayı]. (TA.)

**صَمْرَةٌ**
**صَمْرَةٌ** ذ Tatlılıktan yoksun süt. (O, K.)

**صَمِيرٌ**
**صَمِيرٌ** ذ Eti kemikleri üzerinde kuru, yahut sert olan, (S, M, A, O, K,) kendisinden ter kokusu yayılan adam. (IDrd, S, A, O, K.)

**صُمَيْرٌ**
**صُمَيْرٌ** ذ Gün batımı vakti. (K, TA.)

**صَمَارَى**
**صَمَارَى** ذ , (M, O, K,) ve **صُمَارَى**, (O, K,) ve ↓ **صُمَارِىٌّ**, (S, O, K,) ve kesra ile **صِمَارى**, [fakat bunun birinci ve ikinci gibi mi yoksa sonuncu gibi mi olduğu gösterilmemiştir,] (TA, Az’dan,) Mak‘ad, yahut anüs; eş anlamlısı **دُبُرٌ**, (S,) yahut **اِسْتٌ**, (M, A,) yahut **سَافِلَةٌ**: (O:) kötü kokusundan dolayı. (O, * TA.)

**صُمَارِىٌّ**
**صُمَارِىٌّ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**صَامِرٌ**
**صَامِرٌ** ذ Rüzgârın durgun olduğu gün. (O, TA.) -A2- Ayrıca 1’e bak, ilk cümle.

**صَوْمَرٌ**
**صَوْمَرٌ** ذ , Yemen lehçesinden bir kelime, (IDrd, O,) **بَاذَرُوج**; (M;) [yani] bu adla anılan ağaçlar, yahut bitkiler, (**شَجَر**); (K;) yahut Farsçada bu adla anılan bir **بَقْل** türü [yahut ot; ki, genellikle **د** ile telaffuz edilerek, şimdi fesleğene uygulanan adlardan biridir]: (IDrd, O:) AHn’a göre, kendi kendine bitmeyen, fakat **غَاف** üzerine dolanan bir ağaç, yahut bitki türü; **أَرَاك**’ın yaprakları gibi yapraklı dallardan oluşur, (M, O,) dalları dikenlerden daha incedir, (O,) ve meyvesi şekilce palamuda benzer, (M, O,) fakat dipte daha kalın ve uçta daha incedir, (O,) yenir, yumuşaktır, ve çok tatlıdır: (M, O:) **صَوْمَرَة**’nin [ki bu tekil isimdir] gövdesi kolun üst yarısından daha kalındır; ve **غَافَة** boyca uzadıkça o da onunla birlikte boyca artar: (O:) “**Kلmil**” adlı kitabın müellifi ‘Alee Ibn-‘Abbلs der ki: **بَاذَرُوج**’da, bir adam onu içten aldığında, faydalı hiçbir şey yoktur; fakat dıştan uygulandığında, olgunlaştırır, yahut cerahatlenmeye sebep olur, [TA’daki **انفج** için, açık bir yanlış yazım olarak, **أَنْضَجَ** okurum,] ve çözücü olarak etki eder. (TA.)

**صَامُورَةٌ**
**صَامُورَةٌ** ذ Çok ekşi süt. (O, K.)

**مُتَصَمِّرٌ**
**مُتَصَمِّرٌ** ذ **مُتَشَمّسٌ** ile aynı: [muhtemelen 1’in ilk açıklamasıyla uyumlu olarak Cimri, sıkı tutan, yahut tamahkâr manasında]: (O, K:) ve, (K,) yahut bazılarına göre, (TA,) kendisini hapsetmiş, sınırlamış, yahut kendini tutmuş. (K, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَمَرَ
صَمَرَ U ( n. ac. صَمْر 1 ,  صُمُوْر 27 ),
a.  Was niggardly, miserly; ran slowly ( water ).

b.  I ( n. ac. صَمْر 1 ),  see infra.

صَمِرَ
صَمِرَ A ( n. ac. صَمَر 4 ),
a.  Turned sour ( milk ).

صَمَّرَ
صَمَّرَ II ,
a.  Was niggardly, miserly.

b.  Was at sunset.

أَصْمَرَ
أَصْمَرَ IV ,
a.  see I & II ( b ).

صَمْر
صَمْر 1 ,
a.  Odour of musk.

صَمْرَة
صَمْرَة 1t ,
a.  Sour milk.

صُمْر
صُمْر 3 , ( pl. أَصْمَاْر 38 ),
a.  Side, edge, brim.

صَاْمُوْرَة
صَاْمُوْرَة 40t ,
a.  see 1t .

##### Türkçe

**صَمَرَ**
**صَمَرَ** U (mast. **صَمْر** 1, **صُمُوْر** 27),
a. Cimriydi, pintiydi; yavaşça aktı (su).

b. I (mast. **صَمْر** 1), aşağıya bak.

**صَمِرَ**
**صَمِرَ** A (mast. **صَمَر** 4),
a. Ekşidi (süt).

**صَمَّرَ**
**صَمَّرَ** II,
a. Cimriydi, pintiydi.

b. Gün batımında idi.

**أَصْمَرَ**
**أَصْمَرَ** IV,
a. I ve II (b)’ye bak.

**صَمْر**
**صَمْر** 1,
a. Misk kokusu.

**صَمْرَة**
**صَمْرَة** 1t,
a. Ekşi süt.

**صُمْر**
**صُمْر** 3, (ç. **أَصْمَاْر** 38),
a. Yan, kenar, ağız (kenarı).

**صَاْمُوْرَة**
**صَاْمُوْرَة** 40t,
a. 1t’ye bak.
