# صمر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صمر

التَّصْمِير: الجَمْع والمَنْع. يقال: صَمَرَ متاعَه وصَمَّره وأَصْمَرَهُ. والتَّصْمِيرُ أَيضاً: أَن يدخل في الصُّمَيْرِ، وهو مَغِيب الشمس. ويقال: أَصْمَرْنا وصَمَّرْنا وأَقْصَرْنا وقَصَّرْنا وأَعْرَجْنَا وعَرَّجْنَا بمعنى واحد. ابن سيده: صَمَر يَصْمُر صَمْراً وصُمُوراً بَخِلَ ومَنَع؛ قال:
فَإِنِّي رَأَيْتُ الصَّامِرِينَ مَتاعَهم
يَمُوتُ ويَفْنى، فَارْضَخِي مِنْ وعائِيَا
أَراد يموتون ويفنى مالهم، وأَراد الصامرين بمتاعهم.
ورَجُل صَمِيرٌ: يابسُ اللَّحْمِ على العظام.
والصَّمَرُ، بالتحريك: النَّتْنَ
(* قوله: «بالتحريك النتن» في القاموس
وشرحه بالفتح: النتن، ومثله في التكملة) يقال: يدي في اللحم صَمِرَةٌ. وفي حديث علي: أَنه أَعطى أَبا رافع حَتيّاً وعُكَّةَ سَمْنٍ، وقال: ادفع هذا إِلى أَسْماءَ بنت عُمَيْسٍ، وكانت تحت أَخيه جعفر، لتَدْهُن به بني أَخيه من صَمرَ البَحْر، يعني من نَتْنِ ريحه وتَطْعَمهن من الحَقِّ؛ أَما صَمَرُ البحر فهو نَتْن ريحه وغَمَقُه ووَمَدُه. والحَتِيُّ: سَوِيقُ المُقْل. ابن الأَعرابي: الصَّمْرُ رائحة المِسْك الطري. والصَّمْرُ: غَتْمُ البحر إِذا خَبَّ أَي هاج موجه، وخَبيبُه تَناطُحُ أَمواجه. ابن دريد: رجل صَمِيرٌ يابسُ اللحم على العظْم تفوح منه رائحة العَرَق. وصَمَرَ الماءُ يَصْمر صُمُوراً: جرى من حُدُور في مُسْتَوًى فَسَكن، وهو جَارٍ، وذلك المكان يسمى صِمْر الوادي، وصِمْرُه: مُسْتَقَرُّهُ. والصُّمَارى، مقصوراً: الاست لنَتْنِها. الصحاح: الصُّمَارَى، بالضم، الدُّبُر؛ وفي التهذيب: الصَّمَارَى، بكسر الصاد.
والصُّمْرُ: الصُّبْر؛ أَخَذَ الشيءَ بأَصْمَارِه أَي بأَصْبَارِه، وقيل: هو على البدل. وملأَ الكأْس إِلى أَصْمَارها أَي إلى أَعاليها كأَصْبَارها، واحدها صُمْر وصُبْر. وصَيْمَر: أَرض من مِهْرِجَان؛ إِليه نسب الجُبْنُ الصَّيْمَري.
والصَّوْمَرُ: البَاذِرُوجُ، وقال أَبو حنيفة: الصَّوْمَر شجر لا ينبت وحده ولكن يَتَلَوَّى على الغافِ، وهو قُضْبَانٌ لها ورق كورق الأَرَاك، وله ثمر يشبه البَلُّوط يؤكل، وهو ليِّن شديد الحلاوة.

### Türkçe

**التَّصْمِير**: toplama ve men etme. Denir ki: metâını **صَمَرَ** ve onu **صَمَّره** ve onu **أَصْمَرَهُ**. Ve **التَّصْمِير** ayrıca: **الصُّمَيْرِ** içine girmektir; o da güneşin batışı (gizlenişi)dir. Ve denir ki: **أَصْمَرْنا** ve **صَمَّرْنا** ve **أَقْصَرْنا** ve **قَصَّرْنا** ve **أَعْرَجْنَا** ve **عَرَّجْنَا** tek bir mânâdadır. İbn Sîde: **صَمَر** **يَصْمُر** **صَمْراً** ve **صُمُوراً**: cimrilik etti ve men etti; dedi ki:

فَإِنِّي رَأَيْتُ الصَّامِرِينَ مَتاعَهم
يَمُوتُ ويَفْنى، فَارْضَخِي مِنْ وعائِيَا

“Ölüyorlar ve malları yok oluyor” demek istedi; ve metâlarıyla **الصامرين**i kastetti.

Ve bir adam **صَمِيرٌ**: kemikler üzerinde eti kuru olandır.

Ve **الصَّمَرُ**, harekeli olarak: pis koku.
(* Onun sözü: “harekeli olarak pis koku” Kamus’ta ve onun şerhinde fetha ile: pis koku; ve benzeri Tekmile’de) Denir ki: elim ette **صَمِرَةٌ**dur.

Ve Ali’nin hadisinde: o, Ebû Râfi‘e **حَتيّاً** ve bir **عُكَّةَ سَمْنٍ** verdi ve dedi ki: “Bunu **أَسْماءَ بنت عُمَيْسٍ**’e ver”; o, kardeşi Ca‘fer’in nikâhı altında idi; kardeşinin oğullarını **صَمرَ البَحْر**’dan onunla yağlasın diye; yani kokusunun pisliğinden; ve onları **الحَقِّ**’tan yedirsin diye. Ama denizin **صَمَرُ**u, kokusunun pisliği ve onun **غَمَقُه**’u ve onun **وَمَدُه**’udur. Ve **الحَتِيُّ**: **المُقْل**’ün kavrulmuş unudur. İbnü’l-A‘râbî: **الصَّمْرُ** taze miskin kokusudur. Ve **الصَّمْرُ**: denizin **غَتْمُ**udur; **خَبَّ** ettiği zaman, yani dalgası coştuğu zaman; ve onun **خَبيبُه**’i, dalgalarının birbirine çarpışmasıdır. İbn Düreyd: bir adam **صَمِيرٌ**: kemik üzerinde eti kuru; ondan ter kokusu yayılır.

Ve su **صَمَرَ**; **يَصْمر** **صُمُوراً**: bir düzlükte bir yokuştan akıp sonra duruldu; hâlbuki o akıcıdır; ve o yer **صِمْر الوادي** diye adlandırılır; ve onun **صِمْرُه**: onun durak yeridir.

Ve **الصُّمَارى**, kısaltılmış olarak: pis kokusundan dolayı makat. **الصحاح**: **الصُّمَارَى**, damme ile, **الدُّبُر**dür; ve **التهذيب**’de: **الصَّمَارَى**, **الصاد**’ın kesresiyle.

Ve **الصُّمْرُ**: **الصُّبْر**dür; şeyi onun **أَصْمَارِه** ile aldı, yani onun **أَصْبَارِه** ile; ve denildi ki: o, bedel üzerinedir. Ve kadehi onun **أَصْمَارها**’sına kadar doldurdu, yani onun üstlerine kadar; onun **أَصْبَارها**’sı gibi; tekili **صُمْر** ve **صُبْر**dür. Ve **صَيْمَر**: **مِهْرِجَان**’dan bir arazidir; **الجُبْنُ الصَّيْمَري** ona nispet edilmiştir.

Ve **الصَّوْمَرُ**: **البَاذِرُوجُ**dur. Ebû Hanîfe dedi ki: **الصَّوْمَر** tek başına bitmeyen, fakat **الغافِ** üzerine dolanan bir ağaçtır; o, onun çubuklarıdır; yaprağı **الأَرَاك** yaprağı gibidir; ve onun meyvesi vardır, **البَلُّوط**a benzer, yenir; ve o yumuşaktır, pek şiddetli tatlıdır.
