# صمك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صمك

الصمكيك، محركة، والصمكوك كحلزون: الجاهل السريع إلى الشر الغواية. وقيل: القوي الشديد. وهما أيضا من نعت الشيء اللزج. وقيل: الغليظ الجافي التار من الرجال وغيرهم، قال ابن بري: شاهد الصمكوك قول زياد الملقطي:
  فقلت ولم أملك: أغوث بـن طـيئ                      على صمكوك الرأس حشر القوادم وأنشد شمر شاهدا على الصمكيك:
  وصمكيك صمـيان صـل
  ابن عجوز لم يزل في ظل
  هاج بعرس حوقل قثـول والصمكيك: زعموا، عن ابن دريد، والصواب أن يقول صمكيك بلا لام، كما هو نص ابن دريد. والصمكيك: الأحمق العجل إلى الشر، وقال الليث: هو الأهوج الشديد، وقال ابن عباد: هو الأحمق العيي. وجمل صمكة، محركة: قوي وكذلك عبد صمكة، قاله شمر. وأصبحت الأرض مصمئكة أي مبتلة عن المطر، رواه شمر عن أبي الهذيل. وقال أبو الهذيل أيضا: السماء مصمئكة، أي: مستوية خليقة للمطر ونقل ذلك عن أبي زيد أيضا.
 وقال الأزهري في الرباعي: اصمأكت الأرض، فهي مصمئكة، وهي الندية الممطورة، قال: وأصل هذه الكلمة وما أشبهها ثلاثي، والهمزة فيها مجتلبة. وقال أبو زيد: اصماك الرجل: إذا غضب نقله الجوهري، والهمزة لغة فيه، وكذلك ازماك واهماك فهو مصمئك. واصماك اللبن: خثر جدا، وفي الصحاح: غلظ واشتد حتى صار الجبن، والهمزة لغة فيه أيضا. والصمكمك كسفرجل: الخبيث الريح، عن ابن عباد. وقيل: هو العزب، عنه أيضا.وقيل: هو القوي الشديد الجسم. والصماك ككتاب: العود الذي ألحق وفي العباب: ألصق بالقفيز صمك ككتب. ومما يستدرك عليه:

  المصمئك: الأهوج الشديد الجيد الجسيم. والصمكة من الرجال: من لا يعرف قبيلا من دبير. والصمكيك من اللبن: الخاثر جدا وهو حامض، وقال ابن السكيت: لبن صمكيك وصمكوك، وهو اللزج. واصمأك الجرح، مهموزا: انتفخ.

### Türkçe

**الصمكيك**، harekeli; ve **الصمكوك** (salyangoz gibi): şerre, sapıklığa çabuk olan câhil. Ve denildi: güçlü, şiddetli. Ve ikisi de yapışkan şeyin sıfatındandır. Ve denildi: erkeklerden ve başkalarından kalın, kaba, sert olan. İbn Berrî dedi: **الصمكوك** için şahit, Ziyâd el-Mulḳıṭî’nin sözüdür:
  “Dedim, ve sahip olamadım: ‘Gavs b. Ṭayy’ mı (yardıma) — başı **صمكوك** olan, öncüler sürüsü (gibi) toplanmış (kimse) üzerine?’”
Ve Şemmer, **الصمكيك** üzerine şahit olarak inşâd etti:
  “Ve **صمكيك** **صمـيان** **صـل**
  Yaşlı bir kadının oğlu; gölgede durmaktan geri kalmadı
  **حوقل** **قثـول** bir gelinle coştu”

Ve **الصمكيك**: zannettiler ki, İbn Düreyd’den; ve doğru olan, **صمكيك**’i **لام**sız söylemesidir; İbn Düreyd’in nassı olduğu üzere. Ve **الصمكيك**: şerre acele eden ahmak. Leys dedi: o, şiddetli ahmaktır. İbn Abbâd dedi: o, ahmak, dilsiz (tutuk). Ve **صمكة** deve, harekeli: güçlü; ve yine **صمكة** kul; Şemmer söyledi. Ve yer **مصمئكة** oldu; yani yağmurdan ıslanmış; Şemmer onu Ebû’l-Hüzeyl’den rivayet etti. Ebû’l-Hüzeyl de dedi: gök **مصمئكة**; yani: düz, yağmura elverişli; bunu Ebû Zeyd’den de nakletti.

Ve Ezherî rubâîde dedi: yer **اصمأكت** oldu; o hâlde o **مصمئكة**dir; ve o, çiğli, yağmur görmüş olandır. Dedi: bu kelimenin aslı ve ona benzeyenler üçlüdür; ve içindeki hemze sonradan getirilmiştir. Ebû Zeyd dedi: adam **اصماك** etti: öfkelendiği zaman; Cevherî onu nakletti; hemze onda bir lehçedir. Ve yine **ازماك** ve **اهماك**; o hâlde o **مصمئك**tir. Ve süt **اصماك** etti: çokça pıhtılaştı. Ve **الصحاح**’ta: kalınlaştı ve şiddetlendi, ta ki peynir oldu; hemze onda da bir lehçedir. Ve **الصمكمك** (ayva gibi): kötü kokulu; İbn Abbâd’dan. Ve denildi: o, bekârdır; ondan da. Ve denildi: o, bedeni güçlü, şiddetli olandır. Ve **الصماك** (kitap gibi): eklenen çubuk; ve **العباب**’da: ölçeğe yapıştırdı: **صمك** (yazdı gibi). Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

  **المصمئك**: şiddetli ahmak; iyi, iri yapılı. Ve erkeklerden **الصمكة**: önünü arkasından ayırt etmeyen. Ve sütten **الصمكيك**: çokça pıhtılaşmış; ve o ekşidir. İbn Sikkît dedi: **صمكيك** ve **صمكوك** süt; ve o yapışkandır. Ve yara **اصمأك** etti, hemzeli: şişti.
