# صملخ (ص-م-ل-خ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - م - ل - خ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والصاد
دخرص: الدِّخْريص لغة في التِّخْريص، وهو التيريز من الثوب والأرض.
صلخم: وجمل صِلَّخْمٌ وصِلَّخْدٌ وصَلَخْدَمٌ كله: الماضي، قال الشاعر:
وأتلع صِلَّخْمٍ صِلَخْدٍ صَلَخْدَمِ
وقالوا: الصَّلَخْدَم أخِذَ من الصِّلَّخْم. الدال زائدة أم الميم? ويقال: بل هي كلمة بنيت خماسية فاشتبهت الحروف والمعنى واحد، فاحتمل على اشتباه الحروف.
وبعير صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ، قال الشاعر:
على مُصْلَخِمٍّ ما يكادُ جَسيمُه		يمدُّ بِعطْفَيْهِ الوضيم المُسَمَّما
وجسيمه: صاحبه، والمُصْلَخِمُّ: الساكت الغضبان، والسُّمُوم: الودع الصغِّارُ. ومعناه: لا يكاد يرقي بين طَرَفَيْ الوضعين من عظم جوزه.
ويقال للجبل الصغير المنيع "صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ" .
وفي الحديث: "عُرِضَتِ الأمانَةُ على الصُّمِّ الصَّلاخِمِ" .
وقال:
ورأس عز راسياً صِلَّخُما
خربص: الخَرْبَصيصةُ: هَنَةٌ في الرمل، لها بصيص كأنها عين الجرادة. ويقال: هي نبات له حب يتخذ منه طعام فيؤكل، وتجمع بغير هاء.
والخَرْبَصيصُ: القرط، قال امرؤ القيسك
جَعَلَتْ في أخراصِها خربَصيصاً		من جُمانٍ قد زان وَجْهاً جميلاً
وامرأة خَرْبَصةٌ: شابَّةٌ ذات نزارة، وتُجمَعُ: خَرابَصَ.
صملخ: الصُّمالِخ: اللَّبَّنُ الخالص المُتَكَبِّدُ.
والصُّمْلُوخ والصِّمْلاخُ: وسَخُ الأذن، والصُّمالِخ أيضا. والجميع: الصِّماليخُ.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الصاد**

**دخرص**: **الدِّخْريص** **التِّخْريص**’ta bir lugattır; o, elbiseden ve yerden **التيريز**’dir.

**صلخم**: Ve bir deve **صِلَّخْمٌ** ve **صِلَّخْدٌ** ve **صَلَخْدَمٌ**; hepsi: geçmiş (yaşlı), şair dedi ki:
وأتلع **صِلَّخْمٍ** **صِلَخْدٍ** **صَلَخْدَمِ**
Ve dediler: **الصَّلَخْدَم** **الصِّلَّخْم**’dan alınmıştır. **الدال** ziyadedir mi yoksa **الميم** mi? Ve denilir: bilakis o, beş harfli olarak bina edilmiş bir kelimedir; harfler karıştı ve mânâ birdir; böylece harflerin karışıklığı üzerine hamledildi.

Ve bir deve **صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ**; şair dedi ki:
على **مُصْلَخِمٍّ** ما يكادُ **جَسيمُه**		يمدُّ بِعطْفَيْهِ الوضيم المُسَمَّما
Ve **جسيمه**: onun sahibi; ve **المُصْلَخِمُّ**: suskun öfkeli; ve **السُّمُوم**: küçük **الودع**. Ve onun mânâsı: cevizinin büyüklüğünden, iki **الوضعين**’in iki ucu arasında neredeyse yükselmez.

Ve küçük, sarp dağa "**صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ**" denilir.

Ve hadiste: "**عُرِضَتِ الأمانَةُ على الصُّمِّ الصَّلاخِمِ**".

Ve dedi ki:
ورأس عز راسياً **صِلَّخُما**

**خربص**: **الخَرْبَصيصةُ**: kumda bir şey; onda, çekirgenin gözü gibi bir parıltı vardır. Ve denilir: o, ondan yiyecek yapılan ve yenilen, taneli bir bitkidir; ve **هاء** olmaksızın cem‘ edilir.

Ve **الخَرْبَصيصُ**: küpe; İmru’ul-Kays dedi ki:
جَعَلَتْ في أخراصِها **خربَصيصاً**		من جُمانٍ قد زان وَجْهاً جميلاً

Ve bir kadın **خَرْبَصةٌ**: genç, zayıflık sahibi; ve cem‘i: **خَرابَصَ**.

**صملخ**: **الصُّمالِخ**: saf, pıhtılaşmış yoğurt.

Ve **الصُّمْلُوخ** ve **الصِّمْلاخُ**: kulağın kiri; ve **الصُّمالِخ** da. Ve hepsi: **الصِّماليخُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصِمْلاخُ والصُمْلوخُ: وسَخ الأذن. والصُمالِخُ: اللبن الخاثر المتكبِّد.

##### Türkçe

**الصِمْلاخُ** ve **الصُمْلوخُ**: kulağın kiri. **الصُمالِخُ**: pıhtılaşmış, pıhtılaşarak katılaşmış süt.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصِّمْلاخُ والصُّمْلُوخُ: وسخ صماخ الأُذن وما يخرج من قشورها، والجمع الصماليخ؛ وقال النضر: صُمْلوخُ الأُذن وسَمْلُوخُها. ولبنٌ صُمالِخ وصُمالِخيٌّ، خاثر متلبد؛ وقال ابن شميل في باب اللبن: الصُّمالخيّ والسُّمالخيّ من اللبن الذي حقنَ في السقاء ثم حفر له حفرة ووضع فيها حتى يروب، يقال سقاني لبناً صمالخياً؛ وقال ابن الأَعرابي: الصمالخي من الطعام واللبن الذي لا طعم له. والصُّمْلُوخُ: أُمْصُوخُ النَّصِيِّ، وهو ما ينتزع منه مثل القضيب، حكاه أَبو حنيفة؛ والعرب تقول لأَصل النَّصِيِّ والصِّلِّيانِ من الورق الرقيق إِذا يبس: صملوخ، والجمع الصماليخ؛ قال الطرمَّاح:
سماوِيَّةٌ زُغْبٌ، كأَنّ شكِيرَها
صَمالِيخُ مَعْهودِ النَّصِيِّ المُجَلَّخِ
وهو ما رقَّ من نبات أُصولها.

##### Türkçe

**الصِّمْلاخُ** ve **الصُّمْلُوخُ**: kulağın **صماخ**’ının kiri ve onun kabuklarından çıkan şey;
çoğulu **الصماليخ**’tir; **النضر** dedi ki: kulağın **صُمْلوخُ**’u ve onun **سَمْلُوخُ**’u. Ve **لبنٌ صُمالِخ** ve **صُمالِخيٌّ**: koyu, pıhtılaşmış; **ابن شميل** süt bahsinde dedi ki: **الصُّمالخيّ** ve **السُّمالخيّ**, tuluma doldurulup sonra onun için bir çukur kazılan ve içine konulup ekşiyinceye kadar bırakılan süttendir; “Bana **لبناً صمالخياً** içirdi” denir; **ابن الأَعرابي** dedi ki: **الصمالخي**, yemekten ve sütten tadı olmayan şeydir. Ve **الصُّمْلُوخُ**: **أُمْصُوخُ النَّصِيِّ**’dir; o, ondan çubuk gibi koparılan şeydir; bunu **أَبو حنيفة** nakletti; Araplar, ince yapraktan olan **النَّصِيِّ** ve **الصِّلِّيانِ**’ın aslına, kuruduğu zaman: **صملوخ** derler; çoğulu **الصماليخ**’tir; **الطرمَّاح** dedi ki:
سماوِيَّةٌ زُغْبٌ، كأَنّ شكِيرَها
صَمالِيخُ مَعْهودِ النَّصِيِّ المُجَلَّخِ
Ve o, köklerinin bitkisinden incelen şeydir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصملاخ، بالكسر: داخل خرق الأذن، ووسخه وما يخرج من قشورها، كالصملوخ، بالضم، والجمع الصماليخ. ومن سجعات الأساس: أخرج من صماخه صملاخة وقال النضر: صملوخ الأذن وسملوخها. والصمالخ، كعلابط: اللبن: الخاثر المتلبد. وقال ابن شميل في باب اللبن: الصمالخي والسمالخي والسمالخي من اللبن: الذي حقن في السقاء ثم حفر له حفرة ووضع فيها حتى يروب. يقال: سضقاني لبنا صمالخيا. وقال ابن الأعرابي: الصمالخي من الطعام واللبن: الذي لا طعم له. وصماليخ النصي والصليان: ما رق من نبات أصولها. واحدته صمءلوخ. قال الطرماخ:
  سماوية زغب كأن شكـيرهـا                      صماليخ معهود النصي المجلح وقال أبو حنيفة: الصملوخ أمصوخ النصي، وهو ما ينتزع منه مثل القضيب.

##### Türkçe

**الصملاخ**، kesre ile: kulak deliğinin içi; onun kiri ve kabuklarından çıkan şey; damme ile **الصملوخ** gibi. Çoğulu **الصماليخ**.

**الأساس**’ın secilerinden: “Onun **صماخه**’ndan bir **صملاخة** çıkardı.”

Ve **النضر** dedi: kulağın **صملوخ**’u ve onun **سملوخ**’u.

Ve **الصمالخ**، **كعلابط**: süt: pıhtılaşmış, topaklanmış olan.

Ve İbn Şümeyl süt babında dedi: sütten **الصمالخي** ve **السمالخي** ve **السمالخي**: kırbaya doldurulan, sonra onun için bir çukur kazılan ve içinde bırakılan, ta ki ekşiyip yoğurtlaşıncaya kadar. Denir: “Bana **صمالخيا** süt içirdi.”

Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: yiyecekten ve sütten **الصمالخي**: tadı olmayan.

Ve **صماليخ** **النصي** ve **الصليان**: köklerinin bitkisinden incelen şey. Onun bir tanesi **صمءلوخ**.

**الطرماخ** dedi:
  Göksel, tüycükler; sanki onun filizi                      **صماليخ**; bilinen **النصي**’nin, çıplak olanı

Ve Ebû Hanîfe dedi: **الصملوخ**: **أمصوخ** **النصي**’dir; o, ondan çubuk gibi bir şeyin koparılıp çıkarıldığı şeydir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صِمْلَاخٌ
صِمْلَاخٌ ذ The interior of the ear-hole. (K.) ― -b2- And The dirt (S, A, K) of the ear (S) [i. e.] of the ear-hole; (A, K;) and the scales that come forth therefrom; (TA;) as also ↓ صُمْلُوخٌ; (S, K;) and so سِمْلَاخٌ and سُمْلُوخٌ: (K and TA in art. سملخ:) pl. صَمَالِيخُ. (TA.)

صُمْلُوخٌ
صُمْلُوخٌ ذ : see above. ― -b2- Also sing. of صَمَالِيخُ (TA) which signifies The thin, or slender, shoots of the أُصُول [i. e. stems, or lower parts,] of the نَصِىّ (K, TA) and of the صِلِّيَان: (TA:) or the sing. signifies the أُمْصُوخ of the نَصِىّ; which is a kind of thing that is plucked therefrom, resembling a rod. (AHn, TA.)

صُمَالِخٌ
صُمَالِخٌ ذ Thick milk, (S, K,) of a consistency resembling liver, so that it quivers. (S.)

صُمَالِخِىٌّ
صُمَالِخِىٌّ ذ and سُمَالِخِىٌّ signify the same; (ISh, K;) i. e. Milk collected in a skin, and buried in a hole dug in the earth, and left until it becomes thick, or coagulates: (ISh, TA:) or food, and milk, having no taste. (IAar, TA.)

##### Türkçe

**صِمْلَاخٌ**
**صِمْلَاخٌ** ذ Kulak deliğinin iç kısmı. (K.) ― -b2- Ve kulağın (S) [yani] kulak deliğinin kiri; (A, K;) ve oradan çıkan pullar; (TA;) bunun gibi ↓ **صُمْلُوخٌ** da; (S, K;) ve yine **سِمْلَاخٌ** ve **سُمْلُوخٌ**: (K ve TA, **سملخ** maddesinde:) çoğulu **صَمَالِيخُ**. (TA.)

**صُمْلُوخٌ**
**صُمْلُوخٌ** ذ : yukarıya bak. ― -b2- Ayrıca **صَمَالِيخُ**’un tekilidir (TA); bu da **نَصِىّ**’nin (K, TA) ve **صِلِّيَان**’ın **أُصُول**’ünün [yani gövdelerinin yahut alt kısımlarının] ince yahut narin sürgünleri demektir: (TA:) yahut tekil, **نَصِىّ**’nin **أُمْصُوخ**’unu ifade eder; o, oradan koparılan, çubuğa benzeyen bir tür şeydir. (AHn, TA.)

**صُمَالِخٌ**
**صُمَالِخٌ** ذ Kalın süt; (S, K,) ciğere benzeyen bir kıvamda, öyle ki titrer. (S.)

**صُمَالِخِىٌّ**
**صُمَالِخِىٌّ** ذ ve **سُمَالِخِىٌّ** aynı şeyi ifade eder; (ISh, K;) yani bir tulumda toplanan, toprağa kazılmış bir çukura gömülen ve kalınlaşıncaya yahut pıhtılaşıncaya kadar bırakılan süt: (ISh, TA:) yahut tadı olmayan yiyecek ve süt. (IAar, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84%D8%AE/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَمْلَخَ
صَمْلَخَ صِمْلَاْخ 49 , ( pl. صَمَاْلِيْخُ 67 ),
a.  Ear-hole.

b.  Ear-wax.

صُمْلُوْخ
صُمْلُوْخ
a.  see 49 .

##### Türkçe

**صَمْلَخَ**
**صَمْلَخَ صِمْلَاْخ** 49, (çoğ. **صَمَاْلِيْخُ** 67),
a. Kulak deliği.

b. Kulak kiri.

**صُمْلُوْخ**
**صُمْلُوْخ**
a. 49’a bak.
