# صمل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صمل

باب الصاد واللام مع الميم
ص ل م، ص م ل، م ص ل، م ل ص، ل م ص مستعملات
صلم:
الصَّلْمُ: قَطْعُ الأَنْفِ من أصلِه.
واصطُلِمَ القومُ اذا أُبيدوا من أصلِهم.
والصَّيْلَمُ: الأكلَةُ الواحدةُ كلَّ يومٍ.
والصَّيْلَمُ: الأمرُ المُفْني المُستَأصِلُ، ووَقْعَةٌ صَيْلَمِيَّةٌ من ذلك.
والمُصَلَّمُ: الصغيرُ الأُذن، سُمِّيَ به الظّليم لصِغَر أُذنِه وقِصَرها.
والأَصْلَمُ: المُصَلَّم من الشَّعرِ.
والمُصَلَّم: ضَربٌ من السَّريع يجوز في قافيته فَعْلُنْ وفَعُلْن كقوله:
ليس على طُول الحياة نَـدَمٌ		ومن وراءِ الموتِ مالا يُعْلَم
والصُّلامة: الفرقةُ من الناس، وتُجمَع صِلاماتٍ، وكل جماعةٍ صُلامِة.
صمل:
صَمَلَ الشيءُ يصمُلُ صُمُولاً أي صَلُبَ واشتَدَّ واكتَنَزَ، تُوصَفُ به الخَيْلُ والجمَل والرجلُ، قال رؤبة: عن صاملٍ عاسٍ اذا ما اصْلَخْمَمَا والصَّمِيلُ: السقاء اليابس.
والصامِلُ الخَلَقُ، وأنشَدَ:
اذا ذادَ عن ماء الفُراتِ فلَنْ نَرَى		أخا قِربةٍ يسقى أخاً بصَـمـيلِ
ويقال: صَمَل بَدَنُه وبَطْنُه، وأصمَلَه الصِّيامُ: أي أيَبَسه.
والصَوْمَلُ: شَجَرةٌ بالعالية.
ورجلٌ صُمُلٌّ، وامرأةٌ صُمُلَّةٌ: شديدةُ البَضْعَةِ والعظام، ولا يقال إلاّ لَمجْتَمعِ الخَلْقِ.
والمُصْمَئِلُّ: الداهية.
مصل:
المَصْلُ معروفٌ.
والمُصُولُ: تَمَيُّز الماءِ عن اللَّبَنِ، والأَقِطُ اذا عُلِّقَ مَصَلَ ماؤه فقَطَرَ منه.
وبعضهم يقول: مَصِلةٌ واحدةٌ مثل أَقِطَةٍ.
وشاة مُمصِلٌ ومِمْصال، وهي التي يصير لبنها في العُلْبَة مُتَزايلاً قبلَ أن يُحقَنَ.
ملص:
أمْلَصَتِ المرأةُ والناقةُ أي رَمَتْ بوَلَدها.
وانمَلَصَ الشيء من يدي اي انفَلَتَ انسِلالاً، وقد قَضَى عُمَرُ في الإملاصِ وهو الإِسقاطُ.
لمص:
اللَّمَصُ شيءٌ يُباعُ مِثلُ الفالوذِ لا حلاوةَ له، يأكلُه الفِتيان مع الدِّبْسِ.

### Türkçe

باب **الصاد** واللام مع **الميم**
**ص ل م**، **ص م ل**، **م ص ل**، **م ل ص**، **ل م ص** kullanımdadırlar.

**صلم**:
**الصَّلْمُ**: burnun kökünden kesilmesidir.
Ve kavim **اصطُلِمَ** olur; asıllarından yok edildikleri zaman.
Ve **الصَّيْلَمُ**: her gün bir tek yemektir.
Ve **الصَّيْلَمُ**: yok edici, kökünü kazıyıcı iş; ve bundan **وَقْعَةٌ صَيْلَمِيَّةٌ** (yani) **صَيْلَمِيَّةٌ** bir vuruş/çarpışma.
Ve **المُصَلَّمُ**: kulağı küçük olan; kulağının küçüklüğü ve kısalığı sebebiyle devekuşuna bununla ad verilmiştir.
Ve **الأَصْلَمُ**: kıldan **المُصَلَّم** olan.
Ve **المُصَلَّم**: hızlı (bahir)den bir türdür; kafiyesinde **فَعْلُنْ** ve **فَعُلْن** câiz olur; şu sözü gibi:
ليس على طُول الحياة نَـدَمٌ		ومن وراءِ الموتِ مالا يُعْلَم
Ve **الصُّلامة**: insanlardan bir fırkadır; **صِلاماتٍ** diye çoğul yapılır; her cemaat **صُلامِة**dir.

**صمل**:
**صَمَلَ** şey **يصمُلُ** **صُمُولاً**; yani katılaştı, şiddetlendi ve sıkılaşıp dolgunlaştı; bununla atlar, deve ve adam vasfedilir; Rü’be dedi ki:
عن صاملٍ عاسٍ اذا ما اصْلَخْمَمَا
Ve **الصَّمِيلُ**: kuru kırbadır.
Ve **الصامِلُ**: eski/eskimiş (şey)dir; ve şu beyit okunmuştur:
اذا ذادَ عن ماء الفُراتِ فلَنْ نَرَى		أخا قِربةٍ يسقى أخاً بصَـمـيلِ
Ve denilir: bedeni ve karnı **صَمَل** oldu; ve oruç onu **أصمَلَه**: yani onu kuruttu.
Ve **الصَوْمَلُ**: yüksek yerde bir ağaçtır.
Ve bir adam **صُمُلٌّ**, bir kadın **صُمُلَّةٌ**: et parçası ve kemikler bakımından şiddetli/iri; ancak yaratılışı toplanık (derli toplu) olana denilir.
Ve **المُصْمَئِلُّ**: musibettir.

**مصل**:
**المَصْلُ** bilinen (şey)dir.
Ve **المُصُولُ**: suyun sütten ayrışmasıdır; ve **الأَقِطُ** asıldığı zaman suyu **مَصَلَ** olur da ondan damlar.
Ve bazısı der ki: **مَصِلةٌ** bir tanedir; **أَقِطَةٍ** gibi.
Ve bir koyun **مُمصِلٌ** ve **مِمْصال** (dır); o, sütü tulumda/kapta, mayalanıp bağlanmadan önce ayrışır hâle gelen (koyun)dur.

**ملص**:
Kadın ve deve **أمْلَصَتِ**; yani yavrusunu attı.
Ve şey elimden **انمَلَصَ** oldu; yani kayıp sıyrılarak çıktı; ve Ömer **الإملاصِ** hakkında hükmetmiştir; o da düşürmedir.

**لمص**:
**اللَّمَصُ** **الفالوذِ** benzeri satılan bir şeydir; onda tatlılık yoktur; delikanlılar onu pekmezle yerler.
