# صمم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صمم

باب الصاد والميم
ص م، م ص مستعملان
صم:
الصَّمَمُ: ذَهابُ السَّمعِ، والاكتِنازُ في جَوْفِ القَنَا، والصَّلابةُ في الحَجَر، والشِّدَّةُ في الأمر.
وفِتْنَةٌ صَمّاءُ.
والصِمَّةُ والصِمُّ: من أسماء الأسد.
ويقال: صَمامِ صَمامِ بمعنيَيْنِ، أي تَصامُّوا في السُّكُوت، واحمِلوا في الحَمْلةِ.
والتَّصميمُ: المُضِيُّ في كلِّ أمرٍ.
وصَمَّمَ في عَضَّتِه اذا نَيَّبَ فلم يُرسِلْ ما عَضَّ، قال المتلمس:
فأَطرَقَ إطراقَ الشُّجاع ولو يَرَى		مَساغاً لنابيه الشجاعُ لصَمَّـمـا
والصِّمامُ: رأس القارُورة، والفِعلُ صَمَمْتُها.
والصَّمّانُ: أرضٌ الى جَنْبِ رَمْلِ عالِجٍ، وكُلُّ أرضٍ كذلك، الى جَنْبِ رمل، صُلبةٍ الحِجارةِ، وكذلك الصَّمّانةُ.
والصَّميمُ: العَظْمُ الذي هو قِوامُ العُضْوِ مِثلُ صَميمِ الوَظيف وصَميمِ الرأس ونحوهما.
ومنه يقال: هو من صَميم قَومه، أي من خالِصهِم وأصلهم.
وأوَّلُ مَن سَمَّى السيفَ صَمْصامة عَمْرو بنُ مَعْدِي كَرِبَ حين وَهَبَ سيفَه ثمّ قال:
خَليلٌ لم أَخُنْـه ولـم يَخُـنّـي		على الصَّمصامةِ السَّيفِ السَّلامُ
والصَّمصامَةُ: اسمٌ للسيف القاطعِ، وللأسد.
ومن العَرَب من يجعَلُ اسمَه معرفة ولا يَصرِفه كقوله: تَصميمَ صَمصامةَ حينَ صَمَّما وصوتٌ مُصِمٌّ يُصِمُّ الصِّماخ.
وصَميمُ الحَرِّ والشِّتاء: أَشَدُّ حَراً وبَرْداً.
مص:
مَصِصْتُ الشيءَ وامتَصَصْتُه، والمَصُّ في مُهْلةٍ ومُصاصَتُه: ما امتَصَصْتُ منه.
والمُصاصُ: نَباتٌ يُسَمَّى اذا كان نَديّاً رَطْباً، فاذا يَبِسَ قِشرُه اتُّخِذَتْ منه الحِبالُ.
ومُصاصُ القَومِ: أصْلُ مَنْبتِهم وأفضَلُ سِطَتِهم، قال رؤبة: الاكَ يَحمُونَ المُصاصَ المَحْضا والمَصِّيصةُ: ثَغْرٌ من ثُغُور الرُّوم.
والماصَّةُ: داءُ يأخُذُ الصَّبيَّ، وهو شَعَراتٌ تَنُبُتُ مُنْثَنِيَةً على سَناسِنِ القَفَا، فلا يَنْجَع فيه طعامٌ ولا شرابٌ حتى تُنْتَفَ من أصولها.
ومَصّانٌ ومَصّانَةٌ: شَتم للرجل يُعَيرَّ برضع الغَنَم من أخلافِها بفيه.
والمَصْمَصَةُ: غَسْلُ الفَم بطَرَف اللسانِ دونَ المَضْمَضَةِ.
وفَرَسٌ مُصامِصٌ: أي شديدُ تركيبِ العظام والمفاصل، وكذلك المُصَمِّصُ.

### Türkçe

باب **الصاد** و**الميم**
**ص م**، **م ص** kullanımdadırlar.

**صم**:
**الصَّمَمُ**: işitmenin gitmesi; **القَنَا**’nın iç boşluğunda dolgunluk; taşta katılık; işte şiddet.
Ve **فِتْنَةٌ صَمّاءُ**.
Ve **الصِمَّةُ** ve **الصِمُّ**: aslanın adlarındandır.
Ve denilir: **صَمامِ صَمامِ** iki mânâ ile; yani susmada birbirinize sağır kesilin, ve حمله’de yüklenin.
Ve **التَّصميمُ**: her işte ilerleyip gitmek.
Ve **صَمَّمَ** ısırışında, diş çıkardığı zaman da ısırdığını salıvermediğinde; **المتلمس** dedi ki:
فأَطرَقَ إطراقَ الشُّجاع ولو يَرَى		مَساغاً لنابيه الشجاعُ لصَمَّـمـا
Ve **الصِّمامُ**: şişenin başı; fiil: onu **صَمَمْتُها**.
Ve **الصَّمّانُ**: **عالِج** kumunun yanında bir yer; ve her böyle yer, kumun yanında, taşları katı; ve yine **الصَّمّانةُ**.
Ve **الصَّميمُ**: uzvun kıvamı olan kemik; **صَميمِ الوَظيف** ve **صَميمِ الرأس** ve benzerleri gibi.
Ve ondan denilir: o, kavminin **صَميم**’indendir; yani onların hâlisinden ve aslındandır.
Ve kılıca **صَمْصامة** adını veren ilk kimse, kılıcını bağışladığı vakit **عَمْرو بنُ مَعْدِي كَرِبَ**’dir; sonra dedi ki:
خَليلٌ لم أَخُنْـه ولـم يَخُـنّـي		على الصَّمصامةِ السَّيفِ السَّلامُ
Ve **الصَّمصامَةُ**: kesici kılıcın adı; ve aslanın (adı).
Ve Araplardan kimi onun adını marife yapar ve onu sarf etmez; şu sözü gibi: **تَصميمَ صَمصامةَ** حينَ **صَمَّما**; ve **صوتٌ مُصِمٌّ** **يُصِمُّ** **الصِّماخ**.
Ve **صَميمُ الحَرِّ** ve **الشِّتاء**: daha şiddetli sıcak ve soğuk.

**مص**:
**مَصِصْتُ** şeyi ve onu **امتَصَصْتُ**; ve **المَصُّ** bir mühlet içinde; ve onun **مُصاصَتُه**: ondan emdiğim şeydir.
Ve **المُصاصُ**: yaş, rutubetli iken onunla adlandırılan bir bitkidir; kabuğu kuruduğu vakit ondan ipler yapılır.
Ve **مُصاصُ القَومِ**: onların bitiş yerinin aslı ve şöhretlerinin en faziletlisi; **رؤبة** dedi ki: الاكَ يَحمُونَ المُصاصَ المَحْضا
Ve **المَصِّيصةُ**: Rum’un sınır kalelerinden bir sınır kalesidir.
Ve **الماصَّةُ**: çocuğu tutan bir hastalıktır; o, ensenin çıkıntıları üzerinde kıvrılarak biten kıllardır; köklerinden yolununcaya kadar onda ne yiyecek ne içecek fayda verir.
Ve **مَصّانٌ** ve **مَصّانَةٌ**: bir erkeğe sövmedir; ağzıyla koyunun memelerinden emmesiyle ayıplanır.
Ve **المَصْمَصَةُ**: **المَضْمَضَةِ** olmaksızın dilin ucu ile ağzı yıkamaktır.
Ve **فَرَسٌ مُصامِصٌ**: yani kemiklerin ve eklemlerin terkibi şiddetli; ve yine **المُصَمِّصُ**.
