# صنب (ص-ن-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ن - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والنون والباء معهما
ن ص ب، ص ب ن، ن ب ص، ص ن ب مستعملات
نصب:
النَّصَبُ: الإِعياء والتَّعَبُ، والفِعلُ: نَصِبَ يَنْصَبُ.
وأَنْصَبَني هذا الأمرُ، وأمر ناصِبٌ أي مُنْصِبٌ ومنه: كِليني لِهَمٍّ يا أمَيْمَةُ ناصِبِ وكذلك خانِق في موضع مخنُوقٍ، وكاسٍ في موضع مُكْتَسٍ.
والنَّصْبُ ضِدُ الرَّفع في الاعِراب.
والنَّصْبُ: الشَرُّ والبَلاءُ، قال ابن أبي خازم: تعنّاكَ نَصْبٌ من أُمَيمةَ مُنصِبُ والنَّصْبُ: نَصبُ الداء، تقول: أصابَه نَصْبٌ من الداء.
والنِّصْبُ: النَّصيب، لغة، قال: وليس له في مالِ وارِثِه نِصبُ والنُّصُبُ: حَجَرٌ كان يُنْصَبُ فيُعبَدُ وتُصَبُّ عليه دِماءُ الذَّبائِح وجمعُه أنصابٌ.
والنُّصُبُ: العَلَمُ.
والنُّصُبُ: جماعة النَّصيبة، وهي علامة تُنْصَبُ للقوم، اي علامة كانت لهم.
والنَّصيبَةُ واحدةُ النَّصائب، وهي نَصائبُ الحَوض، وهي حِجارةٌ تُنْصَبُ حَوالَي شفيره فتُجْعَل له عَضائد.
والنَّصبُ: رَفْعُك شيئاً تَنْصِبُه قائماً مُنتَصِباً.
والكلمةُ المنصوبةُ يُرفَع صوتُها الى الغار الأعلى.
وناصَبْتُ فلاناً الشَرَّ والحَرْبَ والعَداوةَ ونحوها.
ونَصَبْنا لهم حَرباً، وانْ لم تُسَمَّ الحَرْبُ جازَ.
وكلُّ شيءٍ استقبَلْتَه فقد نَصَبْتَه.
وتَيُسٌ أَنصَبُ، وعَنْزَةٌ نَصْباءَ، أي منتَصِبُ القَرْن.
وناقة نَصباء: مُنْتَصِبَةٌ مُرْتَفِعَةُ الصَّدْرِ.
والنُّصُبُ جمع نِصابِ سِكِّينٍ.
ونِصابُ الشَّمْس مَغيُبها.
ونِصابُ كُلِّ شيءٍ: أصلهُ ومَرْجِعُه الذي يَرجِعُ إليه.
وتقول: رَجَعَ الى مُرَكَّبهِ ومَنْصِبهِ أي أصلِ مَنبتِهِ وحَسَبِه.
صبن:
الصَّبْنُ: تَسوِيَةُ الكَعْبَيْنِ في الكَفِّ ثم تَضرِبُ بهما فيقال: أَجِلْ ولا تَصبِن.
واذا صَرَفَ الساقي الكأسَ عمَّن هو أَولَى بها قيلَ: صَبَنَ، قال عمرو بن كلثوم:
صَبَنْتِ الكأسَ عَنّا أُمَّ عَمْـرٍ		وكانَ الكأسُ مَجراها اليَمينا
واذا خَبَّأَ الانسان في كَفِّه شيئاً كالدِّرْهَم او الخاتَم ولا يُفْطَنُ له قيل: صَبَنَ.
نبض:
نَبَضَ الغُلامُ ينبِضُ بالطائرِ نَبضاً: يَضُمُّ شَفَتَيْهِ ثمّ يدعُوه.
صنب:
الصِّنابُ: صِباغُ الخَرْدَل.
والصِّنابيُّ من الدَّوابِّ والاِبِل: لَوْنٌ بين الحُمْرة والصُّفرةِ مع كَثْرةِ الشَّعَر والوَبَرِ.

##### Türkçe

باب **الصاد** و**النون** و**الباء** معهما
**ن ص ب**، **ص ب ن**، **ن ب ص**، **ص ن ب** مستعملات

**نصب**:
**النَّصَبُ**: bitkinlik ve yorgunluk; fiil: **نَصِبَ يَنْصَبُ**.
Ve “Bu iş beni yordu” (**أَنْصَبَني هذا الأمرُ**); ve “yorucu iş” (**أمر ناصِبٌ**) yani “yordurucu” (**مُنْصِبٌ**). Ondan: “Beni bir keder için bırak, ey Ümeyme, yordurucu” (**كِليني لِهَمٍّ يا أمَيْمَةُ ناصِبِ**). Yine **خانِق** “boğucu” yerinde **مخنُوق** “boğulmuş”, ve **كاسٍ** “giydiren” yerinde **مُكْتَسٍ** “giyinmiş”.
Ve **النَّصْبُ** i‘rabda **الرَّفع**’in zıddıdır.
Ve **النَّصْبُ**: kötülük ve belâ; İbn Ebî Hâzim dedi: “Ümeyme’den sana bir yorgunluk yordurucu olarak eziyet etti” (**تعنّاكَ نَصْبٌ من أُمَيمةَ مُنصِبُ**). Ve **النَّصْبُ**: hastalığın yerleşmesi; “Ona hastalıktan bir yerleşme isabet etti” dersin: **أصابَه نَصْبٌ من الداء**.
Ve **النِّصْبُ**: pay; bir lehçe olarak. Dedi: “Onun, vârisinin malında bir payı yoktur” (**وليس له في مالِ وارِثِه نِصبُ**). Ve **النُّصُبُ**: dikilip kendisine tapılan ve üzerine kurbanların kanları dökülen bir taş; çoğulu **أنصاب**’dır.
Ve **النُّصُبُ**: alâmet/işaret.
Ve **النُّصُبُ**: **النَّصيبة**’nin topluluğu; o, kavim için dikilen bir alâmettir; yani onlara ait bir alâmet idi.
Ve **النَّصيبَةُ**, **النَّصائب**’in bir tanesidir; o, havuzun **نَصائب**’idir; o, kenarının çevresine dikilen taşlardır; böylece ona dayanaklar yapılır.
Ve **النَّصبُ**: bir şeyi dik olarak, doğrulmuş halde dikecek şekilde yükseltmendir.
Ve mansup kelimenin sesi en üst boğaza yükseltilir.
Ve “Falancaya kötülük, savaş, düşmanlık ve benzerlerini karşı koydum” (**وناصَبْتُ فلاناً الشَرَّ والحَرْبَ والعَداوةَ ونحوها**).
Ve “Onlar için bir savaş kurduk/diktik” (**ونَصَبْنا لهم حَرباً**); savaş adlandırılmasa da caiz olur.
Ve her şey ki ona yöneldin, onu dikmiş olursun (**وكلُّ شيءٍ استقبَلْتَه فقد نَصَبْتَه**).
Ve “dik boynuzlu teke” (**تَيُسٌ أَنصَبُ**), ve “dik boynuzlu keçi” (**عَنْزَةٌ نَصْباءَ**); yani boynuzu dik.
Ve “dik göğüslü deve” (**وناقة نَصباء**): göğsü dik, yükselmiş.
Ve **النُّصُبُ**, bıçağın **نِصاب**’ının çoğuludur.
Ve güneşin **نِصاب**’ı, batışıdır (**مَغيُبها**).
Ve her şeyin **نِصاب**’ı: onun aslı ve kendisine dönülen merciidir.
Ve dersin: “Bindiğine ve menşeine döndü” (**رَجَعَ الى مُرَكَّبهِ ومَنْصِبهِ**) yani bitiş yerinin aslına ve soyuna.

**صبن**:
**الصَّبْنُ**: avuç içinde iki topuğu düzleştirmek, sonra ikisiyle vurmak; bunun üzerine “Çabuk ol, **تَصبِن** etme” denir (**أَجِلْ ولا تَصبِن**).
Ve sâkî kadehi, ona daha lâyık olandan çevirince “**صَبَنَ**” denir. Amr b. Külsûm dedi:
“Ey Amr’ın annesi, kadehi bizden çevirdin;
halbuki kadehin akışı sağ tarafa idi.”
(**صَبَنْتِ الكأسَ عَنّا أُمَّ عَمْـرٍ		وكانَ الكأسُ مَجراها اليَمينا**)
Ve insan avucunda dirhem yahut yüzük gibi bir şeyi saklayıp da ona dikkat edilmezse “**صَبَنَ**” denir.

**نبض**:
**نَبَضَ** çocuk, kuşla **نَبضاً** “nabz etti”: iki dudağını birleştirir, sonra onu çağırır.

**صنب**:
**الصِّنابُ**: hardal boyası.
Ve **الصِّنابيُّ**, binek hayvanlarından ve develerden: kızıllık ile sarılık arasında, kıl ve yünün çokluğu ile birlikte bir renktir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصِنابُ: صِباغ يُتَّخَذُ الخَردل والزبيب. والصِنابيُّ، هو الكميت، أو الأشقر إذا خالط شُقْرَتَهُ شعرةٌ بيضاء، يُنسَب إلى الصِناب.

##### Türkçe

**الصِنابُ**: hardal ve kuru üzümden edinilen bir boya. Ve **الصِنابيُّ**: o, **الكميت**tir; yahut, sarılığını bir beyaz kıl karıştırdığı vakit **الأشقر**; **الصِناب**’a nisbet edilir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ن ب
صبن ، صنب ، نصب ، نبص ، بصن .
بصن : قريةٌ تُعْمَل فيها السُّتُورُ البَصَنِيَّة ، وليست بعربيّة .
صبن : اللّحيانيّ عن الأصمعيّ : صَبَنْتَ بالصاد عنّا الهديّةَ تَصِبْنَ صَبْناً .
قال : وقال رجُل من بني سعْد بن زيد : صَبَنْتَ تَصْبِن صَبْناً ، وكذلك كلُّ معروفٍ إذا صرفتَه إلى غيرِه . وكذلك كَبَنْتَ وَخَضَنْتَ وزنبت .
وقال الأصمعيّ : تأويلُ هذه الحروف : صَرْفُ الهديّة أو المعروف عن جيرانك ومعارفك إلى غيرهم .
وقال اللّيث : الصَّبْنُ : تسويةُ الكَعْبَيْن في الكَفّ ثم تَضْرِب بهما .
يقال : أَجِلْ وَلاَ تَصْبِن .
قال : وإذا خَبَأَ الرجلُ شيئاً في كَفَهِ ولا يُفطَن له كالدِّرهم وغيرِه قيل : صَبَن . فإذا صَرَف الكأسَ عمَّن هو أحقُّ بها إلى غيره قيل له : صَبَنَها ، وأنشد :
صَبَنْتِ الكَأْسَ عنّا أُمَّ عمرٍ و
وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا
ثعلب عن ابن الأعرابي : الصَّبْنَاءُ : كَفُّ المُقَامِر إذا أمالها لِيغْدِرَ بصاحبِه يقول له شيخ البير ، وهو رئيسُ المُقامِرين : لا تَصْبِن ؛ لا تَصْبِن ، فإنّه طَرَف من الصَّغْوِ . والصابون : الذي يُغْسَل به الثّياب ، معروف ، معرّب .
نبص : قال ابن الأعرابي : النَّبْصاء من القِيَاسِ : المصوِّتةُ من النَّبِيص ، وهو صوتُ شَفَتَيِ الغلام إذا أرادَ تزويجَ طائرٍ بِأُنثاهُ .
اللّحياني : نَبَصْتُ بالطائرِ والعصفورِ أَنْبِصُ به نَبِيصاً ، أي : صوَّتُّ به . ونَبَصَ الطائرُ والعصفورُ يَنْبِصُ نَبِيصاً : إذا صوَّت صوتاً ضعيفاً . ونحو ذلك . قال الليث : وهو صحيح من كلام العرب .
صنب : أبو العبّاس : المِصْنَبُ : المُولَعُ بأكل
الصِّناب ، وهو الخَرْدل بالزَّبيب .
وفي الحديث : ( أُهْدِيَ للنّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَرْنَبٌ بِصِنَابِهَا ) ، أي : بِصِباغِها .
ومنه حديثُ عمر : ( لو شئتُ لأمرتُ بِصَرائقَ وصِنَابٍ ) .
أبو عُبَيد عن أبي عمرو : الصِّنَاب : الخردَل والزَّبيب .
قال : ولهذا قيل لِلْبِرْذَوْنِ : صِنَابِيّ ، إنّما شُبِّه لونه بذلك .
وقال اللّيث : الصِّنَابِيّ من الدّوَابّ والإِبل : لونٌ بَين الحُمْرَةِ والصُّفْرة مع كثْرَةِ الشَّعَر والوَبر .
نصب : قال اللّيث : النّصَبُ : الإعياءُ من العَناء . والفعل نَصِبَ يَنْصَب . فأَنْصَبَنِي هذا الأمرُ . وأمْرٌ نَاصِبٌ ومُنْصِب ، وقال النابغة :
كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ
قال : ناصب : بمعنى مُنْصِب . وقال ابن السكّيت : قال الأصمعيّ : ناصِب : ذي نَصَب ؛ مثل : ليل نائم ، ذي نوم يُنَامُ فيه . ورَجُلٌ دارعٌ : ذو دِرْع . قال : ويقال : نُصْبٌ ناصِبٌ . مِثْلُ : مَوْتٍ مائت ؛ وشِعْرٍ شاعِر .
وقال أبو عمرو في قوله : ناصبٌ : نَصَبَ نَحْوِي ، أي : جَدّ ؛ ويقال : نَصَبَ الرجلُ فهو ناصب ونصِبَ . ونصَبَ له الهمَّ وأنصَبَه .
وقال اللّيث : النَّصْبُ : نصْبُ الدَّاء ، يقال : أصَابَهُ نَصْب من الدَّاء . قال : والنِّصْبُ : لُغَةٌ في النصيب ، وقال الله : ( سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ ) ( المعارج : 43 ) ، وقرىءَ : إلى ( نَصْب ) .
قال أبو إسحاق : مَنْ قَرَأَ : ( إلى نَصْب ) ، فمعناه : إلى عَلَم منصوبٍ يَسْتَبِقون إليه ، ومَنْ قرأَ : ( إلَى نُصُب ) ، فمعناه : إلى أَصْنَامٍ ، كقول : ( وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ ) ( المائدة : 3 ) ، ونحو ذلك .
قَال الفرّاء : قال : والنَّصْبُ واحد ، وهو مصدَرٌ وجمعُه الأنْصاب .
وقال اللّيث : النُّصُبُ : جماعَةُ النَّصِيبة ، وهي علامةٌ تُنصَب للقوم .
وقال الفرّاء : كأنّ النُصُبَ الآلهةُ التي كانت تُعبَد من أحجار .
قلتُ : وقد جَعل الأعشى النُّصُبَ واحداً حيث يقول :
وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ
أبو عُبَيد : النَّصائب : ما نُصِب حولَ الحوض من الأحجار ؛ قال ذو الرُّمة :
هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر
قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ
وقال الليث : النُّصْبُ : رَفعُكَ شيئاً تَنْصِبُه قائماً منتصِباً .
والكلِمةُ المنصوبةُ يُرفَع صَوْتُها إلى الغار الأعلى .
وناصَبْتُ فلاناً الشرَّ والحربَ والعداوةَ ؛ ونَصَبْنَا لهم حَرْباً ، وكلُّ شيء انتصب بشيء فقد نَصَبْتَه . وتَيْسٌ أَنصب ، وعَنْز نَصْباء : إذا كانا منتصِبَي القُرون . وناقةٌ نَصْباءُ : مرتفِعة الصَّدْر .
أبو عُبَيد : أنصبتُ السكّينَ : جعلتُ لها نِصاباً ؛ قاله أبو زيد والكسائيّ ، قالا : وهو عَجْزُ السّكّين . ونِصابُ كلِّ شيء أصله ومرجعه الذي يرجع إليه يقال : فلانٌ يَرجِع إلى نِصابِ صِدْقٍ ؛ وتنْصِب صِدْق ، وأصلُه مَنبِته وَمحْتِدُه .
الليث : نِصابُ الشَّمس : مَغيبُها ومَرجِعُها الّذي تَرجِعُ إليه .
غيره : ثغرٌ منصَّب : مُستوِي النِّبْتة ، كأنه نُصِب مُسوِّيَ . ونَصَبْتُ للقَطاةِ شَرَكاً ونصَبتُ للقدَر نَصْباً .
قال ابن الأعرابي : المِنْصَبُ : ما يُنصَب عليه القِدْر إذا كان من حديدٍ . وتَنصَّب فلانٌ وانْتَصَب : إذا قامَ رافعاً رأسَه .
والنَّصْبُ : ضربٌ من أغانِي الأَعْراب .
وقد نصَبَ الراكب نَصْباً : إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وفي الحديث : ( لو نَصَبتَ لنا نَصْبَ العَرَب ) ، أي : لو تَغَنّيْتَ .
ويَنْصُوب : موضع .
وقال شَمِر : غِنَاءُ النَّصّب : هو غِنَاءُ الرُّكْبان ، وهو العَقِيرة ، يقال : رَفَع عقيرتَه إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وقال أبو عمرو : النَّصْبُ : حُدَاءٌ يُشْبه الغِناء .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : النَّصْب : أن يسير القومُ يومَهم ، وهو سيْرٌ ليِّن ، وقد نَصَبُوا نصْباً .

##### Türkçe

ص ن ب
**صبن** , **صنب** , **نصب** , **نبص** , **بصن** .

**بصن** : içinde **السُّتُورُ البَصَنِيَّة** yapılan bir köydür; Arapça değildir.

**صبن** : el-Lihyânî, el-Asma‘î’den: “Sen, hediyeyi bizden **بالصاد** ile çevirdin; **تَصِبْنَ صَبْناً**.”
Dedi ki: Sa‘d b. Zeyd oğullarından bir adam da dedi: “**صَبَنْتَ تَصْبِن صَبْناً**; her ma‘rûf da böyledir: onu başkasına çevirirsen. Yine **كَبَنْتَ** ve **خَضَنْتَ** ve **زنبت** de böyledir.”
El-Asma‘î dedi: Bu harflerin te’vîli: hediyeyi yahut ma‘rûfu, komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirmektir.
El-Leys dedi: **الصَّبْنُ**: iki topuğu avuç içinde düzleştirmen, sonra onlarla vurmandır.
Denir: “**أَجِلْ** ve **لاَ تَصْبِن**.”
Dedi ki: Adam bir şeyi avucunda gizler de ona dirhem ve benzeri gibi fark edilmezse “**صَبَن**” denir. Kadehi, ona daha layık olandan başkasına çevirirse ona “**صَبَنَها**” denir. Şiir okudu:
“**صَبَنْتِ الكَأْسَ عنّا أُمَّ عمرٍ** و
**وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا**”

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الصَّبْنَاءُ**: kumarbazın, arkadaşına hıyanet etmek için eğdiği avucudur; ona “kuyunun şeyhi” denilen, kumarbazların reisi şöyle der: “**لا تَصْبِن**; **لا تَصْبِن**; çünkü o, **الصَّغْوِ**’dan bir taraftır.” **الصابون**: elbiselerin onunla yıkandığı şeydir; bilinir; mu‘arrebdir.

**نبص** : İbnü’l-A‘râbî dedi: kıyastan **النَّبْصاء**: **النَّبِيص**’ten olan ses çıkarandır; o, oğlanın, bir kuşu dişisine çiftleştirmek istediğinde iki dudağının sesidir.
El-Lihyânî: Kuşla ve serçeyle **نَبَصْتُ**; onunla **أَنْبِصُ** **نَبِيصاً**; yani onunla ses çıkardım. Kuş ve serçe **نَبَصَ**; **يَنْبِصُ نَبِيصاً**: zayıf bir sesle ses çıkardığında. Ve bunun benzeri. El-Leys dedi: Bu, Arapların sözünden sahih olandır.

**صنب** : Ebü’l-Abbâs: **المِصْنَبُ**: **الصِّناب** yemeye düşkün olandır; o da kuru üzümle hardaldır.
Hadiste: “(Peygambere (sallallahu aleyhi ve sellem) bir tavşan, **بِصِنَابِهَا** ile hediye edildi)”; yani boyasıyla.
Bundan, Ömer’in hadisi: “(İsteseydim **بِصَرائقَ** ve **صِنَابٍ** ile emrederdim).”
Ebü ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **الصِّنَاب**: hardal ve kuru üzümdür.
Dedi ki: Bu yüzden **الْبِرْذَوْنِ**’a **صِنَابِيّ** denildi; rengi ancak bununla benzetildi.
El-Leys dedi: **الصِّنَابِيّ** binek hayvanlarından ve develerden: kılların ve yünün çokluğu ile kızıllık ve sarılık arasında bir renktir.

**نصب** : El-Leys dedi: **النّصَبُ**: meşakkatten olan yorgunluktur. Fiil: **نَصِبَ يَنْصَب**. “Bu iş beni **فأَنْصَبَنِي**.” Ve **أمْرٌ نَاصِبٌ** ve **مُنْصِب**. Nâbiga dedi ki:
“**كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ**”
Dedi ki: **ناصب**: **مُنْصِب** manasındadır. İbnü’s-Sikkît dedi: El-Asma‘î dedi: **ناصِب**: **ذي نَصَب** (yorgunluk sahibi)dir; “**ليل نائم**”: içinde uyunan uyku sahibi; ve “**رَجُلٌ دارعٌ**”: zırh sahibi gibidir. Dedi ki: “**نُصْبٌ ناصِبٌ**” de denir; “**مَوْتٍ مائت**” ve “**شِعْرٍ شاعِر**” gibi.
Ebû ‘Amr, “**ناصبٌ**” sözünde dedi ki: “**نَصَبَ نَحْوِي**”, yani: ciddileşti; “Adam **نَصَبَ**; o **ناصب**tir; ve **نصِبَ**.” Ve “Ona gamı **نصَبَ** ve onu **أنصَبَه**.”
El-Leys dedi: **النَّصْبُ**: hastalığın **نصْبُ**’udur; “Ona hastalıktan bir **نَصْب** isabet etti” denir. Dedi ki: **النِّصْبُ**: **النصيب** hakkında bir lugattır. Allah dedi: “(**سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ**)” (Meâric: 43); “(**إلى نَصْب**)” diye de okunmuştur.
Ebû İshâk dedi: “(**إلى نَصْب**)” okuyan kimsenin manası: onların, kendisine doğru yarıştıkları dikilmiş bir alamete doğrudur. “(**إلَى نُصُب**)” okuyan kimsenin manası ise: putlaradır; “(**وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ**)” (Mâide: 3) sözü gibi ve bunun benzeri.
Ferrâ dedi: **النَّصْبُ** tektir; o bir masdardır; çoğulu **الأنْصاب**’dır.
El-Leys dedi: **النُّصُبُ**: **النَّصِيبة**’nin cemaatidir; o, kavim için dikilen bir alamettir.
Ferrâ dedi: Sanki **النُصُب** taşlardan ibadet edilen ilahlardır.
Ben dedim: A‘şâ, **النُّصُب**’u tek yaptı; şöyle dediği yerde:
“**وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ**”

Ebü ‘Ubeyd: **النَّصائب**: havuzun etrafına taşlardan dikilen şeylerdir. Zü’r-Rumme dedi ki:
“**هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر
قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ**”
El-Leys dedi: **النُّصْبُ**: bir şeyi, ayakta dikilmiş olarak dikmen, onu yükseltmendir.
**والكلِمةُ المنصوبةُ**: sesi, üst gırtlağa yükseltilir.
“Falancaya kötülüğü, savaşı ve düşmanlığı **ناصَبْتُ**”; “Onlara bir savaş **نَصَبْنَا**”; bir şey bir şeyle dikilirse onu **نَصَبْتَه**. **وتَيْسٌ أَنصب** ve **عَنْز نَصْباء**: boynuzları dik ise. **وناقةٌ نَصْباءُ**: göğsü yüksek olan.
Ebü ‘Ubeyd: “Bıçağı **أنصبتُ**”: ona bir **نِصاب** yaptım; bunu Ebû Zeyd ve el-Kisâî söyledi; ikisi dedi ki: o, bıçağın sapıdır. Her şeyin **نِصابُ**’u: onun aslı ve kendisine dönülen merciidir; “Falanca, bir doğruluk **نِصابِ**’ına döner” denir; ve “**تنْصِب صِدْق**”; aslı, onun bittiği yer ve köküdür.
El-Leys: Güneşin **نِصابُ**’u: onun battığı yer ve kendisine döndüğü merciidir.
Başkası: **ثغرٌ منصَّب**: bitişi düzgün olan; sanki düzleyici olarak dikilmiştir. “**نَصَبْتُ** kekliğe bir tuzak” ve “tencereye bir **نَصْب** **نصَبتُ**.”
İbnü’l-A‘râbî dedi: **المِنْصَبُ**: demirden olduğunda tencerenin üzerine dikildiği şeydir. “Falanca **تَنصَّب** ve **انْتَصَب**”: başını kaldırarak ayağa kalktığında.
**والنَّصْبُ**: bedevîlerin şarkılarından bir türdür.
Binekli **نَصَبَ نَصْباً**: **النَّصْبَ** söylediğinde.
Hadiste: “(Bize Arapların **نَصْبَ**’ını **لو نَصَبتَ** )”; yani: şarkı söyleseydin.
**ويَنْصُوب**: bir yerdir.
Şemir dedi: **غِنَاءُ النَّصّب**: binekli yolcuların şarkısıdır; o, **العَقِيرة**’dir; “**رَفَع عقيرتَه**” denir: **النَّصْبَ** söylediğinde.
Ebû ‘Amr dedi: **النَّصْبُ**: şarkıya benzeyen bir **حُدَاءٌ**’dır.
Ebü ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: **النَّصْب**: kavmin günlerini yürümeleridir; o yumuşak bir yürüyüştür; “Onlar **نَصَبُوا نصْباً**” (nasp yürüyüşüyle yürüdüler).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ن ب
فرس صنابي‏:‏ لون بين الصفرة والحمرة نسب إلى الصناب وهو الخردل مع الزبيب‏.‏

##### Türkçe

ص ن ب
**فرس صنابي**: Sarılık ile kızıllık arasında bir renk; **الصناب**’a nispet edilmiştir; o da kuru üzüm ile hardaldır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصِّنابُ: صِـباغٌ يُتَّخذُ من الخَرْدَلِ والزبيب. ومنه قيل للبِرذَوْنِ: صِنابيٌّ، شُبِّهَ لَونُه بذلك؛ قال جرير: تُكَلِّفُني مَعِـيشةَ آلِ زيدٍ، *  ومن لي بالصَّلائقِ والصِّنابِ والـمِصْنَبُ: الـمُولَعُ بأَكلِ الصِّناب، وهو الخَرْدَلُ بالزبيب. وفي الحديث: أَتاه أَعرابي بأَرْنَب قد شَواها، وجاءَ معها بصِنابها أَي بصِـباغِها، وهو الخَرْدَل المعمول بالزبيب، وهو صِـباغٌ يُؤْتَدَمُ به. وفي حديث عمر: لو شئتُ لَدَعَوْتُ بصِلاءٍ وصِنابٍ. والصِّنابيُّ من الإِبل والدواب: الذي لونه من الـحُمْرة والصُّفْرة، مع كثرة الشَّعَر والوبر. وقيل: الصِّنابيّ هو الكُمَيْتُ أَو الأَشْقَرُ إِذا خالط شُقْرَتَه شَعْرةٌ بيضاء؛ يُنسب إِلى الصِّنابِ. واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**الصِّنابُ**: hardal ve kuru üzümden yapılan bir boya. Bundan dolayı bîrzevne “**صِنابيٌّ**” denilmiştir; rengi ona benzetilmiştir; Cerîr dedi ki:
تُكَلِّفُني مَعِـيشةَ آلِ زيدٍ، *  ومن لي بالصَّلائقِ والصِّنابِ

**والـمِصْنَبُ**: **الصِّناب** yemeye düşkün olan; o, kuru üzümle (yapılmış) hardaldır.

Hadiste: Bir bedevî ona, kızarttığı bir tavşan getirdi ve onunla birlikte **صِنابها**sını, yani boyasını getirdi; o, kuru üzümle yapılmış hardaldır; o, kendisiyle katık edinilen bir boyadır.

Ömer’in hadisinde: “İsteseydim **بِصِلاءٍ** ve **صِنابٍ** ile (yemeğe) çağırırdım.” **والصِّنابيُّ** develerden ve binek hayvanlarından: rengi kızıllık ve sarılıktan olan, kıl ve yünün çokluğu ile birlikte olan.

Ve denildi ki: **الصِّنابيّ**; **الكُمَيْتُ** yahut **الأَشْقَرُ**dur; sarılığına bir beyaz kıl karıştığı zaman; **الصِّنابِ**a nisbet edilir. Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصناب ككتاب: الطويل الظهر والبطن كالصنابة عن ابن الأعرابي، ويقال فيهما بالسين أيضا. الصناب:? صباغ يتخذ من الخردل والزبيب. ومنه قيل للبرذون صنابي، شبه لونه بذلك. قال ? جرير:
  تكلفـنـي مـعـيشة آل زيد                      ومن لي بالصلائق والالصناب والمصنب كمنبر: المول كله أي الصناب عن ابن الأعرابي. وفي الحديث: أتاه أعرابي بأرنب قد شواها وجاء معها بصنابها أي بصباغها؛ وهو الخردل المعمول بالزبيب، وهو صباغ يؤتدم به. والصنابي بالكسر من الإبل والدواب الذي لونه بين الحمرة والصفرة مع كثرة الشعر والوبر، وقيل: الصنابي هو الكميت أو الأشقر إذا خالط شقرته شعرة بيضاء، ينسب إلى الصناب الصنيب كزبير: فرس شيبان النهدي نقله عليه: صناب ككتاب: مدينة بالروم.

##### Türkçe

**الصناب** kkitap vezninde: sırtı ve karnı uzun olan; **الصنابة** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve ikisi hakkında **السين** ile de söylenir.

**الصناب**: hardal ve kuru üzümden yapılan bir boya. Ondan dolayı **البرذون**a **صنابي** denilmiştir; rengini buna benzeterek. **جرير** dedi ki:
  آل زيد’in geçimini bana yükletiyorlar                      ve benim için **الصلائق** ve **الالصناب** nerede?

**المصنب** minber vezninde: **المول**un tamamı; yani **الصناب**; İbnü’l-A‘râbî’den.

Hadiste: Bir bedevî ona, kızarttığı bir tavşan getirdi ve onunla birlikte **بصنابها** (yani boyasıyla) geldi; o, kuru üzümle yapılmış hardaldır; ve o, onunla katık edinilen bir boyadır.

**الصنابي** (kesre ile), develerden ve binek hayvanlarından, rengi kızıllık ile sarılığın arasında olan, kıl ve yünün çokluğu ile (olan). Ve denildi ki: **الصنابي**, **الكميت** yahut **الأشقر**dur; eğer onun sarılığına bir beyaz kıl karışırsa; **الصناب**a nisbet edilir.

**الصنيب** zübeyr vezninde: Şeybân en-Nehdî’nin atı; ondan nakletti: **صناب** kkitap vezninde: Rum diyarında bir şehir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صِنَابٌ
صِنَابٌ ذ A sauce made of mustard (S, M, A, K) and raisins. (S, A, K.) -A2- And Long in the back and belly; as also ↓ صِنَابَةٌ: (IAar, O, K:) and so each with س. (IAar, O.)

صِنَابَةٌ
صِنَابَةٌ ذ : see what immediately precedes.

صِنَابِىٌّ
صِنَابِىٌّ ذ , applied to a horse (M, A, TA) or similar beast, (M, TA,) or to a hackney, (TA,) and to a camel, (M, TA,) Of a colour between redness and yellowness, (M, A, K, TA,) with abundance of hair, and of fur: (TA:) or of a bay, or dark bay, or brown, colour; syn. كُمَيْتٌ: (S, O, K:) or of a sorrel colour; syn. أَشْقَرُ: (K:) or of this last colour having some white hairs intermixed therewith: (S, O, TA:) so called because his colour resembles the sauce termed صِنَاب: (TA:) صِنَابِىٌّ being a rel. noun from صِنَابٌ. (S, O, TA.)

مِصْنَبٌ
مِصْنَبٌ ذ Addicted to, or fond of, eating the sauce termed صِنَاب. (IAar, O, K.)

##### Türkçe

صِنَابٌ
**صِنَابٌ** ذ Hardalden (S, M, A, K) ve kuru üzümden yapılmış bir sos. (S, A, K.) -A2- Ve sırt ve karında uzun; yine ↓ **صِنَابَةٌ**: (IAar, O, K:) ve her biri **س** ile de böyledir. (IAar, O.)

صِنَابَةٌ
**صِنَابَةٌ** ذ : hemen önce gelen şeye bak.

صِنَابِىٌّ
**صِنَابِىٌّ** ذ, bir ata (M, A, TA) yahut benzeri bir hayvana, (M, TA,) yahut bir binek atına, (TA,) ve bir deveye, (M, TA,) uygulandığında: kızıllık ile sarılık arasında bir renkte, (M, A, K, TA,) kıl ve kürkü bol olan: (TA:) yahut doru, yahut koyu doru, yahut kahverengi renkte; eşanlamlısı **كُمَيْتٌ**: (S, O, K:) yahut al renkte; eşanlamlısı **أَشْقَرُ**: (K:) yahut bu son renkten olup onunla karışık bazı beyaz kıllar bulunan: (S, O, TA:) **صِنَاب** diye adlandırılan sosu andırdığı için böyle adlandırılmıştır: (TA:) **صِنَابِىٌّ**, **صِنَابٌ**’dan nisbet ismidir. (S, O, TA.)

مِصْنَبٌ
**مِصْنَبٌ** ذ **صِنَاب** diye adlandırılan sosu yemeye düşkün, yahut onu sevmekte olan. (IAar, O, K.)
