# صنج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صنج

الصنج: شيء يتخذ من صفر يضرب أحدهما على الآخر  ، قال الجوهري: وهو الذي يعرفه العرب  و  هو أيضا  آلة ذو أوتار يضرب بها  . وفي اللسان: الصنج العربي: هو الذي يكون في الدفوف ونحوه، عربي، فأما الصنج ذو الأوتار فدخيل  معرب  ، يختص به العجم، وقد تكلمت به العرب. ونص عبارة الجوهري: معربان. وقال غيره: الصنج: ذو الأوتار الذي يلعب به. واللاعب به الصناج والصناجة. قال الأعشى:
  ومستجيبا تخال الصنج يسمعه                      إذا ترجع فيه القينة الفضل وقال الشاعر:
  قل لسوار إذا مـا                      جئته وابن علاثـه
  زاد في الصنج عبيد                      الله أوتارا ثلاثـه قلت: الشعر لأبي النضر مولى عبد الأعلى، محدث.
 ويقال:  ما أدري أي صنج هو: أي أي الناس  .
 والصنج  بضمتين: قصاع الشيزى  ، وقال ابن الأعرابي: الصنج: الشيزة.  والأصنوجة، بالضم: الدوالقة من العجين  .
  وليلة قمراء صناجة: مضيئة  قلت: هذا تحريف، وإنما هو صياجة، بالياء التحتية، وسيأتي في محله، وذكره بالنون وهم.
  وأعشى بني قيس  ، ويقال له: أعشى بكر: كان يقال له:  صناجة العرب، لجودة شعره  .
  وابن الصناج: يوسف بن عبد العظيم، محدث  .
  وصنج الناس صنوجا: رد كلا إلى أصله  .
 وصنج:  بالعصا: ضرب  بها.
  وصنج به تصنيجا: صرعه.
  وصنجة: نهر بين ديار مضر وديار بكر. وصنجة الميزان معربة  ولا تقل بالسين. قاله ابن السكيت وتبعه ابن قتيبة. وفي نسخة من التهذيب: سنجة وصنجة، والسين أعرب وأفصح، فهما لغتان. وأما كون السين أفصح فلأن الصاد والجيم لا يجتمعان في كلمة عربية. وفي المصباح: سنجة الميزان معرب، والجمع سنجات، مثل سجدة وسجدات، وسنج، مثل قصعة وقصع، قال الفراء: هي بالسين، ولا يقال بالصاد  . وقد تقدم البحث في ذلك فراجعه.
 ومما يستدرك عليه: امرأة صناجة: ذات صنج. قال الشاعر:
  إذا شئت غنتني دهاقين قـرية                      وصناجة تجدو على كل منسم وصنج الجن: صوتها. قال القطامي:
  تبيت الغول تهرج أن تـراه                      وصنج الجن من طرب يهيم

### Türkçe

**الصنج**: Sıfırdan yapılan bir şeydir; ikisinden biri ötekine vurulur. el-Cevherî dedi: Bu, Arapların bildiği şeydir; ve o, ayrıca, kendisiyle vurulan telli bir âlettir. Lisân’da: **الصنج العربي**: deflerde ve benzerinde olan şeydir; Arapçadır. Ama telli **الصنج** ise dâhildir, muarrebdir; Acemlere mahsustur; Araplar onunla konuşmuştur. el-Cevherî’nin ibaresinin nassı: “İkisi de muarrebdir.” Başkası dedi: **الصنج**: kendisiyle oynanan telli olandır. Onunla oynayan **الصناج** ve **الصناجة**’dir. el-A‘şâ dedi:
  Ve cevap verici; **الصنج** onu işitiyor sanırsın                      onda faziletli şarkıcı kadın terennüm edince
Şair dedi:
  Söyle Sıvâr’a, ne zaman                      ona ve İbn ‘Ulâse’ye geldiğimde
  **الصنج**’de artırdı ‘Ubeyd                      Allah üç tel
Dedim: Şiir, ‘Abdüla‘lâ’nın mevlâsı Ebû’n-Nadr’ındır; muhaddistir.

Ve denilir: Bilmiyorum hangi **صنج** odur: yani hangi insanlar.

Ve **الصنج** (iki damme ile): şîzâ kaseleri. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصنج**: **الشيزة**’dir. Ve **الأصنوجة**, damme ile: hamurdan yapılan **الدوالقة**’dır.

Ve kamerli bir gece **صناجة**: aydınlık. Dedim: Bu bir tahriftir; ancak o **صياجة**’dır, alttaki **الياء** ile; yerinde gelecektir; onu **النون** ile zikretmesi vehimdir.

Ve Benî Kays’ın A‘şâ’sı; ona A‘şâ Bekr de denilir: ona, şiirinin iyiliğinden dolayı, **صناجة العرب** denirdi.

Ve **ابن الصناج**: Yûsuf b. ‘Abdi’l-‘Azîm; muhaddis.

Ve **صنج** insanları **صنوجا**: her birini aslına döndürdü.

Ve **صنج**: değnekle: onunla vurdu.

Ve onunla **صنج** etti, **تصنيجا**: onu yere serdi.

Ve **صنجة**: Mudar diyarları ile Bekr diyarları arasında bir nehirdir. Ve **صنجة الميزان** muarrebdir; **السين** ile söyleme. Bunu İbnü’s-Sikkît söyledi ve İbn Kuteybe ona tâbi oldu. Tehzîb’in bir nüshasında: **سنجة** ve **صنجة**; **السين** daha muarreb ve daha fasîhtir; ikisi iki lugattır. Ama **السين**’in daha fasîh oluşu şundandır: **الصاد** ve **الجيم** Arapça bir kelimede birleşmez. Miṣbâḥ’ta: **سنجة الميزان** muarrebdir; cem‘i **سنجات**’tır; **سجدة** ve **سجدات** gibi; ve **سنج** (cem‘), **قصعة** ve **قصع** gibi. el-Ferrâ dedi: O **السين** iledir; **الصاد** ile denilmez. Bunun araştırması daha önce geçti; ona müracaat et.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **امرأة صناجة**: **صنج** sahibi. Şair dedi:
  Dilersen bana şarkı söyler köyün dihkanları                      ve her toynağın üzerinde koşan bir **صناجة**
Ve **صنج الجن**: onun sesidir. el-Kutâmî dedi:
  Gûl geceyi geçirir; onu göreceğini sayıklar                      ve cinlerin **صنج**’i, coşkudan kendinden geçer
