# صنر (ص-ن-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ن - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصِنارَةُ: رأسُ المِغزل. وصِنارَةُ الحَجَفَةِ: مَقبِضها. وأهل اليمن يسمُّون الأُذُن: صِنارَةً.

##### Türkçe

**الصِنارَةُ**: iğin başı. Ve **صِنارَةُ الحَجَفَةِ**: onun sapı. Ve Yemen halkı kulağa **صِنارَةً** derler.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ر ن
صنر ، نصر ، رصن : ( مستعملة ) .
صنر : الحَرّاني عن ابن السكيت قال أبو عمرو : تقول : هي الصِّنَارة بكسر الصاد ولا تقل : صَنَّارة .
وقال الليث : الصِّنَّارةُ : مِغْزَلُ المرأة ، وهو دخيل .
وقال غيره : صِنَّارةُ المِغْزل : هي الحديدةُ المُعَقَّفةُ في رأسه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصِنَّارَة : السيء الخُلق . والصِّنْوَرُ : البخيل السيىءُ الخلُق . والصنانير : البخلاء من الرجال وإن كانوا ذوي شرف .
قال : والصّنانير : السَّيِّئُو الآداب وإن كانوا ذوِي نباهة .
رصن : قال الليث : رصن الشيء يرصن رصانة ، وهو شدة الثبات . وأرصنته أنا إرصاناً .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : رَصَنتُ الشيء : أكملته .
وقال غيره : أرصَنته : أحكمته ، فهو مرصون ، وقال لبيد :
أو مُسلِمٌ عَمِلتْ له عُلوِيَّةٌ
رَصنتْ ظهورَ رواجبٍ وبَنَانِ
أراد بالمسلم غلاماً وَشَمَتْ يدَه امرأةٌ من أهل العالية .
نصر : ثعلب عن ابن الأعرابي : النُّصْرةُ : المَطْرةُ التّامّة ، وأرضٌ منصورةٌ ومَضْبُوطة .
وقال أبو عُبَيد : نُصِرت البلادُ : إذا مُطِرت ، فهي منصورة . ونُصِر القومُ : إذا أغِيثُوا .
وقال الشاعر :
من كان أخطاه الرّبيعُ فإنما
نُصر الحجاز بِغيْث عبد الواحد
وقال أبو عمرو : نَصرْتُ أرضَ بني فلان ، أي : أتيتها . وقال الرّاعي :
إذا ما انقضى الشهر الحرام فَودِّعِي
بلادَ تميمٍ وانْصُرِي أرضَ عامِرِ
وقال الفراء : نَصَر الغيثُ البلادَ : إِذا أنبتها .
وقال أبو خَيرة : النّواصرُ من الشِّعاب : ما جاء من مكان بعيد إلى الوادي فنصَرَ سيْلَ الوادي ؛ الواحد ناصر .
وقال الليث : النَّصْرُ : عوْنُ المظلوم ، وفي الحديث : ( انصُرْ أخاك ظالماً أو مظلوماً ) ، وتفسيره : أن يمنعه من الظُّلم إن وجَدَه ظالماً ، وإن كان مظلوماً أعانه على ظالمه ، وجمعُ النّاصِر أنصار . وانتصر الرجُل : إذا امتنع مِنْ ظالمه . قلت : ويكون الانتصارُ من الظالم : الانتصافُ والانتقامُ منه ، قال الله مخبراً عن نوح ودُعائه إيّاه بأن ينصره على قومه : ( مَغْلُوبٌ فَانتَصِرْ ) ( القمر : 10 ، 11 ) ، كأنه قال لربّه انتقم منهم ، كما قال : ( نُوحٌ رَّبِّ لاَ تَذَرْ عَلَى الاَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ ) ( نوح : 26 ) .
والنصيرُ : الناصرُ ، قال الله جل وعز : ( نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ ) ( الأنفال : 40 ) . والنُّصْرَةُ : حسنُ المعونة ، وقال الله جل وعز : ( مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ اللَّهُ فِى الدُّنْيَا وَالاَخِرَةِ ) ( الحج : 15 ) الآية . المعنى : من ظن من الكفار أن الله لا يُظْهر محمّداً على مَن خالَفَه فليختنق غيْظاً حتى يموتَ كمداً فإن الله يُظْهره ولا ينْفعُه موْتُه خَنْقاً . والهاء في قوله : ( أَن لَّن يَنصُرَهُ ( للنبيّ محمدٍ ( صلى الله عليه وسلم )
قال أبو إسحاق : واحد النصارى في أحد القولين : نصران كما ترى ؛ مثل نَدْمان ونَدامَى والأنثى نصرانة ، وأنشد :
فكِلْتاهما خَرَّتْ وأَسْجَد رأسُها
كما سَجَدَتْ نَصْرَانة لم تَحنَّفِ
فنَصْرانة : تأنيثُ نَصْران . ويجوز أن يكون واحدُ النصارى : نَصْرِيًّا مثلُ بعير مَهْرِيَ وإبلٍ مَهَارَى .
وقال الليث : زعموا أنهم نُسِبوا إلى قرية بالشام اسمُها نَصْرُونَه . والتّنَصُّرُ : الدخولُ في النّصرانية .
شمر عن ابن شميل : النَّواصِرُ : مَسايل المياه ، واحدُها ناصِرة ، لأنها تجيء من مكان بعيد حتى تقع في مُجْتَمع الماء حيث انتهت ، لأن كلّ مَسِيل يَضِيع ماؤه فلا يقع في مُجْتَمع الماء فهو ظالم لمائه .

##### Türkçe

ص ر ن
**صنر** ، **نصر** ، **رصن** : (kullanılan).

**صنر** : el-Ḥarrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: Ebû ʿAmr dedi ki: “Şöyle dersin: o **الصِّنَارة**’dır, **الصاد**’ın kesresiyle; **صَنَّارة** deme.”
Leys dedi ki: **الصِّنَّارةُ**: kadının iği; ve o dâhildir (yabancı kökenlidir).
Başkası dedi ki: **صِنَّارةُ المِغْزل**: onun başındaki kancalı demirdir.
Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **الصِنَّارَة**: kötü huylu. **الصِّنْوَرُ**: cimri, kötü huylu. **الصنانير**: erkeklerden cimriler; şeref sahipleri olsalar bile.
Dedi ki: **الصّنانير**: âdâbı kötü olanlar; nübüvvet (şöhret/itibar) sahipleri olsalar bile.

**رصن** : Leys dedi ki: **رصن** şeyi **يرصن** **رصانة** (olarak); o, sebatın şiddetidir. Ben onu **أرصنته** **إرصاناً** (olarak) yaptım.
Ebû ʿUbeyd, el-Aṣmaʿî’den: **رَصَنتُ** şeyi: onu tamamladım.
Başkası dedi ki: **أرصَنته**: onu sağlam yaptım; o hâlde o **مرصون**’dur. Lebîd dedi ki:
أو مُسلِمٌ عَمِلتْ له عُلوِيَّةٌ
رَصنتْ ظهورَ رواجبٍ وبَنَانِ
**المسلم** ile, el-ʿÂliye ehlinden bir kadının elini dövmelediği bir oğlanı kastetti.

**نصر** : Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **النُّصْرةُ**: tam yağmur; ve **أرضٌ منصورةٌ** ve **مَضْبُوطة** (olan yer).
Ebû ʿUbeyd dedi ki: **نُصِرت البلادُ**: yağmur yağdırıldığı zaman; o hâlde o **منصورة**’dur. **ونُصِر القومُ**: yardım olundukları zaman.
Şair dedi ki:
من كان أخطاه الرّبيعُ فإنما
نُصر الحجاز بِغيْث عبد الواحد
Ebû ʿAmr dedi ki: **نَصرْتُ** Benî falân’ın toprağını; yani ona geldim. er-Râʿî dedi ki:
إذا ما انقضى الشهر الحرام فَودِّعِي
بلادَ تميمٍ وانْصُرِي أرضَ عامِرِ
Ferrâ dedi ki: **نَصَر الغيثُ البلادَ**: onu bitirdiği zaman.
Ebû Ḫayra dedi ki: **النّواصرُ** vadilerden: uzak bir yerden vadiye gelen ve vadi selini **نصَرَ** (destekleyen) şey; tekili **ناصر**’dir.
Leys dedi ki: **النَّصْرُ**: mazlumun yardımıdır. Hadiste: “( **انصُرْ أخاك ظالماً أو مظلوماً** )”; onun tefsiri: onu zulümden men etmesidir, onu zalim bulursa; mazlum ise zalimine karşı ona yardım eder. **النّاصِر**’in çoğulu **أنصار**’dır. **وانتصر** adam: zaliminden korunduğu zaman. Dedim ki: zalimden **الانتصار**: ondan hakkını alma ve ondan intikamdır. Allah, Nûh’tan ve kavmine karşı kendisine yardım etmesi için onun duasından haber vererek dedi ki: “( **مَغْلُوبٌ فَانتَصِرْ** )” (el-Kamer: 10, 11); sanki Rabbine: onlardan intikam al, demiştir; şu sözü gibi: “( **نُوحٌ رَّبِّ لاَ تَذَرْ عَلَى الاَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ** )” (Nûh: 26).
**والنصيرُ**: **الناصرُ**’dır. Allah, azîz ve celîl dedi ki: “( **نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ** )” (el-Enfâl: 40). **والنُّصْرَةُ**: yardımın güzelliğidir. Allah, azîz ve celîl dedi ki: “( **مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ اللَّهُ فِى الدُّنْيَا وَالاَخِرَةِ** )” (el-Ḥacc: 15) âyet. Mânâ: kâfirlerden her kim Allah’ın Muhammed’i ona muhalefet edene karşı üstün kılmayacağını zannederse, öfkesinden boğulup kederden ölene dek (öylece) boğulsun; çünkü Allah onu üstün kılacaktır ve onun boğularak ölmesi ona fayda vermez. Onun sözündeki **الهاء**: “( **أَن لَّن يَنصُرَهُ** )” (Nebî Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve sellem)).
Ebû İshâk dedi ki: **النصارى**’nın tekili, iki görüşten birinde: gördüğün gibi **نصران**’dır; **نَدْمان** ve **نَدامَى** gibi. Dişisi **نصرانة**’dır. Şu beyiti okudu:
فكِلْتاهما خَرَّتْ وأَسْجَد رأسُها
كما سَجَدَتْ نَصْرَانة لم تَحنَّفِ
Böylece **نَصْرانة**: **نَصْران**’ın dişilidir. **النصارى**’nın tekilinin **نَصْرِيًّا** olması da câizdir; **بعير مَهْرِيَ** ve **إبلٍ مَهَارَى** gibi.
Leys dedi ki: Şam’da adı **نَصْرُونَه** olan bir köye nisbet edildiklerini iddia ettiler. **والتّنَصُّرُ**: **النّصرانية**’ye girmektir.
Şemmer, İbn Şümeyl’den: **النَّواصِرُ**: suların akıntı yataklarıdır; tekili **ناصِرة**’dir; çünkü uzak bir yerden gelir, nihayet vardığı yerde suyun toplandığı yere düşer; çünkü her akıntı yatağı ki suyu zayi olur da suyun toplandığı yere düşmez, o, suyuna zulmedendir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والنون وما يثلثهما)
(صنو) الصاد والنون والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على تقارُب بين شيئين، قرابةً أو مسافةً. من ذلك الصِّنو: الشَّقيق. وعمُّ الرّجل صِنوُ أبيه. وقال الخليل، يقال فلانٌ صِنْوُ فلانٍ، إذا كان أخاه وشقيقَه لأمِّه وأبيه. والأصل في ذلك النَّخلتانِ تخرجان([1]) من أصلٍ واحدٍ، فكلُّ واحدة منهما على حيالها صِنوٌ، والجمع صِنوانٌ. قال الله تعالى: {وَنَخِيل صِنْوانٌ وغيرُ صِنْوانٍ.[الرعد 4]. قال أبو زيد رِكيَّتانِ صِنْوانِ، وهما المتقاربتان حتى لا يكونَ بينهما من تقارُبهما حَوْض.
ومما شذَّ عن هذا الأصل الصِّنو: مثل الرّدْهَة تُحفَر في الأرض، وتصغيره، صُنَيٌّ. قالت ليلى:
أنابِغَ لم تَنْبَغْ ولم تكُ أوَّلاً *** وكنْتَ صُنَيَّاً بين صُدَّيْن مَجْهَلا([2])(صند) الصاد والنون والدال أصلٌ صحيح، يدلُّ على عظم قدْر وعظم جِسْم. من ذلك الصِّندِيد، وهو السَّيّد الشَّريف، والجمع صناديد. ويقال صناديد البَرَدِ: باباتٌ منه ضِخام. وغيثٌ صِنديدٌ: عظيم القَطْر.  ويقال للدَّواهِي الكبارِ صناديد. ويروى عن الحسن في دعائِة: "نعوذُ بك من صناديد القَدَر" أي دواهِيه.
(صنر) الصاد والنون والراء ليس بأصلٍ، ولا فيه ما يعوَّل عليه لقلَّة الرَّاء مع النون. على أنَّهم  يقولون الصِّنَارة بلغة اليمن: الأذُن. والصِّنَارة: حديدةٌ في المِغْزَل مُعَقَّفَة. وليس بشيء.
(صنع) الصاد والنون والعين أصلٌ صحيح واحد، وهو عملُ الشيء صُنْعَاً. وامرأة صَنَاعٌ ورجلٌ صَنَعٌ، إِذا كانا حاذقَين فيما يصنعانه. قال:
خَرقاء بالخيرِ لا تهْدِي لوِجْهَتِهِ *** وهي صَنَاعُ الأَذى في الأهلِ والجارِ
والصَّنِيعة: ما اصطنعتَه مِنْ خير. والتصنُّع: حُسن السَّمْت. وفرسٌ صَنِيعٌ: صَنَعَه أهلُه بحُسْن القِيام عليه. والمَصانع: ما يُصنَعُ من بئرٍ وغيْرِها للسَّقي.
ومن الباب: المُصانَعة، وهي كالرِّشْوة.
وممّا شذَّ عن هذا الأصل الصِّنْع، يقال إِنَّه السَّفُّود. وقال المَرّار([3]):
(صنف) الصاد والنون والفاء أَصلٌ صحيح مطّرد في معنيين، أحدهما الطّائفة من الشّيء، والآخر تمييز الأشياء بعضها عن بعض.
فالأوَّل الصِّنْف، قال الخليل: الصِّنْف طائفةٌ من كلِّ شيء. وهذا صِنفٌ  من الأصناف أيْ نوع. فأمّا صنفة الثَّوب([4]) فقال قوم: هي حاشيتُهُ. وقال آخرون: بل هي النّاحية ذات الهُدْب.
والأصل الآخَر، قال الخليل: التَّصنيف: تمييز الأشياءِ بعضها عن بعض.
ولعَّل تصنيف الكتاب من هذا. والغريب المصنَّف من هذا، كأنَّه مُيِّزَت أبوابُه فجُعِلَ لكلِّ بابٍ حَيِّزُه. فأمَّا أصله في لغة العرب فمن قولهم صَنّفَت الشَّجرةُ، إذا أخرجت ورقَها. قال ابن قيسِ الرُّقيّات:
سَقْياً لِحُلْوانَ ذي الكُرومِ وما  *** صَنَّفَ من تينه ومن عِنَبِه([5])(صنق) الصاد والنون والقاف كلمة إن صحَّت. يقولون إنَّ الصَّنَق: الذَّفر. وحكى بعضُهم : أَصْنَقَ الرجلُ في ماله، إِذا أحسَنَ القيامَ عليه.
(صنم) الصاد والنون والميم كلمةٌ واحدةٌ لا فرعَ لها، وهي الصَّنَم. وكان شيئاً يُتَّخَذُ من خشبٍ  أو فضّة أو نُحاسٍ فيُعبَد.
(صنج) الصاد والنون والجيم ليس بشيء. والصَّنْج دَخِيل.
---------------------ـ
([1]) في الأصل: "تخرج".
([2]) أنشده في اللسان (صنا). تقوله للنابغة الجعدي.
([3]) كذا ورد الكلام مبتوراً. وفي المجمل: "والصنع في شعر المرار السفود". ولم أجد شاهداً إلا قول الشاعر في اللسان (صنع):
* صنع اليدين بحيث يكوى الأصيد *
([4]) يقال صنفة، بفتح  فكسر، وبكسر فسكون.
([5]) ديوان ابن قيس الرقيات 82 واللسان (صنف).

ـ

##### Türkçe

(صاد ve **نون** ve onları üçleyen şeyler bâbı)

(**صنو**) **الصاد** ve **النون** ve illetli harf, sahih bir asıldır; iki şey arasında yakınlığa delâlet eder: akrabalıkça veya mesafece. Bundan: **الصِّنو**: öz kardeş. Ve erkeğin amcası, babasının **صِنو**’sudur. Halîl dedi ki: “Falan, falanın **صِنْو**’sudur” denir; eğer onun kardeşi ve anadan-babadan öz kardeşi ise. Bunun aslı, bir kökten çıkan iki hurma ağacıdır; onlardan her biri kendi başına bir **صِنو**’dur; çoğulu **صِنوان**’dır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَنَخِيل صِنْوانٌ وغيرُ صِنْوانٍ﴾. [الرعد 4]. Ebû Zeyd dedi: “İki kuyu **صِنْوان**’dır”; ikisi, yakınlıklarından dolayı aralarında bir havuz bulunmayacak kadar birbirine yakın olanlardır.
Ve bu asıldan şâz olanlardan: **الصِّنو**: yerde kazılan **الرّدْهَة** gibi; bunun küçültmesi **صُنَيٌّ**’dir. Leylâ dedi ki:
أنابِغَ لم تَنْبَغْ ولم تكُ أوَّلاً *** وكنْتَ **صُنَيَّاً** بين **صُدَّيْن** مَجْهَلا

(**صند**) **الصاد** ve **النون** ve **الدال** sahih bir asıldır; değer büyüklüğüne ve cisim büyüklüğüne delâlet eder. Bundan: **الصِّندِيد**; o, şerefli efendidir; çoğulu **صناديد**. Ve “**صناديد** البَرَدِ” denir: ondan iri taneler. Ve “**غيثٌ صِنديدٌ**”: damlası büyük. Ve büyük musibetlere **صناديد** denir. Hasan’dan duasında şöyle rivayet olunur: “**نعوذُ بك من صناديد القَدَر**” yani onun musibetleri.

(**صنر**) **الصاد** ve **النون** ve **الراء** bir asıl değildir; **النون** ile **الراء**’nın azlığından dolayı onda dayanılacak bir şey yoktur. Şu var ki onlar Yemen diliyle **الصِّنَارة** derler: kulak. Ve **الصِّنَارة**: iğde (mıgzel) içinde kıvrık bir demirdir. Ve bir şey değildir.

(**صنع**) **الصاد** ve **النون** ve **العين** tek sahih bir asıldır; o da bir şeyi **صُنْعَاً** olarak yapmaktır. Ve **امرأة صَنَاعٌ** ve **رجلٌ صَنَعٌ**: eğer yaptıkları şeyde mahir iseler. Dedi ki:
خَرقاء بالخيرِ لا تهْدِي لوِجْهَتِهِ *** وهي **صَنَاعُ** الأَذى في الأهلِ والجارِ
Ve **الصَّنِيعة**: hayırdan olarak yaptığın şey. Ve **التصنُّع**: hâlin güzelliği. Ve **فرسٌ صَنِيعٌ**: ehli onu, ona güzel bakmakla yapmıştır (yetiştirmiştir). Ve **المَصانع**: sulama için kuyudan ve başkasından yapılan şeyler.
Ve bâbdan: **المُصانَعة**; o, rüşvet gibidir.
Ve bu asıldan şâz olanlardan: **الصِّنْع**; denir ki o **السَّفُّود**’dur. **المَرّار** dedi ki:

(**صنف**) **الصاد** ve **النون** ve **الفاء** iki mânada sahih, muntarid bir asıldır: birincisi şeyden bir taife; ikincisi şeyleri birbirinden ayırt etmektir.
Birincisi **الصِّنْف**’tir. Halîl dedi: **الصِّنْف** her şeyden bir taifedir. Ve bu, **الأصناف**’tan bir **صِنف**’tir; yani tür. **صنفة الثَّوب**’a gelince; bir kavim dedi: o, onun kenarıdır. Başkaları dedi: bilakis o, püsküllü taraf olan yöndür.
Diğer asıl: Halîl dedi: **التَّصنيف** şeyleri birbirinden ayırt etmektir.
Ve belki kitabın **تصنيف**’i de bundandır. Ve bununla **المصنَّف** garibi (garîb-i musannef) de böyledir; sanki bâbları ayırt edilmiş de her bâba kendi yeri kılınmıştır. Arap dilinde bunun aslı ise onların “**صَنّفَت الشَّجرةُ**” sözündendir; yani yaprağını çıkardı. İbn Kays er-Rukayyât dedi ki:
سَقْياً لِحُلْوانَ ذي الكُرومِ وما  *** صَنَّفَ من تينه ومن عِنَبِه

(**صنق**) **الصاد** ve **النون** ve **القاف**—eğer sahihse—bir kelimedir. Derler ki: **الصَّنَق**: **الذَّفر**. Bazıları hikâye etti: “**أَصْنَقَ** الرجلُ في ماله” eğer malında ona iyi bakmışsa.

(**صنم**) **الصاد** ve **النون** ve **الميم** tek bir kelimedir; onun fer‘i yoktur; o da **الصَّنَم**’dır. Ağaçtan yahut gümüşten yahut bakırdan edinilen bir şey idi; sonra ona ibadet edilirdi.

(**صنج**) **الصاد** ve **النون** ve **الجيم** bir şey değildir. Ve **الصَّنْج** dâhildir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّنَارَةُ، بكسر الصاد: الحديدة الدقيقة المُعَقَّفَةُ التي في رأْس المِغْزل، وقيل: الصِّنَارَةُ رأْس المِغْزل، وقيل: صِنَارَةُ المغزل الحديدة التي في رأْسه، ولا تقل صِنَّارَةً. وقال الليث: الصِّنَارَةُ مِغْزل المرأَة، وهو دخيل. والصِّنَارَة: الأُذن، يمانية. والصِّنَارِيَّةُ: قوم بِإِرْمِينِيَةَ نسبوا إِلى ذلك.
ورجل صِنَارَةٌ وصَنَارة: سيّءُ الخلق، الكسر عن ابن الأَعرابي والفتح عن كراع.
التهذيب: الصِّنَّوْرُ البخيل السيّء الخلق، والصَّنانِيرُ السيِّئُو الأَدب، وإِن كانوا ذوي نباهة. وقال أَبو علي: صِنارةٌ، بالكسر، سيّء الخلق، ليس من أَبنية الكتاب لأَن هذا البناء لم يجئ صفة. والصِّنَّارُ: شجر الدُّلْبِ، واحدته صِنَّارة؛ عن أَبي حنيفة، قال: وهي فارسية وقد جرت في كلام العرب؛ وأَنشد بيت العجاج:
يَشُقُّ دَوْحَ الجَوْزِ والصِّنَّارِ
وقال بعضهم: هو الصِّنَار، بتخفيف النون، وأَنشد بيت العجاج بالتخفيف. وصِنارة الحَجَفَةِ: مَقْبِضُها، وأَهل اليمن يسمون الأُذن صِنارة.

##### Türkçe

**الصَّنَارَةُ**, **الصاد**’ın kesriyle: **المِغْزل**’in başında bulunan ince, kıvrık demir; ve denildi ki: **الصِّنَارَةُ** **المِغْزل**’in başıdır; ve denildi ki: **صِنَارَةُ المغزل** onun başında bulunan demirdir; ve **صِنَّارَةً** deme. Lîs dedi ki: **الصِّنَارَةُ** kadının **مِغْزل**’idir; ve o dâhildir. Ve **الصِّنَارَة**: kulaktır, Yemenîdir.
Ve **الصِّنَارِيَّةُ**: **إِرْمِينِيَةَ**’de bir kavimdir; ona nisbet edildiler.
Ve bir adam **صِنَارَةٌ** ve **صَنَارة**: kötü huyludur; kesir İbnü’l-A‘râbî’den, fetha Kurâ‘dan.

**التهذيب**: **الصِّنَّوْرُ** cimri, kötü huyludur; ve **الصَّنانِيرُ** kötü edep sahipleridir; her ne kadar şöhret sahipleri olsalar da. Ebû Alî dedi ki: **صِنارةٌ**, kesirle, kötü huyludur; **الكتاب**’ın binalarından değildir; çünkü bu bina sıfat olarak gelmemiştir.
Ve **الصِّنَّارُ**: **الدُّلْبِ** ağacıdır; onun teki **صِنَّارة**’dır; Ebû Hanîfe’den: dedi ki: ve o Farsçadır; ve Arapların sözünde cereyan etmiştir; ve ‘Accâc’ın beytini inşad etti:
يَشُقُّ دَوْحَ الجَوْزِ والصِّنَّارِ
Ve bazısı dedi ki: o **الصِّنَار**’dır, **النون**’un tahfîfiyle; ve ‘Accâc’ın beytini tahfîfle inşad etti.
Ve **صِنارة الحَجَفَةِ**: onun kabzasıdır; ve Yemen ehli kulağa **صِنارة** derler.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ن ر * * الصِّنَّارَةُ * بالكسر والتشديد رأس المغزل

##### Türkçe

* ص ن ر * * **الصِّنَّارَةُ** * kesre ve şeddeli olarak iğin başıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصنار، بالكسر: الدلب، ، والنون مشددة، واحدته صنارة، عن أبي حنيفة، وأنشد بيت العجاج:
  يشق دوح الجوز والصنار. وتخفيف النون أكثر، وهكذا أنشدوا بيت العجاج بالتخفيف. قال أبو حنيفة: وهي فارسية، معرب جنار، وقد جرت في كلام العرب. وقال الليث: هو فارسي دخيل. الصنار: رأس المغزل، ويقال: هي الحديدة الدقيقة المعقفة التي في رأس المغزل، ولا تقل: صنارة. وقال الليث: الصنارة: مغزل المرأة، وهو دخيل. الصنارة بهاء، الأذن، يمانية. الصنارة: الرجل السيء الخلق المكشر. الكسر عن ابن الأعرابي، ويفتح، عن كراع. الصنارة: مقبض الحجفة. ج صنانير. قال ابن الأعرابي أيضا: الصنارة: السيء الأدب، وإن كان نبيها، وهم الصنانير. وقال أبو علي: صنارة، بالكسر: سيء الخلق، ليس من أبنية الكتاب لأن هذا البناء لم يجيء صفة. والصنور، كعجول: البخيل السيء الخلق، نسبه الأزهري والصاغاني إلى ابن الأعرابي. ومما يستدرك عليه: الصنارية، بالكسر: قوم بأرمنية. وصناار، بالكسر وتشديد النون: موضع من ديار كلب، بناحية الشام.

##### Türkçe

**الصنار**، kesre ile: **الدلب**; ve **النون** şeddelidir; onun bir teki **صنارة**’dır; Ebû Hanîfe’den. Ve el-‘Accâc’ın beytini inşâd etti:
  “Cevizin ve **الصنار**’ın dallarını yarar.” Ve **النون**’un tahfîfi daha çoktur; el-‘Accâc’ın beytini de tahfîf ile böyle inşâd ettiler. Ebû Hanîfe dedi: O Farsçadır; **جنار**’ın Arapçalaştırılmışıdır; ve Arapların كلام’ında cereyan etmiştir. Leys dedi: O, dâhil olan Farsçadır. **الصنار**: iğin başı; ve denilir: o, iğin başında olan ince, kıvrık demirdir; ve “**صنارة**” deme. Leys dedi: **الصنارة**: kadının iği; ve o dâhildir. **الصنارة** (هاء ile): kulak; Yemenîdir. **الصنارة**: kötü huylu, dişlerini gösteren adam. Kesre, İbnü’l-A‘râbî’den; ve fetha ile de gelir, Kurâ‘dan. **الصنارة**: **الحجفة**’nin kabzası. Çoğulu **صنانير**. İbnü’l-A‘râbî ayrıca dedi: **الصنارة**: kötü edep sahibi; isterse soylu olsun; ve onlar **الصنانير**’dir. Ebû ‘Alî dedi: **صنارة**, kesre ile: kötü huylu; kitabın binalarından değildir; çünkü bu bina sıfat olarak gelmemiştir. Ve **الصنور**, **عجول** gibi: cimri, kötü huylu; onu Ezherî ve Sâğânî İbnü’l-A‘râbî’ye nisbet etti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الصنارية**, kesre ile: Ermeniye’de bir kavim. Ve **صناار**, kesre ile ve **النون**’u şeddeli: Kelb diyarından bir yer; Şam nahiyesinde.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صِنَارٌ
صِنَارٌ ذ , as some say, or ↓ صِنَّارٌ, (M,) or both, but the former is the more common, (K,) The kind of tree called دُلْب [i. e. the plane-tree]: (AHn, M, K:) n. un. with ة: (AHn, M:) a Pers. word, introduced into the Arabic language; (Lth, AHn, M;) or arabicized, from [the Pers.] چَنَار. (K.)

صِنَّارٌ
صِنَّارٌ ذ , (K,) or ↓ صِنَّارَةٌ, (S, O, M,) or the latter is not allowable, (TA,) The head of a spindle; (S, O, K;) i. e. (S) the crooked, (S,) or slender, (M,) or slender and crooked, (TA,) piece of iron (S, M, TA) that is in the head of the spindle: (M, TA:) or, accord. to Lth, the latter signifies a woman's spindle; and is a foreign word introduced into the Arabic language. (TA.) -A2- See also صِنَارٌ.

صِنَّوْرٌ
صِنَّوْرٌ ذ A niggardly man, of evil disposition: (T, O, K:) mentioned by IAar. (T, O.) [See also صِنَّارَةٌ.]

صَنَّارَةٌ
صَنَّارَةٌ ذ : see the next paragraph.

صِنَّارَةٌ
صِنَّارَةٌ ذ : see صِنَّارٌ. ― -b2- Also The handle of the [kind of shield called] حَجَفَة: (S, K:) pl. صَنَانِيرُ. (K.) ― -b3- And The ear: (S, M, K:) of the dial. of El-Yemen. (S, M.) -A2- Also A man evil in disposition; (M, K;) on the authority of IAar; (M;) as also ↓ صَنَّارَةٌ; (M, K;) on the authority of Kr: Aboo-'Alee says that the former has this meaning; but it is not of the form of words mentioned in the Book [of Sb], because [it is said that] this form does not occur as an epithet. (M.) And the former, (K, TA,) accord. to IAar, (TA,) Bad in respect of أّدَب [or discipline of the mind and manners, &c.], even though eminent, or celebrated, or well known: (K, TA:) pl. as above. (TA.)

##### Türkçe

صِنَارٌ
**صِنَارٌ** ذ, bazılarınca söylendiği gibi, yahut ↓ **صِنَّارٌ**, (M,) yahut ikisi de; fakat birincisi daha yaygındır, (K,) **دُلْب** denilen ağaç türü [yani çınar]: (AHn, M, K:) tekil isim (n. un.) ة ile: (AHn, M:) Farsça bir kelimedir, Arap diline sokulmuştur; (Lth, AHn, M;) yahut [Farsça] چَنَار’dan Arapçalaştırılmıştır. (K.)

صِنَّارٌ
**صِنَّارٌ** ذ, (K,) yahut ↓ **صِنَّارَةٌ**, (S, O, M,) yahut ikincisi câiz değildir, (TA,) bir iğin başı; (S, O, K;) yani (S) eğri, (S,) yahut ince, (M,) yahut ince ve eğri, (TA,) iğin başında bulunan demir parçası: (M, TA:) yahut, Lth’ye göre, ikincisi bir kadının iğini ifade eder; ve Arap diline sokulmuş yabancı bir kelimedir. (TA.) -A2- Ayrıca **صِنَارٌ**’a bak.

صِنَّوْرٌ
**صِنَّوْرٌ** ذ Kötü huylu, cimri bir adam: (T, O, K:) IAar tarafından zikredilmiştir. (T, O.) [Ayrıca **صِنَّارَةٌ**’a bak.]

صَنَّارَةٌ
**صَنَّارَةٌ** ذ : sonraki paragrafa bak.

صِنَّارَةٌ
**صِنَّارَةٌ** ذ : **صِنَّارٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca [**حَجَفَة** denilen kalkan türünün] sapı: (S, K:) çoğulu **صَنَانِيرُ**. (K.) ― -b3- Ve kulak: (S, M, K:) El-Yemen lehçesinde, (S, M.) kadranın. -A2- Ayrıca kötü huylu bir adam; (M, K;) IAar rivayetine göre; (M;) bunun gibi ↓ **صَنَّارَةٌ**; (M, K;) Kr rivayetine göre: Aboo-’Alee der ki birincisi bu mânaya sahiptir; fakat o, Kitap’ta [Sb’nin] zikredilen kelimelerin kalıbından değildir; çünkü [denilir ki] bu kalıp sıfat olarak vâki olmaz. (M.) Ve birincisi, (K, TA,) IAar’a göre, (TA,) **أّدَب** bakımından kötü; üstün, yahut meşhur, yahut bilinir olsa bile: (K, TA:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (TA.)
