# صنف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صنف

الصِّنْفُ والصَّنْفُ: النَّوْعُ والضَّرْبُ من الشيء. يقال: صَنْفٌ وصِنْفٌ من المَتاع لغتان، والجمع أَصنافٌ وصُنُوفٌ. والتَّصْنِيفُ: تمييز الأَشياء بعضها من بعض. وصَنَّف الشيءَ: مَيَّز بعضَه من بعض. وتَصْنِيفُ الشيء: جعْلُه أَصْنافاً. والصِّنْفُ: الصِّفَةُ.وصَنِفَةُ الإزارِ، بكسر النون: طُرَّتُه التي عليها الهُدْبُ، وقيل: هي حاشيته، أَيَّةً كانت. الجوهري:صِنْفَةُ الإزارِ، بالكسر، طُرَّتُه، وهي جانبه الذي لا هُدْبَ له، ويقال: هي حاشية الثوب، أَيَّ جانب كان. وفي الحديث: فليَنْفُضْه بِصَنِفَةِ إزاره فإنه لا يدري ما خَلَفَه عليه. وصَنِفَةُ الثوب: زاويته، والجمع صَنِفٌ، وللثوب أَربع صَنِفاتٍ، وسُمِّي الإزارُ إزاراً لحفظه صاحِبَه وصِيانتِه جَسَده، أُخذَ من آزَرْتُه أَي عاوَنْتُه، ويقال إزار وإزارةٌ. الليث: الصَّنِفةُ والصِّنْفةُ قِطعةٌ من الثوب؛ وقول الجعدي:
على لا حِبٍ كحَصيرِ الصَّنا
عِ، سَوَّى لها الصِّنْفُ إرمالُها
قال شَمِرٌ: الصِّنْفُ والصِّنفَةُ الطرَفُ والزاوية من الثوب وغيره. والصِّنْفةُ طائفة من القبيلة. الليث: الصِّنْف طائفَة من كل شيء، وكل ضرب من الأَشياء صِنْفٌ على حِدَةٍ؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي: يُعاطِي القُورَ بالصَّنِفاتِ منه،
كما تُعْطِي رَواحِضَها السُّبُوبُ
فسره ثعلب فقال: إنما يصف سَراباً يُعاطِي بجوانبه الجبالَ كأَنه يُفِيضُ عليها كما تُعطي السُّبُوبُ غَواسِلَها من بياض ونقاء، فالصَّنفاتُ على هذا جوانب السراب، وإنما الصنفات في الحقيقة للمُلاء، فاستعاره للسَّراب من حيث شُبِّه السرابُ بالمُلاء في الصفة والنَّقاء؛ قال: تُقَطِّعُ غِيطاناً كأَنَّ مُتُونَها،
إذا أَظْهَرَتْ، تُكْسَى مُلاءً مُنَشَّرا
وروى سلمة أَنَّ الفراء أَنشده لابن أَحمر:
سَقْياً لحُلْوانَ ذِي الكُرومِ، وما
صُنِّفَ مِنْ تِينه ومن عِنَبِهْ
أَنشده الفراء صُنِّف، ورواه غيره صَنَّفَ؛ ويقال: صُنِّفَ مُيِّزَ، وصَنَّفَ خرج ورَقُه، وصَنَّفَتِ العِضاهُ اخضرّت؛ قال ابن مقبل: رآها فؤادِي أُمَّ خِشْفٍ خَلا لها،
بقُورِ الوِراقَينِ، السَّراءُ المُصَنِّف
قال أَبو حنيفة: صَنَّفَ الشجرُ إذا بدأ يُورِقُ فكان صنفين صنف قد أَوْرَقَ وصنف لم يورِقْ، وليس هذا بقوي، وكذلك تَصَنَّفَ؛ قال مُلَيْح: بها الجازِئاتُ العِينُ تُضْحِي وكَوْرُها
فِيالٌ، إذا الأَرْطَى لها تَتَصَنَّف
وظَلِيمٌ أَصْنَفُ الساقين: مُتَقَشِّرُهُما؛ قال الأَعلم الهذلي: هِزَفٌّ أَصنفُ الساقَيْنِ هِقْلٌ،
يُبادِر بَيْضَه بَرْدُ الشَّمالِ
أَصْنَفُ: متقشر. تَصَنَّفَتْ ساقُه إذا تَشَقَّقَتْ. وتَصَنَّفَتْ شَفَتُه إِذا تَشَقَّقَتْ.
وعودٌ صَنْفِيٌّ، بالفتح: لضرب من عود الطيب ليس بجيد، قال الجوهري: منسوب إلى موضع، وقيل: عُودٌ صَنْفِيٌّ، بالفتح، للبَخُورِ لا غيرُ.

### Türkçe

**الصِّنْفُ** ve **الصَّنْفُ**: şeyden tür ve darb. Denilir:
**صَنْفٌ** ve **صِنْفٌ** metâdan (eşya/mal) iki lugattır; cem‘i **أَصنافٌ** ve **صُنُوفٌ**dur.
Ve **التَّصْنِيفُ**: şeyleri bazısını bazısından ayırt etmektir. Ve **صَنَّف** şeyi: bazısını bazısından ayırdı. Ve **تَصْنِيفُ** şey: onu **أَصْنافاً** kılmaktır. Ve **الصِّنْفُ**: sıfattır. Ve **وصَنِفَةُ الإزارِ** (nunun kesriyle): onun, üzerinde püskül bulunan kenar şerididir; ve denildi: o, her ne olursa olsun, onun haşiyesidir. el-Cevherî: **صِنْفَةُ الإزارِ** (kesr ile) onun kenar şerididir; ve o, püskülü olmayan yanıdır; ve denilir: o, elbisenin haşiyesidir, hangi yan olursa olsun. Ve hadiste: “Onu, izârının **بِصَنِفَةِ**siyle silksin; çünkü onun üzerinde ne bıraktığını bilmez.”
Ve **وصَنِفَةُ الثوب**: onun köşesidir; cem‘i **صَنِفٌ**dir; ve elbisenin dört **صَنِفاتٍ**ı vardır. Ve izâr, sahibini koruması ve bedenini muhafaza etmesi için izâr diye adlandırıldı; **آزَرْتُه**’dan alınmıştır, yani ona yardım ettim; ve denilir: izâr ve **إزارةٌ**. el-Leys: **الصَّنِفةُ** ve **الصِّنْفةُ** elbiseden bir parçadır; ve el-Ca‘dî’nin sözü:
على لا حِبٍ كحَصيرِ الصَّنا
عِ، سَوَّى لها الصِّنْفُ إرمالُها
Şemir dedi: **الصِّنْفُ** ve **الصِّنفَةُ** elbise ve başkasından uç ve köşedir. Ve **الصِّنْفةُ** kabileden bir taifedir. el-Leys: **الصِّنْف** her şeyden bir taifedir; ve şeylerden her darb, başlı başına bir **صِنْفٌ**tur; ve İbnü’l-A‘râbî’nin inşâd ettiği sözü:
يُعاطِي القُورَ بالصَّنِفاتِ منه،
كما تُعْطِي رَواحِضَها السُّبُوبُ
Sa‘leb onu tefsir etti ve dedi: ancak o, yanlarıyla dağlara dokunan bir serabı vasfeder; sanki onların üzerine akıtıyor; tıpkı **السُّبُوبُ**un, beyazlık ve temizlikten, yıkayıcılarına vermesi gibi; bu üzere **الصَّنفاتُ** serabın yanlarıdır. Halbuki **الصنفات** hakikatte örtüler içindir; onu, sıfat ve temizlikte serabın örtülere benzetilmesi cihetinden seraba istiâre etti; dedi:
تُقَطِّعُ غِيطاناً كأَنَّ مُتُونَها،
إذا أَظْهَرَتْ، تُكْسَى مُلاءً مُنَشَّرا
Ve Seleme rivayet etti ki el-Ferrâ, İbn Ahmer’e şu beyti inşâd etti:
سَقْياً لحُلْوانَ ذِي الكُرومِ، وما
صُنِّفَ مِنْ تِينه ومن عِنَبِهْ
el-Ferrâ onu **صُنِّفَ** diye inşâd etti; başkası onu **صَنَّفَ** diye rivayet etti. Ve denilir: **صُنِّفَ** ayırt edildi; ve **صَنَّفَ** yaprağı çıktı; ve **صَنَّفَتِ العِضاهُ** yeşerdi; İbn Mukbil dedi:
رآها فؤادِي أُمَّ خِشْفٍ خَلا لها،
بقُورِ الوِراقَينِ، السَّراءُ المُصَنِّف
Ebû Hanîfe dedi: **صَنَّفَ الشجرُ** yapraklanmaya başladığı zaman; böylece iki صنف olur: yapraklanmış bir صنف ve yapraklanmamış bir صنف; ve bu kuvvetli değildir; bunun gibi **تَصَنَّفَ** de (böyledir); Müleyh dedi:
بها الجازِئاتُ العِينُ تُضْحِي وكَوْرُها
فِيالٌ، إذا الأَرْطَى لها تَتَصَنَّف
Ve **وظَلِيمٌ أَصْنَفُ الساقين**: ikisinin kabuk bağlayıp soyulanıdır; el-A‘lem el-Hüzelî dedi:
هِزَفٌّ أَصنفُ الساقَيْنِ هِقْلٌ،
يُبادِر بَيْضَه بَرْدُ الشَّمالِ
**أَصْنَفُ**: kabuk bağlayıp soyulan. **تَصَنَّفَتْ** onun bacağı, çatladığı zaman. Ve **تَصَنَّفَتْ** onun dudağı, çatladığı zaman.
Ve **وعودٌ صَنْفِيٌّ** (fetha ile): iyi olmayan bir tür güzel koku odunu içindir; el-Cevherî dedi: bir yere nisbet edilmiştir; ve denildi: **عُودٌ صَنْفِيٌّ** (fetha ile) yalnızca buhur içindir, başkası değil.
