# صنم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صنم

الصَّنَمُ: معروفٌ واحدُ الأَصْنامِ، يقال: إنه معرَّب شَمَنْ، وهو الوَثَن؛ قال ابن سيده: وهو يُنْحَتُ من خَشَبٍ ويُصَاغُ من فضة ونُحاسٍ، والجمع أَصنام، وقد تكرر في الحديث ذكرُ الصَّنَمِ والأَصنام، وهو ما اتُّخِذَ إلهاً من دون الله، وقيل: هو ما كان له جسمٌ
أَو صورة، فإن لم يكن له جسم أَو صورة فهو وَثَن. وروى أَبو العباس عن ابن الأَعرابي: الصَّنَمةُ والنَّصَمةُ الصُّورةُ التي تُعْبَد. وفي التنزيل العزيز: واجْنُبْني وبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصنام؛ قال ابن عرفة: ما تخذوه من آلهةٍ فكان غيرَ صُورةٍ فهو وَثَنٌ، فإذا كان له صورة فهو صَنَمٌ، وقيل: الفرق بين الوَثَن والصنمِ أَن الوَثَنَ ما كان له جُثَّة من خشب أَو حجر أَو فضة يُنْحَت ويُعْبَد، والصنم الصورة بلا جثة، ومن العرب من جعل الوَثَنَ المنصوبَ صنماً، وروي عن الحسن أَنه قال: لم يكن حيٌّ من أَحْياءِ العرب إلا ولها صنمٌ يعبدونها يسمونها أُنثى بني فلان (*قوله: ولها صنم يعبدونها: لعلَّه أنث الضمير العائد إلى الحيّ لأنه في معنى القبيلة. وأنث الضمير العائد إلى الصنم لأنه في معنى الصورة)؛ ومنه قول الله عز وجل: إنْ يَدْعون مِنْ دونِه إلاَّ إناثاً؛ والإناث كل شيء ليس فيه روح مثل الخَشبة والحجارة، قال: والصَّنَمةُ الداهيةُ؛ قال الأَزهري: أَصلها صَلَمة. وبنو صُنَيْم: بطنٌ.

### Türkçe

**الصَّنَمُ**: bilinen (şeydir), **الأَصْنامِ**’ın biridir; denir ki: onun **شَمَنْ**’dan muarrab olduğu, ve o **الوَثَن**’dır; İbn Sîde dedi: o, ağaçtan yontulur ve gümüşten ve bakırdan dökülür; çoğulu **أَصنام**’dır. Hadiste **الصَّنَمِ** ve **الأَصنام**’ın zikri tekrar tekrar gelmiştir; o, Allah’tan başka ilâh edinilendir. Ve denildi: o, kendisi için bir cisim yahut bir suret olan şeydir; eğer kendisi için bir cisim yahut bir suret yoksa o **وَثَن**’dır. Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الصَّنَمةُ** ve **النَّصَمةُ** ibadet edilen surettir.

Aziz tenzilde: “Ve beni ve oğullarımı **الأَصنام**’a ibadet etmekten uzak tut”; İbn ‘Arefe dedi: sizin ilâhlardan edindiğiniz şey, suret olmayan ise o **وَثَن**’dır; eğer onun bir sureti varsa o **صَنَم**’dır. Ve denildi: **الوَثَن** ile **الصنمِ** arasındaki fark şudur: **الوَثَن** ağaçtan yahut taştan yahut gümüşten bir gövdesi olan, yontulan ve ibadet edilen şeydir; **الصنم** ise gövdesiz surettir. Araplardan kimi, dikilmiş olan **الوَثَن**’ı **صنماً** kıldı. Hasan’dan rivayet olundu ki o dedi: Arapların kabilelerinden hiçbir kabile yoktu ki onun bir **صنمٌ**’ı olmasın; ona ibadet ederlerdi; ona “falancanın oğullarının dişisi” adını verirlerdi.
(*Sözü: “onun bir putu var, ona ibadet ederler”: galiba **الحيّ**’e dönen zamiri, kabile manasında olduğu için dişil yaptı. Ve **الصنم**’a dönen zamiri, suret manasında olduğu için dişil yaptı*); bundan dolayı Aziz ve Celîl olan Allah’ın sözü: “O’ndan başka çağırdıkları ancak dişil(ler)dir”; ve **الإناث** ruh olmayan her şeydir; tahta parçası ve taşlar gibi. Dedi: **الصَّنَمةُ** musibettir; Ezherî dedi: onun aslı **صَلَمة**’dir. Ve **بنو صُنَيْم**: bir batındır.
