# صنم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: صنم

ص ن م
صنم ، نمص ، نصم : ( مستعملة ) .
صنم ( نصم ) : قال الليث : الصَّنم معروف ، والأَصنام الجميع .
وروَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : الصَّنَمَةُ والنَّصَمةُ الصُّورةُ الّتي تُعبَد .
قال : والصنمَةُ : الدّاهيةُ .
قلتُ : أصلُها صَلمة .
نمص : رُوِي عن النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( أنه لَعَن النامِصة والمُتَنَمِّصَة ) .
قال أبو زيد : قال الفرّاء : النامِصة : الّتي تَنتِف الشَّعر من الوجه ، ومنه قيل للمِنقاش مِنماص ، لأنّه يُنتف به والمُتَنمِّصةُ هي الّتي يُفعَل ذلك بها ، قال امرؤ القيس :
تَجَبَّر بعد الأكلِ فهوَ نَمِيصُ
يصفُ نباتاً قد رَعَتْهُ الماشية فجرَدَته ، ثمّ نبت بقَدر ما يمكن أخذُه ، أي : هو بقَدْر ما يُنتف ويُجَزّ .
وقال الليث : النَّمَصُ : دِقّةُ الشَّعر ورِقّته حتّى تراه كالزَّغَب . ورجلٌ أَنمَصُ الرأسِ أَنمَصُ الحاجبِ ، وربّما كانَ أَنمصَ الجَبِين . وامرأةٌ نمصَاء تَتَنَمَّص ، أي : تأْمُرُ نامِصةً فتنمِص شعرَ وجهها نَمْصاً ؛ أي : تأخذه عنها بخَيْط . والمنص والمنموص : ما أمكنك جذه من النبات .
ابن الأعرابيّ : المِنماصُ : المِظفارُ ، والمِنتاشُ والمِنْقاشُ والمِنْتاخُ .
وأَقرأَني الإياديُّ لامرىء القيس :
تَرَعَّت بجَبْل ابْني زُهَيْرٍ كلَيهِمَا
نُمَاصَينِ حتّى ضاقَ عنها جُلودُها
قال : نُماصين : شَهْرَين . ونُماص : شهرٌ ، تقول : لم يأتني نُماصاً ، أي : شهراً . وجمعُه نُمُص وأَنمِصة . قال : رواه شَمِر لأبي عمرو .

### Türkçe

ص ن م
**صنم** ، **نمص** ، **نصم** : (kullanılan) .

**صنم** ( **نصم** ) : Leys dedi: **الصَّنم** bilinir; **الأَصنام** ise hepsi (topluca)dır.
Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الصَّنَمَةُ** ve **النَّصَمةُ** ibadet edilen sûrettir.
Dedi: ve **الصنمَةُ**: musibettir.
Dedim: aslı **صَلمة**’dir.

**نمص** : Peygamber’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) rivayet edildi: (şüphesiz o **النامِصة** ve **المُتَنَمِّصَة**’ye lânet etti).
Ebû Zeyd dedi: Ferrâ dedi: **النامِصة**: yüzden kılı yolan (kadın)dır; bundan dolayı cımbıza **مِنماص** denildi; çünkü onunla yolunur. **المُتَنمِّصةُ** ise kendisine bu yapılan (kadın)dır. İmru’ul-Kays dedi:
تَجَبَّر بعد الأكلِ فهوَ نَمِيصُ
Bir bitkiyi vasfeder: onu davar otlamış da onu soymuştur; sonra alınması mümkün olan miktar kadar bitmiştir; yani: o, yolunup kırpılacak miktar kadardır.
Leys dedi: **النَّمَصُ**: kılın inceliği ve yumuşaklığıdır; ta ki onu tüy gibi görürsün. Ve bir adam: başı **أَنمَصُ** (olan), kaşı **أَنمَصُ** (olan); bazen de alnı **أَنمصَ** olur. Ve bir kadın **نمصَاء** (dır), **تَتَنَمَّص**; yani: bir **نامِصة**’ye emreder de onun yüzünün kılını **نَمْصاً** ile yolup alır; yani: onu ondan bir iplikle alır. Ve **المنص** ve **المنموص**: bitkiden koparman mümkün olan şeydir.

İbnü’l-A‘râbî: **المِنماصُ**: tırnaktır; ve **المِنتاشُ** ve **المِنْقاشُ** ve **المِنْتاخُ**.
İyâdî bana İmru’ul-Kays’ın şu beytini okuttu:
تَرَعَّت بجَبْل ابْني زُهَيْرٍ كلَيهِمَا
نُمَاصَينِ حتّى ضاقَ عنها جُلودُها
Dedi: **نُماصين**: iki aydır. Ve **نُماص**: bir aydır; dersin ki: bana **نُماصاً** gelmedi; yani: bir ay. Onun çoğulu **نُمُص** ve **أَنمِصة**’dir. Dedi: Şemir bunu Ebû ‘Amr için rivayet etti.
