# صنن (ص-ن-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ن - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والنون
ص ن، ن ص مستعملان
صن:
المُصِنُّ: الرافعُ الرأْسِ، ويقال: الغَضبان، قال: أإِبلِي كُلُها مُصِنّا والصَّنُّ: شِبْهُ سَلَةٍ مُطْبَقةٍ يُحْمَل فيها الطعام، وقيلَ: بل هو الزَّبيلُ الكبيرُ.
والصِنُّ: بَوْل الوَبْرِ.
والصُّنانُ: رِيحٌ كالقُنان من رِيحِ الذَّفَرِ.
وأصَنَّ الرجُلُ: بَدَا صُنانُه.
نص:
نَصَصْتُ الحديث الى فلان نَصّاً أي رَفَعْتُه، قال:
ونّصَّ الحديثَ الى أهله		فان الوَثيقَةَ في نَصِّـهِ
والمَنَصَّةُ: التي تَقعُدُ عليها العَروسُ.
ونَصَصْتُ ناقتي: رَفَعْتُها في السَّير.
والنَّصْنَصَةُ: إِثباتُ البعير رُكْبَتَيْهِ في الأرض وتَحَرُّكُه اذا هَمَّ بالنُّهُوضِ.
والماشِطةُ تَنُصُّ العَرُوسَ أي تُقْعِدُها على المِنَصَّةِ، وهي تَنتَصُّ أي تَقعُدُ عليها أو تُشْرِفُ لِتُرَى من بين النِّساءِ.
ونَصْنَصْتُ الشيءّ: حَرَّكْتُه.
ونَصَصْتُ الرجلَ: استَقصَيْتُ مَسْأَلتَه عن الشيءِ، يقال: نَصَّ ما عنده أي استقصاه.
ونصُّ كلُّ شيءٍ: مُنَتهاه، وفي الحديث: اذا بَلَغ النساءُ نَصَّ الحِقاقِ فالعَصَبةُ أولى اي اذا بَلَغَتْ غايةَ الصِّغَر الى أنْ تدخُلَ في الكِبَر فالعَصَبيةُ أَوْلَى بِها من الأُمِّ، يُريدُ بذلكَ الاِدراكَ والغايةَ. وقوله: أحَقُّ بها أي يَحفظُونها وكَيْنونَتُها عندهم.
وأَنصَتُّه: استَمَعْتُ له، ومنه قوله- سُبحانه وتعالى-: "أَنْصِتُوا".
وقوله تعالى: "لات حينَ مَناصٍ" أي لا حينَ مَطْلَب ولا حين مُغاث، وهو مصدر ناصَ يَنُوصُ، وهو المَلْجَأُ.

##### Türkçe

باب **الصاد** و**النون**
**ص ن**، **ن ص** kullanımdadırlar.
**صن**:
**المُصِنُّ**: başı kaldıran; ve denilir: öfkeli. Dedi ki: “Benim develerim hepsi **مُصِنّ** mı?” ve **الصَّنُّ**: içinde yiyecek taşınan, kapalı bir sepet benzeri; ve denildi ki: bilakis o, büyük **الزَّبيلُ**’dir.
Ve **الصِنُّ**: **الوَبْرِ**’in idrarı.
Ve **الصُّنانُ**: **الذَّفَرِ** kokusundan, **القُنان** gibi bir koku.
Ve **أصَنَّ** adam: **صُنانُه** göründü.

**نص**:
**نَصَصْتُ** sözü falancaya **نَصّاً**: yani onu yükselttim. Dedi ki:
“Ve sözü ehline **ونّصَّ**; çünkü sağlamlık, onun **نَصِّـهِ**’indedir.”
Ve **المَنَصَّةُ**: gelinin üzerine oturduğu şey.
Ve **نَصَصْتُ** dişi devem: onu yürüyüşte yükselttim.
Ve **النَّصْنَصَةُ**: devenin iki dizini yere sabitlemesi ve kalkmaya niyet ettiğinde hareket etmesi.
Ve saç yapan kadın gelini **تَنُصُّ** eder: yani onu **المِنَصَّةِ** üzerine oturtur; ve o **تَنتَصُّ** eder: yani onun üzerine oturur; yahut kadınların arasından görülsün diye yükselir.
Ve **نَصْنَصْتُ** şeyi: onu hareket ettirdim.
Ve **نَصَصْتُ** adamı: onun şey hakkında meselesini iyice araştırdım; denilir: “**نَصَّ** onda olanı” yani onu iyice araştırdı.
Ve her şeyin **نصُّ**’u: onun sonudur; ve hadiste: “Kadınlar **نَصَّ الحِقاقِ**’a ulaştığında, **العَصَبةُ** daha evlâdır” yani küçüklüğün sonuna ulaşıp büyüklüğe girmeye kadar küçüklüğün gayesine ulaştığında, **العَصَبيةُ** ona anneden daha evlâdır; bununla idraki ve gayeyi ister. Ve onun sözü: “Ona daha hak sahibidir” yani onu korurlar ve onun varlığı onların yanındadır.
Ve **أَنصَتُّه**: ona kulak verdim; ve ondan, O’nun -yüce ve üstün- sözü: “**أَنْصِتُوا**”.
Ve O’nun sözü: “**لات حينَ مَناصٍ**” yani ne istek zamanı ne de imdat zamanı; ve o, **ناصَ يَنُوصُ**’un masdarıdır; ve o, sığınaktır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصِنُّ: بول الوَبْرِ، وهو مُنْتنٌ جدّاً. قال جرير:
تَطَلّى وهي سَيِّئَةُ المُعَرَّى		بِسِنِّ الوَبْرِ تَحْسَبُهُ مَلابا
والصِنُّ أيضاً: يومٌ من أيام العجوز. والصِنُّ أيضاً: شبه السَلَّة المُطْبَقة، يُجعَل فيه الخبز. والصُنانُ: ذَفَر الإبط. وقد أَصَنَّ الرجلُ، أي صار له صُنانٌ. وأَصَنَّ، إذا شَمَخ بأنْفه تكبُّراً. ومنه قولهم: أَصَنَّتِ الناقةُ، إذا حَمَلتْ فاستكبرتْ على الفحل. الأصمعي: فلان مُصِنٌّ غَضَباً، أي ممتلئ غضباً.

##### Türkçe

**الصِنُّ**: **الوَبْرِ**’in idrarı; ve o çok şiddetli kokuludur. Cerîr dedi ki:
Tatalâ ve o **المُعَرَّى**’sı kötü iken		**الوَبْرِ**’in **سِنِّ**’i ile; onu **مَلابا** sanırsın

Ve **الصِنُّ** ayrıca: **العجوز**’un günlerinden bir gündür. Ve **الصِنُّ** ayrıca: kapalı **السَلَّة** benzeri; içinde ekmek konulur. Ve **الصُنانُ**: koltuk altının keskin kokusu. Ve gerçekten adam **أَصَنَّ**; yani onun için **صُنانٌ** oldu. Ve **أَصَنَّ**, burnuyla kibirlenerek yükseldiği zaman. Ve ondan onların sözleri: dişi deve **أَصَنَّتِ**; taşıdığı zaman, böylece erkeğe karşı büyüklendiği zaman. **الأصمعي**: falan kimse öfke bakımından **مُصِنٌّ**’dur; yani öfke ile doludur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المُصِنُّ: الشامخ بأَنفه تكبراً أَو غضباً؛ قال:
قد أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ،
ومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّ.
ابن السكيت: المُصِنُّ الرافع رأْسه تكبراً؛ وأَنشد لمُدْرِكِ بن حِصْنٍ:
يا كَرَوَاناً صُكَّ فاكْبَأَنَّا،
فَشَنَّ بالسَّلْحِ، فلما شَنّا
بلَّ الذُّنابي عَبَساً مُبِنَّا
أَإِبِلِي تأْكلُها مُصِنَّا،
خافِضَ سِنٍّ ومُشِيلاً سِنَّا؟
أَبو عمرو: أَتانا فلان مُصِنّاً بأَنفه إذا رفع أَنفه من العَظَمة. وأَصَنَّ إذا شمخ بأَنفه تكبراً. ومنه قولهم: أَصَنَّتِ الناقةُ إذا حملت فاستكبرت على الفحل. الأَصمعي: فلان مُصِنٌّ غضباً أَي ممتلئ غضباً. وأَصَنَّتِ الناقةُ: مَخِضَتْ فوقع رجل الولد في صَلاها. التهذيب: وإذا تأَخر ولد الناقة حتى يقع في الصَّلا فهو مُصِنٌّ، وهن مُصِنَّات ومَصَانُّ. ابن شميل: المُصِنُّ من النُّوق التي يَدْفَعُ وَلَدُها بكُراعة وأَنفه في دُبرها إذا نَشِبَ في بطنها ودَنا نَتاجُها. وقد أَصنَّتْ إذا دفَع ولدُها برأْسه في خَوْرانها. قال أَبو عبيدة: إذا دنا نَتاج الفرس وارْتَكَضَ ولدها وتحرّك في صَلاها فهي حينئذ مُصِنَّة وقد أَصَنَّتِ الفَرَسُ، وربما وَقَعَ السَّقْيُ في بعض حركته حتى يُرَى سَوادُه من ظَبْيَتِها، والسَّقْيُ طرف السَّابياء، قال: وقَلَّما تكون الفرس مُصِنَّة إذا كانت مُذْكِراً تلد الذكور. وأَصَنَّتِ المرأَةُ وهي مُصِنٌّ: عَجُزَتْ وفيها بقية.والصَّنُّ، بالفتح: زَبِيلٌ كبير مثل السَّلَّةِ المُطْبَقَة يجعل فيها الطعام والخُبْز. وفي الحديث: فأُتي بِعَرَقٍ، يعني الصِّنَّ. والصِّنُّ، بالكسر: بول الوَبْرِ يُخَثَّرُ للأَدْوية، وهو مُنْتِنٌ جدّاً؛ قال جرير:
تَطَلَّى، وهي سَيئَةُ المُعَرَّى،
بِصِنِّ الوَبْرِ تَحْسَبُه مَلابَا
وصِنٌّ: يومٌ من أَيام العجوز، وقيل: هو أَول أَيامها، وذكره الأَزهري والجوهري مُعَرِّفاً فقالا: والصِّنُّ؛ وأَنشد:
فإِذا انْقَضَتْ أَيامُ شَهْلَتِنا:
صِنٌّ وصِنَّبْرٌ مع الوَبْرِ
ابن بري عن ابن خالويه قال: المُصِنُّ في كلام العرب سبعة أَشياء: المُصِنُّ الحية إذا عَضَّ قَتَلَ مكانَه، تقول العرب رماه الله بالمُصِنّ المُسْكِتِ، والمُصِنُّ المتكبر، والمُصِنُّ المُنْتِن، أَصَنَّ اللحمُ أَنْتَنَ، والمُصِنُّ الذي له صُنان؛ قال جرير:
لا تُوعدُوني يا بَنِي المُصِنَّه. أَي المنتنة الريح من الصُّنانِ، والمُصِنُّ الساكت، والمُصِنُّ الممتلئ غضباً، والمُصِنُّ الشامخ بأَنفه. والصُّنَان: ريح الذَّفَر، وقيل: هي الريح الطيبة؛ قال:
يا رِيَّها، وقد بدا صُناني،
كأَنني جاني عَبَيْثَرانِ
وصَنَّ اللحمُ: كصَلَّ، إما لغة وإما بدل. وأَصَنَّ إذا سكت، فهو مُصِنٌّ ساكت. وعن عطية بن قيس الكُلاعِي: أَن أَبا الدرداءِ كان يدخل الحمام فيقول نعم البيتُ الحمامُ يَذْهَبُ بالصِّنَّة ويُذَكِّرُ النارَ؛ قال أَبو منصور: أَراد بالصِّنَّة الصُّنان، وهو رائحة المَغَابِنِ ومَعاطِفِ الجسم إذا فسد وتغير فعُولِجَ بالمَرْتَك وما أَشبهه. نُصَيْرٌ الرازي: ويقال للتَّيْسِ إذا هاج قد أَصَنَّ، فهو مُصِنٌّ، وصُنانه ريحه عند هِيَاجِه. والصُّنَانُ: ذَفَرُ الإِبِطِ. وأَصَنَّ الرجلُ: صار له صُنَان. ويقال للبَغْلة إذا أَمسكتها في يدك فأَنتنت: قد أَصَنَّتْ. ويقال للرجل المُطِيخ المُخْفِي كلامه: مُصِنٌّ. والصِّنِّينُ: بلد: قال: ليتَ شِعْرِي متى تَخُبُّ بيَ النا
قةُ بين العُذَيْبِ فالصِّنِّينِ؟

##### Türkçe

**المُصِنُّ**: burnuyla kibirlenerek yahut öfkelenerek yukarıdan bakan; dedi ki:

“Beni bir uyuklama aldı, geri dönüyorum,
ve onda, burnuyla yukarıdan bakan bir **مُصِنٌّ** bulunan bir bağış.”

İbnü’s-Sikkît: **المُصِنُّ** başını kibirlenerek kaldıran kimsedir; ve Müdrik b.

Hisn için inşad etti:

“Ey turna, vuruldu da bizi yere çöktürdü,
derken pisliği saçtı; biz saçınca,
kuyruk diplerini ıslattı; somurtkan, açıkça görünen (bir hâlde)
develerim mi onu yer, (sen) **مُصِنّاً**,
dişini indiren ve dişini kaldıran?”

Ebû Amr: Bir kimse bize burnuyla **مُصِنّاً** olarak geldi; yani büyüklükten burnunu kaldırdığı zaman. Ve burnuyla kibirlenerek yukarıdan baktıysa **أَصَنَّ**. Bundan, onların şu sözüdür: dişi deve yüklendiği zaman **أَصَنَّتِ الناقةُ**; yani aygıra karşı büyüklendi. el-Asma‘î: falan kimse öfkeden **مُصِنٌّ**dür; yani öfkeyle doludur. Ve **أَصَنَّتِ الناقةُ**: doğum sancısı çekti de yavrunun ayağı onun **صَلا**sına düştü. et-Tehzîb: Dişi devenin yavrusu gecikince, ta ki **الصَّلا**ya düşerse, o **مُصِنٌّ**dür; onlar **مُصِنَّات** ve **مَصَانُّ**dur.

İbn Şümeyl: **المُصِنُّ** develerden, yavrusu karnında takılıp doğumu yaklaştığında, arka tarafına incik kemiği ve burnuyla yavrusunu iten (deve)dir. Ve yavrusu başıyla onun **خَوْران**ına ittiği zaman **أَصنَّتْ** olmuştur. Ebû Ubeyde dedi: Kısrağın doğumu yaklaşınca ve yavrusu tekmeleyip **صَلا**sında hareket edince, o vakit o **مُصِنَّة**dir; kısrak **أَصَنَّتِ الفَرَسُ** olmuştur. Bazen **السَّقْيُ** onun bazı hareketinde düşer de, **ظَبْيَتِها**sından onun karalığı görülür; **السَّقْيُ** ise **السَّابياء**ın ucudur. Dedi: Kısrak, erkek doğuran (kısrak) ise, az olur ki **مُصِنَّة** olsun; erkekleri doğurur. Ve kadın **أَصَنَّتِ المرأَةُ** iken o **مُصِنٌّ**dür: aciz kaldı, içinde bir kalıntı varken. Ve **الصَّنُّ**, fetih ile: büyük bir sepet; içine yiyecek ve ekmek konulan, kapaklı sepete benzer. Hadiste: “Bir **عَرَقٍ** getirildi”; yani **الصِّنَّ**. Ve **الصِّنُّ**, kesre ile: **الوَبْرِ**ün idrarıdır; ilaçlar için koyulaştırılır; ve pek çok pis kokuludur; Cerîr dedi:

“(O) sürünür; o, soyunması kötü (bir hâlde),
**صِنِّ الوَبْرِ** ile; onu bir **ملابا** sanırsın.”

Ve **صِنٌّ**: acûzun günlerinden bir gündür; ve denildi ki: onun günlerinin ilki odur; el-Ezherî ve el-Cevherî onu belirli kılarak zikretti de ikisi şöyle dedi: ve **الصِّنُّ**; ve inşad etti:

“Bizim **شَهْلَتِنا** günleri bitince:
**صِنٌّ** ve **صِنَّبْرٌ** **الوَبْرِ** ile birlikte.”

İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten: dedi ki: **المُصِنُّ** Arapların كلامında yedi şeydir: **المُصِنُّ** yılandır; ısırdığı zaman yerinde öldürür; Araplar “Allah onu susturan **المُصِنّ** ile vursun” derler. Ve **المُصِنُّ** kibirli olandır. Ve **المُصِنُّ** pis kokulu olandır; et **أَصَنَّ** oldu: kokuştu. Ve **المُصِنُّ** **صُنان**ı olan kimsedir; Cerîr dedi:

“Beni tehdit etmeyin, ey **بَنِي المُصِنَّه**.”

Yani **الصُّنان**dan olan pis koku. Ve **المُصِنُّ** susan olandır. Ve **المُصِنُّ** öfkeyle dolu olandır. Ve **المُصِنُّ** burnuyla yukarıdan bakandır. Ve **الصُّنَان**: **الذَّفَر** kokusudur; ve denildi ki: o güzel kokudur; dedi ki:

“Ne güzel kokusu var; hâlbuki benim **صُناني**m belirdi,
sanki ben **عَبَيْثَرانِ** toplayıcısıyım.”

Ve et **صَنَّ** oldu: **صَلَّ** gibi; ya bir lehçe ya da bir بدل. Ve sustuğu zaman **أَصَنَّ**; o hâlde o, susan bir **مُصِنٌّ**dür. Atiyye b. Kays el-Kulâ‘î’den: Ebû’d-Derdâ hamama girerdi de şöyle derdi: “Hamam ne güzel evdir; **الصِّنَّة**yi giderir ve ateşi hatırlatır.” Ebû Mansûr dedi: **الصِّنَّة** ile **الصُّنان**ı kastetti; o, koltuk altlarının ve bedenin kıvrımlarının kokusudur; bozulup değişince, **المَرْتَك** ve benzeriyle tedavi edilir. Nusayr er-Râzî: Ve teke kızıştığı zaman ona “**أَصَنَّ**” denir; o hâlde o **مُصِنٌّ**dür; ve onun **صُنانه**si, kızışması sırasındaki kokusudur. Ve **الصُّنَانُ**: koltuk altının **ذَفَر**idir. Ve adam **أَصَنَّ**: ona **صُنَان** oldu. Ve katırı elinde tuttuğunda kokuşursa ona “**أَصَنَّتْ**” denir. Ve sözünü gizleyen, konuşması örtülü olan adama: **مُصِنٌّ** denir. Ve **الصِّنِّينُ**: bir beldedir; dedi ki:

“Keşke bilsem, ne zaman beni koşturacak
deve, **العُذَيْبِ** ile **الصِّنِّينِ** arasında?”

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ن ن * * الصِّنُّ * يوم من أيام العجوز و * الصُّنَانُ * ذفر الإبط وقد * أصَنَّ * الرجل أي صار له * صُنانٌ

##### Türkçe

* ص ن ن * * **الصِّنُّ** * kocakarı günlerinden bir gündür ve * **الصُّنَانُ** * koltuk altı kokusudur; ve adam * **أصَنَّ** * (yani) onun için * **صُنانٌ** * oldu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!الصِّنُّ ، بالكسْرِ ) : أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وهو ( بَوْلُ الإِبِلِ ) ، هكذا في النُّسخِ ، والصَّوابُ بَوْلُ الوَبْرِ يُخَثَّرُ للأَدْويَةِ ، وهو مُنْتِنٌ جدًّا ؛ ومنه قوْلُ جَريرٍ :
تَطَلَّى وهي سَيئَةُ المُعَرَّى *!بِصِنِّ الوَبْرِ تَحْسَبُه مَلابَا ( *!الصِّنُّ ) : يَوْمٌ مِن أَيامِ العَجُوزِ ؛ هكذا ذَكَرَه الجَوْهرِيُّ والأَزّهرِيُّ باللامِ .
وقالَ غيرُهما : *!صِنٌّ بِلا لامٍ : ( أَوَّلُ أَيامِ العَجُوزِ ) ؛ وأَنْشَدَ :
فإذا انْقَضَتْ أَيامُ شَهْلَتِناصِنٌّ وصِنَّبْرٍ مع الوَبْرِ ( و ) الصِّنُّ : ( شِبْهُ السَّلةِ المُطْبَقَةِ يُجْعَلُ فيها ) الطَّعامُ ( أَو الخُبْزُ ) . ظاهِرُ سِياقِه أنَّه بكسْرِ الصَّادِ ، والصَّوابُ بفتْحِها .
( و ) *!الصِّنَّةُ ، ( بهاءٍ : ذَفَرُ الإبْطِ ) ، ومنه حدِيثُ أَبي الدَّرْداء : ( نِعْم البَيْتُ الحمامُ يَذْهَبُ بالصِّنَّةِ ) . وهي ( *!كالصُّنانِ ) ، بالضمِّ : وهي رائِحَةُ المَغَابِنِ ومَعاطِفِ الجِسْمِ إذا فَسَدَ وتغيَّرَ فعُولِج ، بالمَرْتَكِ وما أَشْبَهَه .

( *!وأَصَنَّ ) الرَّجُلُ : ) ( صارَ ذَا *!صُنانٍ ) ، فهو *!مُصِنٌّ ، وهي مُصِنَّةٌ ؛ قالَ جَريرٌ :
لا تُوعدُوني يا بَنِي *!المُصِنَّة ( و ) *!أَصَنَّ : ( شَمَخَ بأنْفِه تَكَبُّراً ) ؛ قالَ الرَّاجزُ :
قد أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها *!مُصِن ُّمَوْهَبٌ : اسمُ رجُلٍ ، وقد ذُكِرَ في رَدَن .
وقالَ ابنُ السِّكِّيت : رَفَع رأْسَه تَكَبُّراً ؛ وأَنْشَدَ لمُدْرِكِ بنِ حِصْنٍ :
أَإِبْلِي تأْكُلُها *!مُصِنَّا وقالَ أَبو عَمْرٍ و : أَتانَا فلانٌ مُصِنّاً إذا رَفَعَ رأْسَه مِن العَظَمَةِ .
( و ) *!أَصَنَّ : ( غَضِبَ ) .
قالَ الأَصْمعيُّ : فلانٌ *!مُصِنٌّ غَضَباً أي مُمْتلىءٌ غَضَباً .
( و ) *!أَصَنَّتِ ( النَّاقَةُ : حَمَلَتْ فاسْتَكْبَرَتْ على الفَحْلِ ) ، وهو مَأْخُوذٌ مِن *!أَصَنَّ إذا شَمَخَ بأنْفِه تَكَبُّراً .
( و ) أَصَنَّ ( الماءُ ) : إذا ( تَغَيَّرَ .
( و ) أَصَنَّ ( على الأَمْرِ ) إذا ( أَصَرَّ ) عليه .
( و ) أَصَنَّتِ ( الفَرَسُ ) : إذا ( نَشِبَ ولَدُها في بَطْنِها ) ، وذلِكَ إذا دَنا نِتاجُها ( فَدَفَعَ ) ، ونَصّ ابن شُمَيْل : *!المُصنُّ مِن النُّوقِ التي يَدْفَعُ ولَدُها بكُراعِه وأَنْفِه في دُبُرِها إذا نَشِبَ في بَطْنِها ؛ وقد أَصَنَّتْ إذا دَفَعَ ولَدُها ( برأْسِه في خَوْرانِها ) .
وقالَ أَبو عُبَيْدٍ : إذا دَنا نِتاجُ الفَرَسِ وارْتَكَضَ ولَدُها وتحرَّكَ في صَلاها .
وفي التَّهْذيبِ : وإذا تأَخَّرَ وَلَدُ الناقَةِ حتى يَقَعَ في الصّلا فهو مُصِنٌّ وهن *!مُصِنَّات *!ومُصَانُّ .

( ورجُلٌ *!أَصَنُّ : مُتَغافلٌ .
( و ) *!صَنَّانٌ ، ( كشَدَّادٍ : شُجاعٌ .
( و ) *!صِنِّينُ ، ( كسِكِّينٍ : ع الكُوفَةِ ) ؛ قالَ :
ليتَ شِعْريِ متى تَخُبُّ بيَ الناقَةُ بين العُذَيْبِ *!فالصِّنِّينِ ؟ وممَّا يُسْتدركُ عليه :
أَصَنَّتِ المرْأَةُ فهي مُصِنٌّ إذا عَجُزَتْ وفيها بَقِيَّةٌ .
( و ) *!المُصِنُّ : الحيةُ إذا عَضَّ قَتَلَ مَكانَه ؛ تقُولُ العَرَبُ رَماهُ اللهاُ تعالى *!بالمُصِنّ المُسْكِتِ ، عن ابنِ خَالَوَيْه .
*!وأَصَنَّ اللّحْمُ : أَنْتَنَ .
*!والمُصِنُّ : الساكِتُ .
*!والصُّنَانُ ، كغُرابٍ : الريحُ الطَّيبَةُ ؛ ضِدٌّ ؛ قالَ :
يا رِيَّها وقد بدا *!صُناني كأَنَّني جاني عَبَيْثَران *!وصَنَّ اللحمُ : كصَلّ إمَّا لُغَة أَو بَدَلٌ .
وقالَ نُصَيْرُ الرَّازِي : يقالُ للتَّيْسِ إذا هاجَ قد *!أَصَنَّ ، فهو *!مُصِنٌّ ، *!وصُنانُه رِيحُه عنْدَ هياجِه .
وقالَ غيرُهُ : يُقالُ للبَغْلةِ إذا أَمْسَكْتها في يدِكَ فأَنْتَنَتْ : قد *!أَصَنَّتْ .
*!وأَصَنَّ : أَخْفَى كَلامَه .
*!وصنُّ الوَبْرِ : أَقْراصٌ تُجْلَبُ مِن اليمنِ إلى الحِجازِ توجَدُ بمَغَارَاتٍ هناك تُحَلِّلُ الأَوْرَامَ طِلاءً بالعَسَلِ ، قالَهُ الحكِيمُ دَاوُد ، رحِمَه الّلهُ تعالى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: ( **الصِّنُّ** , kesre ile ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
Ve o ( develerin idrarı )dır; nüshalarda böyle(ce)dir; doğrusu, ilaçlar için koyulaştırılan **وَبْر** idrarıdır; ve o pek çok pis kokuludur; ondan Cerîr’in sözü:
Sürünür, oysa soyunması kötü(ce)dir * **وَبْر**’in **صِنّ**’i ile, onu bir elbise sanırsın

( **الصِّنُّ** ) : acûzun günlerinden bir gündür; el-Cevherî ve el-Ezherî onu **اللام** ile böyle zikretti.
İkisi dışındakiler dedi(ler): **صِنٌّ** **لام**sız: ( acûzun günlerinin ilki ); ve inşâd etti:
Şehlat günlerimiz sona erince, **صِنٌّ** ve **صِنَّبْرٍ** **وَبْر** ile birlikte

( ve ) **الصِّنُّ** : ( içine ) yiyecek ( yahut ekmek ) konulan ( kapalı sepet benzeri )dir. Siyakının zahiri, **الصاد**’ın kesreli olduğudur; doğrusu, fethalı olmasıdır.

( ve ) **الصِّنَّةُ** , ( **هاء** ile: koltuk altının kokusu )dur; ondan Ebû’d-Derdâ hadisi: ( Hamam ne güzel evdir; **الصِّنَّة**’yi giderir ). Ve o ( **كالصُّنانِ** )dır, damme ile: o, bozulup değiştiğinde ve **المَرْتَك** ve benzeriyle tedavi edildiğinde, kasıkların ve bedenin kıvrımlarının kokusudur.

( **وأَصَنَّ** ) adam: ( **صُنانٍ** sahibi oldu ); o hâlde o **مُصِنٌّ**’dir; o (kadın) **مُصِنَّةٌ**’dir; Cerîr dedi:
Beni tehdit etmeyin ey **المُصِنَّة** oğulları

( ve ) **أَصَنَّ** : ( kibirlenerek burnunu yukarı kaldırdı ); râciz dedi:
Beni bir uyuklama aldı, **أُرْدُنُّ**
Ve onunla övünen bir **مُصِنٌّ** olan Mevheb
Mevheb: bir adam adıdır; **رَدَن** maddesinde zikredilmiştir.
İbnü’s-Sikkît dedi: Başını kibirlenerek kaldırdı; ve Müdrik b. Hisn için inşâd etti:
Develerim onu yer mi, (hâlbuki) **مُصِنَّا**?

Ebû Amr dedi: Falan bize **مُصِنّاً** geldi; yani büyüklükten başını kaldırdığı zaman.

( ve ) **أَصَنَّ** : ( öfkelendi ).
el-Asma‘î dedi: Falan **مُصِنٌّ** öfke(den), yani öfkeyle dolu.

( ve ) **أَصَنَّتِ** ( dişi deve: hamile kaldı da erkeğe karşı büyüklendi ); bu, kibirlenerek burnunu yukarı kaldırdı mânasındaki **أَصَنَّ**’dan alınmıştır.

( ve ) **أَصَنَّ** ( su ): ( değiştiği zaman ).

( ve ) **أَصَنَّ** ( iş üzerinde ): ( onda ısrar ettiği zaman ).

( ve ) **أَصَنَّتِ** ( kısrak ): ( yavrusu karnında takılıp kaldığı zaman ); bu, doğumu yaklaştığında ( itip zorladığı ) zamandır; İbn Şümeyl’in nassı: **المُصنُّ** develerden, yavrusu karnında takılı kaldığında, arka tarafına incik kemiği ve burnu ile yavrusu iten(ler)dir; yavrusu ( başıyla rahminde ) ittiğinde **أَصَنَّتْ** olmuştur.
Ebû Ubeyd dedi: Kısrağın doğumu yaklaştığında ve yavrusu tekmeleyip hareket ettiğinde, bel kemiği üzerinde.
Tehzîb’de: Dişi devenin yavrusu gecikip bel kemiğine düşecek kadar olursa o **مُصِنٌّ**’dir; onlar **مُصِنَّات** ve **مُصَانُّ**dur.

( ve bir adam **أَصَنُّ** : gaflet eder gibi davranan.
( ve ) **صَنَّانٌ** , ( **شَدَّادٍ** gibi: yiğit.
( ve ) **صِنِّينُ** , ( **سِكِّينٍ** gibi: Kûfe’ye ait bir yer )dir; dedi:
Bilsem keşke, deve beni ne zaman koşturur; **العُذَيْبِ** ile **الصِّنِّينِ** arasında?

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Kadın **أَصَنَّتِ**; o hâlde o **مُصِنٌّ**’dur; aciz kaldığı zaman, hâlbuki onda bir kalıntı (güç) varken.

( ve ) **المُصِنُّ** : ısırdığı zaman yerinde öldüren yılandır; Araplar der ki: Allah Teâlâ onu, İbn Hâlaveyh’ten, susturan **المُصِنّ** ile attı.

**وأَصَنَّ** et: kokuştu.
**والمُصِنُّ** : susan.

**والصُّنَانُ** , **غُرابٍ** gibi: güzel koku; zıdd(ı); dedi:
Ne güzel kokusu var; ve benim **صُناني**m belirdi; sanki ben **عَبَيْثَران** toplayanım

**وصَنَّ** et: **صَلّ** gibi; ya bir lügat yahut bir bedeldir.

Nusayr er-Râzî dedi: Teke kızıştığında ona **أَصَنَّ** denir; o hâlde o **مُصِنٌّ**’dir; ve kızışması sırasında onun kokusu **صُنانُه**’dur.
Başkası dedi: Katıra, onu elinde tuttuğunda kokuşursa: **أَصَنَّتْ** denir.

**وأَصَنَّ** : sözünü gizledi.

**وصنُّ الوَبْرِ** : Yemen’den Hicaz’a getirilen yuvarlakçıklar; orada mağaralarda bulunur; bal ile sürme olarak şişlikleri çözer; bunu, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, hakîm Dâvûd söyledi.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَنَّ
صَنَّ أَصْنَنَ IV ,
a.  Smelt, stank; turned bad.

b.  Had strong smelling armpits.

c.  Assumed a contemptuous air.

d.  Was, became angry.

e.  [ 'Ala ], Persevered, persisted in, with.
صَنّ 1 ,  صِنّ 2 , Provision-basket.
صِنَّة
صِنَّة 2t , ( pl. أَصْنِنَة 15t ),
a.  Smell, stink, stench.

أَصْنَنُ
أَصْنَنُ 14 ,
a.  Idle, lazy; careless.

صُنَاْن
صُنَاْن 24 ,
a.  see 2t .

صَنَّاْن
صَنَّاْن 28 ,
a.  Brave, courageous; determined.

صَنَابِر
صَنَابِر ,  صِنَّبْر
a.  Cold.

صُنْبُوْر
صُنْبُوْر ( pl. صَنَاْنِ٤ُ 47 ,  صَنَاْنِيْ٤ُ 67 ),
a.  Old palmtree; solitary, lonely; childless.

b.  Pipe; spout; aqueduct.

c.  Cold ( wind, winter ).

صَنَوْبَر
صَنَوْبَر
a.  Pine-tree; fir.

b.  Pinecones.

c.  Conical; cone.

##### Türkçe

صَنَّ
صَنَّ أَصْنَنَ IV ,
a. Eritti, kokuştu; bozuldu.

b. Güçlü kokulu koltuk altlarına sahip oldu.

c. Küçümseyici bir tavır takındı.

d. Kızdı, öfkelendi.

e. [ 'Ala ], -de/-da sebat etti, ısrar etti, üzerinde.

**صَنّ** 1 ,  **صِنّ** 2 , Erzak sepeti.

**صِنَّة**
**صِنَّة** 2t , ( çoğ. **أَصْنِنَة** 15t ),
a. Koku, pis koku, kokuşmuşluk.

**أَصْنَنُ**
**أَصْنَنُ** 14 ,
a. Aylak, tembel; dikkatsiz.

**صُنَاْن**
**صُنَاْن** 24 ,
a. bk. 2t .

**صَنَّاْن**
**صَنَّاْن** 28 ,
a. Yiğit, cesur; kararlı.

**صَنَابِر**
**صَنَابِر** ,  **صِنَّبْر**
a. Soğuk.

**صُنْبُوْر**
**صُنْبُوْر** ( çoğ. **صَنَاْنِ٤ُ** 47 ,  **صَنَاْنِيْ٤ُ** 67 ),
a. Yaşlı hurma ağacı; tek başına, yalnız; çocuksuz.

b. Boru; ağızlık; su kemeri.

c. Soğuk (rüzgâr, kış).

**صَنَوْبَر**
**صَنَوْبَر**
a. Çam ağacı; köknar.

b. Çam kozalakları.

c. Konik; koni.
