# صنن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صنن

المُصِنُّ: الشامخ بأَنفه تكبراً أَو غضباً؛ قال:
قد أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ،
ومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّ.
ابن السكيت: المُصِنُّ الرافع رأْسه تكبراً؛ وأَنشد لمُدْرِكِ بن حِصْنٍ:
يا كَرَوَاناً صُكَّ فاكْبَأَنَّا،
فَشَنَّ بالسَّلْحِ، فلما شَنّا
بلَّ الذُّنابي عَبَساً مُبِنَّا
أَإِبِلِي تأْكلُها مُصِنَّا،
خافِضَ سِنٍّ ومُشِيلاً سِنَّا؟
أَبو عمرو: أَتانا فلان مُصِنّاً بأَنفه إذا رفع أَنفه من العَظَمة. وأَصَنَّ إذا شمخ بأَنفه تكبراً. ومنه قولهم: أَصَنَّتِ الناقةُ إذا حملت فاستكبرت على الفحل. الأَصمعي: فلان مُصِنٌّ غضباً أَي ممتلئ غضباً. وأَصَنَّتِ الناقةُ: مَخِضَتْ فوقع رجل الولد في صَلاها. التهذيب: وإذا تأَخر ولد الناقة حتى يقع في الصَّلا فهو مُصِنٌّ، وهن مُصِنَّات ومَصَانُّ. ابن شميل: المُصِنُّ من النُّوق التي يَدْفَعُ وَلَدُها بكُراعة وأَنفه في دُبرها إذا نَشِبَ في بطنها ودَنا نَتاجُها. وقد أَصنَّتْ إذا دفَع ولدُها برأْسه في خَوْرانها. قال أَبو عبيدة: إذا دنا نَتاج الفرس وارْتَكَضَ ولدها وتحرّك في صَلاها فهي حينئذ مُصِنَّة وقد أَصَنَّتِ الفَرَسُ، وربما وَقَعَ السَّقْيُ في بعض حركته حتى يُرَى سَوادُه من ظَبْيَتِها، والسَّقْيُ طرف السَّابياء، قال: وقَلَّما تكون الفرس مُصِنَّة إذا كانت مُذْكِراً تلد الذكور. وأَصَنَّتِ المرأَةُ وهي مُصِنٌّ: عَجُزَتْ وفيها بقية.والصَّنُّ، بالفتح: زَبِيلٌ كبير مثل السَّلَّةِ المُطْبَقَة يجعل فيها الطعام والخُبْز. وفي الحديث: فأُتي بِعَرَقٍ، يعني الصِّنَّ. والصِّنُّ، بالكسر: بول الوَبْرِ يُخَثَّرُ للأَدْوية، وهو مُنْتِنٌ جدّاً؛ قال جرير:
تَطَلَّى، وهي سَيئَةُ المُعَرَّى،
بِصِنِّ الوَبْرِ تَحْسَبُه مَلابَا
وصِنٌّ: يومٌ من أَيام العجوز، وقيل: هو أَول أَيامها، وذكره الأَزهري والجوهري مُعَرِّفاً فقالا: والصِّنُّ؛ وأَنشد:
فإِذا انْقَضَتْ أَيامُ شَهْلَتِنا:
صِنٌّ وصِنَّبْرٌ مع الوَبْرِ
ابن بري عن ابن خالويه قال: المُصِنُّ في كلام العرب سبعة أَشياء: المُصِنُّ الحية إذا عَضَّ قَتَلَ مكانَه، تقول العرب رماه الله بالمُصِنّ المُسْكِتِ، والمُصِنُّ المتكبر، والمُصِنُّ المُنْتِن، أَصَنَّ اللحمُ أَنْتَنَ، والمُصِنُّ الذي له صُنان؛ قال جرير:
لا تُوعدُوني يا بَنِي المُصِنَّه. أَي المنتنة الريح من الصُّنانِ، والمُصِنُّ الساكت، والمُصِنُّ الممتلئ غضباً، والمُصِنُّ الشامخ بأَنفه. والصُّنَان: ريح الذَّفَر، وقيل: هي الريح الطيبة؛ قال:
يا رِيَّها، وقد بدا صُناني،
كأَنني جاني عَبَيْثَرانِ
وصَنَّ اللحمُ: كصَلَّ، إما لغة وإما بدل. وأَصَنَّ إذا سكت، فهو مُصِنٌّ ساكت. وعن عطية بن قيس الكُلاعِي: أَن أَبا الدرداءِ كان يدخل الحمام فيقول نعم البيتُ الحمامُ يَذْهَبُ بالصِّنَّة ويُذَكِّرُ النارَ؛ قال أَبو منصور: أَراد بالصِّنَّة الصُّنان، وهو رائحة المَغَابِنِ ومَعاطِفِ الجسم إذا فسد وتغير فعُولِجَ بالمَرْتَك وما أَشبهه. نُصَيْرٌ الرازي: ويقال للتَّيْسِ إذا هاج قد أَصَنَّ، فهو مُصِنٌّ، وصُنانه ريحه عند هِيَاجِه. والصُّنَانُ: ذَفَرُ الإِبِطِ. وأَصَنَّ الرجلُ: صار له صُنَان. ويقال للبَغْلة إذا أَمسكتها في يدك فأَنتنت: قد أَصَنَّتْ. ويقال للرجل المُطِيخ المُخْفِي كلامه: مُصِنٌّ. والصِّنِّينُ: بلد: قال: ليتَ شِعْرِي متى تَخُبُّ بيَ النا
قةُ بين العُذَيْبِ فالصِّنِّينِ؟

### Türkçe

**المُصِنُّ**: burnuyla kibirlenerek yahut öfkelenerek yukarıdan bakan; dedi ki:

“Beni bir uyuklama aldı, geri dönüyorum,
ve onda, burnuyla yukarıdan bakan bir **مُصِنٌّ** bulunan bir bağış.”

İbnü’s-Sikkît: **المُصِنُّ** başını kibirlenerek kaldıran kimsedir; ve Müdrik b.

Hisn için inşad etti:

“Ey turna, vuruldu da bizi yere çöktürdü,
derken pisliği saçtı; biz saçınca,
kuyruk diplerini ıslattı; somurtkan, açıkça görünen (bir hâlde)
develerim mi onu yer, (sen) **مُصِنّاً**,
dişini indiren ve dişini kaldıran?”

Ebû Amr: Bir kimse bize burnuyla **مُصِنّاً** olarak geldi; yani büyüklükten burnunu kaldırdığı zaman. Ve burnuyla kibirlenerek yukarıdan baktıysa **أَصَنَّ**. Bundan, onların şu sözüdür: dişi deve yüklendiği zaman **أَصَنَّتِ الناقةُ**; yani aygıra karşı büyüklendi. el-Asma‘î: falan kimse öfkeden **مُصِنٌّ**dür; yani öfkeyle doludur. Ve **أَصَنَّتِ الناقةُ**: doğum sancısı çekti de yavrunun ayağı onun **صَلا**sına düştü. et-Tehzîb: Dişi devenin yavrusu gecikince, ta ki **الصَّلا**ya düşerse, o **مُصِنٌّ**dür; onlar **مُصِنَّات** ve **مَصَانُّ**dur.

İbn Şümeyl: **المُصِنُّ** develerden, yavrusu karnında takılıp doğumu yaklaştığında, arka tarafına incik kemiği ve burnuyla yavrusunu iten (deve)dir. Ve yavrusu başıyla onun **خَوْران**ına ittiği zaman **أَصنَّتْ** olmuştur. Ebû Ubeyde dedi: Kısrağın doğumu yaklaşınca ve yavrusu tekmeleyip **صَلا**sında hareket edince, o vakit o **مُصِنَّة**dir; kısrak **أَصَنَّتِ الفَرَسُ** olmuştur. Bazen **السَّقْيُ** onun bazı hareketinde düşer de, **ظَبْيَتِها**sından onun karalığı görülür; **السَّقْيُ** ise **السَّابياء**ın ucudur. Dedi: Kısrak, erkek doğuran (kısrak) ise, az olur ki **مُصِنَّة** olsun; erkekleri doğurur. Ve kadın **أَصَنَّتِ المرأَةُ** iken o **مُصِنٌّ**dür: aciz kaldı, içinde bir kalıntı varken. Ve **الصَّنُّ**, fetih ile: büyük bir sepet; içine yiyecek ve ekmek konulan, kapaklı sepete benzer. Hadiste: “Bir **عَرَقٍ** getirildi”; yani **الصِّنَّ**. Ve **الصِّنُّ**, kesre ile: **الوَبْرِ**ün idrarıdır; ilaçlar için koyulaştırılır; ve pek çok pis kokuludur; Cerîr dedi:

“(O) sürünür; o, soyunması kötü (bir hâlde),
**صِنِّ الوَبْرِ** ile; onu bir **ملابا** sanırsın.”

Ve **صِنٌّ**: acûzun günlerinden bir gündür; ve denildi ki: onun günlerinin ilki odur; el-Ezherî ve el-Cevherî onu belirli kılarak zikretti de ikisi şöyle dedi: ve **الصِّنُّ**; ve inşad etti:

“Bizim **شَهْلَتِنا** günleri bitince:
**صِنٌّ** ve **صِنَّبْرٌ** **الوَبْرِ** ile birlikte.”

İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten: dedi ki: **المُصِنُّ** Arapların كلامında yedi şeydir: **المُصِنُّ** yılandır; ısırdığı zaman yerinde öldürür; Araplar “Allah onu susturan **المُصِنّ** ile vursun” derler. Ve **المُصِنُّ** kibirli olandır. Ve **المُصِنُّ** pis kokulu olandır; et **أَصَنَّ** oldu: kokuştu. Ve **المُصِنُّ** **صُنان**ı olan kimsedir; Cerîr dedi:

“Beni tehdit etmeyin, ey **بَنِي المُصِنَّه**.”

Yani **الصُّنان**dan olan pis koku. Ve **المُصِنُّ** susan olandır. Ve **المُصِنُّ** öfkeyle dolu olandır. Ve **المُصِنُّ** burnuyla yukarıdan bakandır. Ve **الصُّنَان**: **الذَّفَر** kokusudur; ve denildi ki: o güzel kokudur; dedi ki:

“Ne güzel kokusu var; hâlbuki benim **صُناني**m belirdi,
sanki ben **عَبَيْثَرانِ** toplayıcısıyım.”

Ve et **صَنَّ** oldu: **صَلَّ** gibi; ya bir lehçe ya da bir بدل. Ve sustuğu zaman **أَصَنَّ**; o hâlde o, susan bir **مُصِنٌّ**dür. Atiyye b. Kays el-Kulâ‘î’den: Ebû’d-Derdâ hamama girerdi de şöyle derdi: “Hamam ne güzel evdir; **الصِّنَّة**yi giderir ve ateşi hatırlatır.” Ebû Mansûr dedi: **الصِّنَّة** ile **الصُّنان**ı kastetti; o, koltuk altlarının ve bedenin kıvrımlarının kokusudur; bozulup değişince, **المَرْتَك** ve benzeriyle tedavi edilir. Nusayr er-Râzî: Ve teke kızıştığı zaman ona “**أَصَنَّ**” denir; o hâlde o **مُصِنٌّ**dür; ve onun **صُنانه**si, kızışması sırasındaki kokusudur. Ve **الصُّنَانُ**: koltuk altının **ذَفَر**idir. Ve adam **أَصَنَّ**: ona **صُنَان** oldu. Ve katırı elinde tuttuğunda kokuşursa ona “**أَصَنَّتْ**” denir. Ve sözünü gizleyen, konuşması örtülü olan adama: **مُصِنٌّ** denir. Ve **الصِّنِّينُ**: bir beldedir; dedi ki:

“Keşke bilsem, ne zaman beni koşturacak
deve, **العُذَيْبِ** ile **الصِّنِّينِ** arasında?”
