# صنن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صنن

: ( *!الصِّنُّ ، بالكسْرِ ) : أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
وهو ( بَوْلُ الإِبِلِ ) ، هكذا في النُّسخِ ، والصَّوابُ بَوْلُ الوَبْرِ يُخَثَّرُ للأَدْويَةِ ، وهو مُنْتِنٌ جدًّا ؛ ومنه قوْلُ جَريرٍ :
تَطَلَّى وهي سَيئَةُ المُعَرَّى *!بِصِنِّ الوَبْرِ تَحْسَبُه مَلابَا ( *!الصِّنُّ ) : يَوْمٌ مِن أَيامِ العَجُوزِ ؛ هكذا ذَكَرَه الجَوْهرِيُّ والأَزّهرِيُّ باللامِ .
وقالَ غيرُهما : *!صِنٌّ بِلا لامٍ : ( أَوَّلُ أَيامِ العَجُوزِ ) ؛ وأَنْشَدَ :
فإذا انْقَضَتْ أَيامُ شَهْلَتِناصِنٌّ وصِنَّبْرٍ مع الوَبْرِ ( و ) الصِّنُّ : ( شِبْهُ السَّلةِ المُطْبَقَةِ يُجْعَلُ فيها ) الطَّعامُ ( أَو الخُبْزُ ) . ظاهِرُ سِياقِه أنَّه بكسْرِ الصَّادِ ، والصَّوابُ بفتْحِها .
( و ) *!الصِّنَّةُ ، ( بهاءٍ : ذَفَرُ الإبْطِ ) ، ومنه حدِيثُ أَبي الدَّرْداء : ( نِعْم البَيْتُ الحمامُ يَذْهَبُ بالصِّنَّةِ ) . وهي ( *!كالصُّنانِ ) ، بالضمِّ : وهي رائِحَةُ المَغَابِنِ ومَعاطِفِ الجِسْمِ إذا فَسَدَ وتغيَّرَ فعُولِج ، بالمَرْتَكِ وما أَشْبَهَه .

( *!وأَصَنَّ ) الرَّجُلُ : ) ( صارَ ذَا *!صُنانٍ ) ، فهو *!مُصِنٌّ ، وهي مُصِنَّةٌ ؛ قالَ جَريرٌ :
لا تُوعدُوني يا بَنِي *!المُصِنَّة ( و ) *!أَصَنَّ : ( شَمَخَ بأنْفِه تَكَبُّراً ) ؛ قالَ الرَّاجزُ :
قد أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها *!مُصِن ُّمَوْهَبٌ : اسمُ رجُلٍ ، وقد ذُكِرَ في رَدَن .
وقالَ ابنُ السِّكِّيت : رَفَع رأْسَه تَكَبُّراً ؛ وأَنْشَدَ لمُدْرِكِ بنِ حِصْنٍ :
أَإِبْلِي تأْكُلُها *!مُصِنَّا وقالَ أَبو عَمْرٍ و : أَتانَا فلانٌ مُصِنّاً إذا رَفَعَ رأْسَه مِن العَظَمَةِ .
( و ) *!أَصَنَّ : ( غَضِبَ ) .
قالَ الأَصْمعيُّ : فلانٌ *!مُصِنٌّ غَضَباً أي مُمْتلىءٌ غَضَباً .
( و ) *!أَصَنَّتِ ( النَّاقَةُ : حَمَلَتْ فاسْتَكْبَرَتْ على الفَحْلِ ) ، وهو مَأْخُوذٌ مِن *!أَصَنَّ إذا شَمَخَ بأنْفِه تَكَبُّراً .
( و ) أَصَنَّ ( الماءُ ) : إذا ( تَغَيَّرَ .
( و ) أَصَنَّ ( على الأَمْرِ ) إذا ( أَصَرَّ ) عليه .
( و ) أَصَنَّتِ ( الفَرَسُ ) : إذا ( نَشِبَ ولَدُها في بَطْنِها ) ، وذلِكَ إذا دَنا نِتاجُها ( فَدَفَعَ ) ، ونَصّ ابن شُمَيْل : *!المُصنُّ مِن النُّوقِ التي يَدْفَعُ ولَدُها بكُراعِه وأَنْفِه في دُبُرِها إذا نَشِبَ في بَطْنِها ؛ وقد أَصَنَّتْ إذا دَفَعَ ولَدُها ( برأْسِه في خَوْرانِها ) .
وقالَ أَبو عُبَيْدٍ : إذا دَنا نِتاجُ الفَرَسِ وارْتَكَضَ ولَدُها وتحرَّكَ في صَلاها .
وفي التَّهْذيبِ : وإذا تأَخَّرَ وَلَدُ الناقَةِ حتى يَقَعَ في الصّلا فهو مُصِنٌّ وهن *!مُصِنَّات *!ومُصَانُّ .

( ورجُلٌ *!أَصَنُّ : مُتَغافلٌ .
( و ) *!صَنَّانٌ ، ( كشَدَّادٍ : شُجاعٌ .
( و ) *!صِنِّينُ ، ( كسِكِّينٍ : ع الكُوفَةِ ) ؛ قالَ :
ليتَ شِعْريِ متى تَخُبُّ بيَ الناقَةُ بين العُذَيْبِ *!فالصِّنِّينِ ؟ وممَّا يُسْتدركُ عليه :
أَصَنَّتِ المرْأَةُ فهي مُصِنٌّ إذا عَجُزَتْ وفيها بَقِيَّةٌ .
( و ) *!المُصِنُّ : الحيةُ إذا عَضَّ قَتَلَ مَكانَه ؛ تقُولُ العَرَبُ رَماهُ اللهاُ تعالى *!بالمُصِنّ المُسْكِتِ ، عن ابنِ خَالَوَيْه .
*!وأَصَنَّ اللّحْمُ : أَنْتَنَ .
*!والمُصِنُّ : الساكِتُ .
*!والصُّنَانُ ، كغُرابٍ : الريحُ الطَّيبَةُ ؛ ضِدٌّ ؛ قالَ :
يا رِيَّها وقد بدا *!صُناني كأَنَّني جاني عَبَيْثَران *!وصَنَّ اللحمُ : كصَلّ إمَّا لُغَة أَو بَدَلٌ .
وقالَ نُصَيْرُ الرَّازِي : يقالُ للتَّيْسِ إذا هاجَ قد *!أَصَنَّ ، فهو *!مُصِنٌّ ، *!وصُنانُه رِيحُه عنْدَ هياجِه .
وقالَ غيرُهُ : يُقالُ للبَغْلةِ إذا أَمْسَكْتها في يدِكَ فأَنْتَنَتْ : قد *!أَصَنَّتْ .
*!وأَصَنَّ : أَخْفَى كَلامَه .
*!وصنُّ الوَبْرِ : أَقْراصٌ تُجْلَبُ مِن اليمنِ إلى الحِجازِ توجَدُ بمَغَارَاتٍ هناك تُحَلِّلُ الأَوْرَامَ طِلاءً بالعَسَلِ ، قالَهُ الحكِيمُ دَاوُد ، رحِمَه الّلهُ تعالى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

### Türkçe

: ( **الصِّنُّ** , kesre ile ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
Ve o ( develerin idrarı )dır; nüshalarda böyle(ce)dir; doğrusu, ilaçlar için koyulaştırılan **وَبْر** idrarıdır; ve o pek çok pis kokuludur; ondan Cerîr’in sözü:
Sürünür, oysa soyunması kötü(ce)dir * **وَبْر**’in **صِنّ**’i ile, onu bir elbise sanırsın

( **الصِّنُّ** ) : acûzun günlerinden bir gündür; el-Cevherî ve el-Ezherî onu **اللام** ile böyle zikretti.
İkisi dışındakiler dedi(ler): **صِنٌّ** **لام**sız: ( acûzun günlerinin ilki ); ve inşâd etti:
Şehlat günlerimiz sona erince, **صِنٌّ** ve **صِنَّبْرٍ** **وَبْر** ile birlikte

( ve ) **الصِّنُّ** : ( içine ) yiyecek ( yahut ekmek ) konulan ( kapalı sepet benzeri )dir. Siyakının zahiri, **الصاد**’ın kesreli olduğudur; doğrusu, fethalı olmasıdır.

( ve ) **الصِّنَّةُ** , ( **هاء** ile: koltuk altının kokusu )dur; ondan Ebû’d-Derdâ hadisi: ( Hamam ne güzel evdir; **الصِّنَّة**’yi giderir ). Ve o ( **كالصُّنانِ** )dır, damme ile: o, bozulup değiştiğinde ve **المَرْتَك** ve benzeriyle tedavi edildiğinde, kasıkların ve bedenin kıvrımlarının kokusudur.

( **وأَصَنَّ** ) adam: ( **صُنانٍ** sahibi oldu ); o hâlde o **مُصِنٌّ**’dir; o (kadın) **مُصِنَّةٌ**’dir; Cerîr dedi:
Beni tehdit etmeyin ey **المُصِنَّة** oğulları

( ve ) **أَصَنَّ** : ( kibirlenerek burnunu yukarı kaldırdı ); râciz dedi:
Beni bir uyuklama aldı, **أُرْدُنُّ**
Ve onunla övünen bir **مُصِنٌّ** olan Mevheb
Mevheb: bir adam adıdır; **رَدَن** maddesinde zikredilmiştir.
İbnü’s-Sikkît dedi: Başını kibirlenerek kaldırdı; ve Müdrik b. Hisn için inşâd etti:
Develerim onu yer mi, (hâlbuki) **مُصِنَّا**?

Ebû Amr dedi: Falan bize **مُصِنّاً** geldi; yani büyüklükten başını kaldırdığı zaman.

( ve ) **أَصَنَّ** : ( öfkelendi ).
el-Asma‘î dedi: Falan **مُصِنٌّ** öfke(den), yani öfkeyle dolu.

( ve ) **أَصَنَّتِ** ( dişi deve: hamile kaldı da erkeğe karşı büyüklendi ); bu, kibirlenerek burnunu yukarı kaldırdı mânasındaki **أَصَنَّ**’dan alınmıştır.

( ve ) **أَصَنَّ** ( su ): ( değiştiği zaman ).

( ve ) **أَصَنَّ** ( iş üzerinde ): ( onda ısrar ettiği zaman ).

( ve ) **أَصَنَّتِ** ( kısrak ): ( yavrusu karnında takılıp kaldığı zaman ); bu, doğumu yaklaştığında ( itip zorladığı ) zamandır; İbn Şümeyl’in nassı: **المُصنُّ** develerden, yavrusu karnında takılı kaldığında, arka tarafına incik kemiği ve burnu ile yavrusu iten(ler)dir; yavrusu ( başıyla rahminde ) ittiğinde **أَصَنَّتْ** olmuştur.
Ebû Ubeyd dedi: Kısrağın doğumu yaklaştığında ve yavrusu tekmeleyip hareket ettiğinde, bel kemiği üzerinde.
Tehzîb’de: Dişi devenin yavrusu gecikip bel kemiğine düşecek kadar olursa o **مُصِنٌّ**’dir; onlar **مُصِنَّات** ve **مُصَانُّ**dur.

( ve bir adam **أَصَنُّ** : gaflet eder gibi davranan.
( ve ) **صَنَّانٌ** , ( **شَدَّادٍ** gibi: yiğit.
( ve ) **صِنِّينُ** , ( **سِكِّينٍ** gibi: Kûfe’ye ait bir yer )dir; dedi:
Bilsem keşke, deve beni ne zaman koşturur; **العُذَيْبِ** ile **الصِّنِّينِ** arasında?

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Kadın **أَصَنَّتِ**; o hâlde o **مُصِنٌّ**’dur; aciz kaldığı zaman, hâlbuki onda bir kalıntı (güç) varken.

( ve ) **المُصِنُّ** : ısırdığı zaman yerinde öldüren yılandır; Araplar der ki: Allah Teâlâ onu, İbn Hâlaveyh’ten, susturan **المُصِنّ** ile attı.

**وأَصَنَّ** et: kokuştu.
**والمُصِنُّ** : susan.

**والصُّنَانُ** , **غُرابٍ** gibi: güzel koku; zıdd(ı); dedi:
Ne güzel kokusu var; ve benim **صُناني**m belirdi; sanki ben **عَبَيْثَران** toplayanım

**وصَنَّ** et: **صَلّ** gibi; ya bir lügat yahut bir bedeldir.

Nusayr er-Râzî dedi: Teke kızıştığında ona **أَصَنَّ** denir; o hâlde o **مُصِنٌّ**’dir; ve kızışması sırasında onun kokusu **صُنانُه**’dur.
Başkası dedi: Katıra, onu elinde tuttuğunda kokuşursa: **أَصَنَّتْ** denir.

**وأَصَنَّ** : sözünü gizledi.

**وصنُّ الوَبْرِ** : Yemen’den Hicaz’a getirilen yuvarlakçıklar; orada mağaralarda bulunur; bal ile sürme olarak şişlikleri çözer; bunu, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, hakîm Dâvûd söyledi.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
