# صنو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%86%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%86%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صنو

: ( و ( *!الصَّنْوُ ) ، بالفَتْح : ( العُودُ الخَسِيسُ بينَ الجَبَلَيْنِ ؛ أَو الماءُ القَلِيلُ بَيْنهما ، أَو الحَجَرُ يكونُ بَيْنهما ، ج ) الكُلِّ ( *!صُنُوٌّ ) ، بضَّمَتْين وتَشْديد ، ( كنَحْوٍ ونُحُوَ ) ؛ كلُّ ذلكَ عن ابنِ الأعْرابي .

( و ) *!الصَّنْوُ ، ( بالكسْر : الحَفْرُ المُعَطَّلُ ) ، جَمْعُه *!صِنْوانٌ ؛ عن ابنِ بُزُرْج .
( و ) *!الصِّنْوُ : ( قَلِيبٌ لبَنِي ثَعْلَبَةَ .
( و ) مِن المجازِ : *!الصَّنْوُ : ( الأخُ الشَّقِيقُ ) ؛ ومنه الحديثُ : ( عمُّ الرَّجلِ *!صِنْوُ أَبِيه ) .
قالَ الأزْهري : يقالُ : هذا صِنْوُ فلانٍ إذا كانَ أَخاهُ وشَقِيقَهُ لأبيهِ .
وقالَ أَبو عبيدٍ في مَعْنى الحديثِ : يَعْني : أَصْلُهما واحِدٌ ، وأَصْلُ الصِّنْو إنَّما هو في النَّخْل .
وقالَ شمِرٌ : فلانٌ صِنْوُ فلانٍ ، أَي أَخُوه ، ولا يسمَّى *!صِنْواً حتى يكونَ مَعَه آخَر .
( و ) في المُحْكم : الصِّنْوُ : ( الابنُ ؛ و ) أَيْضاً : ( العَمُّ ) .
قُلْتُ : أَمَّا العمُّ فمأْخوذٌ مِن الحديثِ السابقِ ، وأَمَّا الابنُ فلكَوْنِه تشَعبَ من أَصْلٍ واحِدٍ .
( ج *!أَصْناءٌ *!وصِنْوانٌ ) ، بالكسْرِ ورَفْع النونِ ، ( وهي بهاءٍ ) *!صِنْوَةٌ .
( والنَّخْلَتانِ فما زادَ ) ثلاثٌ أَو خَمْس أَو ستٌّ يكنَّ ( في الأَصْلِ الواحِدِ ) وفروعُهنَّ شتَّى ، ( كُلُّ واحِدٍ منهما ) ، أَي من النَّخْلَتَيْن ، والأوْلى كلُّ واحِدَةٍ منها ( صِنْوٌ ) ، بالكسْر ( ويُضَمُّ ) ؛ حَكَاه الزجَّاج ؛ ( أَو عامٌّ في جميعِ الشَّجَرِ ) إذا تَشَابَه ، والجَمْعُ كالجَمْع ؛ ( وهُما *!صُنوانِ *!وصَنْيانِ ، مُثَلَّثَينِ ) بكسْرِ النُّونِ فيهما .
قالَ أبو زيْدٍ : هاتانِ نَخْلَتانِ صِنْوانِ ونَخِيلٌ صِنْوانٌ ؛ يقالُ للاثْنَيْن صِنْوانِ وللجماعَةِ صِنْوانٌ يفرَّقُ بَيْنهما بإعْرابِ النونِ ؛ ومنه قولُه تعالى : ﴿صِنْوانٌ وغيرُ صِنْوانٍ﴾ وجاءَ في التَّفْسِيرِ عن البرَّاءِ بنِ عازبٍ : أَي مُجْتَمِع ومُتَفرِّقٌ .
( *!والصَّانِي : الَّلازِمُ للخِدْمَةِ ) ؛ والنَّاصِي : المُعَرْبِدُ ؛ عن ابن الأَعرابيِّ

نقلَهُ ابنُ سِيدَه في الياءِ ( *!وتَصَنَّى *!وأَصْنَى : قَعَدَ عند القِدْرِ شَرَهاً ) ، أَي حرصاً ( يُكَبِّبُ ) ووَقَعَ في نسخِ التَّهذِيبِ يكسبُ ، ( ويَشْوِي حتى يُصِيبَهُ *!الصِّناءُ ) ، ككِساءٍ ، ( للرَّمادِ ، ويُقْصَرُ ) ؛ عن ابنِ الأعرابي ، ويُكْتَبُ بياءٍ وأَلِفٍ ، وكتابَتُه بأَلفٍ أَجْوَدُ ؛ كذا في المُحْكم .
( *!والصُّنَيُّ ، كسُمَيَ : حِسْيٌ صَغيرٌ لا يَرِدُه أَحَدٌ ) ولا يُؤْبَهُ له ، وهو تَصْغيرُ *!صِنْوٍ ؛ قالَهُ الجوهريُّ : وأَنْشَدَ للَيْلى الأَخْيَلِيَّة :
أَنابغَ لم تَنْبَغْ ولم تَكُ أَوَّلا
وكُنْتَ *!صُنَيّاً بين صُدَّينِ مَجْهَلاوهو مجازٌ .
( و ) يقالُ : ( أَخَذَه *!بصِنايَتِه ، بالكسْرِ ) ، أَي ( بجَمِيعِه ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ عن الفرَّاءِ ، والسِّيْن لُغَةٌ فيه ، وقد تقدَّمَ .
( و ) مِن المجازِ : ( رَكِيَّتانِ *!صِنْوانِ ) : أَي ( مُتَجاوِرَتانِ ) ؛ وقالَ أبو زيْدٍ : إذا تَقارَبَتَا ؛ ( أَو تَنْبُعانِ مِن عَيْنٍ واحِدَةٍ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الصِّنا ، بالكسْر مَقْصورٌ ويُمَدُّ : الوَسَخُ ؛ وخصَّ بعضُهم به وَسَخُ النارِ .
*!والصنْوَةُ ، بالفتْحِ : الفَسِيلَةُ ، عن ابنِ الأعْرابي .
*!والصُّنَيُّ ، كسُمَيَ : شَقٌّ في الجَبَلِ ، أَو شعبٌ يَسِيلُ فيه الماءُ بينَ جَبَلَيْن .
*!وصُنَيٌّ : لَقَبُ محمدِ بنِ عيسَى بن عبد الحميد بنِ عبدِ اللَّهِ بنِ عَمْروِ بنِ حفْص بنِ المُغِيرَة المَخْزوميّ ، له قصَّة في زَمَنِ المَهْدِي ؛ قالَهُ الحافِظُ .
*!والأصْناءُ : الأمْثالُ ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
*!وأَصْنَى النَّخْلُ : أَنْبَتَ *!الصّنَوانِ ؛ عن ابنِ القطَّاع .
*!واصْطَنى : إذا احْتَفَرَ عن ابنِ بُزُرْج .

واصْطَناها : قَرْيةٌ بمِصْرَ في الغربيةِ ، وقد وَرَدْتُها .
*!والصِّنْيُ ، بكسْرٍ فسكونٍ : الثمدُ ؛ وقد صَنَوْته وصَنَيْته .

### Türkçe

: ( ve ( **الصَّنْوُ** ) , fetih ile: ( iki dağ arasındaki değersiz ağaç gövdesi; yahut ikisi arasındaki az su, yahut ikisi arasında bulunan taş, çoğulu ) hepsi ( **صُنُوٌّ** ) , iki damme ve teşdîd ile, ( **نَحْوٍ** ve **نُحُوَ** gibi ); bütün bunlar İbnü’l-A‘râbî’den.

( ve ) **الصَّنْوُ** , ( kesre ile: terk edilmiş kazı ) , çoğulu **صِنْوانٌ**; İbn Büzürc’den.
( ve ) **الصِّنْوُ** : ( Benî Sa‘lebe’ye ait bir kuyu.
( ve ) mecazdan: **الصَّنْوُ** : ( öz erkek kardeş ); ve ondan hadis: ( kişinin amcası **صِنْوُ أَبِيه**’dir ).
Ezherî dedi: Denilir: Bu, falanın **صِنْوُ**’dur; eğer onun kardeşi ve babadan öz kardeşi ise.
Ebû Ubeyd hadisin mânasında dedi: Yani: ikisinin aslı birdir; **الصِّنْو**’nun aslı ise ancak hurma ağaçlarındadır.
Şemir dedi: Falan, falanın **صِنْوُ**’dur; yani onun kardeşidir; onunla beraber bir başkası olmadıkça **صِنْواً** diye adlandırılmaz.
( ve ) el-Muḥkem’de: **الصِّنْوُ** : ( oğul; ve ) ayrıca: ( amca ).
Dedim: Amca ise önceki hadisten alınmıştır; oğul ise tek bir asıldan dallanıp budaklanmış olması sebebiyledir.
( çoğulu **أَصْناءٌ** ve **صِنْوانٌ** ) , kesre ile ve nûn’un ref‘i ile, ( ve o, tâ’ ile ) **صِنْوَةٌ**’dir.
( ve iki hurma ağacı ve daha fazlası ) üç yahut beş yahut altı olurlar; ( tek asılda ) olurlar ve dalları ayrı ayrıdır; ( ikisinden her biri ) yani iki hurma ağacından; ve daha uygunu: onlardan her birinin ( **صِنْوٌ** ) olmasıdır, kesre ile ( ve damme de yapılır ); Zecّâc bunu nakletti; ( yahut bütün ağaçlarda umumîdir ) benzeştiği zaman; ve çoğul, çoğul gibidir; ( ve ikisi **صُنوانِ** ve **صَنْيانِ**’dır, ikisi de üç vecihli ) ikisinde de nûn’un kesriyle.
Ebû Zeyd dedi: Şu ikisi **صِنْوانِ** iki hurma ağacıdır ve **صِنْوانٌ** hurmalık; ikisine **صِنْوانِ**, topluluğa **صِنْوانٌ** denir; araları nûn’un i‘râbıyla ayrılır; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿**صِنْوانٌ** ve **غيرُ صِنْوانٍ**﴾ ve tefsirde Berâ’ b. Âzib’den geldi: yani birleşik ve ayrık.
( **والصَّانِي** : hizmete devam eden ) ; ve **النَّاصِي** : azgın; İbnü’l-A‘râbî’den.

Onu İbn Sîde yâ’da nakletti: ( **وتَصَنَّى** ve **أَصْنَى** : tencerenin yanında şehvetle oturdu ), yani hırsla ( **يُكَبِّبُ** ) ; ve Tehzîb nüshalarında **يكسبُ** vâki oldu; ( ve kızartır, ta ki ona **الصِّناءُ** isabet edinceye kadar ), **كِساءٍ** gibi, ( kül için; ve kısaltılır ); İbnü’l-A‘râbî’den; yâ ve elif ile yazılır; elif ile yazılması daha iyidir; el-Muḥkem’de böyle.
( **والصُّنَيُّ** , **سُمَيَ** gibi: kimsenin uğramadığı küçük bir su birikintisi ) ve ona aldırış edilmez; o, **صِنْوٍ**’ün küçültmesidir; Cevherî söyledi: ve Leylâ el-Aḫyeliyye’ye ait olarak inşâd etti:
أَنابغَ لم تَنْبَغْ ولم تَكُ أَوَّلا
وكُنْتَ **صُنَيّاً** بين صُدَّينِ مَجْهَلا
ve o mecazdır.
( ve ) denilir: ( onu **بصِنايَتِه** ile aldı, kesre ile ), yani ( bütünüyle ); onu Cevherî Ferrâ’dan nakletti; sîn onda bir lugattır; ve daha önce geçti.
( ve ) mecazdan: ( iki kuyu **صِنْوانِ** ) : yani ( bitişik ); Ebû Zeyd dedi: birbirine yaklaştıkları zaman; ( yahut tek bir kaynaktan fışkırırlar ) .
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الصِّنا** , kesre ile, maksûr olup med de edilir: pislik; bazısı onu ateşin pisliğiyle tahsis etti.
**والصنْوَةُ** , fetih ile: fidan; İbnü’l-A‘râbî’den.
**والصُّنَيُّ** , **سُمَيَ** gibi: dağda bir yarık; yahut iki dağ arasında suyun aktığı bir kol.
**وصُنَيٌّ** : Muhammed b. Îsâ b. Abdülhamîd b. Abdullâh b. Amr b. Hafs b. el-Muġîre el-Maḫzûmî’nin lakabıdır; onun Mehdî zamanında bir kıssası vardır; Hâfız söyledi.
**والأصْناءُ** : benzerler; İbnü’l-A‘râbî’den.
**وأَصْنَى النَّخْلُ** : **الصّنَوانِ** bitirdi; İbnü’l-Kattâ‘dan.
**واصْطَنى** : kazdığı zaman; İbn Büzürc’den.

**واصْطَناها** : Mısır’da Garbiyye’de bir köydür; ona vardım.
**والصِّنْيُ** , kesre sonra sükûn ile: az su; ve onu **صَنَوْته** ve **صَنَيْته**.
