# صهر (ص-ه-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%87%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Eritilir

- Harfler: ص - ه - ر
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 2 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (2)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَصِهْرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%87%D9%92%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | وَفِعْلًا | Ve sıhri akrabalık | 1 | 1 | [25:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/ayet/25:54.md) |
| [يُصْهَرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%87%D9%8E%D8%B1%D9%8F.md) | يُفْعَلُ | Eritilir | 1 | 1 | [22:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/ayet/22:20.md) |

## Mücavir kökler — 10 mücavir (16 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Soy
2. [جلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Culud deri demektir
3. [بطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Batın karın demektir
4. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Su
5. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
6. [قدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kıdr kazandır
7. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
8. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
9. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
10. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صهر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md), [ختن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D9%86.md), [حمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%88.md) |
| Zıt Kök | [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Sıcaklık ve hararet yoluyla katı bir maddeyi eritip sıvılaştırma ve farklı unsurları eriterek tek bir yapı halinde kaynaştırma |
| Çekirdek Özet 2 | Evlilik bağı yoluyla iki ayrı aileyi birbirine kenetleyen sıhriyet bağı ile şiddetli azabın bedeni ve iç organları eritici tasviri |
| Çekirdek Özet 3 | Farklı kökenlerden gelen yapıların bağlayıcı bir hararet veya akit ile bütünleşmesi; ayrışık unsurların eriyerek homojenleşmesi |
| Kritik Hata Riski | Evlilikle kurulan akrabalığı yalnızca hukuki bir formalite sayıp erime ve kaynaşma (kayın hısımlığı) boyutunu ve varoluşsal bağ bütünlüğünü gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صه | Isı, hararet, ses kesme veya içsel bir baskıyla teskin etme, yoğunlaşma hissi; [صهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%AF.md) kökünde görülen yakıcı güneş sıcağı ve [صهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%A8.md) kökündeki kırmızılık ve hararet gibi | ر | İnsan başı ve akış/tekrar imgesi eklenerek hararetin katı bir nesneyi baştan sona eritip sıvılaştırması ve iki ayrı soyun evlilik harareti ve bağıyla tek bir gövdede kaynaşması anlamına evrilmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Dağınık unsurları bir araya getirme, sıkıca kavrama ve dış etkiyle tutma hareketini başlatır |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | İçerideki ısının, canlılığın veya hararetin dışarıya doğru açığa çıkışını ve nefes alıp verme halini yansıtır |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Eylemin bir bedene, bütüne veya nesnenin tepe noktasına yayılmasını, süreklilik ve yön kazanmasını sağlar |
| صهر | Bir araya getirilip sıkıştırılan maddenin iç hararetle eritilerek baştan sona tek bir akışkan yapıya dönüştürülmesi | Ayrık iki tarafın veya katı maddenin ısı ve kaynaşma vasıtasıyla tek bir gövdede birleşmesi hareketini kurar |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Yağın veya iç yağının ateşte eritilmesi; şiddetli güneş sıcağının bukalemunun sırtını parlatacak derecede onu eritircesine yakması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde kız alıp verme ile oluşan bağ ve erimiş et/yağ tasvirinde geçer; Ru'be ve A'câc gibi recez şairlerinde şişlere geçirilip eritilerek kızartılan et anlamında şu ibare yer alır: شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ |
| Erken Arapça kullanım | Klasik kabileler arası diplomaside evlilik yoluyla sağlanan korunma ve dokunulmazlık ahdi; ayrıca birine şiddetli yemin ettirerek onu eritip tüketme iradesi için kullanılan لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة ifadesi |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök صهر genel Sami dilleri dairesinde belirgin biçimde iki ana hat üzerinden varlık gösterir. Erken Batı Sami ve İbranice katmanında kök /ṣ-h-r/ veya /z-h-r/ ses denkliğiyle öğle vakti, en parlak ışık, güneşin tepe noktası ve parıldama (İbranice צָהֳרַיִם / tsohorayim «öğle vakti, günün en sıcak ve aydınlık anı») kavramlarıyla fonetik ve semantik akrabalık taşır. Akadca katmanında doğrudan sıhriyet için kullanılan kökler ayrışsa da, ısı ve eritme kavramı metinlerde sıcaklık matrisiyle ilişkilidir. Arapçada ise kök, hem bu yüksek hararetin katı maddeleri (özellikle yağ ve madeni) eritmesi fiziksel eylemini korumuş hem de iki yabancı ailenin aralarındaki yabancılığı eritip tek bir sıcak bağda birleşmesini ifade eden akrabalık bağı (kayın hısımlığı) kurumuna ad olmuştur. Klasik filologlar bu iki kullanımı iki bağımsız asıl saysa da, semantik matris «hararetle eritip kaynaştırma» merkezinde birleşir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صَهَرَ - يَصْهَرُ / صِهْر | Katı cisimleri ısı ile eritme fiilinden evlilik akdiyle oluşan akrabalık ismine geçiş; soyut kaynaşma somut eritmeden türemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice צהר (öğle vakti, parlama, sıcaklık) | Güneşin en dik ve eritici olduğu öğle harareti ile Arapçadaki güneşin bukalemunu eritmesi tasviri aynı semantik köke dayanır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ısı ve ışık kökleri | Parlama, hararet ve erime eksenli ilksel kök türevleriyle bağlantılıdır | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صهر | Anlamlı | Eritmek, sıhriyet kurmak | Yağ veya madeni eritmek; evlilik bağıyla iki yabancı aileyi kaynaştırmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| صره | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [هصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B5%D8%B1.md) | Anlamlı | Eğmek, kırmak, bükmek | Dalı veya nesneyi kendine doğru eğip kırmak; aslanın avını kırıp parçalaması | Kur'an'da geçmez |
| [هرص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B1%D8%B5.md) | Anlamlı | Parçalamak, ezmek | Bir şeyi sertçe çiğnemek, ezerek ufalamak | Kur'an'da geçmez |
| رصه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [رهص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%B5.md) | Anlamlı | Sıkıştırmak, temel atmak | Duvarın temeline taş koymak, baskı uygulamak, peygamberlik öncesi harikalar | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صهر | Merkez | Kaynaşma, erime ve sıhri bağ | İki ayrı unsurun hararetle eriyip tek vücut gibi kaynaşması ve evlilikle oluşan akrabalık | Hem eritmeyi hem evlilik bağıyla kurulan hısımlığı ifade eden çift katmanlı yapı |
| [نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md) | Komşu | Kan bağı ve soy kütüğü | Doğum ve kan yoluyla belirlenen dikey ve yatay nesep çizgisi | صهر sonradan akitle ve kaynaşmayla kurulurken, [نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md) doğuştan gelen fıtri bağı bildirir |
| [ختن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D9%86.md) | Komşu | Evlilik bağı, damat tarafı | Özellikle erkeğin ailesi veya damat tarafından gelen hısımlık bağı | صهر genellikle kadının ailesini (kayınları) ve genel kaynaşmayı kapsarken [ختن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D9%86.md) damat eksenlidir |
| [حمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%88.md) | Komşu | Eşin yakın akrabaları (kayınlar) | Eşin erkek kardeşleri ve yakın erkek akrabaları için kullanılan özel terim | صهر genel hısımlık bağının ve kurumunun adı iken [حمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%88.md) şahıs merkezli bir isimlendirmedir |
| [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) | Zıt | Ayırma, bölme, koparma | Birleşik bir bütünü parçalarına ayırıp aralarını açmak | صهر eritip birleştirirken [فصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B5%D9%84.md) aradaki bağı kesip sınır çizer |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صهر | Eritmek; sıhriyet hısımlığı | Katı bir cismi hararetle sıvılaştırmak ve evlilik bağı ile iki haneyi kaynaştırmak | Kesin |
| Latince | Liquefacere; Affinitas | Sıvılaştırmak; kayın hısımlığı | İlk kelime erime hareketini, ikincisi evlilikle kurulan akrabalık hukukunu tam karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Melt, fuse; Affinity | Eritmek, kaynaştırmak; sıhriyet | "Fuse" kelimesi hem metallerin eriyerek kaynaşmasını hem iki unsurun birleşmesini yansıtarak kökle örtüşür | Güçlü |
| Almanca | Schmelzen; Schwägerschaft | Eritmek; kayın hısımlığı | Maddenin sıvılaşması ile evlilik bağıyla doğan akrabalık ilişkisini ayrı ayrı verir | Güçlü |
| Fransızca | Fondre; Alliance | Eritmek, kaynaşmak; hısımlık bağı | "Alliance" evlilikle birleşmeyi, "fondre" erime eylemini semantik olarak karşılar | Güçlü |

Kaynak: Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| صِهْرًا | Evlilik yoluyla kurulan hısımlık, sıhriyet bağı | İnsanın sudan yaratılışının ve toplumsal bağlarının nesep ve sıhriyet olarak ikiye ayrılışının anlatıldığı bağlam (Furkān [25:54](https://lisan.digital/tr/ayet/25:54.md)) |
| يُصْهَرُ | Şiddetli ısı ve hararetle eritilme, sıvılaşma | Cehennemde inkârcıların başlarından aşağı kaynar su dökülerek karınlarındakilerin ve derilerinin eritilmesi bağlamı (Hac [22:20](https://lisan.digital/tr/ayet/22:20.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret azabının mahiyeti | Karın boşluğundaki organların ve derinin eritilmesinin bedensel ve hakiki bir ceza oluşu | Azabın şiddetinin nesneleri eriten fiziki ve yakıcı bir tesir olarak anlaşılması |
| Fıkıh | Hısımlık hukuku ve evlenme engelleri | Sıhriyet (hürmet-i musâhere) sebebiyle ebediyen evlenilmesi haram olan akrabaların tespiti | Evlilik yoluyla kurulan bağın kan bağı gibi hukuki bir dokunulmazlık ve hürmet doğurması |
| Tefsir | İnsanın sosyal dokusunun inşası | Furkān [25:54](https://lisan.digital/tr/ayet/25:54.md) ayetinde nesep (dikey/biyolojik soy) ile sıhriyet (yatay/sosyal kaynaşma) ayrımı | İnsan türünün devamı ve kabilelerin kaynaşmasının iki temel direğinden biri sayılması |
| Hadis | Aile içi mahremiyet ve hısımlar | Peygamber ailesine damat olma şerefi ve kayın hısımlarının hukukuna riayet tavsiyesi | Nikâh akdinin iki ayrı aileyi birbirine bağlayan sıcak bir hürmet bağı olarak görülmesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve insani bağlar | Sıhriyet bağı | Birleştiricilik | Kan bağıyla gelmeyen iki yabancı tarafın ilahi bir meşruiyet ve muhabbetle tek aileye dönüşmesi | Kesin |
| İlmi | Maddenin faz değişimi | Faz geçişi ve ergime | Homojenleştirme | Katı fazdaki farklı maddelerin ısı verilerek sıvı fazda birbiri içinde çözünmesi ve kaynaşması | Güçlü |
| Siyasi | Kabileler veya devletler arası ittifak | Evlilik diplomasisi | Çatışmayı önleme | Siyasi hasımların veya yabancı unsurların kız alıp vererek düşmanlığı eritip müttefik olması | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve sermaye birleşimi | Sermaye füzyonu | Bütünleşme | Dağınık iktisadi güçlerin ve miras hatlarının hısımlık yoluyla tek bir havuzda birleşip güçlenmesi | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termal erime ve alaşım oluşumu (Füzyon) | Katı metallerin belirli bir erime noktasında sıvılaşarak birbirine karışması ve soğuduğunda yeni, homojen ve dayanıklı bir alaşım meydana getirmesi süreciyle birebir örtüşür | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal entegrasyon ve akrabalık antropolojisi | Kan bağı taşımayan iki farklı klanın veya toplumsal grubun evlilik yoluyla yabancılıklarını eritip tek bir dayanışma ağı oluşturması mekanizmasıdır | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Sıhriyeti yalnızca evlilik cüzdanı ve bürokratik bir "hısımlık" statüsüne indirgeyerek, kökün taşıdığı eritici, kaynaştırıcı ve dönüştürücü gücü göz ardı etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök Kur'an'da hem insanın toplumsal varoluşunu inşa eden yatay kaynaşma bağını (Furkān [25:54](https://lisan.digital/tr/ayet/25:54.md)) hem de ilahi adaletin inkârcı bedeni bütünüyle dize getiren nihai çözücü azabını (Hac [22:20](https://lisan.digital/tr/ayet/22:20.md)) kapsayan çift kutuplu bir hakikattir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Toplumun sadece biyolojik soy ([نسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D8%A8.md)) ile ayakta kalabileceğini zannedip, yabancıları kaynaştıran sıhriyet bağını (صهر) ikincil görmek; ceza bağlamında ise erimeyi mecazi zayıflama sanıp bedensel/fiziksel azap gerçeğini hafife almak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan toplumsallığını iki temel direk (nesep ve sıhriyet) üzerine kurduğunu gösterir; biyolojik determinizmi yatay kaynaşma ile dengeler ve ahiret azabının bedensel tesirini en somut fiille tasvir eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın sudan yaratılışının ve toplumsal yasaların beyan edildiği ayetlerde (Furkān [25:54](https://lisan.digital/tr/ayet/25:54.md)) ve kıyamet sahnelerindeki fiziki azap tasvirlerinde (Hac [22:20](https://lisan.digital/tr/ayet/22:20.md)) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Evliliğin sadece iki birey arasında bir sözleşme olduğu yanılgısını düzeltir; evliliğin iki ayrı sosyal gövdeyi eritip kaynaştıran kurucu bir sıhriyet bağı olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Katı maddelerin ve iç yağının şiddetli hararet altında eriyip sıvılaşması ve birbiri içine geçmesi.
- Soyut anlam: Farklı ve birbirine yabancı unsurların bağlayıcı bir enerji veya akit vasıtasıyla yabancılıklarını kaybederek kaynaşması, yeni bir sosyal doku oluşturması.
- Sistematik karşılık: Sosyal yapıda kan bağının yanına eklenen yatay bütünleşme bağı; fizikte faz dönüşümü ve alaşım dengesi.
- LaTeX modeli: $$A + B \xrightarrow{\Delta H} A \cap B \implies C$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $A$ ve $B$ başlangıçta birbirinden ayrık ve katı haldeki iki farklı unsuru veya yabancı aileyi temsil eder. Okun üzerindeki $\Delta H$ sisteme dışarıdan uygulanan harareti, nikâh akdini ve kaynaşma enerjisini simgeler. $A \cap B$ bu hararet altında tarafların sınırlarının eriyerek ortak bir ara kesitte birleşmesini; $C$ ise erime ve kaynaşma sonucunda ortaya çıkan homojen, yeni ve bölünmez sıhriyet bütünlüğünü ifade eder.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%87%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Hac 22:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/ayet/22:20.md) — يُصْهَرُ

يُصْهَرُ بِهِ مَا فِي بُطُونِهِمْ وَالْجُلُودُ

Meal (IK): Bununla karınlarındakiler ve derileri eritilir.

### [Furkan 25:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/ayet/25:54.md) — وَصِهْرًا

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْمَاءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُ نَسَبًا وَصِهْرًا وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا

Meal (IK): O’dur; insanı sudan yaratarak ona soy-sop veren. Ve Rabbın her şeye kadirdir.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والصاد والراء معهما
هص ر، ص ه ر، ر ه ص مستعملات
هصر:
الهَصْرُ: أن تأخُذَ برأس الشّيء ثم تَكْسِرُه إليه من غيرِ بَيْنونةٍ، قال:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
وأسدٌ هيصير هصور هصّار.
والمُهاصِريّ: ضربٌ من بُرودِ اليَمَن.
صهر:
الصِّهْرُ: حُرْمة الخُتُونة. وخَتَن القومِ: صِهْرُهم، والمُتَزَوَّج فيهم: أصهار، ولا يُقالُ لأَهْلِ بيت الخَتَن إلاّ أَخْتانٌ، ولأهل بيت المرأة إلاّ أَصْهارٌ. ومن العَرَب من يَجْعَلُهم كلَّهم أصهاراً، وصُهَراء، والفِعْلُ: المصاهرة.
قال أبو الدُّقَيْش: أَصْهَرَ بهم الخَتَن، أي: صار فيهم صِهْرا.
والصَّهْرُ: الإذابةُ، والصُّهارَةُ: ما ذاب منهُ، وكذلك: الإصْهار في إذابِتِه، وأَكْل صُهارِتِه، قال العجاج:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
والصَّهيرُ: المشويّ.
ويُقالُ للحرباء إذا تلأْلأَ ظَهْرُه من شِدّة الحرّ: صَهَره الحرُّ، واصطهر الحِرباءُ. وقوله عزّ وجلّ. "يُصْهَرُ به ما في بُطونِهم" أي: يُذاب.
والصَّيْهُور: ما يُوضَعُ عليه مَتاعُ البيتِ، من صُفْرٍ أو شَبَهٍ أو نحوه.
رهص:
الرَّهْص: أن يُصيبَ حَجَرٌ حافراً أو مَنْسِماً فَيْدَوى باطنه. يُقال: رَهَصه الحجرُ، ودابّة رَهيصٌ، ومَرهوصٌ.
والمَرْهصُ: مَوْضِعُ الرَّهْصة، ويُجْمَعُ مَراهِص، قال:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
والرَّهْصُ: شدّةُ العَصِر.
وللفَرَس عِرقانِ في خيَشْومِهِ، وهما النّاهقان، إذا رُهصا مرض لهما الفَرَس.
والرَّهْصُ: أسفلُ عِرْقٍ في الحائط، ويُرْهَصُ الحائط بما يُقيمُه إذا مال.
والرّواهِصُ: بواطن الأخفاف التي ترهص فيها المرهوصة. الواحدة راهصة.

##### Türkçe

باب **الهاء** و**الصاد** و**الراء** معهما
**هص ر**، **ص ه ر**، **ر ه ص** kullanımdadırlar.

**هصر**:
**الهَصْرُ**: Bir şeyin başından tutman, sonra ayrılma olmaksızın onu kendine doğru kırmandır. Dedi ki:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
Ve (bir) aslan: **هيصير** **هصور** **هصّار**.
**المُهاصِريّ**: Yemen bürdelerinden bir türdür.

**صهر**:
**الصِّهْرُ**: Dünürlük hürmeti. Kavmin **خَتَن**’i: onların **صِهْر**’idir; onların içinde evlenen: **أصهار**(dır). **الخَتَن**’in ev halkına ancak **أَخْتانٌ** denir; kadının ev halkına ise ancak **أَصْهارٌ** denir. Araplardan kimi onların hepsini **أصهاراً** ve **صُهَراء** yapar; fiil: **المصاهرة**.
Ebû’d-Dukayş dedi: **أَصْهَرَ** بهم **الخَتَن**, yani: onların içinde **صِهْرا** oldu.
**الصَّهْرُ**: Eritmedir; **الصُّهارَةُ**: ondan eriyen şeydir. Aynı şekilde: onu eritmesinde **الإصْهار** ve onun eriyiğini yeme. el-Accec dedi ki:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
**الصَّهيرُ**: kızartılmıştır.
Keler (harbâ) için, sırtı şiddetli sıcaktan parıldadığında: “Sıcak onu **صَهَره** etti” denir; keler **اصطهر** oldu. Aziz ve celil olanın sözü: “**يُصْهَرُ** به ما في بُطونِهم” yani: eritilir.
**الصَّيْهُور**: Ev eşyasının üzerine konulduğu şeydir; sarı bakırdan yahut şebehden (alaşımdan) veya benzerinden.

**رهص**:
**الرَّهْص**: Bir taşın bir toynağa yahut bir nâsıma isabet etmesi ve içinin yaralanmasıdır. “Taş onu **رَهَصه** etti” denir; **رَهيصٌ** (olan) bir binek ve **مَرهوصٌ**.
**المَرْهصُ**: **الرَّهْصة**’nın yeridir; **مَراهِص** diye çoğul yapılır. Dedi ki:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
**الرَّهْصُ**: Sıkmanın şiddetidir.
Atın **خيَشْوم**’unda iki damar vardır; ikisi **النّاهقان**’dır; **رُهصا** edildiklerinde at onlardan dolayı hastalanır.
**الرَّهْصُ**: Duvardaki bir damarın alt tarafıdır; duvar eğildiğinde onu doğrultan şeyle duvar **يُرْهَصُ** edilir.
**الرّواهِصُ**: **المرهوصة**’nın içinde **ترهص** olduğu nal diplerinin içleridir. Tekili **راهصة**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأصْهارُ: أهل بيت المرأة، عن الخليل قال: ومن العرب من يجعل الصِهْرَ منا لأَحْماءِ والأُخْتانِ جميعاً. يقال: صاهرتُ إليهم، إذا تزوَّجْت فيهم. وأَصْهَرْتُ بهم، إذا اتَّصلتَ بهم وتَحَرَّمْتَ بجِوارٍ أو نسبٍ أو تَزَوُّجٍ، عن ابن الأعرابي. وأنشد لزهير:
قَوْدُ الجِيادِ وإصْهارُ المُلوكِ وصَبرٌ في مَواطِنَ لو كانوا بها سَئِموا
وصَهَرْتُ الشيء فانْصَهَرَ، أي أذبته فذاب، فهو صَبيرٌ. قال ابن أحمرَ يصف فَرخ القطاة:
تَرْوي لَقىً أُلْقِيَ في صَفْصَفٍتَصْهَرُهُ الشَمْسُ فما يَنْصَهِرْ
أي تُذيبه الشمس فيصْبِر على ذلك. وقولهم: لأَصْهَرَنَّكَ بيمينٍ مُرَّةٍ، كأنَّه يريد الإذابة. وقد اصْهارَّ الحِرْباءُ: تلألأ ظهرهُ من شدَّة الحَرِّ. ويقال ما بالبعير صُهارَةٌ، أي طِرْقٌ. والصِهِريُّ: لغة في الصِهْريجِ، وهو كالحوض.

##### Türkçe

**الأصْهارُ**: kadının ev halkı. el-Halîl’den: Araplardan kimi, **الصِهْرَ**’ı bizden **لأَحْماءِ** ve **الأُخْتانِ**’ın hepsi için kılar. Denilir: **صاهرتُ إليهم**; onların içinde evlendiğim zaman. Ve **أَصْهَرْتُ بهم**; onlara bağlandığın ve komşuluk yahut nesep yahut evlenme ile hürmetli akrabalık kurduğun zaman; İbnü’l-A‘râbî’den. Züheyr’den şu beyit okunmuştur:
قَوْدُ الجِيادِ وإصْهارُ المُلوكِ وصَبرٌ في مَواطِنَ لو كانوا بها سَئِموا

Ve **صَهَرْتُ** şeyi, derken **فانْصَهَرَ**; yani onu erittim de eridi; o hâlde o **صَبيرٌ**dur. İbn Ahmer, **فَرخ القطاة**’yi vasfederek dedi:
تَرْوي لَقىً أُلْقِيَ في صَفْصَفٍتَصْهَرُهُ الشَمْسُ فما يَنْصَهِرْ

Yani güneş onu eritir de o buna karşı dayanır. Ve onların sözü: **لأَصْهَرَنَّكَ بيمينٍ مُرَّةٍ**; sanki eritmeyi murad ediyor. Ve **اصْهارَّ الحِرْباءُ**: şiddetli sıcaktan sırtı parladı. Ve denilir: devede **صُهارَةٌ** yoktur; yani **طِرْقٌ** (döl yolu). Ve **الصِهِريُّ**: **الصِهْريجِ**’de bir lugattır; o da havuz gibidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ه ص ر
هصر ، هرص ، رهص ، صهر : مستعملة .
هصر : قال الليث الهَصْرُ : أَنْ تأخُذَ برأس شيء ثم تكسره إليك من غير بينونة ، وأنشد قوله :
هَصَرْتُ بغصنٍ ذِي شماريخَ مَيّالِ
أبو عبيد : هَصَرت الشيء وَوَقَصته : إذا كسرته ، واهَتَصرْتُ النخلة : إذا ذلَّلْتَ عُذوقَهَا وسوّيتها ، وقال لبيد يصفُ النَّخل
جَعْلٌ قِصارٌ وعَيْدانٌ يَنُوءُ به
مِن الكوافِر مَهضومٌ ومُهْتَصَرُ
ويُروَى : مَكمُوم : أي مُغطَّى .
وقال الليث : أسدٌ هَصُور وهَصَّار . قال : والمُهاصِرِيّ : ضَرْب من بُرُود اليَمَن .
هرص : أهمله الليث . ورَوَى أبو العباس عن سلمة عن الفرّاء : هَرَّصَ الرّجل : إذا اشتَعَل بدنُه حَصَفاً ، قال : وهو الحَصَف
والهَرَص والدُّود والدُّوَاد ، وبه كُنِيَ الرجلُ : أبا دُواد .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ قال : الهِرِنْصانَة : دُودةٌ ، وهي السُّرْفة .
صهر : قال الليث : الصِّهْر : حُرمة الخُتونة . قال : وخَتَنُ الرَّجُلِ : صِهْرُه ، والمتزوَّج فيهم : أصْهارُ الخَتَن ولا يقال لأهل بيت الخَتَن إلاَّ أَخْتان ، وأهلُ بيتِ المرأة أصْهار .
قال : ومن العرب من يجعلُهم كلَّهم أصهاراً وصهراً ، والفعل : المُصَاهرةُ .
وقال أبو الدُّقَيْش : أصْهَر بهم الخَتَن ، أي صار فيهم صِهْراً .
وروى أبو العباس عن أبي نصر عن الأصمعيِّ ، قال : الأَحْماءُ من قِبَلِ الزَّوْج ، والأخْتَانُ من قبل المرأة ، والصِّهْر يجمعهما ، قال : لا يقال غيرُه ، ونحو ذلك قال ابن الأعرابي .
أبو عبيد ، يقال : فلان مُصهِر بنا وهو من القرابة ، قال زهير :
قَوْدُ الجِيادِ وإصْهارُ الملوكِ وصَبْ
رٌ في مواطنَ لو كانوا بها سَئِمُوا
وقال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( وَهُوَ الَّذِى خَلَقَ مِنَ الْمَآءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَصِهْراً ) ( الفُرقان : 54 ) ، قال الفراء : أما النسب فهو النسب الذي لا يَحِلُّ نكاحه ، وأما الصِّهْر فهو النَّسبُ الذي يحلُّ نكاحُه كبنات العم والخال وأشباههِنَّ من القرابة التي يَحِلُّ تزويجها .
وقال الزجاج : الأصهار من النسب لا يجوز لهم التزويج ، والنسب الذي ليس بصهر ، من قوله : ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ ) ( النِّساء : 23 ) إلى قوله : ( وَأَن تَجْمَعُواْ بَيْنَ الاُخْتَيْنِ ) ( النِّساء : 23 ) . قلت : وقد روينا عن ابن عباس في تفسير النسب والصِّهر خلافَ ما قال الفراء جملة ، وخلافَ بعض ما قاله الزجاج ، فحدثنا محمد بن إسحاقَ قال : حدثنا الزعفرانيّ قال : حدثنا يزيدُ بن هارون ، قال : أخبرنا الثَوْرِيُّ عن حبيب بن أبي ثابت عن سعيدِ بن جبيرٍ ، عن ابن عباس قال : حرم الله من النَّسب سبعاً ومن الصِّهر سبعاً : حرِّمتْ عليكم أمهاتُكم وبناتُكم وأخواتُكم وعماتُكم وخالاتُكم وبنات الأخ وبناتُ الأخت من النسب ، ومن الصِّهر : ( وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم وأخواتكم من الرَّضاعة ، وأمهاتُ نسائكم ، ورَبائِبُكم اللاتي في حجورِكم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن ، وحلائل أبنائكم ولا تنكحوا ما نكَح آباؤكم من النساء ، وأن تجمعوا بين الأختين .
قلت : وقال الشافعي في النسب والصهر نحواً مما روينا عن ابن عباس ، قال الشافعي : حرم الله سبعاً نسباً وسبعاً سبباً ، فجعل السبب القرابة الحادثة بسبب المصاهرة والرَّضاع ، وهذا هو الصحيح الذي لا ارتياب فيه .
وقال الليث : الصَّهْرُ إذابة الشحم ، والصُّهارة ما ذاب منه ، وكذلك الإصهار في إذابته أو أكْلِ صُهارتِه ، وقال العجاج :
شَكَّ السفافيدِ الشِّوَاء المُصْطَهَرْ
والصَّهِير : المشويُّ ، ويقال للحِرباء إذا تلألأ ظهره من شدة الحر قد صَهَرَهُ الحرُّ ، واضطهر الحرباء . وقال الله : ( يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ) ( الحَجّ : 20 ) أي يذاب .
وقال المفسرون في قوله ) يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ( أي يغلي به ما في بطونهم حتى يخرج من أدبارهم .
الحرّاني عن ابن السِّكِّيت : صَهرتْهُ الشمس وصَهَرَتْهُ : إذا اشتد وقعها عليه .
وقال ابن اليزيديّ ، عن أبي زيد في قوله : ( يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ( ، قال : هو الإحراقُ ، صَهَرْتُه بالنار : أَنضجتُه أصْهَرُه .
أبو عبيد عن الأصمعي : يقال لما أُذيب من الشحم : الصُّهَارة والجميل ، وما أُذيب من الألية فهو حَمٌّ ، إذا لم يبق فيه وَدَكٌ .
وقال أبو زيد : صَهَر خبزَه إذا أَدَمَه بالصُّهارة ، فهو خبز مصهور وصَهِير .
وفي الحديث : أن الأسود كان يَصْهَرُ رجليه بالشحم وهو مُحْرِم ، أراد أنه كان يَدْهُنُهما .
وقال أبو عبيد : يقال صَهَرْتُ فلاناً بيمين كاذبة أي استحلفته بيمين كاذبة توجب له النار .
وقال النضر : الصِّهْري : الصِّهريج ، وذلك أنهم يأتون أسفلَ الشُّعْبة من الوادي الذي له ( مَأْزِمَانِ ) فيبنُون بينهما بالطين والحجارة فيترادُّ الماءُ ، فيشربون به زماناً ، قال : ويقال : تَصَهْرَجوا صِهْرِياً .
وقال غيره : صَهَر فلانٌ رأسَه صَهْراً ، إذا دَهَنه بالصُّهارة ، وهو ما أُذيب من الشحم ، وقال الليث : الصَّيْهُور ما يُوضَع عليه متاعٌ البيت من صُفْر أو شَبَهٍ أو نحوِه .
رهص : قال الليث : الرَّهْص أن يصيب حجرٌ حافراً أو مَنْسِما فَيدْوَى باطنه ، يقال : رَهَصه الحجرُ ، ودابةٌ رَهِيصٌ ومَرْهُوص ، والمَرْهَصُ : موضع الرَّهصة وأنشد :
على جِمَالٍ تَهِصُ المراهصا
قال : والرَّهْص شدةُ العَصَر ، وقال شمر : في قول النمر بن تولب يصف جملاً :
شديدُ وهْصٍ قليل الرَّهْص معتدلٌ
بصفحتيه من الأنساع أَنْدَابُ
وقال : والوَهْصُ : الوطْءُ ، والرَّهْصُ : الغَمْز والعِثار . وقال أبو الدُّقيْش : للفرس عِرْقان في خيشومه ، وهما الناهقان ، وإذا رُهِصَهُما مَرِض لهما ، قال : والرهَّص أسفل عرق في الحائط ، ويُرْهَص الحائط بما يقيمه ، إذا مال . أبو عبيد عن أبي زيد رُهِصَت الدابة والله أرهصها ، ووُقِرَتْ والله أَوْقَرَها من الرَّهصة والوَقْرة . قال ثعلب : رُهِصَتْ الدابةُ أفصَح من رَهِصَتْ . أبو عبيد عن الأصمعيّ قال : الرَّواهص الحجارة المتراصِفة الثابتة ، قال ، وقال أبو عمرو : المَرَاهِص الدَّرَج واحدتها مَرهَصة : وقال الأعشى :
وَفُضِّلَ أقوامٌ عليك مَرَاهِصاً
وقال الأعشى أيضاً في الرَّواهص :
فعَضَّ جَديدَ الأرض إن كنت ساخطاً
بفيكَ وأحجار الكُلاَبِ الرَّوَاهِصَا
وقد أرهص الله فلاناً للخير أي جعله معدناً للخير ومأتًى ، ابن شميل : يقال
رهصَه بدَيْنِه رَهْصاً ولم يُعتِّمْه أي أخذه أخذاً شديداً على عسْره ويُسره ، فذلك الرَّهْصُ ، وقال آخر : ما زلتُ أُرَاهِصُ غَريمي مذ اليوم ، أي أرْصُدُه ، وقال : رَهَصني فلان في أمر فلان أي لاَمَني ، قال ، وقال آخر : رهصني في الأمر أي استعجلني فيه .

##### Türkçe

ه ص ر
**هصر** , **هرص** , **رهص** , **صهر** : kullanımdadır.

**هصر** : Leys dedi: **الهَصْرُ**: bir şeyin başından tutup sonra onu, ayrılma olmaksızın, kendine doğru kırmandır; ve şu sözünü şahit getirdi:
هَصَرْتُ بغصنٍ ذِي شماريخَ مَيّالِ

Ebû Ubeyd: **هَصَرت** şeyi ve **وَوَقَصته**: onu kırdığın zaman (denir); ve **اهَتَصرْتُ** hurma ağacını: onun salkımlarını yumuşattığın ve onları düzelttiğin zaman (denir). Lebîd hurmayı vasfederek dedi:
جَعْلٌ قِصارٌ وعَيْدانٌ يَنُوءُ به
مِن الكوافِر مَهضومٌ ومُهْتَصَرُ

Ve şöyle rivayet olunur: **مَكمُوم**: yani örtülü.

Leys dedi: **أسدٌ هَصُور** ve **هَصَّار**. Dedi: ve **المُهاصِرِيّ**: Yemen bürdelerinden bir türdür.

**هرص** : Leys onu ihmal etti. Ebû’l-Abbâs, Selame’den, Ferrâ’dan rivayet etti: **هَرَّصَ** adam: bedeni **حَصَفاً** olarak tutuştuğu zaman (denir). Dedi: ve o, **الحَصَف**
ve **الهَرَص** ve **الدُّود** ve **الدُّوَاد**’dır; ve bununla adam künyelendi: **أبا دُواد**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الهِرِنْصانَة**: bir kurtçuktur; ve o, **السُّرْفة**’dir.

**صهر** : Leys dedi: **الصِّهْر**: dünürlük hürmetidir. Dedi: ve adamın **خَتَنُ**’i: onun **صِهْرُ**’udur; ve onların içinde evlenen: **أصْهارُ الخَتَن**’dir. Ve **الخَتَن**’in ev halkına ancak **أَخْتان** denir; kadının ev halkı ise **أصْهار**’dır.

Dedi: Araplardan kimi onları hepsini **أصهاراً** ve **صهراً** yapar; fiil: **المُصَاهرةُ**’dır.

Ebû’d-Dukayş dedi: **أصْهَر** onlarla **الخَتَن**; yani onların içinde **صِهْراً** oldu.

Ebû’l-Abbâs, Ebû Nasr’dan, Asma‘î’den rivayet etti; dedi: **الأَحْماءُ** kocanın tarafından (olanlardır), **الأخْتَانُ** kadının tarafından (olanlardır), **الصِّهْر** ikisini bir araya toplar. Dedi: ondan başkası söylenmez. Bunun benzerini İbnü’l-A‘râbî söyledi.

Ebû Ubeyd: denir ki: falan, bizimle **مُصهِر**’dir ve o, akrabalıktandır. Züheyr dedi:
قَوْدُ الجِيادِ وإصْهارُ الملوكِ وصَبْ
رٌ في مواطنَ لو كانوا بها سَئِمُوا

Ferrâ, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında dedi: ( وَهُوَ الَّذِى خَلَقَ مِنَ الْمَآءِ بَشَراً فَجَعَلَهُ نَسَباً وَصِهْراً ) ( الفُرقان : 54 ) ; Ferrâ dedi: nesep ise, nikâhı helâl olmayan nesepdir; **الصِّهْر** ise, nikâhı helâl olan nesepdir; amca ve dayı kızları ve onların benzerleri gibi, evlendirilmesi helâl olan akrabalıktandır.

Zeccâc dedi: **الأصهار** nesebdendir; onlara evlenmek câiz olmaz; ve **صهر** olmayan nesep, şu sözüne göredir: ( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ ) ( النِّساء : 23 )’ten şu sözüne kadar: ( وَأَن تَجْمَعُواْ بَيْنَ الاُخْتَيْنِ ) ( النِّساء : 23 ) . Dedim: Biz İbn Abbâs’tan nesep ve **الصِّهر**’in tefsirinde, Ferrâ’nın söylediğinin tümüne aykırı ve Zeccâc’ın söylediğinin bir kısmına aykırı (bir rivayet) rivayet ettik. Bize Muhammed b. İshâk haber verdi; dedi: bize Za‘ferânî haber verdi; dedi: bize Yezîd b. Hârûn haber verdi; dedi: bize Sevrî, Habîb b. Ebî Sâbit’ten, Sa‘îd b. Cübeyr’den, İbn Abbâs’tan haber verdi; dedi: Allah nesebden yediyi ve **الصِّهر**’den yediyi haram kıldı: size anneleriniz ve kızlarınız ve kız kardeşleriniz ve halalarınız ve teyzeleriniz ve erkek kardeşin kızları ve kız kardeşin kızları nesebden haram kılındı; ve **الصِّهر**’den: ( وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم وأخواتكم من الرَّضاعة ، وأمهاتُ نسائكم ، ورَبائِبُكم اللاتي في حجورِكم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن ، وحلائل أبنائكم ولا تنكحوا ما نكَح آباؤكم من النساء ، وأن تجمعوا بين الأختين .

Dedim: Şâfiî nesep ve **الصهر** hakkında, İbn Abbâs’tan rivayet ettiğimize benzer (şey) söyledi. Şâfiî dedi: Allah yediyi nesep olarak ve yediyi sebep olarak haram kıldı; sebebi, musâharat ve süt emme sebebiyle meydana gelen akrabalık yaptı. Bu, içinde hiçbir şüphe olmayan sahih olandır.

Leys dedi: **الصَّهْرُ**: iç yağını eritmedir; **الصُّهارة**: ondan eriyen şeydir. Aynı şekilde **الإصهار** onun eritilmesinde yahut onun **صُهارتِه**’ni yemektedir. A‘câc dedi:
شَكَّ السفافيدِ الشِّوَاء المُصْطَهَرْ

Ve **الصَّهِير**: kızartılmıştır. Kertenkeleye, sıcağın şiddetinden sırtı parıldadığı zaman: sıcak onu **صَهَرَهُ** (denir); ve kertenkele **اضطهر**. Allah dedi: ( يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ) ( الحَجّ : 20 ) yani eritilir.

Müfessirler, şu sözü hakkında: ( يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ) (dediler): yani karınlarındakini onunla kaynatır; ta ki artlarından çıkıncaya kadar.

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: güneş onu **صَهرتْهُ** ve onu **صَهَرَتْهُ**: onun ona vuruşu şiddetlendiği zaman (denir).

İbnü’l-Yezîdî, Ebû Zeyd’den, şu sözü hakkında: ( يُصْهَرُ بِهِ مَا فِى بُطُونِهِمْ ) ; dedi: o, yakmadır; onu ateşle **صَهَرْتُه**: onu pişirdim; onu **أصْهَرُه**.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: iç yağından eritilene: **الصُّهَارة** ve **الجميل** denir; kuyruk yağından eritilene ise, içinde **وَدَكٌ** kalmadığı zaman, **حَمٌّ**’dır.

Ebû Zeyd dedi: ekmeğini **صَهَر**: onu **الصُّهارة** ile katıklandırdığı zaman; o, **خبز مصهور** ve **صَهِير**’dir.

Hadiste: Esved’in, ihramlı iken, iki ayağını iç yağıyla **يَصْهَرُ** olduğu (vardır); onunla, onları yağladığını kastetti.

Ebû Ubeyd dedi: denir ki: falanı, yalancı bir yeminle **صَهَرْتُ**; yani onu, kendisine ateşi gerekli kılan yalancı bir yeminle yemin ettirdim.

Nadr dedi: **الصِّهْري**: **الصِّهريج**’dir. Bu, onların, ( **مَأْزِمَانِ** )ı olan vadinin şubesinin aşağısına gelmeleri; sonra ikisinin arasına çamur ve taşla bina etmeleri; böylece suyun geri dönmesidir; onunla bir müddet içerler. Dedi: ve denir ki: **تَصَهْرَجوا صِهْرِياً**.

Başkası dedi: falan başını **صَهَر** olarak **صَهْراً** (yaptı): onu **الصُّهارة** ile yağladığı zaman; o, iç yağından eritilen şeydir. Leys dedi: **الصَّيْهُور**: ev eşyasının üzerine konulduğu şeydir; bakırdan yahut pirinçten yahut onun benzerinden.

**رهص** : Leys dedi: **الرَّهْص**: bir taşın bir toynağa yahut bir nalsa isabet edip içinin ağrımasıdır. Denir ki: taş onu **رَهَصه**; ve bir binek: **رَهِيصٌ** ve **مَرْهُوص**. Ve **المَرْهَصُ**: **الرَّهصة**’nın yeridir. Ve şunu şahit getirdi:
على جِمَالٍ تَهِصُ المراهصا

Dedi: ve **الرَّهْص**: sıkmanın şiddetidir. Şemmer dedi: Nemer b. Tevleb’in, bir deveyi vasfederek söylediği sözde:
شديدُ وهْصٍ قليل الرَّهْص معتدلٌ
بصفحتيه من الأنساع أَنْدَابُ

Dedi: ve **الوَهْصُ**: basmadır; **الرَّهْصُ**: sıkıştırma ve tökezlemedir. Ebû’d-Dukayş dedi: atın burnunun içinde iki damar vardır; ikisi **الناهقان**’dır; ikisi **رُهِصَهُما** olunduğu zaman, onlardan dolayı hastalanır. Dedi: ve **الرهَّص**: duvardaki damarın aşağısıdır; duvar, eğildiği zaman, onu ayakta tutan şeyle **يُرْهَص** olunur. Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: binek **رُهِصَت** oldu; Allah onu **أرهصها**; ve **وُقِرَتْ** oldu; Allah onu **أَوْقَرَها**; **الرَّهصة** ve **الوَقْرة**’dandır. Sa‘leb dedi: binek **رُهِصَتْ** (demek), **رَهِصَتْ**’ten daha fasîhtir. Ebû Ubeyd, Asma‘î’den dedi: **الرَّواهص**: üst üste dizilmiş, sabit taşlardır. Dedi; ve Ebû Amr dedi: **المَرَاهِص**: basamaklardır; tekili **مَرهَصة**’dır. A‘şâ dedi:
وَفُضِّلَ أقوامٌ عليك مَرَاهِصاً

A‘şâ, **الرَّواهص** hakkında da dedi:
فعَضَّ جَديدَ الأرض إن كنت ساخطاً
بفيكَ وأحجار الكُلاَبِ الرَّوَاهِصَا

Ve Allah falanı hayır için **أرهص** etti; yani onu hayrın madeni ve geliş yeri kıldı. İbn Şümeyl: denir ki: onu borcuyla **رهصَه** olarak **رَهْصاً** (yaptı) ve onu **يُعتِّمْه** etmedi; yani onun darlığında ve genişliğinde onu şiddetli bir alışla aldı; işte bu, **الرَّهْصُ**’tur. Başkası dedi: Bugünden beri borçlumu **أُرَاهِصُ** etmeyi sürdürdüm; yani onu gözetliyorum. Dedi: falan, falan işi hakkında beni **رَهَصني** etti; yani beni kınadı. Dedi; ve başkası dedi: işte beni **رهصني** etti; yani onda beni acele ettirdi.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والهاء وما يثلثهما)
(صهو) الصاد والهاء والحرف المعتلّ أُصَيْلٌ يدلُّ على علوّ. من ذلك الصَّهْوَة، وهو مَقعد الفارس مِنْ ظَهْر الفَرَس. والصَّهَوات: أعالي الرَّوَابِي، ربما اتُّخِذَت فوقَها بُرُوج، الواحدة صَهْوَة. وقال الشيباني: الصِّهاء: مناقع الماء الواحد صهوة. وهذا وإن كان صحيحاً فإنّ القِياس أن يكون مناقِعَ في أماكنَ عالية.
ومن الباب أن يصيب الإنسان جُرْحٌ ثم يَنْدَى دائماً، فيقال صَهِيَ يَصْهَى، وهو ذلك القِياس؛ لأنَّه ندىً يعلو الجُرح.
(صهر) الصاد * والهاء والراء أصلان: أحدهما يدلُّ على قُربَى، والآخر على إِذابة شيء.
فالأوّل الصِّهْر، وهو الخَتَن. قال الخليل: لا يقال لأهلِ بيت الرجل إلاَّ أَخْتَانٌ، ولا لأهل بيت المرأة إلاَّ أصهار. ومن العرب من يجعلهم أصهاراً كلَّهُم. قال ابن الأعرابيّ: الإصهار: التَّحَرُّم بجِوارٍ أو نَسَب أو تَزَوُّج. وفي كلِّ ذلك يُتأَوَّل قولُ القائل:
قَود الجياد وإِصهارُ الملوك وصَـبـ *** ـرٌ في مواطنَ لو كانوا بها سئموا([1])والأصل الآخر: إِذابة الشَّيء. يقال صَهَرْتُ الشَّحمةَ. والصُّهارة: ما ذاب منها. واصطهرتُ الشَّحمة. قال:
وكنتَ إِذا الوِلدانُ حَانَ صَهيرُهم *** صَهَرْتَ فلم يَصْهَرْ كصهرِكَ صاهر([2])يقال صَهَرْتَه الشَّمْسُ، كأنّها أذابته. يقال ذلك للحِرباء إِذا تلألأ ظَهْرُه من شدّة الحرّ. ويقال إِنّهم يقولون: لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة. كأنه قال: لأُذِيبَنَّه.
(صهد) الصاد والهاء والدال بناءٌ صحيح يدلُّ على ما يُقارب الباب الذي قبله. يقولون: صَهَدَته الشَّمس مثل صَهَرَتْه الشَّمْس. ثم يقال على الجِوار للسَّرابِ الجاري صَيْهَد. قال الهذلي([3])في صيهد الحَرِّ:
وذكَّرها فَيْحُ نَجْمِ الفُرو *** عِ من صَيْهدِ الصَّيْفِ بَرْدَ الشَّمالِ([4])(صهب) الصاد والهاء والباء بناءٌ صحيح، وهو لونٌ من الألوان من ذلك الصُّهْبَة: حُمرةٌ في الشَّعر، يقال رجلٌ أصهب. والصَّهْباء: الخمْر؛ لأنَّ لونَها شبيبهٌ بهذا، والمُصَهَّب من اللحم: ما اختلطت حُمرتُهُ ببياض الشَّحم وهو يابس. وأمَّا الصُّخور فيقال الصَّياهِب، فممكنٌ أن يكون ذلك اللّون، ويمكن أن يكون لشدتها، أو يكون من الصَّيْخَد ويصير من باب الإِبدال. ويقولون لليوم الشَّديد البرد: أصهب، وذلك لما يعلو الأرض من الألوان.
(صهل) الصاد والهاء واللام أصلٌ صحيحٌ، وفروعه قليلة، ولعلّه ليس فيه إلاّ صَهَل الفرس، وفرسٌ صَهَّال.
(صهم) الصاد والهاء والميم أصلٌ صحيح قليل الفروع، لكنَّهم يقولون: الصِّهْميم: السيِّئُ الخُلق من الإِبل، ويشبِّهون به الرَّجُلَ الذي لا يثبت على رأيٍ  واحد. والله أعلم.
--------------ـ
([1]) البيت لزهير في ديوانه 161 واللسان (صهر). وقبله:
فضله فوق أقوام ومجده *** ما لن ينالوا وإن جادوا وإن كرموا
([2]) أنشده في المجمل أيضاً.
([3]) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. وقصيدته في شرح السكري للهذليين 180 ونسخة الشنقيطي 79.
([4]) في اللسان (صهر): "فأوردها فيج". وأنشده في (فرع) بروايتنا هذه وقال: "هي فروع الجوزاء بالعين، هو أشد ما يكون من الحر. فإذا جاءت الفروغ بالغين، وهي من نجوم الدلو، كان الزمان حينئذٍ بارداً ولا فيح يومئذٍ".

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** ve **الهاء** ve ikisini üçleyen şey)

(**صهو**) **الصاد** ve **الهاء** ve illetli harf, yükseklik üzerine delâlet eden bir asıldır. Bundan: **الصَّهْوَة**; o, atın sırtından süvarinin oturduğu yerdir. Ve **الصَّهَوات**: tepelerin üst kısımlarıdır; belki onların üstünde burçlar edinilmiştir; bir tanesi **صَهْوَة**’dir. Şeybânî dedi: **الصِّهاء**: su birikintileridir; bir tanesi **صهوة**. Bu, sahih olsa da kıyas, yüksek yerlerde birikintiler olmasıdır.

Ve babdandır: insana bir yara isabet eder, sonra daima ıslanır; **صَهِيَ يَصْهَى** denir; o, bu kıyastır; çünkü o, yaranın üstüne yükselen bir ıslaklıktır.

(**صهر**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الراء** iki asıldır: birisi yakınlığa delâlet eder, diğeri bir şeyi eritmeye.
Birincisi **الصِّهْر**’dür; o, dünürdür. Halîl dedi: erkeğin ev halkına ancak **أَخْتَانٌ** denir; kadının ev halkına da ancak **أصهار**. Araplardan kimi onları bütünüyle **أصهار** yapar. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الإصهار**: komşuluk veya nesep veya evlenme ile haramlık (hısımlık) edinmektir. Ve bunların hepsinde, söyleyenin sözü te’vil olunur:
قَود الجياد وإِصهارُ الملوك وصَـبـ *** ـرٌ في مواطنَ لو كانوا بها سئموا([1])
Diğer asıl: şeyin eritilmesidir. “**صَهَرْتُ** yağı” denir. Ve **الصُّهارة**: ondan eriyen şeydir. Ve “**اصطهرتُ** yağı” (denir). Dedi:
وكنتَ إِذا الوِلدانُ حَانَ صَهيرُهم *** صَهَرْتَ فلم يَصْهَرْ كصهرِكَ صاهر([2])
“Güneş onu eritti” diye **صَهَرْتَه الشَّمْسُ** denir; sanki onu eritmiş gibidir. Bu, bukalemun için, şiddetli sıcaktan sırtı parıldadığı zaman söylenir. Ve denir ki: onların “Onu acı bir yeminle mutlaka eriteceğim” diye **لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة** dedikleri söylenir. Sanki “Onu mutlaka eriteceğim” dedi.

(**صهد**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الدال** sahih bir yapıdır; kendisinden önceki babı yakınlayan şeye delâlet eder. “Güneş onu kavurdu” diye **صَهَدَته الشَّمس** derler; “Güneş onu eritti” **صَهَرَتْه الشَّمْس** gibi. Sonra, akıp giden seraba komşuluk yoluyla **صَيْهَد** denir. Hüzeli([3]) **صيهد**’deki sıcağa dair dedi:
وذكَّرها فَيْحُ نَجْمِ الفُرو *** عِ من صَيْهدِ الصَّيْفِ بَرْدَ الشَّمالِ([4])

(**صهب**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الباء** sahih bir yapıdır; o, renklerden bir renktir. Bundan **الصُّهْبَة**: saçta bir kızıllıktır; “**رجلٌ أصهب**” denir. Ve **الصَّهْباء**: şaraptır; çünkü onun rengi buna benzer. Ve etten **المُصَهَّب**: kızıllığı, kuru iken yağın beyazlığıyla karışmış olan şeydir. Kayalara gelince, **الصَّياهِب** denir; bu, o renk olabilir; ve şiddetlerinden de olabilir; yahut **الصَّيْخَد**’den olup ibdâl babından olur. Ve şiddetli soğuk güne “**أصهب**” derler; bu, yerin üstüne yükselen renklerden dolayıdır.

(**صهل**) **الصاد** ve **الهاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; dalları azdır; belki onda ancak “at kişnedi” **صَهَل الفرس** ve “kişneyen at” **فرسٌ صَهَّال** vardır.

(**صهم**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الميم** sahih bir asıldır, dalları azdır; lâkin onlar derler ki: **الصِّهْميم**: develerden kötü huylu olan; ve bununla, tek bir görüş üzerinde durmayan adamı benzetirler. Allah daha iyi bilir.
--------------ـ
([1]) Beyit, Züheyr’indir; divanında 161 ve Lisân (**صهر**). Ondan önce:
فضله فوق أقوام ومجده *** ما لن ينالوا وإن جادوا وإن كرموا
([2]) Onu el-Mücmel’de de inşâd etti.
([3]) O, Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’dir. Kasidesi, Sükkerî’nin Hüzeli’ler şerhinde 180 ve Şınkîtî nüshası 79’dadır.
([4]) Lisân’da (**صهر**): “فأوردها فيج”. Ve onu (**فرع**)da bizim bu rivayetimizle inşâd etti ve dedi ki: “O, **فروع**’dur; Ayn’daki Cevzâ’nın (yıldızlarıdır); sıcağın en şiddetli olduğu şey odur. **الفروغ** ğayn ile geldiğinde ise, o, Delv yıldızlarındandır; zaman o vakit soğuktur ve o gün **فيح** yoktur”.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الصهر: الختن، وأهل بيت المرأة يقال لهم الأصهار، كذا قال الخليل (انظر: العين 3/411). قال ابن الأعرابي: الإصهار: التحرم بجوار، أو نسب، أو تزوج، يقال: رجل مصهر: إذا كان له تحرم من ذلك. قال تعالى: ﴿فجعله نسبا وصهرا﴾ [الفرقان/54]، والصهر: إذابه الشحم. قال تعالى: ﴿يصهر به ما في بطونهم﴾ [الحجر/20]، والصهارة: ما ذاب منه، وقال أعرابي: لأصهرنك بيمين مرة (انظر: أساس البلاغة ص 261؛ والمجمل 2/543؛ واللسان (صهر) )، أي: لأذيبنك.

##### Türkçe

- **الصهر**: **الختن**; ve kadının ev halkına **الأصهار** denir; Halîl böyle dedi (bkz.: el-ʿAyn 3/411). İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **الإصهار**: komşulukla, yahut neseble, yahut evlenmeyle hürmetli akrabalık kurmaktır; “**رجل مصهر**” denir: eğer onun bunlardan birinden hürmetli akrabalığı varsa. Yüce Allah dedi: ﴿فجعله نسبا وصهرا﴾ [el-Furkân/54]; ve **الصهر**: içyağını eritmesidir. Yüce Allah dedi: ﴿يصهر به ما في بطونهم﴾ [el-Hicr/20]; ve **الصهارة**: ondan eriyen şeydir. Bir bedevî dedi: “لأصهرنك بيمين مرة” (bkz.: Esâsü’l-Belâğa s. 261; el-Mücmel 2/543; Lisân (صهر)); yani: “seni mutlaka eriteceğim.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ه ر
بينهم صهر وصهورة وهو حرمة الزواج‏.‏
‏"‏ فجعله نسباً وصهراً ‏"‏ وفلان صهر فلان‏:‏ لمن يتزوج إليه وهم أصهار بني فلان‏:‏ لأهل بيت من تزوج إليهم‏.‏
وقد يقال لأهل بيت الزوجين جميعاً‏:‏ هم أصهار‏.‏
وقد يقال لأهل النسب والصهر جميعاً‏:‏ أصهار وأصهرت إلى بني فلان وصاهرت إليهم إذا تزوجت إليهم وأنا مصهر بهم‏.‏
وعن ابن الأعرابي‏:‏ وهو مصهر بنا إذا كان متحرماً منهم بتزوج أو نسب أو جوار‏.‏
وصهر الشحم‏:‏ أذابه وأكل صهارته وهي ذوبه‏.‏
وصهر رأسه‏:‏ دهنه بالصهارة وصهر الخبز‏:‏ أدمه بها وخبز مصهور وصهير‏.‏
وفي بيته صيهور حسن وهو ما توضع عليه أواني الصفر والشبه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أصهر الجيش للجيش إذا دنا له‏.‏
وصهره الحر‏:‏ اشتد عليه‏.‏
وغط رأسك لا تصهره الشمس‏.‏
واصطهر الحرباء‏.‏
وصهرته الشمس‏.‏
وما في البعير صهارة إذا لم يكن فيه نقيٌ ولا يستعمل إلا في النقي‏.‏
وصهره باليمين صهراً إذا استحلفه على يمين شديدة وهو مصهور باليمين ولأصهرنك بيمين مرة‏.‏

##### Türkçe

ص ه ر
Aralarında **صهر** ve **صهورة** vardır; o, evlilik hürmetidir.
“Onu nesep ve **صهر** kıldı” ve falan, falanın **صهر**’idir: kendisine evlenilen kimse için; ve falan oğullarının **أصهار**’ı: kendilerine evlenilen bir ev halkı için.
Ve bazen iki eşin ev halkının hepsi için denir: onlar **أصهار**’dır.
Ve bazen nesep ehli ile **صهر** ehlinin hepsi için denir: **أصهار**; ve falan oğullarına **أصهرت** ve onlara **صاهرت**: onlara evlendiğin zaman; ve ben onlarla **مصهر**’im.
İbnü’l-A‘râbî’den: O, bizde **مصهر**’dir; onlardan evlenme veya nesep veya komşuluk ile hürmetli (mahremiyetli) olduğu zaman.
**صهر** yağı: onu eritti; ve onun **صهارة**’sını yedi; o, onun erimesidir.
**صهر** başını: onu **الصهارة** ile yağladı; ve **صهر** ekmeği: onu onunla katıklandırdı; ve **خبز مصهور** ve **صهير**.
Ve onun evinde güzel bir **صيهور** vardır; o, üzerine bakır ve **الشبه** kaplarının konulduğu şeydir.
Mecazdan: Orduyu orduya **أصهر** etti: ona yaklaştığı zaman.
Sıcak ona **صهر** etti: ona şiddetlendi.
Başını ört; güneş onu **تصهر** etmesin.
Kertenkele **اصطهر** etti.
Güneş onu **صهر** etti.
Devede **صهارة** yoktur; içinde **نقي** bulunmadığı zaman; ve ancak **النقي** hakkında kullanılır.
Onu yemin ile **صهراً** **صهر** etti: onu şiddetli bir yemin üzerine yemin ettirdiği zaman; ve o, yemin ile **مصهور**’dur; ve “Seni acı bir yemin ile mutlaka **لأصهرنك**.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّهْرُ: القرابة. والصِّهْرُ: حُرْمة الخُتُونة، وخَتَنُ الرجل صِهْرُه، والمتزوَّجُ فيهم أَصْهارُ الخَتَنِ، والأَصْهارُ أَهلُ بيت المرأَة ولا يقال لأَهل بيت الرجل إِلاَّ أَخْتان، وأَهل بيت المرأَة أَصْهار، ومن العرب من يجعل الصَّهْرَ من الأَحماءِ والأَخْتان جميعاً. يقال: صاهَرْتُ القوم إِذا تزوجت فيهم، وأَصْهَرْتُ بهم إِذا اتَّصلت بهم وتحرَّمت بجِوار أَو نسب أَو تزوُّجٍ. وصِهْرُ القوم: خَتَنَهُم، والجمع أَضْهارٌ وصُهَراءُ؛ الأَخيرة نادرة، وقيل: أَهلُ بيتِ المرأَة أَصْهارٌ وأَهل بيت الرجل أَخْتانٌ. وقال ابن الأَعرابي: الصِّهْرُ زوجُ بنتِ الرجل وزوج أُخته. والخَتَنُ أَبو امرأَة الرجل وأَخو امرأَته، ومن العرب من يجعلهم أَصْهاراً كلهم وصِهْراً، والفعل المُصاهَرَةُ، وقد صاهَرَهُمْ وصاهَرَ فيهم؛ وأَنشد ثعلب:
حَرَائِرُ صاهَرْنَ المُلُوكَ، ولم يَزَلْ
على النَّاسِ، مِنْ أَبْنائِهِنَّ، أَميرُ
وأَصْهَرَ بِهِمْ وإِليهم: صار فيهم صِهْراً؛ وفي التهذيب: أَصْهَرَ بهم الخَتَن. وأَصْهَرَ: مَتَّ بالصِّهْر. الأَصمعي: الأَحْماءُ من قِبَل الزّوج والأَخْتانُ من قِبَل المرأَة والصِّهْرُ يجمعهما، قال: لا يقال غيره. قال ابن سيده: وربما كَنَوْا بالصِّهرِ عن القَبْر لأَنهم كانوا يَئِدُونَ البنات فيدفنو نهن، فيقولون: زوّجناهن من القَبْر، ثم استعمل هذا اللفظ في الإِسلام فقيل: نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ، وقيل: إِنما هذا على المثل أَي الذي يقوم مَقام الصِّهْرِ، قال: وهو الصحيح. أَبو عبيد: يقال فلان مُصْهِرٌ بنا، وهو من القرابة؛ قال زهير:
قَوْد الجِيادِ، وإِصْهار المُلُوك، وصَبْـ
ـر في مَوَاطِنَ، لو كانوا بها سَئِمُوا
وقال الفراء في قوله تعالى: وهو الذي خَلَقَ من الماء بشراً فجعله نَسَباً وصِهْراً؛ فأَما النَّسَبُ فهو النَّسَبُ الذي يَحِلُّ نكاحه كبنات العم والخال وأَشباههن من القرابة التي يحل تزويجها، وقال الزجاج: الأَصْهارُ من النسب لا يجوز لهم التزويج، والنَّسَبُ الذي ليس بِصِهْرٍ من قوله: حُرّمت عليكم أُمهاتكم . . . إِلى قوله: وأَن تجمعوا بين الأُختين؛ قال أَبو منصور: وقد رويْنا عن ابن عباس في تفسير النَّسَبِ والصِّهْرِ خلافَ ما قال الفراءُ جُمْلَةً وخلافَ بعضِ ما قال الزجاج. قال ابن عباس: حرَّم الله من النسب سبعاً ومن الصِّهْرِ سبعاً: حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم وبناتُكم وأَخواتُكم وعماتُكم وخالاتُكم وبناتُ الأَخِ وبناتُ الأُختِ من النسب، ومن الصهر: وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم وأَخواتُكم من الرَّضاعة وأُمهاتُ نسائكم ورَبائِبُكُم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن وحلائلُ أَبنائِكم الذين من أَصلابكم ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم من النساء وأَن تجمعوا بين الأُختين؛ قال أَبو منصور: ونَحْوَ ما رويْنا عن ابن عباس قال الشافعي: حرم الله تعالى سبعاً نَسَباً وسبعاً سَبَباً فجعل السببَ القرابةَ الحادثةَ بسبب المُصاهَرَة والرَّضاع، وهذا هو الصحيح لا ارْتِيابَ فيه.
وصَهَرَتَهُ الشمسُ تَصْهَرُه صَهْراً وصَهَدَتْهُ: اشتدَّ وقْعُها عليه وحَرُّها حتى أَلِمَ دِماغهُ وانْصَهَرَ هو؛ قال ابن أَحمر يصف فرخ قطاة:تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،
تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ
أَي تُذُيبه الشمس فيَصْبر على ذلك. تَرْوي: تسوق إِليه الماء أَي تصير له كالراوِيَةِ. يقال: رَوَيْتُ أَهلي وعليهم رَيّاً أَتيتهم بالماء. والصَّهْرُ: الحارُّ؛ حكاه كراع، وأَنشد:
إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة
تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ
فعلى هذا يقال: شيء صَهْرٌ حارٌّ. والصَّهْرُ: إِذابَةُ الشَّحْم. وصَهَرَ الشحمَ ونَحْوه يَصْهَرُه صَهْراً: أَذابه فانْصَهَرَ. وفي التنزيل: يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ؛ أَي يُذَاب. واصْطَهَرَه: أَذابه وأَكَلَهُ، والصُّهارَةُ: ما أَذبت منه، وقيل: كلُّ قطعة من اللحم، صَغُرَت أَو كَبُرت، صُهارَةٌ.
وما بالبعير صُهارَةٌ، بالضم، أَي نِقْيٌ، وهو المُخّ. الأَزهري: الصَّهْر إِذابة الشحْم، والصُّهارَةُ ما ذاب منه، وكذلك الاصْطِهارُ في إِذابته أَو أَكْلِ صُهارَتِهِ؛ وقال العجاج:
شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ
والصَّهْرُ: المَشْوِي. الأَصمعي: يقال لما أُذيب من الشحم الصُّهارة والجَمِيلُ. وما أُذيب من الأَلْيَة، فهو حَمٌّ، إِذا لم يبق فيه الوَدَكُ. أَبو زيد: صَهَرَ خبزَه إِذا أَدَمَه بالصُّهارَة، فهو خبز مَصْهُورٌ وصَهِيرٌ. وفي الحديث: أَن الأَسْوَد كان يَصْهَر رِجليه بالشحم وهو محرم؛ أَي كان يُذِيبه ويَدْهُنُهما به. ويقال: صَهَرَ بدنه إِذا دهنه بالصَّهِيرِ. وصَهَرَ فلانٌ رأْسَه صَهْراً إِذا دهنه بالصُّهارَة، وهو ما أُذيب من الشحم. واصْطَهَر الحِرْباءُ واصْهارَّ: تَلأْلأَ ظهره من شدة حر الشمس، وقد، صَهَرَه الحرُّ. وقال الله تعالى: يُصْهَرُ به ما في بطونهم حتى يخرج من أَدبارهم؛ أَبو زيد في قوله: يُصْهَرُ به قال: هو الإِحْراق، صَهَرْته بالنار أَنَضَجتْه، أَصْهَرُه. وقولهم: لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ، كأَنه يريد الإِذابة. أَبو عبيدة: صَهَرْتُ فلاناً بيمينٍ كاذبةٍ توجب له النار. وفي حديث أَهل النار: فَيُسْلَتُ ما في جوفه حتى يَمْرُقَ من قدميه، وهو الصَّهْرُ. يقال: صَهَرْت الشحم إِذا أَذبته. وفي الحديث: أَنه كان يؤسِّسُ مسجدَ قُباءٍ فَيَصْهَرُ الحجرَ العظيمَ إِلى بطنه؛ أَي يُدْنيه إِليه. يقال: صَهَرَه وأَصْهَرَه إِذا قرَّبه وأَدناه. وفي حديث علي، رضي الله عنه: قال له ربيعة بن الحرث: نِلْتَ صِهْرَ محمد فلم نَحْسُدْك عليه؛ الصِّهْرُ حرمة التزويج، والفرق بينه وبين النَّسَب: أَن النسب ما يرجع إِلى ولادة قريبةٍ من جهة الآباء، والصِّهْر ما كان من خُلْطَةٍ تُشبِه القرابةَ يحدثها التزويج.
والصَّيْهُورُ: شِبْهُ مِنْبر يُعمل من طين أَو خشب بوضع عليه متاع البيت من صُفْرٍ أَو نحوه؛ قال ابن سيده: وليس بثبت.
والصَّاهُورُ: غِلاف القمر، أَعجمي معرب.
والصِّهْرِيُّ: لغة في الصِّهْرِيج، وهو كالحوض؛ قال الأَزهري: وذلك أَنهم يأْتون أَسفل الشِّعْبَة من الوادي الذي له مَأْزِمانِ فيبنون بينهما بالطين والحجارة فيترادُّ الماءُ فيشربون به زماناً، قال: ويقال تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً.
أبو منصور: وقد رويْنا عن ابن عباس في تفسير النَّسَبِ والصِّهْرِ خلافَ ما قال الفراءُ جُمْلَةً وخلافَ بعضِ ما قال الزجاج. قال ابن عباس: حرَّم الله من النسب سبعاً ومن الصِّهْرِ سبعاً: حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم وبناتُكم وأَخواتُكم وعماتُكم وخالاتُكم وبناتُ الأَخِ وبناتُ الأُختِ من النسب، ومن الصهر: وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم وأَخواتُكم من الرَّضاعة وأُمهاتُ نسائكم ورَبائِبُكُم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن وحلائلُ أَبنائِكم الذين من أَصلابكم ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم من النساء وأَن تجمعوا بين الأُختين؛ قال أَبو منصور: ونَحْوَ ما رويْنا عن ابن عباس قال الشافعي: حرم الله تعالى سبعاً نَسَباً وسبعاً سَبَباً فجعل السببَ القرابةَ الحادثةَ بسبب المُصاهَرَة والرَّضاع، وهذا هو الصحيح لا ارْتِيابَ فيه.
وصَهَرَتَهُ الشمسُ تَصْهَرُه صَهْراً وصَهَدَتْهُ: اشتدَّ وقْعُها عليه وحَرُّها حتى أَلِمَ دِماغهُ وانْصَهَرَ هو؛ قال ابن أَحمر يصف فرخ قطاة:تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،
تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ
أَي تُذُيبه الشمس فيَصْبر على ذلك. تَرْوي: تسوق إِليه الماء أَي تصير له كالراوِيَةِ. يقال: رَوَيْتُ أَهلي وعليهم رَيّاً أَتيتهم بالماء. والصَّهْرُ: الحارُّ؛ حكاه كراع، وأَنشد:
إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة
تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ
فعلى هذا يقال: شيء صَهْرٌ حارٌّ. والصَّهْرُ: إِذابَةُ الشَّحْم. وصَهَرَ الشحمَ ونَحْوه يَصْهَرُه صَهْراً: أَذابه فانْصَهَرَ. وفي التنزيل: يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ؛ أَي يُذَاب. واصْطَهَرَه: أَذابه وأَكَلَهُ، والصُّهارَةُ: ما أَذبت منه، وقيل: كلُّ قطعة من اللحم، صَغُرَت أَو كَبُرت، صُهارَةٌ.
وما بالبعير صُهارَةٌ، بالضم، أَي نِقْيٌ، وهو المُخّ. الأَزهري: الصَّهْر إِذابة الشحْم، والصُّهارَةُ ما ذاب منه، وكذلك الاصْطِهارُ في إِذابته أَو أَكْلِ صُهارَتِهِ؛ وقال العجاج:
شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ
والصَّهْرُ: المَشْوِي. الأَصمعي: يقال لما أُذيب من الشحم الصُّهارة والجَمِيلُ. وما أُذيب من الأَلْيَة، فهو حَمٌّ، إِذا لم يبق فيه الوَدَكُ. أَبو زيد: صَهَرَ خبزَه إِذا أَدَمَه بالصُّهارَة، فهو خبز مَصْهُورٌ وصَهِيرٌ. وفي الحديث: أَن الأَسْوَد كان يَصْهَر رِجليه بالشحم وهو محرم؛ أَي كان يُذِيبه ويَدْهُنُهما به. ويقال: صَهَرَ بدنه إِذا دهنه بالصَّهِيرِ. وصَهَرَ فلانٌ رأْسَه صَهْراً إِذا دهنه بالصُّهارَة، وهو ما أُذيب من الشحم. واصْطَهَر الحِرْباءُ واصْهارَّ: تَلأْلأَ ظهره من شدة حر الشمس، وقد، صَهَرَه الحرُّ. وقال الله تعالى: يُصْهَرُ به ما في بطونهم حتى يخرج من أَدبارهم؛ أَبو زيد في قوله: يُصْهَرُ به قال: هو الإِحْراق، صَهَرْته بالنار أَنَضَجتْه، أَصْهَرُه. وقولهم: لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ، كأَنه يريد الإِذابة. أَبو عبيدة: صَهَرْتُ فلاناً بيمينٍ كاذبةٍ توجب له النار. وفي حديث أَهل النار: فَيُسْلَتُ ما في جوفه حتى يَمْرُقَ من قدميه، وهو الصَّهْرُ. يقال: صَهَرْت الشحم إِذا أَذبته. وفي الحديث: أَنه كان يؤسِّسُ مسجدَ قُباءٍ فَيَصْهَرُ الحجرَ العظيمَ إِلى بطنه؛ أَي يُدْنيه إِليه. يقال: صَهَرَه وأَصْهَرَه إِذا قرَّبه وأَدناه. وفي حديث علي، رضي الله عنه: قال له ربيعة بن الحرث: نِلْتَ صِهْرَ محمد فلم نَحْسُدْك عليه؛ الصِّهْرُ حرمة التزويج، والفرق بينه وبين النَّسَب: أَن النسب ما يرجع إِلى ولادة قريبةٍ من جهة الآباء، والصِّهْر ما كان من خُلْطَةٍ تُشبِه القرابةَ يحدثها التزويج.
والصَّيْهُورُ: شِبْهُ مِنْبر يُعمل من طين أَو خشب بوضع عليه متاع البيت من صُفْرٍ أَو نحوه؛ قال ابن سيده: وليس بثبت.
والصَّاهُورُ: غِلاف القمر، أَعجمي معرب.
والصِّهْرِيُّ: لغة في الصِّهْرِيج، وهو كالحوض؛ قال الأَزهري: وذلك أَنهم يأْتون أَسفل الشِّعْبَة من الوادي الذي له مَأْزِمانِ فيبنون بينهما بالطين والحجارة فيترادُّ الماءُ فيشربون به زماناً، قال: ويقال تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً.

##### Türkçe

**الصَّهْرُ**: akrabalık. Ve **الصِّهْرُ**: dünürlük hürmeti; erkeğin **خَتَنُ**’i onun **صِهْرُه**’dur; onların içinde evlenenler **أَصْهارُ الخَتَنِ**’dir; ve **الأَصْهارُ** kadının ev halkıdır; erkeğin ev halkına ise ancak **أَخْتان** denir; kadının ev halkı **أَصْهار**dır. Araplardan kimi **الصَّهْرَ**’i hem **الأَحماءِ**’dan hem **الأَخْتان**’dan (olanların) hepsinden kılar. Denir ki: **صاهَرْتُ القوم**: onların içinde evlendim demektir; ve **أَصْهَرْتُ بهم**: onlarla birleşip (bağlanıp) komşuluk yahut nesep yahut evlenme ile (araya) hürmet girecek şekilde onlarla bağlantı kurdum demektir. Ve **صِهْرُ القوم**: onların **خَتَن**’idir; çoğulu **أَضْهارٌ** ve **صُهَراءُ**’dır; sonuncusu nadirdir. Ve denildi ki: kadının ev halkı **أَصْهارٌ**, erkeğin ev halkı **أَخْتانٌ**’dır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصِّهْرُ** erkeğin kızının kocası ve kız kardeşinin kocasıdır. Ve **الخَتَنُ** erkeğin karısının babası ve karısının erkek kardeşidir; Araplardan kimi onların hepsini **أَصْهاراً** ve **صِهْراً** kılar. Fiil **المُصاهَرَةُ**’dir; ve onlarla **صاهَرَهُمْ** etti ve onların içinde **صاهَرَ** etti. Sa‘leb şu beyti okudu:

حَرَائِرُ صاهَرْنَ المُلُوكَ، ولم يَزَلْ
على النَّاسِ، مِنْ أَبْنائِهِنَّ، أَميرُ

Ve **أَصْهَرَ بِهِمْ وإِليهم**: onların içinde **صِهْراً** oldu demektir. Ve Tehzîb’de: **أَصْهَرَ بهم الخَتَن**. Ve **أَصْهَرَ**: **بالصِّهْر** ile bağ kurdu. el-Asma‘î: **الأَحْماءُ** kocanın tarafından, **الأَخْتانُ** kadının tarafından (olanlardır); **الصِّهْرُ** ikisini bir araya toplar; dedi ki: bundan başkası söylenmez. İbn Sîde dedi: Bazen **الصِّهر** ile kabirden kinaye ederlerdi; çünkü kızları diri diri gömerlerdi de onları defnederlerdi; sonra “onları kabirle evlendirdik” derlerdi. Sonra bu lafız İslâm’da kullanıldı da “**نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ**” denildi. Ve denildi ki: bu ancak mesel üzerinedir; yani **الصِّهْر**’in makamını tutan (şey). Dedi ki: doğru olan budur. Ebû Ubeyd: “Falanca bize **مُصْهِرٌ**’dir” denir; o, akrabalıktandır. Züheyr dedi:

قَوْد الجِيادِ، وإِصْهار المُلُوك، وصَبْـ
ـر في مَوَاطِنَ، لو كانوا بها سَئِمُوا

Ve Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “ve O, sudan bir beşer yarattı da onu **نَسَباً** ve **صِهْراً** kıldı”; **النَّسَبُ** ise, nikâhı helâl olan nesep akrabalığıdır; amca kızları, dayı kızları ve onlara benzer, evlendirilmesi helâl olan akrabalıktandır. Zeccâc dedi: **الأَصْهارُ** nesep (ciheti)ndendir; onlara evlenmek câiz olmaz; ve **النَّسَبُ** ki **بِصِهْرٍ** değildir, şu sözden (anlaşılan)dır: “**حُرّمت عليكم أُمهاتكم** ...” şu söze kadar: “**وأَن تجمعوا بين الأُختين**”. Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan **النَّسَبِ** ve **الصِّهْرِ** tefsirinde, Ferrâ’nın topluca söylediğine aykırı ve Zeccâc’ın söylediğinin bir kısmına aykırı (bir rivayet) rivayet ettik. İbn Abbâs dedi: Allah nesep tarafından yediyi, **الصِّهْرِ** tarafından yediyi haram kıldı: “**حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم** ve **وبناتُكم** ve **وأَخواتُكم** ve **وعماتُكم** ve **وخالاتُكم** ve **وبناتُ الأَخِ** ve **وبناتُ الأُختِ**” nesep tarafından; ve **الصهر** tarafından: “**وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم** ve **وأَخواتُكم من الرَّضاعة** ve **وأُمهاتُ نسائكم** ve **ورَبائِبُكُم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن** ve **وحلائلُ أَبنائِكم الذين من أَصلابكم** ve **ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم من النساء** ve **وأَن تجمعوا بين الأُختين**.” Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan rivayet ettiğimize benzer olarak Şâfiî dedi: Allah Teâlâ yediyi nesep olarak, yediyi de sebep olarak haram kıldı; sebebi, **المُصاهَرَة** ve süt emme sebebiyle meydana gelen sonradan oluşmuş akrabalık kıldı; doğru olan budur, onda şüphe yoktur.

Ve güneş onu **صَهَرَتْهُ**; onu **تَصْهَرُه** **صَهْراً**; ve onu **صَهَدَتْهُ**: onun üzerindeki etkisi ve harareti şiddetlendi; ta ki beyni acıdı ve o da eridi. İbn Ahmer, bir katar yavrusunu vasfederek dedi:

تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،
تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ

Yani güneş onu eritir; o da buna sabreder. **تَرْوي**: ona su sevk eder; yani ona **كالراوِيَةِ** gibi olur. Denir ki: **رَوَيْتُ أَهلي وعليهم رَيّاً**: onlara su getirdim. Ve **الصَّهْرُ**: sıcak olan; bunu Kurâ‘ rivayet etti; ve şu beyti okudu:

إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة
تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ

Buna göre denir ki: **شيء صَهْرٌ**: sıcak bir şey. Ve **الصَّهْرُ**: iç yağını eritme. Ve iç yağını ve benzerini **صَهَرَ**; onu **يَصْهَرُه** **صَهْراً**: onu eritti; o da eridi. Tenzîl’de: “**يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ**”; yani eritilir. Ve **اصْطَهَرَه**: onu eritti ve yedi. Ve **الصُّهارَةُ**: ondan erittiğin şeydir. Ve denildi ki: etten her parça, küçük olsun büyük olsun, **صُهارَةٌ**’dır.

Ve devede **صُهارَةٌ** yoktur; (sâd ile) damme ile; yani **نِقْيٌ**; o da iliktir. el-Ezherî: **الصَّهْر** iç yağını eritmedir; **الصُّهارَةُ** ondan eriyen şeydir; ve **الاصْطِهارُ** da onun eritilmesinde yahut **صُهارَتِهِ**’ni yemede böyledir. el-‘Accâc dedi:

شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ

Ve **الصَّهْرُ**: kızartılmış (şey). el-Asma‘î: iç yağından eritilene **الصُّهارة** ve **الجَمِيلُ** denir. Ve kuyruk yağından eritilen ise **حَمٌّ**’dır; içinde **الوَدَكُ** kalmadığı zaman. Ebû Zeyd: ekmeğini **صَهَرَ**: onu **بالصُّهارَة** ile katıklandırdı demektir; o da **خبز مَصْهُورٌ** ve **صَهِيرٌ**’dir. Hadiste: **الأَسْوَد** ihramlı iken ayaklarını iç yağ ile **يَصْهَر** ederdi; yani onu eritir ve onunla ayaklarını yağlardı. Ve denir ki: bedenini **صَهَرَ**: onu **بالصَّهِيرِ** ile yağladı. Ve falanca başını **صَهْراً** **صَهَرَ**: onu **بالصُّهارَة** ile yağladı; o da iç yağından eritilendir. Ve kertenkele **اصْطَهَر** etti ve **اصْهارَّ**: güneşin şiddetli hararetinden sırtı parladı; ve onu sıcak **صَهَرَه** etti. Yüce Allah dedi: “**يُصْهَرُ به ما في بطونهم**” ta ki arka taraflarından çıkar. Ebû Zeyd, “**يُصْهَرُ به**” sözü hakkında dedi ki: o, yakmadır; onu ateşle **صَهَرْته**: onu pişirdim; onu **أَصْهَرُه**. Ve onların sözü: “**لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ**”; sanki eritmeyi kastediyor. Ebû Ubeyde: falancayı, ona ateşi gerektiren yalan bir yeminle **صَهَرْتُ**. Cehennem ehli hadîsinde: “karnındaki şey sıyrılır da ayaklarından çıkıp gider; o da **الصَّهْرُ**’dür.” Denir ki: iç yağını **صَهَرْت**: onu erittim. Hadiste: Kubâ mescidinin temelini atardı da büyük taşı karnına doğru **فَيَصْهَرُ** ederdi; yani onu kendine yaklaştırırdı. Denir ki: onu **صَهَرَه** ve **أَصْهَرَه**: onu yaklaştırdı ve yakına getirdi. Ali hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Rabî‘a b. el-Hâris ona dedi: Muhammed’in **صِهْرَ**’ine eriştin de biz seni onda kıskanmadık. **الصِّهْرُ** evlenme hürmetidir. Onunla **النَّسَب** arasındaki fark: nesep, babalar tarafından yakın bir doğuma dönen şeydir; **الصِّهْر** ise evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışma (yakınlık) sebebiyle olan şeydir.

Ve **الصَّيْهُورُ**: çamurdan yahut ağaçtan yapılan, üzerine ev eşyasından bakır yahut benzeri konulan, minbere benzer bir şey. İbn Sîde dedi: sabit değildir.

Ve **الصَّاهُورُ**: ayın kılıfı; Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).

Ve **الصِّهْرِيُّ**: **الصِّهْرِيج** hakkında bir lehçedir; o, havuz gibidir. el-Ezherî dedi: bu, onların iki boğazı olan vadinin aşağısındaki **الشِّعْبَة**’nin altına gelmeleri, ikisinin arasına çamur ve taşla (set) yapmaları; su geri döner de onunla bir müddet içerler, demektir. Dedi ki: “**تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً**” da denir.

Ebû Mansûr: İbn Abbâs’tan **النَّسَبِ** ve **الصِّهْرِ** tefsirinde, Ferrâ’nın topluca söylediğine aykırı ve Zeccâc’ın söylediğinin bir kısmına aykırı (bir rivayet) rivayet ettik. İbn Abbâs dedi: Allah nesep tarafından yediyi, **الصِّهْرِ** tarafından yediyi haram kıldı: “**حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم** ve **وبناتُكم** ve **وأَخواتُكم** ve **وعماتُكم** ve **وخالاتُكم** ve **وبناتُ الأَخِ** ve **وبناتُ الأُختِ**” nesep tarafından; ve **الصهر** tarafından: “**وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم** ve **وأَخواتُكم من الرَّضاعة** ve **وأُمهاتُ نسائكم** ve **ورَبائِبُكُم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن** ve **وحلائلُ أَبنائِكم الذين من أَصلابكم** ve **ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم من النساء** ve **وأَن تجمعوا بين الأُختين**.” Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan rivayet ettiğimize benzer olarak Şâfiî dedi: Allah Teâlâ yediyi nesep olarak, yediyi de sebep olarak haram kıldı; sebebi, **المُصاهَرَة** ve süt emme sebebiyle meydana gelen sonradan oluşmuş akrabalık kıldı; doğru olan budur, onda şüphe yoktur.

Ve güneş onu **صَهَرَتْهُ**; onu **تَصْهَرُه** **صَهْراً**; ve onu **صَهَدَتْهُ**: onun üzerindeki etkisi ve harareti şiddetlendi; ta ki beyni acıdı ve o da eridi. İbn Ahmer, bir katar yavrusunu vasfederek dedi:

تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،
تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ

Yani güneş onu eritir; o da buna sabreder. **تَرْوي**: ona su sevk eder; yani ona **كالراوِيَةِ** gibi olur. Denir ki: **رَوَيْتُ أَهلي وعليهم رَيّاً**: onlara su getirdim. Ve **الصَّهْرُ**: sıcak olan; bunu Kurâ‘ rivayet etti; ve şu beyti okudu:

إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة
تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ

Buna göre denir ki: **شيء صَهْرٌ**: sıcak bir şey. Ve **الصَّهْرُ**: iç yağını eritme. Ve iç yağını ve benzerini **صَهَرَ**; onu **يَصْهَرُه** **صَهْراً**: onu eritti; o da eridi. Tenzîl’de: “**يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ**”; yani eritilir. Ve **اصْطَهَرَه**: onu eritti ve yedi. Ve **الصُّهارَةُ**: ondan erittiğin şeydir. Ve denildi ki: etten her parça, küçük olsun büyük olsun, **صُهارَةٌ**’dır.

Ve devede **صُهارَةٌ** yoktur; (sâd ile) damme ile; yani **نِقْيٌ**; o da iliktir. el-Ezherî: **الصَّهْر** iç yağını eritmedir; **الصُّهارَةُ** ondan eriyen şeydir; ve **الاصْطِهارُ** da onun eritilmesinde yahut **صُهارَتِهِ**’ni yemede böyledir. el-‘Accâc dedi:

شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ

Ve **الصَّهْرُ**: kızartılmış (şey). el-Asma‘î: iç yağından eritilene **الصُّهارة** ve **الجَمِيلُ** denir. Ve kuyruk yağından eritilen ise **حَمٌّ**’dır; içinde **الوَدَكُ** kalmadığı zaman. Ebû Zeyd: ekmeğini **صَهَرَ**: onu **بالصُّهارَة** ile katıklandırdı demektir; o da **خبز مَصْهُورٌ** ve **صَهِيرٌ**’dir. Hadiste: **الأَسْوَد** ihramlı iken ayaklarını iç yağ ile **يَصْهَر** ederdi; yani onu eritir ve onunla ayaklarını yağlardı. Ve denir ki: bedenini **صَهَرَ**: onu **بالصَّهِيرِ** ile yağladı. Ve falanca başını **صَهْراً** **صَهَرَ**: onu **بالصُّهارَة** ile yağladı; o da iç yağından eritilendir. Ve kertenkele **اصْطَهَر** etti ve **اصْهارَّ**: güneşin şiddetli hararetinden sırtı parladı; ve onu sıcak **صَهَرَه** etti. Yüce Allah dedi: “**يُصْهَرُ به ما في بطونهم**” ta ki arka taraflarından çıkar. Ebû Zeyd, “**يُصْهَرُ به**” sözü hakkında dedi ki: o, yakmadır; onu ateşle **صَهَرْته**: onu pişirdim; onu **أَصْهَرُه**. Ve onların sözü: “**لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ**”; sanki eritmeyi kastediyor. Ebû Ubeyde: falancayı, ona ateşi gerektiren yalan bir yeminle **صَهَرْتُ**. Cehennem ehli hadîsinde: “karnındaki şey sıyrılır da ayaklarından çıkıp gider; o da **الصَّهْرُ**’dür.” Denir ki: iç yağını **صَهَرْت**: onu erittim. Hadiste: Kubâ mescidinin temelini atardı da büyük taşı karnına doğru **فَيَصْهَرُ** ederdi; yani onu kendine yaklaştırırdı. Denir ki: onu **صَهَرَه** ve **أَصْهَرَه**: onu yaklaştırdı ve yakına getirdi. Ali hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Rabî‘a b. el-Hâris ona dedi: Muhammed’in **صِهْرَ**’ine eriştin de biz seni onda kıskanmadık. **الصِّهْرُ** evlenme hürmetidir. Onunla **النَّسَب** arasındaki fark: nesep, babalar tarafından yakın bir doğuma dönen şeydir; **الصِّهْر** ise evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışma (yakınlık) sebebiyle olan şeydir.

Ve **الصَّيْهُورُ**: çamurdan yahut ağaçtan yapılan, üzerine ev eşyasından bakır yahut benzeri konulan, minbere benzer bir şey. İbn Sîde dedi: sabit değildir.

Ve **الصَّاهُورُ**: ayın kılıfı; Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).

Ve **الصِّهْرِيُّ**: **الصِّهْرِيج** hakkında bir lehçedir; o, havuz gibidir. el-Ezherî dedi: bu, onların iki boğazı olan vadinin aşağısındaki **الشِّعْبَة**’nin altına gelmeleri, ikisinin arasına çamur ve taşla (set) yapmaları; su geri döner de onunla bir müddet içerler, demektir. Dedi ki: “**تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً**” da denir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ه ر * * الأصْهارُ * أهل بيت المرأة عن الخليل قال ومن العرب من يجعل * الصِّهْرَ * من الأحماء والأختان جميعا و * صَهَر * الشيء * فانْصَهَر * أي أذابه فذاب وبابه قطع فهو * صَهيرٌ * قلت ومنه قوله تعالى ﴿يُصهر به ما في بطونهم﴾

##### Türkçe

* ص ه ر * * **الأصْهارُ** * kadının ev halkıdır; el-Halîl’den: dedi ki: Araplardan kimi **الصِّهْرَ**i kayınlar ve dünürler hepsinden kılar. Ve “**صَهَر**” bir şeyi, “**فانْصَهَر**”: yani onu eritti de eridi; babı “kesti”dir; o hâlde o **صَهيرٌ**dur. Dedim ki: ve ondandır O’nun (yüce) sözü: ﴿**يُصهر** به ما في بطونهم﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصهر، بالكسر: القرابة. والصهر: حرمة الختونة. وختن الرجل: صهرثه، والمتزوج فيهم: أصهار الختن. وقال الفراء: بيننا صهر فنحن نرعاها. فأنثها، كذا نقله الصاغاني. ج: أصهار وصهراء، الأخيرة نادرة. وقيل: أهل بيت المرأة أصهار، وأهل بيت الرجل أختان، ومن العرب من يجعل الصهر من الأختان والأحماء جميعا. وحقق بعضهم أن أقارب الزوج أحماء، وأقارب الزوجة أختان، والصهر يجمعهما. نقله شيخنا. قلت: وهو قول الأصمعي قال: لا يقال غيره. قال ابن سيده: وربما كنوا بالصهر عن القبر، لأنهم كانوا يئدون البنات، فيدفنونهن، فيقولون: زوجناهن من القبر، ثم استعمل هذا اللفظ في الإسلام، فقيل: نعم الصهر القبر، وقيل: إنما هذا على المثل، إي الذي يقوم مقام الصهر،، قال: وهو الصحيح.

  وقال ابن الأعرابي: الصهر: زوج بنت الرجل، وزوج أخته، والختن: أبو امرأة الرجل وأخو امرأته، والأختان أصهار أيضا، وهو قول بعض العرب، وقد تقدم . والفعل المصاهرة، وقد صاهرهم وصاهر فيهم، وأنشد ثعلب:
  حرائر صاهرن الملوك ولم يزل                      على الناس من أبنائهـن أمـير وأصهر بهم، وأصهر إليهم: صار فيهم صهرا، وفي التهذيب: أصهر بهم الختن، وأصهر: مت بالصهر، وقال أبو عبيد: يقال: فلان مصهر، بنا، وهو من القرابة. وقال الفراء في قوله تعالى  وهو الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا  ، فأما النسب فهو النسب الذي يحل نكاحه، كبنات العم والخال وأشباههن من القرابة التي يحل تزويجها. وقال الزجاج: الأصهار من النسب لا يجوز لهم التزويج، والنسب الذي ليس بصهر من قوله:  حرمت عليكم أمهاتكم  إلى قوله:  وأن تجمعوا بين الأختين  . قال أبو منصور: وقد روينا عن ابن عباس في تفسير النسب والصهر خلاف ما قال الفراء جملة، وخلاف بعض ما قال الزجاج، قال ابن عباس: حرم الله من النسب سبعا، ومن الصهر سبعا  حرمت عليكم أمهاتكم وبناتكم وأخواتكم وعماتكم وخالاتكم وبنات الأخ وبنات الأخت  ، من النسب، ومن الصهر  وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم، وأخواتكم من الرضاعة وأمهات نسائكم وربائبكم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن فإن لم تكونوا دخلتم بهن فلا جناح عليكم وحلائل أبنائكم الذين من أصلابكم  .  ولا تنكحوا ما نكح آباؤكم من النساء  وأن تجمعوا بين الأختين  . قال أبو منصور: ونحو ما روينا عن ابن عباس. قال الشافعي: حرم الله تعالى سبعا نسبا، وسبعا سببا، فجعل السبب القرابة الحادثة بسبب المصاهرة والضاع، وهذا هو الصحيح لا ارتياب فيه. قلت: وقال بعض أئمة الغريب: الفرق بين الصهر والنسب أن النسب: ما يرجع إلى ولادة قريبة من جهة الآباء، والصهر: ما كان من خلطة تشبه القرابة يحدثها التزويج. ومن المجاز: صهرته الشمس، كمنع، تصهره صهرا، صهدته، وصحرته، وذلك إذا اشتد وقعها عليه وحرها حتى ألم دماغه، وانصهر هو قال ابن أحمر يصف فرخ قطاة:
  تروي لقى ألقي في صفصف                      تصهره الشمس فيصـبـر أي تذيبه الشمس فيصبر على ذلك. وصهر فلان رأسه صهرا: دهنه بالصهارة، بالضم، وهو ما أذيب من الشحم، كما سيأتي. وصهر الشيء، كالشحم ونحوه، يصهره صهرا: أذابه، فانصهر، فهو صهير، وفي التنزيل  يصهر به ما في بطونهم والجلود  أي يذاب، وفي الحديث  أن الأسود بن يزيد كان يصهر رجليه بالشحم وهو محرم  أي كان يذيبه ويدهنهما به. والصهر، بالفتح: الحار، حكاه كراع، وأنشد:
  إذ لا تزال لكم مغرغرة                      تغلي وأعلى لونها صهر فعلى هذا يقال: شيء صهر: حار. والصهر، أيضا: الإذابة، أي إذابة الشحم، كالاصطهار، يقال: صهر الشحم، كمنع، واصطهره، إذا أذابه والصهر، بالضم، جمع صهور، كصبور، الأول من الصهر وهو الإحراق. يقال: صهرته بالنار، أي انضجته. والصهارة، ككناسة: ما أذيب من الشحم ونحوه، وقيل: كل قطعة من الشحم صغرت أو كبرت صهارة. والصهارة: النقي، وهو المخ، وهو مجاز. واصطهار فلان: أكلها، أي الصهارة، فالاصطهار يستعمل بمعنى أكل الصهارة، وبمعنى إذابة الشحم، قال العجاج:

  شك السفافيد الشواء المصطهر وقال الأصمعي: يقال لما أذيب من الشحم: الصهارة والجميل. و من المجاز: اصطهر الحرباء، واصهار، كاحمار: تلألأ ظهره من شدة حر الشمس، وقد صهره الحر. والصهري، بالكسر: لغة في الصهريج، وهو كالحوض، قال الأزهري: وذلك أنهم يأتون أسفل الشعبة من الوادي الذي له مأزمان، فيبنون بينهما بالطشين والحجارة، فيتراد الماء، فيشربون به زمانا، قال: ويقال: تصهرجوا صهريا. والصيهور: شبه منبر يعمل من طين أو خشب لمتاع البيت يوضع عليه، من صفر أو نحوه، قال ابن سيده: وليس بثبت. والصهور: غلاف القمر، أعجمي معرب. ومن المجاز: أصهر الجيش للجيش، إذا دنا بعضهم من بعض نقله الصاغاني والزمخشري.
 ومما يستدرك عليه: الصهر: المشوي. وقال أبو زيد: صهر خبزه، إذا أدمه بالصهارة، فهو خبز صهير ومصهور. ويقال: صهر بدنه، إذا دهنه بالصهير. ومن المجاز: قولهم: لأصهرنك بيمين مرة، كأنه يريد الإذابة، قال أبو عبيدة: صهرت فلانا بيمين كاذبة توجب له النار، وقال الزمخشري وصهره باليمين صهءرا: استحلفه على يمين شديدة، وهو مصهور باليمين والصهر في حديث أهل النار: أن يسلت ما في جوفه حتى يمرق من قدميه. وصهره وأصهره، إذا قربه وأدناه. ومنه الحديث  أنه كان يؤسس مسجد قباء فيصهر الحجر العظيم إلى بطنه  أي يدنيه إليه.

##### Türkçe

**الصهر**، kesre ile: akrabalık. Ve **الصهر**: dünürlük hürmeti. Ve **ختن** erkeğin: onunla dünür oldu; ve onların içinde evlenen: **أصهار** (dünürler) **الختن**’in (dünürlük)dir. Ve **الفراء** dedi: “Aramızda bir **صهر** vardır; biz de onu gözetiriz.” Onu müennes yaptı; **الصاغاني** böyle nakletti. Çoğulu: **أصهار** ve **صهراء**; sonuncusu nadirdir. Ve denildi ki: kadının ev halkı **أصهار**dır, erkeğin ev halkı **أختان**dır; ve Araplardan kimi **الصهر**’i **الأختان** ve **الأحماء**’ın hepsinden kılar. Ve bazısı tahkik etti ki: kocanın akrabaları **أحماء**dır, karının akrabaları **أختان**dır; **الصهر** ikisini bir araya toplar. Bunu şeyhimiz nakletti. Dedim: Bu, **الأصمعي**’nin sözüdür; dedi ki: ondan başkası söylenmez. **ابن سيده** dedi: Bazen kabirden kinaye olarak **الصهر** ile kinaye yaptılar; çünkü kızları diri diri gömerlerdi, onları defnederlerdi; sonra “Onları kabirle evlendirdik” derlerdi. Sonra bu lafız İslâm’da kullanıldı; “Ne güzel **الصهر** kabirdir” denildi; ve denildi ki: Bu ancak mesel üzerinedir; yani **الصهر**’in yerini tutan şey. Dedi ki: doğru olan budur.

Ve **ابن الأعرابي** dedi: **الصهر**: adamın kızının kocası ve kız kardeşinin kocasıdır; **الختن**: adamın karısının babası ve karısının erkek kardeşidir; **الأختان** da **أصهار**dır; bu, bazı Arapların sözüdür; ve geçti. Fiil **المصاهرة**’dir; “onlarla dünür oldu” ve “onların içinde dünür oldu” denir. **ثعلب** şu beyti okudu:
  Hür kadınlar krallarla dünür oldular; ve onların oğullarından insanlar üzerinde daima bir emir vardır.
Ve “onlarla dünür oldu” (**أصهر بهم**) ve “onlara dünür oldu” (**أصهر إليهم**): onların içinde bir dünür oldu. Ve **التهذيب**’de: **أصهر بهم**: **الختن** (dünür) oldu; ve **أصهر**: dünürlükle akraba oldu. **أبو عبيد** dedi: “Falan kimse bize **مصهر**dir” denir; o, akrabalıktandır. Ve **الفراء**, Yüce Allah’ın sözü hakkında: **وهو الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا**: “Nesep ise, nikâhı helâl olan nesep akrabalığıdır; amca kızları, dayı kızları ve onlara benzer, evlendirilmesi helâl olan akrabalıktandır.” Ve **الزجاج** dedi: **الأصهار** neseptendir; onlarla evlenmek câiz olmaz. Ve **النسب** ki **صهر** değildir, şu sözündendir: **حرمت عليكم أمهاتكم**’dan şu sözüne kadar: **وأن تجمعوا بين الأختين**. **أبو منصور** dedi: Nesep ve **الصهر**’in tefsirinde **ابن عباس**’tan, **الفراء**’ın söylediğinin bütünüyle hilâfını ve **الزجاج**’ın söylediğinin bir kısmının hilâfını rivayet ettik. **ابن عباس** dedi: Allah nesepten yediyi, **الصهر**’den yediyi haram kıldı: nesepten: **حرمت عليكم أمهاتكم وبناتكم وأخواتكم وعماتكم وخالاتكم وبنات الأخ وبنات الأخت**; ve **الصهر**’den: **وأمهاتكم اللاتي أرضعنكم، وأخواتكم من الرضاعة وأمهات نسائكم وربائبكم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم بهن فإن لم تكونوا دخلتم بهن فلا جناح عليكم وحلائل أبنائكم الذين من أصلابكم**. Ve: **ولا تنكحوا ما نكح آباؤكم من النساء** ve: **وأن تجمعوا بين الأختين**. **أبو منصور** dedi: **ابن عباس**’tan rivayet ettiğimizin benzeri. **الشافعي** dedi: Allah Teâlâ nesepten yediyi, sebepten yediyi haram kıldı; sebebi, **المصاهرة** ve süt emme sebebiyle meydana gelen akrabalık kıldı; doğru olan budur, onda şüphe yoktur. Dedim: Garîb imamlarından bazısı dedi ki: **الصهر** ile **النسب** arasındaki fark şudur: **النسب**: babalar cihetinden yakın bir doğuma dönen şeydir; **الصهر**: evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışmadan olan şeydir. Mecazdan: “Güneş onu kavurdu” **صهرته الشمس**; **منع** babından; “onu kavurur” **تصهره صهرا**; “onu yaktı” **صهدته** ve “onu çöl sıcağına bıraktı” **صحرته**; bu, onun etkisi ve harareti ona şiddetli olup beynini incitince ve o da eriyip çözülünce olur. **ابن أحمر**, bir katar yavrusunu vasfederek dedi:
  Düz bir yerde atılmış bir leşi sular; güneş onu kavurur da o sabreder.
Yani güneş onu eritir de o buna sabreder. Ve “falan başını **صهرا** etti”: onu **الصهارة** ile, damme ile, yağladı; o, iç yağdan eritilmiş olandır; ileride geleceği üzere. Ve bir şeyi, iç yağ ve benzerini, “eritti” **صهر الشيء**; onu “eritip akıttı” **يصهره صهرا**: onu eritti; o da eridi; o, **صهير**’dir. Ve tenzilde: **يصهر به ما في بطونهم والجلود**; yani eritilir. Ve hadiste: **أن الأسود بن يزيد كان يصهر رجليه بالشحم وهو محرم**; yani onu eritiyor ve onunla iki ayağını yağlıyordu. Ve **الصهر**, fetha ile: sıcak; bunu **كراع** nakletti; ve şu beyti okudu:
  Sizin için kaynayan bir tencere eksik olmaz; kaynar ve onun en üst rengi **صهر**’dir.
Buna göre “şey **صهر**” denir: sıcak. Ve **الصهر**, ayrıca: eritme; yani iç yağı eritme; **الاصطهار** gibi. “İç yağı eritti” **صهر الشحم**; **منع** babından; ve “onu eritti” **اصطهره**: onu erittiğinde. Ve **الصهر**, damme ile, **صهور**’un çoğuludur; **صبور** gibi; birincisi **الصهر**’den, o da yakmadır. “Onu ateşle pişirdi” **صهرته بالنار** denir; yani onu olgunlaştırdı. Ve **الصهارة**, **كناسة** vezninde: iç yağ ve benzerinden eritilmiş olandır. Ve denildi ki: iç yağdan her parça, küçülse de büyüse de, **صهارة**dır. Ve **الصهارة**: saf olan; o da iliktir; bu mecazdır. Ve “falan **اصطهار** etti”: onu yedi; yani **الصهارة**’yı. Böylece **الاصطهار**, **الصهارة**’yı yemek manasında ve iç yağı eritmek manasında kullanılır. **العجاج** dedi:

  Şişler, eritilmiş kızartmayı deldi.
Ve **الأصمعي** dedi: İç yağdan eritilene **الصهارة** ve **الجميل** denir. Ve mecazdan: kertenkele “**اصطهر** etti” ve “**اصهار** etti”, **احمار** gibi: güneşin şiddetli sıcağından sırtı parladı; onu sıcak kavurmuştur. Ve **الصهري** kesre ile: **الصهريج**’de bir lugattır; o, havuz gibidir. **الأزهري** dedi: Bu, onların, iki su yolu ağzı olan vadinin şubesinin aşağısına gelmeleri; sonra ikisinin arasına çamur ve taşla bina etmeleri; su birikir; onunla bir zaman içerler, demeleridir. Dedi ki: “**تصهرجوا صهريا**” da denir. Ve **الصيهور**: ev eşyası için çamurdan veya ağaçtan yapılan, üzerine bakır veya benzeri konulan, minbere benzer bir şeydir. **ابن سيده** dedi: sabit değildir. Ve **الصهور**: ayın kılıfı; Arapçalaştırılmış yabancadır. Ve mecazdan: “Ordu orduya yaklaştı” **أصهر الجيش للجيش**: bazısı bazısına yaklaştığında; bunu **الصاغاني** ve **الزمخشري** nakletti.

Ve üzerinde istidrâk edilenlerdendir: **الصهر**: kızartma. Ve **أبو زيد** dedi: “Ekmeğini **صهر** etti”: onu **الصهارة** ile katıklandırdı; o, **صهير** ve **مصهور** ekmektir. Ve “bedenini **صهر** etti” denir: onu **الصهير** ile yağladı. Ve mecazdan: onların sözü: “Seni şiddetli bir yeminle mutlaka **لأصهرنك**”; sanki eritmek ister. **أبو عبيدة** dedi: “Falanı, ona ateşi gerektiren yalan bir yeminle **صهرت**.” Ve **الزمخشري**: “Onu yeminle **صهءرا** etti”: onu şiddetli bir yemin üzerine yemin ettirdi; o, yeminle **مصهور**dur. Ve **الصهر** cehennem ehli hadîsinde: içindeki şeyin sıyrılıp iki ayağından çıkıncaya kadar akıtılmasıdır. Ve “onu yaklaştırdı” **صهره** ve “onu yaklaştırdı” **أصهره**: onu yaklaştırıp yakına getirdi. Ondandır hadîs: **أنه كان يؤسس مسجد قباء فيصهر الحجر العظيم إلى بطنه**; yani onu kendine yaklaştırırdı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَهَرَ
1 صَهَرَ ذ , (S, A, K,) aor. صَهَرَ , inf. n. صَهْرٌ, (K,) He melted, or liquefied, a thing, (S, A, K,) such as fat, (A, TA,) and the like; (TA;) as also ↓ اصطهر. (K.) The saying لَأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ app. means (assumed tropical:) I will assuredly melt thee [in the fire of Hell by making thee to swear a bitter oath]: (S:) or (tropical:) I will assuredly make thee to swear a hard oath. (A.) One says also, صَهَرْتُ فُلَانًا بِيَمِينٍ كَاذِبَةٍ تُوْجِبُ لَهُ النَّارَ (assumed tropical:) [I caused such a one to melt, by making him to swear a false oath that would procure for him, as a consequence thereof, the fire of Hell]. (AO.) ― -b2- Also, inf. n. as above, He, or it, burned: he thoroughly cooked with fire. (TA.) ― -b3- (tropical:) It (heat) affected him severely. (A.) And صَهَرَتْهُ الشَّمْسُ (tropical:) The sun affected him severely by its heat, (S, * A, K, * TA,) so that it pained his brain. (TA.) Ibn-Ahmar says, describing the young one of a قَطَاة, (S, O,) which was bearing water to it, (O,)
تَرْوِى لَقًى أُلْقِىَ فِى صَفْصَفٍ
↓ تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَمَا يَنْصَهِرْ
i. e. [She bearing water to a castaway, cast upon a plain,] which the sun was melting, [or severely affecting,] and [which did not melt, meaning] which endured the sun's melting it. (S, * O. [In both of my copies of the S, and in the O and TA, the first word is تَرْوِى, as above; not تُرْوِى.]) And you say, صَهَرَ الحَرُّ الحِرْبَآءَ (tropical:) The heat made the chameleon's back to glisten. (TA.) ― -b4- And صَهَرَ خُبْزَهُ He seasoned his bread with صُهَارَة, (AZ, A, TA,) i. e. melted fat. (A, TA.) And صَهَرَ رَأْسَهُ He anointed his head with صُهَارَة. (A, K.) And صَهَرَ بَدَنَهُ He anointed his body with صَهِير [which is like صُهَارَة]. (L, TA.) -A2- صَهَرَهُ also signifies (assumed tropical:) He brought, or drew, it (i. e. a thing, O) near, اـِلَيْهِ [to him or it]; and so ↓ اصهرهُ. (O, TA.)

صَاهَرَهُمْ
3 صَاهَرَهُمْ ذ , (K,) inf. n. مُصَاهَرَةٌ; (TA;) and صاهر فِيهِمْ; and بِهِمْ ↓ اصهر, and اـِلَيْهِمْ; He became that kind of relation to them termed صِهْر; (K;) and so أَصْهَرَهُمْ: (Mgh in art. ختن:) or صاهر اـِلَيْهِمْ he took to himself a wife from among them; (S, A, Msb;) and so اـِلَيْهِمْ ↓ اصهر: (A:) and ↓ اصهر بِهِمْ he connected himself with them, and became, or made himself, an object of inviolable respect, by a covenant of mutual protection, or by relationship, or consanguinity, or by marriage: (IAar, S:) or اصهر بهم he sought to bring himself near to them by the relationship termed صِهْر. (T, TA.)

4 أَصْهَرَ see 3, in three places. ― -b2- One says also, صهر االجَيْشُ لِلْجَيْشِ (tropical:) The army drew near to the [other] army. (A, O, K.) -A2- See also 1, last sentence.

انصهر
7 انصهر ذ It (a thing, S, K, such as fat, and the like, TA) became melted, or liquefied. (S, K.) ― -b2- See also 1.

اصطهر
8 اصطهر ذ : see 1. -A2- Also (tropical:) His (a chameleon's) back glistened by reason of the heat of the sun; (A, * K;) and so ↓ اصهارّ. (S, K.) ― -b2- And He ate صُهَارَة. (O, K.)

11 اـِصْهَاْرَّ see the next preceding paragraph.

صَهْرٌ
صَهْرٌ ذ Roasted, broiled, or fried; syn. مَشْوِىٌّ. (TA.) ― -b2- And Hot; syn. حَارٌّ. (Kr, K.)

صِهْرٌ
صِهْرٌ ذ Relationship; nearness with respect to kindred; syn. قَرَابَةٌ: (A, K:) and [affinity; or] the sacred, or inviolable, tie (حُرْمَة) of relationship consisting in being a father or brother or other kinsman of a man's wife: (Mgh, K:) and ↓ صُهُورَةٌ the sacred, or inviolable, tie (حُرْمَة) of relationship by marriage: (A:) Fr makes the former word of the fem. gender. (Sgh, TA.) ― -b2- And A relation, or kinsman, or kinswoman, of a man's wife: (Kh, S, A, Msb:) and of a woman's husband: (A:) or the father or brother or other kinsman of a woman's husband; syn. حَمْءٌ [and حَمٌ &c. (see art. حمو)]: (Kh, As, ISk, Msb:) and the father or brother or other kinsman of a man's wife: (Kh, As, ISk, S, Msb, K:) so accord. to some of the Arabs: (Kh, As, S, Msb:) or none says otherwise, accord. to As, and IAar says the like: (Mgh:) or any relation of a man's wife or of a woman's husband whom it is unlawful to marry; as the father, and brother, and son, and paternal uncle, and maternal uncle: (Az, Msb:) or a man's relation by marriage: and a kinsman of a man's relation by marriage: (A:) or a man who has married among a people: (Lth, Mgh:) and the husband of a man's daughter: and the husband of a man's sister: (IAar, K:) Fr says that, in the Kur xxv. 56, it signifies, a relation whom it is lawful to marry; as the daughter of a paternal uncle, and of a maternal uncle, and the like: and نَسَب in the same, a relation whom it is unlawful to marry: Zj, that the former signifies a relation whom it is unlawful to marry: and the latter, such as is not a صِهْر, of those mentioned in the Kur [iv. 27], from the words “ your mothers are forbidden unto you ” to the words “ and your combining [as your wives] two sisters: ” I'Ab explains نسب and صهر in the former passage of the Kur differently from Fr [altogether], and differently in part from Zj; saying that the former applies to the seven relations first mentioned in iv. 27 in the Kur, and صهر to the remaining six there mentioned and that mentioned in the next preceding verse; [so that it includes a man's foster-mother, who has suckled him; his fostersister, who has been suckled with him; his wife's mother; his step-daughter under his guardianship, born of his wife unto whom he has gone in; his son's wife; his wife's sister combined with that wife; and his father's wife;] and this, says Az, is correct: (Mgh:) in the Kur xxv. 56, it means ذُو صِهْرٍ, whether male or female: (Jel:) or ذَوَاتُ صِهْرٍ: (Bd:) pl. أَصْهَارٌ (S, A, Msb, K, &c.) and صُهْرَآءُ; (K;) which latter is extr. (TA.) [صِهْرَةٌ, applied to a female, pl. ضِهَرَاتٌ, is app. postclassical.] ― -b3- And (tropical:) A grave, or sepulchre: (ISd, K:) for they used to bury their daughters alive, and say, “ We have married them to the grave: ” then, in the time of El-Islلm, this expression was used, and it was said, نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ [An excel-lent son-in-law is the grave]: or it means, correctly, that which supplies the place of the صهر. (ISd.)

صِهْرِىٌّ
صِهْرِىٌّ ذ i. q. صِهْرِيجٌ [q. v.]; (K;) a dial. var. of the latter word; signifying A thing like a حَوْض [or watering-trough, or tank]: (S:) accord. to Az, a construction of clay and stones, built between [and across] two narrow branches (مَأْزِمَانِ) of a small water-course (شُعْبَة) of a valley, so that the water is kept back thereby, and they drink from it a long time. (TA.)

صَهُورٌ
صَهُورٌ ذ A melter of fat: and a roaster, broiler, or frier: pl. صُهْرٌ. (K.)

صَهِيرٌ
صَهِيرٌ ذ [i. q. ↓ مَصْهُورٌ as meaning] Melted, or liquefied. (S, K.) [And used also as a subst., in the sense of صُهَارَةٌ.] ― -b2- Also Bread seasoned with صُهَارَة; and so ↓ مَصْهُورٌ. (A, O, TA.)

صُهَارَةٌ
صُهَارَةٌ ذ What is melted (As, K, TA) of fat, (As, TA,) and the like: (TA:) or (TA, in the K “ and ”) any piece of fat, (K, TA,) whether small or large: (TA:) and (tropical:) marrow; syn. نِقْىٌ and مُخٌّ; (K, TA;) which mean the same. (TA.) One says, مَا بِالبَعِيرِ صُهَارَةٌ (tropical:) There is not in the camel any fatness (طِرْقٌ); (ISk, S;) or any marrow. (TA.)

صُهُورَةٌ
صُهُورَةٌ ذ : see صِهْرٌ, first sentence.

صَاهُورٌ
صَاهُورٌ ذ The sheath of the moon. (K. [See what is meant thereby voce سَاهُورٌ; of which it is a dial. var. in this sense, and app. in other senses also.])

صَيْهُورٌ
صَيْهُورٌ ذ A thing (A, O, K, TA) like a منْبَر [or pulpit], of clay, (K, TA,) or of wood, (TA,) for the household utensils of brass (A, O, K, TA) and the like, (O, K,) which are put thereon: (A, O:) but ISd says that it is not of established authority. (TA.)

مَصْهُورٌ
مَصْهُورٌ ذ : see صَهِيرٌ, in two places.

##### Türkçe

**صَهَرَ**
1 **صَهَرَ** ذ , (S, A, K,) muzâri‘ı **صَهَرَ** , mastar ismi **صَهْرٌ**, (K,) O, bir şeyi, (S, A, K,) yağ gibi, (A, TA,) ve benzerini; (TA;) eritti yahut sıvılaştırdı; (K.) ve yine ↓ **اصطهر** da böyledir. (K.) **لَأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ** sözü görünüşe göre şu mânâdadır (mecaz olduğu varsayılarak:) Seni [acı bir yemin ettirerek Cehennem ateşinde] mutlaka eriteceğim: (S:) yahut (mecaz:) Sana mutlaka ağır bir yemin ettireceğim. (A.) Yine şöyle denir: **صَهَرْتُ فُلَانًا بِيَمِينٍ كَاذِبَةٍ تُوْجِبُ لَهُ النَّارَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [Böyle birine, kendisine bunun sonucu olarak Cehennem ateşini gerektirecek bir yalan yemin ettirerek, onu erittim]. (AO.) ― -b2- Yine, mastar ismi yukarıdaki gibi, O, yahut o, yandı: ateşle iyice pişirdi. (TA.) ― -b3- (mecaz:) O (sıcak) onu şiddetle etkiledi. (A.) Ve **صَهَرَتْهُ الشَّمْسُ** (mecaz:) Güneş onu hararetiyle şiddetle etkiledi, (S, * A, K, * TA,) öyle ki beynini ağrıttı. (TA.) İbnü’l-Ahmer, bir **قَطَاة** yavrusunu tasvir ederek, (S, O,) ona su taşıyanı (O,) şöyle der: (O,)
تَرْوِى لَقًى أُلْقِىَ فِى صَفْصَفٍ
↓ تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَمَا يَنْصَهِرْ
yani [düzlüğe atılmış bir düşküne su verir,] güneşin onu erittiği [yahut şiddetle etkilediği] ve [erimediği, yani] güneşin onu eritmesine dayandığı. (S, * O. [S’nin iki nüshamda da, O ve TA’da da, ilk kelime yukarıdaki gibi **تَرْوِى**’dir; **تُرْوِى** değildir.]) Ve sen dersin: **صَهَرَ الحَرُّ الحِرْبَآءَ** (mecaz:) Sıcak, bukalemunun sırtını parlatır yaptı. (TA.) ― -b4- Ve **صَهَرَ خُبْزَهُ** Ekmeğini **صُهَارَة** ile katıklandırdı, (AZ, A, TA,) yani erimiş yağ ile. (A, TA.) Ve **صَهَرَ رَأْسَهُ** Başını **صُهَارَة** ile yağladı. (A, K.) Ve **صَهَرَ بَدَنَهُ** Bedenini **صَهِير** ile yağladı [ki o, **صُهَارَة** gibidir]. (L, TA.) -A2- **صَهَرَهُ** ayrıca (mecaz olduğu varsayılarak:) onu (yani bir şeyi, O) yaklaştırdı, اـِلَيْهِ [ona yahut ona]; ve ↓ **اصهرهُ** de böyledir. (O, TA.)

**صَاهَرَهُمْ**
3 **صَاهَرَهُمْ** ذ , (K,) mastar ismi **مُصَاهَرَةٌ**; (TA;) ve **صاهر فِيهِمْ**; ve ↓ **اصهر** **بِهِمْ**, ve **اـِلَيْهِمْ**; Onlarla **صِهْر** denilen türden hısımlık kurdu; (K;) ve **أَصْهَرَهُمْ** de böyledir: (Mgh, md. ختن:) yahut **صاهر اـِلَيْهِمْ** onlardan bir kadınla kendisine evlendi; (S, A, Msb;) ve ↓ **اصهر** **اـِلَيْهِمْ** de böyledir: (A:) ve ↓ **اصهر بِهِمْ** onlarla bağ kurdu ve karşılıklı himaye ahdiyle, yahut hısımlıkla, yahut nesep yakınlığıyla, yahut evlilikle, dokunulmaz saygı konusu oldu yahut kendini öyle yaptı: (IAar, S:) yahut **اصهر بهم** **صِهْر** denilen hısımlıkla kendini onlara yaklaştırmayı istedi. (T, TA.)

4 **أَصْهَرَ**: 3’e bak, üç yerde. ― -b2- Yine şöyle denir: **صهر االجَيْشُ لِلْجَيْشِ** (mecaz:) Ordu [öteki] orduya yaklaştı. (A, O, K.) -A2- Yine 1’e bak, son cümle.

**انصهر**
7 **انصهر** ذ O (bir şey, S, K, yağ gibi ve benzeri, TA) erimiş yahut sıvılaşmış oldu. (S, K.) ― -b2- Yine 1’e bak.

**اصطهر**
8 **اصطهر** ذ : 1’e bak. -A2- Yine (mecaz:) Onun (bir bukalemunun) sırtı, güneşin sıcağı sebebiyle parladı; (A, * K;) ve ↓ **اصهارّ** da böyledir. (S, K.) ― -b2- Ve **صُهَارَة** yedi. (O, K.)

11 **اـِصْهَاْرَّ**: bir önceki paragrafa bak.

**صَهْرٌ**
**صَهْرٌ** ذ Közlenmiş, ızgara edilmiş yahut kızartılmış; eşanlamlısı **مَشْوِىٌّ**. (TA.) ― -b2- Ve Sıcak; eşanlamlısı **حَارٌّ**. (Kr, K.)

**صِهْرٌ**
**صِهْرٌ** ذ Hısımlık; akrabalık bakımından yakınlık; eşanlamlısı **قَرَابَةٌ**: (A, K:) ve [sıhrî hısımlık; yahut] bir erkeğin karısının babası yahut kardeşi yahut diğer akrabası olmak suretiyle meydana gelen hısımlığın kutsal yahut dokunulmaz bağı (**حُرْمَة**): (Mgh, K:) ve ↓ **صُهُورَةٌ** evlilik yoluyla hısımlığın kutsal yahut dokunulmaz bağı (**حُرْمَة**): (A:) Fr, ilk kelimeyi müennes cinsiyetten sayar. (Sgh, TA.) ― -b2- Ve Bir erkeğin karısının akrabası, yahut hısmı, yahut kadın hısmı: (Kh, S, A, Msb:) ve bir kadının kocasının [akrabası]: (A:) yahut bir kadının kocasının babası yahut kardeşi yahut diğer akrabası; eşanlamlısı **حَمْءٌ** [ve **حَمٌ** vb. (md. حمو’ya bak)]: (Kh, As, ISk, Msb:) ve bir erkeğin karısının babası yahut kardeşi yahut diğer akrabası: (Kh, As, ISk, S, Msb, K:) bazı Araplara göre böyledir: (Kh, As, S, Msb:) yahut As’a göre hiç kimse bunun aksini söylemez; IAar da bunun benzerini söyler: (Mgh:) yahut nikâhlanması haram olan, bir erkeğin karısının yahut bir kadının kocasının herhangi bir akrabası; baba, kardeş, oğul, amca, dayı gibi: (Az, Msb:) yahut bir erkeğin evlilik yoluyla akrabası: ve bir erkeğin evlilik yoluyla akrabasının bir hısmı: (A:) yahut bir kavim içinde evlenmiş olan bir adam: (Lth, Mgh:) ve bir erkeğin kızının kocası: ve bir erkeğin kız kardeşinin kocası: (IAar, K:) Fr der ki, Kur’ân xxv. 56’da bunun mânâsı, nikâhlanması helâl olan bir akrabadır; amca kızı ve dayı kızı ve benzeri gibi: ve aynı yerde **نَسَب**, nikâhlanması haram olan bir akrabadır: Zj ise, ilkinin nikâhlanması haram olan bir akraba olduğunu söyler: ve ikincisinin, Kur’ân’da [iv. 27] zikredilenlerden, “anneleriniz size haram kılındı” sözünden “iki kız kardeşi [eş olarak] birleştirmeniz” sözüne kadar olan kısımda zikredilenlerden, **صِهْر** olmayan türden olduğunu: İ‘Ab, Kur’ân’ın önceki pasajında **نسب** ve **صهر**’i Fr’den [tamamen] farklı, Zj’den de kısmen farklı şekilde açıklar; Kur’ân’da iv. 27’de önce zikredilen yedi hısıma ilkinin uygulandığını, **صهر**’in ise orada zikredilen kalan altısına ve bir önceki âyette zikredilene uygulandığını söyleyerek; [böylece bunun, bir erkeğin sütannesi (onu emzirmiş olan); sütkız kardeşi (onunla birlikte emzirilmiş olan); kayınvalidesi; kendisiyle zifafa girdiği karısından doğmuş, velâyeti altındaki üvey kızı; oğlunun karısı; karısıyla birlikte (aynı anda) aldığı baldızı; ve babasının karısını kapsadığı şekilde;] ve Az der ki, bu doğrudur: (Mgh:) Kur’ân xxv. 56’da mânâsı **ذُو صِهْرٍ**’dir, erkek olsun kadın olsun: (Jel:) yahut **ذَوَاتُ صِهْرٍ**: (Bd:) çoğulu **أَصْهَارٌ** (S, A, Msb, K, &c.) ve **صُهْرَآءُ**; (K;) ki bu ikincisi nadirdir. (TA.) [**صِهْرَةٌ**, bir kadına uygulanarak, çoğulu **ضِهَرَاتٌ**, görünüşe göre klasik sonrası dönemdendir.] ― -b3- Ve (mecaz:) Kabir yahut mezar: (ISd, K:) çünkü kızlarını diri diri gömerlerdi ve “Onları kabre evlendirdik” derlerdi: sonra İslâm zamanında bu ifade kullanıldı ve **نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ** [Ne güzel damat kabirdir] denildi: yahut doğru olarak mânâsı, **صهر**’in yerini tutan şeydir. (ISd.)

**صِهْرِىٌّ**
**صِهْرِىٌّ** ذ **صِهْرِيجٌ** ile aynı mânâdadır [bk.]; (K;) o kelimenin lehçe varyantıdır; mânâsı, bir **حَوْض** [yahut suluk, yahut havuz] gibi bir şeydir: (S:) Az’a göre, bir vadinin küçük bir su yolunun (**شُعْبَة**) iki dar kolu (**مَأْزِمَانِ**) arasına [ve üzerine] kil ve taşlardan yapılmış bir yapıdır; böylece su onunla tutulur ve ondan uzun süre içerler. (TA.)

**صَهُورٌ**
**صَهُورٌ** ذ Yağ eriten: ve közleyen, ızgara eden yahut kızartan: çoğulu **صُهْرٌ**. (K.)

**صَهِيرٌ**
**صَهِيرٌ** ذ [mânâ olarak ↓ **مَصْهُورٌ** ile aynı, yani] Erimiş yahut sıvılaşmış. (S, K.) [Ve ayrıca isim olarak, **صُهَارَةٌ** mânâsında da kullanılır.] ― -b2- Yine **صُهَارَة** ile katıklandırılmış ekmek; ve ↓ **مَصْهُورٌ** da böyledir. (A, O, TA.)

**صُهَارَةٌ**
**صُهَارَةٌ** ذ Yağdan, (As, TA,) ve benzerinden: (TA:) erimiş olan şeydir (As, K, TA): yahut (TA, K’da “ve”) küçük olsun büyük olsun herhangi bir yağ parçasıdır: (TA:) ve (mecaz:) ilik; eşanlamlısı **نِقْىٌ** ve **مُخٌّ**; (K, TA;) ki bunlar aynı mânâdadır. (TA.) Şöyle denir: **مَا بِالبَعِيرِ صُهَارَةٌ** (mecaz:) Devede hiçbir yağlılık (**طِرْقٌ**) yoktur; (ISk, S;) yahut hiçbir ilik yoktur. (TA.)

**صُهُورَةٌ**
**صُهُورَةٌ** ذ : **صِهْرٌ**’e bak, ilk cümle.

**صَاهُورٌ**
**صَاهُورٌ** ذ Ayın kını. (K. [Bununla ne kastedildiği için **سَاهُورٌ** maddesine bak; bu mânâda onun lehçe varyantıdır ve görünüşe göre diğer mânâlarda da böyledir.])

**صَيْهُورٌ**
**صَيْهُورٌ** ذ Pirinçten ev eşyası (A, O, K, TA) ve benzeri (O, K) için, üzerine konulan: (A, O:) kilden, (K, TA,) yahut ağaçtan, (TA,) **منْبَر** [yahut minber] gibi bir şeydir. (A, O, K, TA) Ancak ISd, bunun sabit bir otoriteye dayanmadığını söyler. (TA.)

**مَصْهُورٌ**
**مَصْهُورٌ** ذ : iki yerde **صَهِيرٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَهَر
صَهَر A ( n. ac. صَهْر 1 ),
a.  Melted, liquefied, dissolved.

b.  Greased, anointed.

صَاْهَرَ
صَاْهَرَ III
a.  [ acc. or Fī ], Allied himself to, by marriage.

أَصْهَرَ
أَصْهَرَ IV
a.  [ acc. or Bi or Ila ],  see III .

b.  Drew near to each other ( armies ).

اِنْصَهَرَ
اِنْصَهَرَ VII ,
a.  Was melted.

اِصْتَهَرَ
اِصْتَهَرَ VIII ( T ),
a.  see I (a) .

b.  Glistened.

اِصْهَاْرَّ
اِصْهَاْرَّ XI ,
a.  see VIII (b) .

صَهْر
صَهْر 1 ,
a.  Hot, burning.

صِهْر
صِهْر 2 , ( pl. أَصْهَاْر 38 ,  صُهَرَآءُ 43 ),
a.  Relation by marriage: brother-in-law; son-in-law.

صُهَاْرَة
صُهَاْرَة 24t ,
a.  Grease, fat.

b.  Marrow.

صَهُوْر
صَهُوْر 26 , ( pl. صُهْر 3 ,  صُهُر 10 ),
a.  Roaster, broiler, frier.

b.  Dealer in fat.

صِهْرِيْج
صِهْرِيْج ,  صُهَاَرِج ( pl. صَهَاْرِيْ٤ُ 67 ),  P. ,
a.  Tank, cistern.

صَهْصَلَة
صَهْصَلَة
a.  [ coll. ], Loud laughter, cachinnation.

##### Türkçe

**صَهَر**
**صَهَر** A ( n. ac. **صَهْر** 1 ),
a. Eritti, sıvılaştırdı, çözdü.

b. Yağladı, mesh etti.

**صَاْهَرَ**
**صَاْهَرَ** III
a. [ acc. veya Fī ], evlilik yoluyla kendini müttefik kıldı.

**أَصْهَرَ**
**أَصْهَرَ** IV
a. [ acc. veya Bi veya Ila ], III’e bak.

b. Birbirine yaklaştı (ordular).

**اِنْصَهَرَ**
**اِنْصَهَرَ** VII ,
a. Eritildi.

**اِصْتَهَرَ**
**اِصْتَهَرَ** VIII ( T ),
a. I (a)’ya bak.

b. Parladı.

**اِصْهَاْرَّ**
**اِصْهَاْرَّ** XI ,
a. VIII (b)’ye bak.

**صَهْر**
**صَهْر** 1 ,
a. Sıcak, yakıcı.

**صِهْر**
**صِهْر** 2 , ( pl. **أَصْهَاْر** 38 , **صُهَرَآءُ** 43 ),
a. Evlilik yoluyla akrabalık: kayınbirader; damat.

**صُهَاْرَة**
**صُهَاْرَة** 24t ,
a. Yağ, içyağı.

b. İlik.

**صَهُوْر**
**صَهُوْر** 26 , ( pl. **صُهْر** 3 , **صُهُر** 10 ),
a. Kızartıcı, ızgaracı, kızartma yapan.

b. Yağ satıcısı.

**صِهْرِيْج**
**صِهْرِيْج** , **صُهَاَرِج** ( pl. **صَهَاْرِيْ٤ُ** 67 ), P. ,
a. Depo, sarnıç.

**صَهْصَلَة**
**صَهْصَلَة**
a. [ topluluk ], yüksek sesli gülme, kahkaha.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

صهر
صَهَرَ - يَصْهَرُ - صِهْر
صَهَرَ - يَصْهَرُ + كائن + شيئين أو أشياء: يجعل كائنين يذوبان إلى جزيئاتهما الأصلية، ثم يختلطان ببعضهما ويصبحان كائناً واحداً
صِهْر: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " صَهَرَ - يَصْهَرُ ": ما ينتج  من صَهْر " كائنين: وهو كذلك اسم آلة منه " تصهر " الكائنين: وهو اصطلاحاً في حال البشر: الذي يتزوج ابنة أو أخت فينتج عنه بذلك كائن بشري جديد، يجمع بين صفاته وصفات امرأته، فكأنه " صَهَرَ ": أي أذاب مكوناته الوراثية ومكونات زوجه الوراثية، ودمجهما ببعضهما وجعلهما مكونات وراثية لكائن واحد جديد
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخلط والمزج ضد الاستخلاص والفصل"، وهي:
صَهَرَ - يَصْهَرُ، مَشَجَ - يَمْشِجُ، خَلَط َ - يَخْلِطُ، مَرَج - يَمْرُجُ، مَزَجَ - يَمْزُجُ، سَاط َ - يَسُوْطُ
يصهر
	﴿يُصهَر به ما في بطونهم والجلود(20)﴾ الحج
صهر
﴿وهو الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا وكان ربك قديرا(54)﴾ الفرقان
مختار الصحاح
● [صهر] ص ه ر: الأصْهارُ أهل بيت المرأة عن الخليل قال ومن العرب من يجعل الصِّهْرَ من الأحماء والأختان جميعا و صَهَر الشيء فانْصَهَر أي أذابه فذاب وبابه قطع فهو صَهيرٌ قلت ومنه قوله تعالى ﴿يُصهر به ما في بطونهم﴾
الراغب
صهر
- الصهر: الختن، وأهل بيت المرأة يقال لهم الأصهار، كذا قال الخليل (انظر: العين 3/411). قال ابن الأعرابي: الإصهار: التحرم بجوار، أو نسب، أو تزوج، يقال: رجل مصهر: إذا كان له تحرم من ذلك. قال تعالى: }فجعله نسبا وصهرا﴿[الفرقان/54]، والصهر: إذابه الشحم. قال تعالى:﴾يصهر به ما في بطونهم{ [الحجر/20]، والصهارة: ما ذاب منه، وقال أعرابي: لأصهرنك بيمين مرة (انظر: أساس البلاغة ص 261؛ والمجمل 2/543؛ واللسان (صهر) )، أي: لأذيبنك.
ملخص اللسان:
1.    صهر:الصَّهْرُ: القرابة
2.    الصِّهْرُ حرمة التزويج، والفرق بينه وبين النَّسَب: أَن  النسب ما يرجع إِلى ولادة قريبةٍ من جهة الآباء،
3.    والصِّهْر ما كان من خُلْطَةٍ تُشبِه القرابةَ يحدثها التزويج.
4. الصِّهْرُ زوجُ بنتِ الرجل وزوج  أُخته
5. وصَهَرَ الشحمَ ونَحْوه يَصْهَرُه صَهْراً: أَذابه فانْصَهَرَ
6.     تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ  أَي تُذُيبه الشمس فيَصْبر على ذلك
لسان العرب
● - صهر:الصَّهْرُ: القرابة. والصِّهْرُ: حُرْمة الخُتُونة، وخَتَنُ الرجل  صِهْرُه، والمتزوَّجُ فيهم أَصْهارُ الخَتَنِ، والأَصْهارُ أَهلُ بيت  المرأَة ولا يقال لأَهل بيت الرجل إِلاَّ أَخْتان، وأَهل بيت المرأَة  أَصْهار، ومن العرب من يجعل الصَّهْرَ من الأَحماءِ والأَخْتان جميعاً. يقال:  صاهَرْتُ القوم إِذا تزوجت فيهم، وأَصْهَرْتُ بهم إِذا اتَّصلت بهم  وتحرَّمت بجِوار أَو نسب أَو تزوُّجٍ. وصِهْرُ القوم: خَتَنَهُم، والجمع  أَضْهارٌ وصُهَراءُ؛ الأَخيرة نادرة، وقيل: أَهلُ بيتِ المرأَة أَصْهارٌ وأَهل  بيت الرجل أَخْتانٌ. وقال ابن الأَعرابي: الصِّهْرُ زوجُ بنتِ الرجل وزوج  أُخته. والخَتَنُ أَبو امرأَة الرجل وأَخو امرأَته، ومن العرب من يجعلهم  أَصْهاراً كلهم وصِهْراً، والفعل المُصاهَرَةُ، وقد صاهَرَهُمْ وصاهَرَ  فيهم؛ وأَنشد ثعلب:  حَرَائِرُ صاهَرْنَ المُلُوكَ، ولم يَزَلْ  على النَّاسِ، مِنْ أَبْنائِهِنَّ، أَميرُ  وأَصْهَرَ بِهِمْ وإِليهم: صار فيهم صِهْراً؛ وفي التهذيب: أَصْهَرَ بهم  الخَتَن. وأَصْهَرَ: مَتَّ بالصِّهْر. الأَصمعي: الأَحْماءُ من قِبَل  الزّوج والأَخْتانُ من قِبَل المرأَة والصِّهْرُ يجمعهما، قال: لا يقال  غيره. قال ابن سيده: وربما كَنَوْا بالصِّهرِ عن القَبْر لأَنهم كانوا  يَئِدُونَ البنات فيدفنو نهن، فيقولون: زوّجناهن من القَبْر، ثم استعمل هذا  اللفظ في الإِسلام فقيل: نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ، وقيل: إِنما هذا على  المثل أَي الذي يقوم مَقام الصِّهْرِ، قال: وهو الصحيح. أَبو عبيد: يقال  فلان مُصْهِرٌ بنا، وهو من القرابة؛ قال زهير:  قَوْد الجِيادِ، وإِصْهار المُلُوك، وصَبْـ  ـر في مَوَاطِنَ، لو كانوا بها سَئِمُوا  وقال الفراء في قوله تعالى: وهو الذي خَلَقَ من الماء بشراً فجعله  نَسَباً وصِهْراً؛ فأَما النَّسَبُ فهو النَّسَبُ الذي يَحِلُّ نكاحه كبنات  العم والخال وأَشباههن من القرابة التي يحل تزويجها، وقال الزجاج:  الأَصْهارُ من النسب لا يجوز لهم التزويج، والنَّسَبُ الذي ليس بِصِهْرٍ من قوله:  حُرّمت عليكم أُمهاتكم . . . إِلى قوله: وأَن تجمعوا بين الأُختين؛ قال  أَبو منصور: وقد رويْنا عن ابن عباس في تفسير النَّسَبِ والصِّهْرِ خلافَ  ما قال الفراءُ جُمْلَةً وخلافَ بعضِ ما قال الزجاج. قال ابن عباس:  حرَّم الله من النسب سبعاً ومن الصِّهْرِ سبعاً: حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم  وبناتُكم وأَخواتُكم وعماتُكم وخالاتُكم وبناتُ الأَخِ وبناتُ الأُختِ من  النسب، ومن الصهر: وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم وأَخواتُكم من الرَّضاعة  وأُمهاتُ نسائكم ورَبائِبُكُم اللاتي في حجوركم من نسائكم اللاتي دخلتم  بهن وحلائلُ أَبنائِكم الذين من أَصلابكم ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم من  النساء وأَن تجمعوا بين الأُختين؛ قال أَبو منصور: ونَحْوَ ما رويْنا عن  ابن عباس قال الشافعي: حرم الله تعالى سبعاً نَسَباً وسبعاً سَبَباً فجعل  السببَ القرابةَ الحادثةَ بسبب المُصاهَرَة والرَّضاع، وهذا هو الصحيح لا  ارْتِيابَ فيه.  وصَهَرَتَهُ الشمسُ تَصْهَرُه صَهْراً وصَهَدَتْهُ: اشتدَّ وقْعُها عليه  وحَرُّها حتى أَلِمَ دِماغهُ وانْصَهَرَ هو؛ قال ابن أَحمر يصف فرخ  قطاة:تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،  تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ  أَي تُذُيبه الشمس فيَصْبر على ذلك. تَرْوي: تسوق إِليه الماء أَي تصير  له كالراوِيَةِ. يقال: رَوَيْتُ أَهلي وعليهم رَيّاً أَتيتهم بالماء.  والصَّهْرُ: الحارُّ؛ حكاه كراع، وأَنشد:  إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة  تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ  فعلى هذا يقال: شيء صَهْرٌ حارٌّ. والصَّهْرُ: إِذابَةُ الشَّحْم.  وصَهَرَ الشحمَ ونَحْوه يَصْهَرُه صَهْراً: أَذابه فانْصَهَرَ. وفي التنزيل:  يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ؛ أَي يُذَاب. واصْطَهَرَه: أَذابه  وأَكَلَهُ، والصُّهارَةُ: ما أَذبت منه، وقيل: كلُّ قطعة من اللحم، صَغُرَت  أَو كَبُرت، صُهارَةٌ.  وما بالبعير صُهارَةٌ، بالضم، أَي نِقْيٌ، وهو المُخّ. الأَزهري:  الصَّهْر إِذابة الشحْم، والصُّهارَةُ ما ذاب منه، وكذلك الاصْطِهارُ في  إِذابته أَو أَكْلِ صُهارَتِهِ؛ وقال العجاج:  شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ  والصَّهْرُ: المَشْوِي. الأَصمعي: يقال لما أُذيب من الشحم الصُّهارة  والجَمِيلُ. وما أُذيب من الأَلْيَة، فهو حَمٌّ، إِذا لم يبق فيه الوَدَكُ.  أَبو زيد: صَهَرَ خبزَه إِذا أَدَمَه بالصُّهارَة، فهو خبز مَصْهُورٌ  وصَهِيرٌ. وفي الحديث: أَن الأَسْوَد كان يَصْهَر رِجليه بالشحم وهو محرم؛  أَي كان يُذِيبه ويَدْهُنُهما به. ويقال: صَهَرَ بدنه إِذا دهنه  بالصَّهِيرِ. وصَهَرَ فلانٌ رأْسَه صَهْراً إِذا دهنه بالصُّهارَة، وهو ما أُذيب  من الشحم. واصْطَهَر الحِرْباءُ واصْهارَّ: تَلأْلأَ ظهره من شدة حر  الشمس، وقد، صَهَرَه الحرُّ. وقال الله تعالى: يُصْهَرُ به ما في بطونهم حتى  يخرج من أَدبارهم؛ أَبو زيد في قوله: يُصْهَرُ به قال: هو الإِحْراق،  صَهَرْته بالنار أَنَضَجتْه، أَصْهَرُه. وقولهم: لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ  مُرَّةٍ، كأَنه يريد الإِذابة. أَبو عبيدة: صَهَرْتُ فلاناً بيمينٍ كاذبةٍ  توجب له النار. وفي حديث أَهل النار: فَيُسْلَتُ ما في جوفه حتى  يَمْرُقَ من قدميه، وهو الصَّهْرُ. يقال: صَهَرْت الشحم إِذا أَذبته. وفي  الحديث: أَنه كان يؤسِّسُ مسجدَ قُباءٍ فَيَصْهَرُ الحجرَ العظيمَ إِلى بطنه؛  أَي يُدْنيه إِليه. يقال: صَهَرَه وأَصْهَرَه إِذا قرَّبه وأَدناه. وفي  حديث علي، رضي الله عنه: قال له ربيعة بن الحرث: نِلْتَ صِهْرَ محمد فلم  نَحْسُدْك عليه؛ الصِّهْرُ حرمة التزويج، والفرق بينه وبين النَّسَب: أَن  النسب ما يرجع إِلى ولادة قريبةٍ من جهة الآباء، والصِّهْر ما كان من  خُلْطَةٍ تُشبِه القرابةَ يحدثها التزويج.  والصَّيْهُورُ: شِبْهُ مِنْبر يُعمل من طين أَو خشب بوضع عليه متاع  البيت من صُفْرٍ أَو نحوه؛ قال ابن سيده: وليس بثبت.  والصَّاهُورُ: غِلاف القمر، أَعجمي معرب.  والصِّهْرِيُّ: لغة في الصِّهْرِيج، وهو كالحوض؛ قال الأَزهري: وذلك  أَنهم يأْتون أَسفل الشِّعْبَة من الوادي الذي له مَأْزِمانِ فيبنون بينهما  بالطين والحجارة فيترادُّ الماءُ فيشربون به زماناً، قال: ويقال  تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً.
مقاييس اللغة:
(صهر) الصاد * والهاء والراء أصلان: أحدهما يدلُّ على قُربَى، والآخر على إِذابة شيء.
فالأوّل الصِّهْر، وهو الخَتَن. قال الخليل: لا يقال لأهلِ بيت الرجل إلاَّ أَخْتَانٌ، ولا لأهل بيت المرأة إلاَّ أصهار. ومن العرب من يجعلهم أصهاراً كلَّهُم. قال ابن الأعرابيّ: الإصهار: التَّحَرُّم بجِوارٍ أو نَسَب أو تَزَوُّج. وفي كلِّ ذلك يُتأَوَّل قولُ القائل:
قَود الجياد وإِصهارُ الملوك وصَـبـ *** ـرٌ في مواطنَ لو كانوا بها سئموا([1])
والأصل الآخر: إِذابة الشَّيء. يقال صَهَرْتُ الشَّحمةَ. والصُّهارة: ما ذاب منها. واصطهرتُ الشَّحمة. قال:
وكنتَ إِذا الوِلدانُ حَانَ صَهيرُهم *** صَهَرْتَ فلم يَصْهَرْ كصهرِكَ صاهر([2])
يقال صَهَرْتَه الشَّمْسُ، كأنّها أذابته. يقال ذلك للحِرباء إِذا تلألأ ظَهْرُه من شدّة الحرّ. ويقال إِنّهم يقولون: لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة. كأنه قال: لأُذِيبَنَّه.
القاموس المحيط:
الصِّهْرُ، بالكسر القَرابَةُ، وحُرْمَةُ الخُتُونَةِ ج أصْهَارٌ وصُهَراءُ، والقَبْرُ، وزَوْجُ بِنْتِ الرجلِ، وزَوْجُ أخْتِهِ، والأَخْتانُ أصْهارٌ أيضاً.وقد صاهَرَهُمْ، فيهم،وأصْهَرَ بهم، إليهم صارَ فيهم صِهْراً. وصَهَرَتْهُ الشمسُ، كمنَعَ صَحَرَتْهُ، رأسَه دَهَنَه بالصُّهارَةِ، الشيءَ أذابَه فانْصَهَرَ، فهو صَهِيرٌ. والصَّهْرُ، بالفتح الحارُّ، والإِذابَةُ،
كالاصْطهارِ، صَهَرَ، كمنع، وبالضم: جمعُ صَهُورٍ، لشاوِي اللَّحْمِ، ومُذِيبِ الشَّحْمِ. والصُّهارَةُ، ككُناسَةٍ: ما أُذِيبَ، وكلُّ قِطْعَةٍ من الشَّحْمِ والنِّقْيِ والمُخِّ. واصْطَهَرَ: أكَلَها، الحِرْباءُ،واصْهَارَّ: تَلأْلأَ ظَهْرُهُ من حَرِّ الشمسِ.والصِّهْرِيُّ: الصِّهْرِيجُ. والصَّيْهُورُ: شِبْهُ مِنْبَرٍ من طينٍ لِمتاع البيتِ من صُفْرٍ ونحوهِ. والصاهُورُ: غلافُ القَمَرِ. وأصْهَرَ الجَيْشُ لِلجَيْشِ: دَنَا بَعضُهم من بعضٍ.
تاج العروس:
صهر
الصِّهْرُ بالكسر : القَرَابةُ . والصِّهْرُ : حُرْمَةُ الخُتُونَةِ . وخَتَنُ الرَّجُلِ : صِهْرثه والمُتَزَّوجُ فيهم : أصْهارُ الخَتَنِ . وقال الفَرّاءُ : بينَنَا صِهْرٌ فنحن نَرْعَاها . فأَنّثها كذا نقله الصاغانيّ . ج : أَصْهَارٌ وصُهَرَاءُ الأَخِيرةُ نادِرَةٌ . وقيل : أهْلُ بَيْتِ المرأةِ أصْهارٌ وأهْلُ بيتِ الرَّجلِ أخْتانٌ ومن العَرَب منْ يَجْعل الصِّهَرَ من الأَخْتانِ والأَحْماءِ جميعاً . وحقّقَ بعضُهم أنَّ أقارِبَ الزَّوْج أحْماءٌ وأقاربَ الزَّوجةِ أخْتَانٌ والصِّهْرُ يَجمَعُهُما . نقله شيخنا . قلْتُ : وهو قَوْل الأصْمعيّ قال : لا يقال غيرُه . قال ابن سيده : ورُبّما كَنَوْا بالصِّهْرِ عن القَبْرِ لأنهم كانوا يئدُون البَنَاتِ فيدْفُنونَهُنّ فيقُولونَ : زَوَّجْنَاهُن من القَبْرِ ثمّ استُعمل هذا اللَّفظُ في الإسلام فقيل : نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ وقيل : إنّما هذا على المَثَل إي الذي يَقُوم مَقَام الصِّهْر قال : وهو الصحيح
وقال ابنُ الأعرابِيّ : الصِّهْرُ : زَوْجُ بِنْت الرَّجل وزَوْجُ أُخْتهِ والخَتَنُ : أبو امرأةِ الرجلِ وأخُو امرأتِه والأخْتانُ أصْهَارٌ أيضاً وهو قول بعضِ العربِ وقد تقدَّم . والفِعْلُ المُصَاهَرَةُ وقد صاهَرَهمُ وصاهَرَ فيِهم وأنشد ثعلب :
حَرَائِرُ صَاهَرْنَ المُلُوكَ ولم يَزَلْ ... على النَّاسِ مِنْ أَبنائِهِنَّ أَمِيرُ وأصْهَرَ بِهِمْ وأصْهَرَ إليهم : صارَ فِيهِم صِهْراً وفي التّهْذِيب : أصْهَرَ بهم الخَتَنُ وأصْهَرَ : مَتَّ بالصِّهْرِ وقال أبو عُبيْد : يقال : فُلانٌ مُصْهِرٌ بِنا وهو من القَرَابةِ . وقال الفَرّاءُ في قوله تعالى " وهُوَ الَّذي خَلَقَ من المَاءِ بَشَراً فجَعَلَهُ نَسَباً وصِهْراً " فأمّا النَّسَبُ فهو النَّسَبُ الذي يَحِلّ نِكاحُه كَبناتِ العمِّ والخالِ وأشباهِهِنّ من القرابَة التي يَحِلّ تَزْويجُها . وقال الزَّجَاجُ : الأصْهارُ من النَّسَبِ لا يَجُوزُ لهم التَّزْويج والنَّسَبُ الذي ليْسَ بِصِهْر من قوله : " حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أمَّهَاتُكُمْ " إلى قوله : " وأنْ تَجْمَعُوا بيْنَ الأُخْتَيْنِ " . قال أبو منصور : وقد رَوَيْنا عن ابن عبّاس في تفسير النَّسَب والصِّهْر خلافَ ما قال الفَرّاءُ جُمْلَةً وخِلافَ بعْضِ ما قالَ الزَّجّاجُ قال ابنُ عبّاس : حرَّمَ الله من النَّسَب سَبْعاً ومن الصِّهْرِ سَبْعاً " حُرِّمَتْ علَيْكُم أُمَّهَاتُكُمْ وبَنَاتُكُمْ وأخْوَاتُكُم وعَمّاتُكًم وخالاتُكُم وبَنَاتُ الأخِ وَبَنَاتُ الأُخْتِ " من النسب ومن الصِّهر " وأمَّهاتُكُمُ الّلاتِي أرْضَعْنَكُم وأخَواتُكُم مِنَ الرَّضاعَةِ وأمَّهَاتُ نِسائِكُمُ ورَبائِبُكُمُ الّلاتي في حُجُورِكُمْ من نِسَائِكُمُ الّلاتِي دَخَلْتُم بِهِنَ فإنْ لم تَكُونوا دَخلتم بهنّ فلا جُنَاحَ عليكم وحَلائِلُ أبْنائِكُم الذين مِنْ أصلابِكُمْ " . " ولا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ من النِّسَاءِ " وأن تَجْمَعُوا بيْنَ الأُخْتيْنِ " . قال أبو منصور : ونَحْو ما روينَا عن ابن عبّاس . قال الشّافِعِيّ : حَرّم اللهُ تعالى سَبعاً نَسَباً وسَبْعاً سَبَباً فجعلَ السَّبَبَ القَرَابةَ الحادثَةَ بسَبب المُصَاهرةِ والَّضاعِ وهذا هو الصَّحيح لا ارتيابَ فيه . قلْت : وقال بعضُ أئِمَّة الغَريبِ : الفَرْقُ بين الصِّهْرِ والنَّسَبِ أنّ النَّسَبَ : ما يَرْجِعُ إلى ولادةٍ قريبةٍ من جِهَة الآباء والصِّهْر : ما كان من خُلْطَةٍ تُشْبِه القَرَابَةَ يُحْدِثُها التّزويجُ . ومن المَجاز : صَهَرَتْهُ الشَّمْسُ كمَنَعَ تَصْهَرُه صَهْراً صَهَدَتْهُ وصَحَرَتْهُ وذلك إذا اشْتَدَّ وقْعُها عليه وحَرُّها حتّى ألمَ دِمَاغُه وانْصَهَرَ هو قال ابنُ أحْمَرَ يَصِف فَرْخَ قَطَاةٍ :
تَرْوِي لَقًى أُلْقِيَ في صَفْصَفٍ ... تَصْهَرُه الشَّمْسُ فيصْبِرْ أي تُذيِبهُ الشَّمْسُ فيصْبِرُ على ذلك . وصَهَرَ فُلانٌ رأْسَهُ صَهْراً : دَهَنَه بالصُّهارَةِ بالضَّمّ وهو ما أُذيبَ من الشَّحْم كما سيأتي . وصَهَرَ الشَّيءِ كالشّحْمِ ونحْوِه يَصْهَرُه صَهْراً : أذابَه فانْصَهَرَ فهو صَهيِرٌ وفي التنزيل " يُصْهَرُ بهِ ما في بُطُونِهِمْ والجُلُودُ " أي يُذابُ وفي الحديث " أنّ الأسْوَدَ بن يزيدَ كان يَصْهَرُ رِجْليْهِ بالشَّحْمِ وهو مُحْرِمُ " أي كان يُذيِبُه ويَدهُنُهما به . والصَّهْرُ بالفَتْح : الحَارُّ حكاه كُراع وأنشد :
إذْ لا تَزَالُ لَكُمْ مُغَرْغِرَة ... تَغْلي وأعْلى لَوْنِها صَهْرُ فعَلَى هذا يُقال : شَيْءٌ صَهْرٌ : حارٌّ . والصَّهْرُ أيضاً : الإذابَةُ أي إذابَةُ الشَّحْمِ كالاصْطهارِ يقال : صَهَرَ الشَّحْمَ كمَنَعَ واصْطَهَرَه إذا أذابَهُ والصُّهرُ بالضَّمّ جَمْعُ صَهُورٍ كصَبُورٍ الأول من الصَّهْرِ وهو الإحْرَاقُ . يقال : صَهَرْتُه بالنار أي انْضَجْتُه . والصُّهَارَةُ ككُناسَةٍ : ما أُذِيبَ من الشَّحْمِ ونَحْوِه وقيل : كُلُّ قِطْعَة من الشَّحْمِ صَغُرَت أو كَبُرت صُهَارَةٌ . والصُّهَارَةُ : النِّقْيٌ وهو المُخّ وهو مَجَاز . واصْطِهارُ فلانٌ : أكَلَهَا أي الصُّهارَةَ فالاصْطِهارُ يُسْتَعْمل بمعنَى أكْل الصُّهارةِ وبمعنَى إذابَةِ الشَّحْمِ قال العَجّاجِ :
شَكّ السَّفَافِيدِ الشِّواءَ المُصْطَهَرْ وقال الأصْمَعِيّ : يُقال لما أذيِبَ من الشَّحْم : الصُّهَارَةُ والجَمِيلُ . و من المَجَاز : اصْطَهَرَ الحِرْبَاءُ واصْهارَّ كاحْمارّ : تَلأْلأَ ظَهْرُه من شِدَّةِ حَرِّ الشَّمْس وقد صَهَرَه الحَرُّ . والصِّهْرِيُّ بالكسر : لغة في الصِّهْرِيّج وهو كالحَوْضِ قال الأزْهَريّ : وذلك أنّهم يأْتُون أسفَلَ الشِّعْبَة من الوادي الذي له مَأْزِمَانِ فيَبْنُون بينهما بالطّشينِ والحِجارَة فيترَادُّ الماءُ فيَشربون به زَماناً قال : ويُقال : تَصَهَرْجُوا صِهْرِياً . والصَّيْهُورُ : شِبْهُ مِنْبَرٍ يُعْمَل مِنْ طِين أو خَشَب لمَتاع البَيْتِ يُوضَع عليهِ من صُفْرٍ أو نحْوِه قال ابن سيده : وليس بثَبتٍ . والصَّهُورُ : غِلافُ القَمَر أعجميٌّ مُعَرّب . ومن المَجَاز : أصْهَرَ الجَيْشُ للجَيْشِ إذا دَنا بَعْضُهُم من بَعْضٍ نقله الصّاغانيّ والزَّمَخْشَرِيّ
ومما يستدرك عليه : الصَّهْرُ : المَشْوِيّ . وقال أبو زيد : صَهَرَ خُبْزَه إذا أدَمَهُ بالصُّهَارَةِ فهو خُبْزٌ صَهيِرٌ ومَصْهُورٌ . ويقال : صَهَرَ بَدَنَه إذا دَهَنَه بالصَّهِيرِ . ومن المَجَاز : قولُهم : لأصْهَرَنّك بيَمِين مُرَّة كأَنَّه يريد الإذابَةَ قال أبو عُبيْدة : صَهَرْتُ فُلاناً بيمينٍ كاذبِة تُوجِبُ له النّارَ وقال الزمخشريّ وصَهَرَه باليمين صَهءراُ : استحْلَفَه على يَمِين شَديدَة وهو مَصْهُورٌ باليميِنِ والصَّهْرُ في حديثِ أهلِ النارِ : أن يُسْلَتَ ما في جَوْفِه حتى يَمْرُقَ من قدَمَيْه . وصَهَرَه وأصْهَرَهُ إذا قَرَّبَه وأدْناه . ومنه الحديث " أنه كان يُؤَسِّسُ مَسْجِدَ قُبَاءٍ فيَصْهَرُ الحَجَرَ العَظيِمَ إلى بَطْنِه " أي يُدْنيهِ إليه

##### Türkçe

**صهر**
**صَهَرَ - يَصْهَرُ - صِهْر**
**صَهَرَ - يَصْهَرُ** + bir varlık + iki şey veya şeyler: iki varlığı, asıl parçacıklarına eriyinceye kadar eritir; sonra ikisi birbirine karışır ve tek bir varlık olur.
**صِهْر**: “**فـِعـْل**” vezninde, **صَهَرَ - يَصْهَرُ**’dan “mef‘ûl mânasında ism-i fiil”: iki varlığın “**صَهْر**”ünden çıkan şey; ve yine ondan bir âlet ismidir: iki varlığı “**تصهر**” (eriten) şey; ve ıstılahça insanlar hakkında: bir kimsenin bir kızla veya kız kardeşle evlenmesi; bunun sonucunda yeni bir beşerî varlık meydana gelir; onun sıfatları ile karısının sıfatlarını birleştirir; sanki “**صَهَرَ**”dır: yani kendi kalıtsal bileşenlerini ve eşinin kalıtsal bileşenlerini eritmiş, ikisini birbirine katmış ve onları tek yeni bir varlığın kalıtsal bileşenleri kılmıştır.
Ve lafız, “çıkarma ve ayırmanın zıddı olan karıştırma ve harmanlama” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**صَهَرَ - يَصْهَرُ**، **مَشَجَ - يَمْشِجُ**، **خَلَط َ - يَخْلِطُ**، **مَرَج - يَمْرُجُ**، **مَزَجَ - يَمْزُجُ**، **سَاط َ - يَسُوْطُ**

**يصهر**
	﴿**يُصهَر به ما في بطونهم والجلود(20)**﴾ **الحج**

**صهر**
﴿**وهو الذي خلق من الماء بشرا فجعله نسبا وصهرا وكان ربك قديرا(54)**﴾ **الفرقان**

**مختار الصحاح**
● [**صهر**] **ص ه ر**: **الأصْهارُ** kadının ev halkıdır; Halîl’den: “Araplardan kimi, **الصِّهْرَ**i hem **الأحماء**dan hem **الأختان**dan (olanların) hepsinden kılar.” Ve “**صَهَر** şeyi, sonra **انْصَهَر**”: yani onu eritti de o eridi; babı **قطع**’tır; o hâlde o **صَهيرٌ**dur. Dedim: bundan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**يُصهر به ما في بطونهم**﴾.

**الراغب**
**صهر**
- **الصهر**: **الختن**; kadının ev halkına **الأصهار** denir; Halîl böyle dedi (bak: **العين** 3/411). İbnü’l-A‘râbî dedi: **الإصهار**: komşulukla, yahut neseble, yahut evlenmeyle haramlık (mahremiyet) edinmektir; “**رجل مصهر**” denir: eğer onda bunlardan bir haramlık varsa. Yüce Allah dedi: }**فجعله نسبا وصهرا**﴿[**الفرقان**/54]. Ve **الصهر**: içyağını eritmesidir. Yüce Allah dedi:﴾**يصهر به ما في بطونهم**{ [**الحجر**/20]. Ve **الصهارة**: ondan eriyen şeydir. Ve bir bedevî dedi: “**لأصهرنك بيمين مرة**” (bak: **أساس البلاغة** s. 261; **والمجمل** 2/543; **واللسان** (**صهر**)), yani: “Seni mutlaka eriteceğim.”

**ملخص اللسان:**
1.    **صهر**: **الصَّهْرُ**: akrabalık.
2.    **الصِّهْرُ**: evlenme haramlığı; onunla **النَّسَب** arasındaki fark: neseb, babalar tarafından yakın bir doğuma dönen şeydir,
3.    ve **الصِّهْر**: evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışmadan olan şeydir.
4. **الصِّهْرُ**: adamın kızının kocası ve kız kardeşinin kocası.
5. Ve **صَهَرَ** içyağını ve benzerini **يَصْهَرُه** **صَهْراً**: onu eritti; böylece **انْصَهَرَ**.
6.     **تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ**: yani güneş onu eritir de o buna sabreder.

**لسان العرب**
● - **صهر**: **الصَّهْرُ**: akrabalık. Ve **الصِّهْرُ**: dünürlük haramlığıdır; adamın **خَتَنُ**u onun **صِهْرُ**udur; onlarda evlenenler, **الخَتَن**in **أَصْهارُ**ıdır. Ve **الأَصْهارُ** kadının ev halkıdır; adamın ev halkına ise ancak **أَخْتان** denir. Kadının ev halkı **أَصْهار**dır. Araplardan kimi, **الصَّهْر**ü hem **الأَحماءِ**dan hem **الأَخْتان**dan hepsinden kılar. “**صاهَرْتُ** kavmi” denir: eğer onların içinde evlendiysem. Ve “**أَصْهَرْتُ** onlarla” denir: eğer onlara bağlandım ve komşulukla yahut neseble yahut evlenmeyle haramlık edindiysem. Ve kavmin **صِهْرُ**u: onların **خَتَن**idir; çoğulu **أَضْهارٌ** ve **صُهَراءُ**dur; ikincisi nadirdir. Ve denildi ki: kadının ev halkı **أَصْهارٌ**, adamın ev halkı **أَخْتانٌ**dır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصِّهْرُ** adamın kızının kocası ve kız kardeşinin kocasıdır. Ve **الخَتَنُ**: adamın karısının babası ve karısının kardeşidir. Araplardan kimi onları hepsini **أَصْهاراً** ve **صِهْراً** kılar. Fiil: **المُصاهَرَةُ**dur. “**صاهَرَهُمْ**” ve “**صاهَرَ** içlerinde” olmuştur. Sa‘leb’in rivayetiyle şu beyit okundu:
حَرَائِرُ صاهَرْنَ المُلُوكَ، ولم يَزَلْ
على النَّاسِ، مِنْ أَبْنائِهِنَّ، أَميرُ
Ve “**أَصْهَرَ** onlarla ve onlara”: onların içinde **صِهْراً** oldu. Ve **التهذيب**’de: “**أَصْهَرَ** onlarla **الخَتَن**.” Ve **أَصْهَرَ**: **الصِّهْر** ile bağ kurdu. **الأَصمعي**: **الأَحْماءُ** kocanın tarafından, **الأَخْتانُ** kadının tarafından (olanlardır); **الصِّهْرُ** ikisini bir araya toplar; dedi: bundan başkası söylenmez. İbn Sîde dedi: Bazen **الصِّهر** ile kabirden kinaye ederlerdi; çünkü kızları diri diri gömerlerdi; “Onları kabirle evlendirdik” derlerdi. Sonra bu lafız İslâm’da kullanıldı; “**نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ**” denildi. Ve denildi ki: bu ancak mesel üzerinedir; yani **الصِّهْر** makamında duran şey; dedi: doğru olan budur. Ebû Ubeyd: “Falan bize **مُصْهِرٌ**dur” denir; o, akrabalıktandır. Züheyr dedi:
قَوْد الجِيادِ، وإِصْهار المُلُوك، وصَبْـ
ـر في مَوَاطِنَ، لو كانوا بها سَئِمُوا
Ve Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında: **وهو الذي خَلَقَ من الماء بشراً فجعله نَسَباً وصِهْراً**: “**النَّسَبُ** ise, nikâhı helâl olan nesebdir; amca kızları, dayı kızları ve benzerleri gibi, evlendirilmesi helâl olan akrabalıktandır.” Zecâc dedi: **الأَصْهارُ** nesebden olup onlarla evlenmek câiz değildir; ve **النَّسَبُ** ki **صِهْر** değildir, “**حُرّمت عليكم أُمهاتكم ...**” sözünden “**وأَن تجمعوا بين الأُختين**” sözüne kadardır. Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan **النَّسَب** ve **الصِّهْر** tefsirinde, Ferrâ’nın topluca söylediğine ve Zecâc’ın söylediklerinin bir kısmına muhalif (rivayetler) rivayet ettik. İbn Abbâs dedi: Allah nesebden yediyi, **الصِّهْر**den yediyi haram kıldı: “**حُرّمَتْ عليكم أُمهاتُكم ...**” nesebden; ve **الصِّهْر**den: “**وأُمهاتكم اللاتي أَرْضَعْنَكم ...**” ve “**ولا تنكحوا ما نكحَ آباؤكم ...**” ve “**وأَن تجمعوا بين الأُختين**”. Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan rivayet ettiğimize benzerini Şâfiî dedi: Allah Teâlâ yediyi neseb olarak, yediyi sebep olarak haram kıldı; sebebi, **المُصاهَرَة** ve **الرَّضاع** sebebiyle meydana gelen akrabalık kıldı; bu, şüphesiz doğru olandır.
Ve “**صَهَرَتَهُ الشمسُ** **تَصْهَرُه** **صَهْراً** ve **صَهَدَتْهُ**”: onun üzerine vuruşu ve harareti şiddetlendi; ta ki beyni acıdı ve o **انْصَهَرَ** oldu. İbn Ahmer, bir **قطاة** yavrusunu vasfederken dedi:
تَرْوِي لَقًى أُلْقِي في صَفْصَفٍ،
تَصْهَرُهُ الشَّمْسُ فَما يَنْصَهِرْ
yani güneş onu eritir de o buna sabreder. **تَرْوي**: ona su sevk eder; yani ona **الراوِيَة** gibi olur. “**رَوَيْتُ** ehlimi” denir: onlara su getirdim.
Ve **الصَّهْرُ**: sıcak olan; bunu Kurâ‘ rivayet etti; ve şu beyiti okudu:
إِذ لا تَزالُِ لَكُمْ مُغَرْغِرَة
تَغْلي، وأَعْلى لَوْنِها صَهْرُ
Buna göre “şey **صَهْرٌ**” denir: sıcak.
Ve **الصَّهْرُ**: içyağını eritmedir. Ve **صَهَرَ** içyağını ve benzerini **يَصْهَرُه** **صَهْراً**: onu eritti; böylece **انْصَهَرَ**. Kur’ân’da: **يُصْهَرُ بِه ما في بطونهم والجلودُ**: yani eritilir. Ve **اصْطَهَرَه**: onu eritti ve yedi. Ve **الصُّهارَةُ**: ondan erittiğin şeydir. Ve denildi ki: etin her parçası, küçük olsun büyük olsun, **صُهارَةٌ**dur.
Ve devede **صُهارَةٌ** yoktur (zammesiyle): yani saf (katışıksız)dır; o, iliktir. Ezherî: **الصَّهْر** içyağını eritmedir; **الصُّهارَةُ** ondan eriyen şeydir; ve **الاصْطِهارُ** da, onu eritmede yahut **صُهارَتِهِ**ni yemede böyledir. ‘Accâc dedi:
شَكّ السَفافِيدِ الشَّواءَ المُصْطَهَرْ
Ve **الصَّهْرُ**: kızartılmıştır. Asma‘î: içyağından eritilene **الصُّهارة** ve **الجَمِيلُ** denir. Ve kuyruk yağından eritilen ise **حَمٌّ**dur; eğer onda **الوَدَكُ** kalmadıysa. Ebû Zeyd: “**صَهَرَ** ekmeğini” denir: eğer onu **الصُّهارَة** ile katıklandırdıysa; o hâlde o, **مَصْهُورٌ** ve **صَهِيرٌ** ekmektir. Hadiste: “**أَن الأَسْوَد كان يَصْهَر رِجليه بالشحم وهو محرم**”: yani onu eritiyor ve onunla iki ayağını yağlıyordu. Ve “**صَهَرَ** bedenini” denir: eğer onu **بالصَّهِيرِ** ile yağladıysa. Ve “**صَهَرَ** falan başını **صَهْراً**” denir: eğer onu **الصُّهارَة** ile yağladıysa; o, içyağından eritilen şeydir. Ve **اصْطَهَر** kertenkele ve **اصْهارَّ**: güneşin hararetinin şiddetinden sırtı parladı; ve onu sıcak **صَهَرَه**. Ve Yüce Allah dedi: **يُصْهَرُ به ما في بطونهم** ta ki arkalarından çıkar. Ebû Zeyd, “**يُصْهَرُ به**” sözü hakkında dedi: o, yakmadır; “onu ateşle **صَهَرْتُ**”: onu pişirdim; “**أَصْهَرُه**”. Ve onların sözü: “**لأَصْهَرَنَّكَ بِيَمِينٍ مُرَّةٍ**”: sanki eritmek ister. Ebû Ubeyde: “Bir kimseyi yalan bir yeminle **صَهَرْتُ**”: ona ateşi gerektirir. Ve cehennem ehli hadîsinde: “Sonra karnındaki şey sıyrılır; ta ki ayaklarından çıkıp gider; bu, **الصَّهْرُ**dür.” “İçyağını **صَهَرْتُ**” denir: eğer onu erittiysem. Ve hadiste: “O, Kubâ mescidini temellendiriyordu; büyük taşı karnına doğru **فَيَصْهَرُ**”: yani onu kendine yaklaştırır. “**صَهَرَه** ve **أَصْهَرَه**” denir: eğer onu yaklaştırdı ve yakın ettiyse. Ve Ali hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Rabî‘a b. el-Hâris ona dedi: “Muhammed’in **صِهْرَ**ini elde ettin; biz seni bunda kıskanmadık.” **الصِّهْرُ** evlenme haramlığıdır; onunla **النَّسَب** arasındaki fark: neseb, babalar tarafından yakın bir doğuma dönen şeydir; **الصِّهْر** ise, evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışmadan olan şeydir.
Ve **الصَّيْهُورُ**: çamurdan veya ağaçtan yapılan, üzerine ev eşyasından bakır veya benzeri konulan, minbere benzer bir şey; İbn Sîde dedi: sabit değildir.
Ve **الصَّاهُورُ**: ayın kılıfı; yabancı olup Arapçalaştırılmıştır.
Ve **الصِّهْرِيُّ**: **الصِّهْرِيج** hakkında bir dildir; o, havuz gibidir. Ezherî dedi: bu, şundandır: iki boğazı olan vadinin aşağısındaki dere yatağına gelirler; aralarına çamur ve taşla bina yaparlar; su geri döner; onunla bir müddet içerler. Dedi: “**تَصَهْرَجُوا صِهْرِيّاً**” da denir.

**مقاييس اللغة:**
(**صهر**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الراء** iki asıldır: birisi yakınlığa delâlet eder, diğeri bir şeyi eritmeye.
Birincisi: **الصِّهْر**; o, **الخَتَن**dir. Halîl dedi: adamın ev halkına ancak **أَخْتَانٌ** denir; kadının ev halkına ancak **أصهار** denir. Araplardan kimi onları hepsini **أصهاراً** kılar. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الإصهار**: komşulukla yahut neseble yahut evlenmeyle haramlık edinmektir. Bütün bunlarda, söyleyenin sözü te’vil edilir:
قَود الجياد وإِصهارُ الملوك وصَـبـ *** ـرٌ في مواطنَ لو كانوا بها سئموا([1])
Diğer asıl: bir şeyi eritmedir. “İçyağını **صَهَرْتُ**” denir. **الصُّهارة**: ondan eriyen şeydir. “İçyağını **اصطهرتُ**.” Dedi ki:
وكنتَ إِذا الوِلدانُ حَانَ صَهيرُهم *** صَهَرْتَ فلم يَصْهَرْ كصهرِكَ صاهر([2])
“Güneş onu **صَهَرَتْه**” denir; sanki onu eritmiştir. Bu, kertenkele için, sırtı şiddetli sıcaktan parladığında söylenir. Ve denir ki: onlar “**لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة**” derler; sanki “onu mutlaka eriteceğim” dedi.

**القاموس المحيط:**
**الصِّهْرُ** (kesre ile): akrabalık ve dünürlük haramlığı; çoğulu **أصْهَارٌ** ve **صُهَراءُ**; ve kabir; ve adamın kızının kocası; ve kız kardeşinin kocası; ve **الأَخْتانُ** da **أصْهارٌ**dır. Ve “**صاهَرَهُمْ**” (onlarla) ve (onların içinde) oldu; ve “**أصْهَرَ** onlarla, onlara”: onların içinde **صِهْراً** oldu. Ve “Güneş onu **صَهَرَتْهُ**” ( **منَعَ** gibi): “onu **صَحَرَتْهُ**.” Başını: onu **بالصُّهارَة** ile yağladı. Şeyi: onu eritti; böylece **انْصَهَرَ**; o hâlde o **صَهِيرٌ**dir. Ve **الصَّهْرُ** (fetha ile): sıcak olan ve eritme; **كالاصْطهارِ**. “**صَهَرَ**” ( **منع** gibi). Ve zamme ile: **صَهُورٍ**un çoğulu; et kızartan ve içyağı eriten kimse için. Ve **الصُّهارَةُ** ( **ككُناسَةٍ** gibi): eritilen şey; ve içyağından, saf ilikten ve ilikten her parça. Ve **اصْطَهَرَ**: onu yedi. Kertenkele: **اصْطَهَرَ**; ve **اصْهَارَّ**: güneşin sıcağından sırtı parladı. Ve **الصِّهْرِيُّ**: **الصِّهْرِيج**. Ve **الصَّيْهُورُ**: çamurdan, ev eşyası için bakır ve benzeri konulan minbere benzer şey. Ve **الصاهُورُ**: ayın kılıfı. Ve “Ordu orduya **أصْهَرَ**”: bazısı bazısına yaklaştı.

**تاج العروس:**
**صهر**
**الصِّهْرُ** (kesre ile): akrabalık. Ve **الصِّهْرُ**: dünürlük haramlığı. Ve adamın **خَتَنُ**u: onun **صِهْرثه**’dir; ve onlarda evlenen: **الخَتَن**in **أصْهارُ**ıdır. Ferrâ dedi: “Aramızda bir **صِهْرٌ** vardır; biz onu gözetiriz”; onu müennes yaptı; böylece Sâgânî nakletti. Çoğul: **أَصْهَارٌ** ve **صُهَرَاءُ**; ikincisi nadirdir. Ve denildi ki: kadının ev halkı **أصْهارٌ**, adamın ev halkı **أخْتانٌ**dır. Araplardan kimi **الصِّهَر**i hem **الأَخْتان**dan hem **الأَحْماءِ**dan hepsinden kılar. Bazıları, kocanın akrabalarının **أحْماءٌ**, karının akrabalarının **أخْتَانٌ** olduğunu; **الصِّهْرُ**ün ikisini topladığını tahkik etti. Bunu şeyhimiz nakletti. Dedim: bu, Asma‘î’nin sözüdür; dedi: bundan başkası söylenmez. İbn Sîde dedi: Bazen **الصِّهْر** ile kabirden kinaye ederlerdi; çünkü kızları diri diri gömerlerdi; “Onları kabirle evlendirdik” derlerdi. Sonra bu lafız İslâm’da kullanıldı; “**نِعْمَ الصِّهْرُ القَبْرُ**” denildi. Ve denildi ki: bu ancak mesel üzerinedir; yani **الصِّهْر** makamında duran şey; dedi: doğru olan budur.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصِّهْرُ**: adamın kızının kocası ve kız kardeşinin kocasıdır. Ve **الخَتَنُ**: adamın karısının babası ve karısının kardeşidir. Ve **الأخْتانُ** da **أصْهارٌ**dır; bu, bazı Arapların sözüdür; daha önce geçti. Fiil: **المُصَاهَرَةُ**dur. Ve “**صاهَرَهم**” ve “**صاهَرَ** içlerinde” olmuştur. Sa‘leb’in rivayetiyle:
حَرَائِرُ صَاهَرْنَ المُلُوكَ ولم يَزَلْ ... على النَّاسِ مِنْ أَبنائِهِنَّ أَمِيرُ
Ve “**أصْهَرَ** onlarla” ve “**أصْهَرَ** onlara”: onların içinde **صِهْراً** oldu. Ve **التّهْذِيب**’de: “**أصْهَرَ** onlarla **الخَتَنُ**.” Ve **أصْهَرَ**: **الصِّهْر** ile bağ kurdu. Ebû Ubeyd dedi: “Falan bize **مُصْهِرٌ**dur” denir; o, akrabalıktandır. Ve Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “**وهُوَ الَّذي خَلَقَ من المَاءِ بَشَراً فجَعَلَهُ نَسَباً وصِهْراً**”: “**النَّسَبُ** ise, nikâhı helâl olan nesebdir; amca kızları, dayı kızları ve benzerleri gibi, evlendirilmesi helâl olan akrabalıktandır.” Zecâc dedi: **الأصْهارُ** nesebden olup onlarla evlenmek câiz değildir; ve **النَّسَبُ** ki **صِهْر** değildir, “**حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أمَّهَاتُكُمْ**” sözünden “**وأنْ تَجْمَعُوا بيْنَ الأُخْتَيْنِ**” sözüne kadardır. Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan **النَّسَب** ve **الصِّهْر** tefsirinde, Ferrâ’nın topluca söylediğine ve Zecâc’ın söylediklerinin bir kısmına muhalif (rivayetler) rivayet ettik. İbn Abbâs dedi: Allah nesebden yediyi, **الصِّهْر**den yediyi haram kıldı: “**حُرِّمَتْ علَيْكُم أُمَّهَاتُكُمْ ...**” nesebden; ve **الصِّهْر**den: “**وأمَّهاتُكُمُ الّلاتِي أرْضَعْنَكُم ...**” ve “**ولا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ ...**” ve “**وأن تَجْمَعُوا بيْنَ الأُخْتيْنِ**”. Ebû Mansûr dedi: İbn Abbâs’tan rivayet ettiğimize benzerini. Şâfiî dedi: Allah Teâlâ yediyi neseb olarak, yediyi sebep olarak haram kıldı; sebebi, **المُصاهَرَة** ve **الَّضاع** sebebiyle meydana gelen akrabalık kıldı; bu, şüphesiz doğru olandır. Dedim: garîb imamlarından bazıları dedi: **الصِّهْر** ile **النَّسَب** arasındaki fark: **النَّسَب** babalar tarafından yakın bir doğuma dönen şeydir; **الصِّهْر** ise, evlenmenin meydana getirdiği, akrabalığa benzeyen bir karışmadan olan şeydir.
Mecazdan: “Güneş onu **صَهَرَتْهُ**” ( **منَعَ** gibi) “**تَصْهَرُه** **صَهْراً**”; “**صَهَدَتْهُ**” ve “**صَحَرَتْهُ**”: bu, onun üzerine vuruşu ve harareti şiddetlendiğinde; ta ki beyni acıdı ve o **انْصَهَرَ** oldu. İbn Ahmer, bir **قطاة** yavrusunu vasfederken:
تَرْوِي لَقًى أُلْقِيَ في صَفْصَفٍ ... تَصْهَرُه الشَّمْسُ فيصْبِرْ
yani güneş onu eritir de o buna sabreder. Ve “Falan başını **صَهْراً** **صَهَرَ**”: onu **بالصُّهارَة** ile yağladı; o, içyağından eritilen şeydir. Ve “Şeyi, içyağı gibi ve benzeri, **صَهَرَ** **يَصْهَرُه** **صَهْراً**”: onu eritti; böylece **انْصَهَرَ**; o hâlde o **صَهيِرٌ**dir. Kur’ân’da: “**يُصْهَرُ بهِ ما في بُطُونِهِمْ والجُلُودُ**”: yani eritilir. Hadiste: “**أنّ الأسْوَدَ بن يزيدَ كان يَصْهَرُ رِجْليْهِ بالشَّحْمِ وهو مُحْرِمُ**”: yani onu eritiyor ve onunla iki ayağını yağlıyordu. Ve **الصَّهْرُ** (fetha ile): sıcak olan; bunu Kurâ‘ rivayet etti; ve şu beyiti okudu:
إذْ لا تَزَالُ لَكُمْ مُغَرْغِرَة ... تَغْلي وأعْلى لَوْنِها صَهْرُ
Buna göre “şey **صَهْرٌ**” denir: sıcak. Ve **الصَّهْرُ** ayrıca: eritmedir; yani içyağını eritme; **كالاصْطهارِ**. “**صَهَرَ** içyağını” ( **كمَنَعَ** gibi) ve “**اصْطَهَرَه**” denir: eğer onu erittiyse. Ve **الصُّهرُ** (zamme ile): **صَهُورٍ**un çoğuludur ( **صَبُورٍ** gibi); birincisi **الصَّهْر**den olup o, yakmadır. “Onu ateşle **صَهَرْتُ**”: yani onu pişirdim. Ve **الصُّهَارَةُ** ( **ككُناسَةٍ** gibi): içyağından ve benzerinden eritilen şeydir. Ve denildi ki: içyağından her parça, küçük olsun büyük olsun, **صُهَارَةٌ**dur. Ve **الصُّهَارَةُ**: saf iliktir; o, iliktir; bu mecazdır. Ve “Falan **اصْطِهارُ**”: onu yedi; yani **الصُّهارَة**yı. Böylece **الاصْطِهارُ**, **الصُّهارة**yı yeme mânasında ve içyağını eritme mânasında kullanılır. ‘Accâc dedi:
شَكّ السَّفَافِيدِ الشِّواءَ المُصْطَهَرْ
Asma‘î dedi: içyağından eritilene **الصُّهَارَةُ** ve **الجَمِيلُ** denir. Mecazdan: kertenkele **اصْطَهَرَ** ve **اصْهارَّ** ( **كاحْمارّ** gibi): güneşin sıcağının şiddetinden sırtı parladı; ve onu sıcak **صَهَرَه**. Ve **الصِّهْرِيُّ** (kesre ile): **الصِّهْرِيّج** hakkında bir dildir; o, havuz gibidir. Ezherî dedi: bu, şundandır: iki boğazı olan vadinin aşağısındaki dere yatağına gelirler; aralarına çamur ve taşla bina yaparlar; su geri döner; onunla bir müddet içerler. Dedi: “**تَصَهَرْجُوا صِهْرِياً**” denir. Ve **الصَّيْهُورُ**: çamurdan veya ağaçtan yapılan, üzerine ev eşyasından bakır veya benzeri konulan, minbere benzer bir şey; İbn Sîde dedi: sabit değildir. Ve **الصَّهُورُ**: ayın kılıfı; yabancı olup Arapçalaştırılmıştır. Mecazdan: “Ordu orduya **أصْهَرَ**”: bazısı bazısına yaklaştı; bunu Sâgânî ve Zemahşerî nakletti.
Ve ona eklenenlerden: **الصَّهْرُ**: kızartılmış. Ebû Zeyd dedi: “**صَهَرَ** ekmeğini”: eğer onu **بالصُّهَارَة** ile katıklandırdıysa; o hâlde o, **صَهيِرٌ** ve **مَصْهُورٌ** ekmektir. Ve “Bedenini **صَهَرَ**”: eğer onu **بالصَّهِيرِ** ile yağladıysa. Mecazdan: onların sözü: “**لأصْهَرَنّك بيَمِين مُرَّة**”: sanki eritmek ister. Ebû Ubeyde dedi: “Bir kimseyi ateşi gerektiren yalan bir yeminle **صَهَرْتُ**.” Zemahşerî dedi: “Onu yeminle **صَهَرَه** **صَهءراُ**”: onu şiddetli bir yemin üzerine yemin ettirdi; o, yeminle **مَصْهُورٌ**dur. Ve cehennem ehli hadîsinde **الصَّهْرُ**: karnındaki şeyin sıyrılmasıdır; ta ki ayaklarından çıkıp gider. Ve “**صَهَرَه** ve **أصْهَرَهُ**”: eğer onu yaklaştırdı ve yakın ettiyse. Bundan: hadîs: “O, Kubâ mescidini temellendiriyordu; büyük taşı karnına doğru **فَيَصْهَرُ**”: yani onu kendine yaklaştırır.
