# صهر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%87%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صهر

باب الهاء والصاد والراء معهما
هص ر، ص ه ر، ر ه ص مستعملات
هصر:
الهَصْرُ: أن تأخُذَ برأس الشّيء ثم تَكْسِرُه إليه من غيرِ بَيْنونةٍ، قال:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
وأسدٌ هيصير هصور هصّار.
والمُهاصِريّ: ضربٌ من بُرودِ اليَمَن.
صهر:
الصِّهْرُ: حُرْمة الخُتُونة. وخَتَن القومِ: صِهْرُهم، والمُتَزَوَّج فيهم: أصهار، ولا يُقالُ لأَهْلِ بيت الخَتَن إلاّ أَخْتانٌ، ولأهل بيت المرأة إلاّ أَصْهارٌ. ومن العَرَب من يَجْعَلُهم كلَّهم أصهاراً، وصُهَراء، والفِعْلُ: المصاهرة.
قال أبو الدُّقَيْش: أَصْهَرَ بهم الخَتَن، أي: صار فيهم صِهْرا.
والصَّهْرُ: الإذابةُ، والصُّهارَةُ: ما ذاب منهُ، وكذلك: الإصْهار في إذابِتِه، وأَكْل صُهارِتِه، قال العجاج:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
والصَّهيرُ: المشويّ.
ويُقالُ للحرباء إذا تلأْلأَ ظَهْرُه من شِدّة الحرّ: صَهَره الحرُّ، واصطهر الحِرباءُ. وقوله عزّ وجلّ. "يُصْهَرُ به ما في بُطونِهم" أي: يُذاب.
والصَّيْهُور: ما يُوضَعُ عليه مَتاعُ البيتِ، من صُفْرٍ أو شَبَهٍ أو نحوه.
رهص:
الرَّهْص: أن يُصيبَ حَجَرٌ حافراً أو مَنْسِماً فَيْدَوى باطنه. يُقال: رَهَصه الحجرُ، ودابّة رَهيصٌ، ومَرهوصٌ.
والمَرْهصُ: مَوْضِعُ الرَّهْصة، ويُجْمَعُ مَراهِص، قال:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
والرَّهْصُ: شدّةُ العَصِر.
وللفَرَس عِرقانِ في خيَشْومِهِ، وهما النّاهقان، إذا رُهصا مرض لهما الفَرَس.
والرَّهْصُ: أسفلُ عِرْقٍ في الحائط، ويُرْهَصُ الحائط بما يُقيمُه إذا مال.
والرّواهِصُ: بواطن الأخفاف التي ترهص فيها المرهوصة. الواحدة راهصة.

### Türkçe

باب **الهاء** و**الصاد** و**الراء** معهما
**هص ر**، **ص ه ر**، **ر ه ص** kullanımdadırlar.

**هصر**:
**الهَصْرُ**: Bir şeyin başından tutman, sonra ayrılma olmaksızın onu kendine doğru kırmandır. Dedi ki:
فلمّا تنازعْنا الحديثَ وأَسْمَـحَـتْ		هصرتُ بغُصْنٍ ذي شَماريخَ ميّالِ
Ve (bir) aslan: **هيصير** **هصور** **هصّار**.
**المُهاصِريّ**: Yemen bürdelerinden bir türdür.

**صهر**:
**الصِّهْرُ**: Dünürlük hürmeti. Kavmin **خَتَن**’i: onların **صِهْر**’idir; onların içinde evlenen: **أصهار**(dır). **الخَتَن**’in ev halkına ancak **أَخْتانٌ** denir; kadının ev halkına ise ancak **أَصْهارٌ** denir. Araplardan kimi onların hepsini **أصهاراً** ve **صُهَراء** yapar; fiil: **المصاهرة**.
Ebû’d-Dukayş dedi: **أَصْهَرَ** بهم **الخَتَن**, yani: onların içinde **صِهْرا** oldu.
**الصَّهْرُ**: Eritmedir; **الصُّهارَةُ**: ondan eriyen şeydir. Aynı şekilde: onu eritmesinde **الإصْهار** ve onun eriyiğini yeme. el-Accec dedi ki:
شكَّ السَّفافيدِ الشِّواء المُصْطَهِرْ
**الصَّهيرُ**: kızartılmıştır.
Keler (harbâ) için, sırtı şiddetli sıcaktan parıldadığında: “Sıcak onu **صَهَره** etti” denir; keler **اصطهر** oldu. Aziz ve celil olanın sözü: “**يُصْهَرُ** به ما في بُطونِهم” yani: eritilir.
**الصَّيْهُور**: Ev eşyasının üzerine konulduğu şeydir; sarı bakırdan yahut şebehden (alaşımdan) veya benzerinden.

**رهص**:
**الرَّهْص**: Bir taşın bir toynağa yahut bir nâsıma isabet etmesi ve içinin yaralanmasıdır. “Taş onu **رَهَصه** etti” denir; **رَهيصٌ** (olan) bir binek ve **مَرهوصٌ**.
**المَرْهصُ**: **الرَّهْصة**’nın yeridir; **مَراهِص** diye çoğul yapılır. Dedi ki:
على جمالٍ تَهِصُ المَراهِصا
**الرَّهْصُ**: Sıkmanın şiddetidir.
Atın **خيَشْوم**’unda iki damar vardır; ikisi **النّاهقان**’dır; **رُهصا** edildiklerinde at onlardan dolayı hastalanır.
**الرَّهْصُ**: Duvardaki bir damarın alt tarafıdır; duvar eğildiğinde onu doğrultan şeyle duvar **يُرْهَصُ** edilir.
**الرّواهِصُ**: **المرهوصة**’nın içinde **ترهص** olduğu nal diplerinin içleridir. Tekili **راهصة**.
