# صهو (ص-ه-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%87%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ه - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والصاد وو ا ي ء معهما
صهو، وهص مستعملان فقط صهو: الصَّهوةُ: مؤخَّر السَّنام، وهي الرّاِدفةُ تَراها فوقَ العَجُز من مؤخّر السَّنام، قال ذو الرّمة:
لها صَهْوٌة تتلو مَحالاً كـأنّـهـا		صَفاً دلَّصَتْهُ طَحْمَةُ السَّيلِ أَخْلَقُ
والصَّهَواتُ ما يتَّخَذُ فوق الرّوابي من البُروج في أعاليها. قال:
أَزْنَأَني الحُبُّ في صُها تَلَفٍ		ما كنتُ لولا الرَّبابُ أَزنَؤْها
وإذا أصاب الإنسان جرح فجعل يَنْدَى قيل: صَهِيَ يَصْهَى.
وهص: الوَهْصُ: شِدَّةُ وطءِ القَدَمِ على الأرض شَدَخَه أو لم يشدخْهُ، وكذلك إذا وضع قدمَهُ على شيءٍ فَشَدَخَهُ، تقول: وهَصَهُ. قال:
على جِمالٍ تَهِصُ الموَاهصا
وفي الحديث: "أنّ آدمَ عليه السّلامُ حيثُ أُهْبِطَ من الجنّة وهَصهُ اللهُ إلى الأرض". معناه: كأنّه رُمِيَ رمياً عنيفاً ورجلٌ مَوْهُوصُ الخَلْق: لازَمَ عِظامُه بعضُها بعضاً.

##### Türkçe

باب **الهاء** و**الصاد** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما

**صهو** ve **وهص** yalnızca kullanılmıştır. **صهو**: **الصَّهوةُ**: hörgücün arka tarafı; o, **الرّاِدفةُ**’dir; onu, hörgücün arka tarafından sağrının üstünde görürsün. **ذو الرّمة** dedi ki:
لها **صَهْوٌة** تتلو مَحالاً كـأنّـهـا		صَفاً دلَّصَتْهُ طَحْمَةُ السَّيلِ أَخْلَقُ

Ve **الصَّهَواتُ**: tepelerin üstünde, onların en yükseklerinde burçlardan edinilen şeylerdir. Dedi ki:
أَزْنَأَني الحُبُّ في صُها تَلَفٍ		ما كنتُ لولا الرَّبابُ أَزنَؤْها

Ve insan bir yara aldığında da (yara) akıntı yapar hâle gelirse, “**صَهِيَ يَصْهَى**” denir.

**وهص**: **الوَهْصُ**: ayağın yere basışının şiddeti; onu ezip parçalamış olsun yahut ezip parçalamamış olsun; yine bunun gibi, ayağını bir şeyin üzerine koyup da onu ezip parçaladığı zaman; “**وهَصَهُ**” dersin. Dedi ki:
على جِمالٍ تَهِصُ الموَاهصا

Ve hadiste: “Âdem aleyhi’s-selâm cennetten indirildiği vakit Allah onu yere **وهَصهُ**.” Bunun mânası: sanki şiddetli bir atışla atılmış gibidir. Ve yaratılışı **مَوْهُوصُ** olan bir adam: kemikleri birbirine bitişik oldu.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الهاء والصاد
صهى ، صهو ، وهص ، هيص ، هصى : مستعملة .
صهى : قال الليث : الصَّهْوة : مؤخَّر السَّنام ، وهي الرادفة تراها فوق العَجُز مؤخَّرَ السَّنام . وقال ذو الرمَّة يصف ناقة :
لها صَهْوَةٌ تتلو مِحالاً كأنها
صَفاً دَلَصَتْه طَحْمَةُ السَّيلِ أخلَقُ
قال : والصَّهَوات ما يُتخذ فوق الرَّوابي من البُروج في أعاليها ، وأنشد :
أَزْنأَنِي الحُبُّ في صُهَا تَلَفٍ
ما كنتُ لولا الرَّبابُ أَزْنَؤُها
وقال النضر : الصَّهْوة : مكانٌ متطامِن أحدَقت به الجبال ، وهي الصُّهاوية ؛ سُمِّيتْ صَهْوَةُ الفَرَس وهو موضع لِبْدِه من الظَّهر لأنه متطامِن .
وقال أبو عبيدة : الصَّهَوات أوساطُ المَتْنَيْن إلى القَطاة .
وقال أبو زيد : الصَّهْوة أعلى كلِّ شيء ، وأنشد :
فأقسَمْتُ لا أَحْتَلُّ إلاّ بصَهْوَةٍ
حَرامٍ عليَّ رَمْلُه وشَقائِقُهْ
( ابن الأعرابي : تَيْسٌ ذو صَهَوات ، إذا كان سميناً ، وأنشد :
ذا صَهَواتٍ يَرتَعِي الأَدلاسا
كأنَّ فوقَ ظَهْرِه أَحلاسا
مِن شَحمِه ولَحمِه دِحاسا
( ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : هاصاه ، إذا كَسَر صُلبَه ، وصاهاه إذا رَكِب صَهْوَته . قال : وصَهَا ، إذا كَثُر مالهُ .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا أصابَ الإنسانَ جُرحٌ فجَعَل يَندَى ، قيل : صَها يَصْهَا .
وقال أبو عمرو : صِهْيَوْنُ هي الرُّوم ، وقيل : بيت المَقدِس . وقال الأعشى :
وإن أَحْلبَتْ صِهْيَوْنُ يوماً عليكما
فإِنّ رَحَا الحَرْب الدَّكُوك رَحَاكُما
هصى : ثعلب عن ابن الأعرابي : الأهْصاء الأشِدَّاء . وقال : هَصَى ، إذا أسَنَّ .
وهص : قال الليث : الوَهْص : شِدَّةُ غَمزِ وَطْء القَدَم على الأرض ، وأنشد :
على جِمالٍ تَهِضُ المَواهِصا
وكذلك إذا وَضَع قدمَه على شيء فشَدَخه . تقول : وهَصَه .
وفي حديث عمر : من تَوَاضعَ رفعَ الله حكْمَتَه ، ومن تكبَّر وعَدا طَوْزَ ، وَهَصَه الله إلى الأرض .
قال أبو عبيدة : قولُه وَهَصه يعني كَسَره ودَقَّه ، يقال : وهَصْتُ الشيء وَهْصاً ووَقَصْتُه وَقْصاً ، بمعنى واحد .
وقال شمر : سألت الكلابِيّين عن قوله :
كأنّ تحت خُفِّها الوَهّاصِ
مِيظَبَ أُكْمِ نِيطَ بالمِلاصِ
فقالوا : الوَهّاص : الشديد . والمِيظَب : الظُّرَر ، قال : والمِلاصُ الصَّفا .
وقال ابن شميل : الوَهْص والوَهْسُ والوَهْزُ : واحد ، وهو شدة الغَمْز .
وقال الليث : رجل مَوْهوصُ الخَلْق : لازِمٌ عظامُه بعضُها بعضاً ، وأنشد :
مُوَهَّصٌ ما يتشكى الفائقا
وقال ابن بُزرج : بنو مَوْهَصَى : هُمُ العَبيد . وأنشد :
لحَى الله قوماً يُنكِحون بناتِهِم
بَنِي مَوْهَصَى حُمْرَ الخُصَى والحناجِرِ
هيص : أبو عمرو : هَيْصُ الطير : سَلْحُه ، وقد هاصَ يَهيصُ ، إذا رَمَى به .
وقال العجاج :
مَهايِصُ الطَّيْرِ على الصُّفِيِّ
ويُروَى : ( مَواقِعُ الطَّيْرِ )
ثعلب عن ابن الأعرابي : الهَيْصُ : العُنْف بالشيء ، والهَيْصُ : دَقُّ العُنُق .

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **الصاد**

**صهى** ، **صهو** ، **وهص** ، **هيص** ، **هصى**: kullanımdadır.

**صهى**: Leys dedi: **الصَّهْوة**: hörgücün arka tarafıdır; o, artçıdır; onu sağrının üstünde, hörgücün arka tarafı olarak görürsün. Zü’r-Rumme bir dişi deveyi vasfederek dedi:
لها **صَهْوَةٌ** تتلو مِحالاً كأنها
صَفاً دَلَصَتْه طَحْمَةُ السَّيلِ أخلَقُ
Dedi: ve **الصَّهَوات**: tepelerin üstünde, onların en üstlerinde burçlardan edinilen şeylerdir; ve şu beyti delil getirdi:
أَزْنأَنِي الحُبُّ في **صُهَا** تَلَفٍ
ما كنتُ لولا الرَّبابُ أَزْنَؤُها
Nadr dedi: **الصَّهْوة**: dağların kuşattığı alçak bir yerdir; o, **الصُّهاوية**’dir; **صَهْوَةُ الفَرَس** (atın **صَهْوَة**’si) —ki sırtında eyer keçesinin yeridir— alçak olduğu için böyle adlandırılmıştır.
Ebû Ubeyde dedi: **الصَّهَوات** iki sırtın ortalarıdır, **القَطاة**’ya kadar.
Ebû Zeyd dedi: **الصَّهْوة** her şeyin en üstüdür; ve şu beyti delil getirdi:
فأقسَمْتُ لا أَحْتَلُّ إلاّ ب**صَهْوَةٍ**
حَرامٍ عليَّ رَمْلُه وشَقائِقُهْ
(İbnü’l-A‘râbî: **تَيْسٌ ذو صَهَوات**: semiz olduğu zaman; ve şu beyti delil getirdi:
ذا **صَهَواتٍ** يَرتَعِي الأَدلاسا
كأنَّ فوقَ ظَهْرِه أَحلاسا
مِن شَحمِه ولَحمِه دِحاسا
(Se‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **هاصاه**: bel kemiğini kırdığı zaman; ve **وصاهاه**: **صَهْوَته**’sine bindiği zaman. Dedi: ve **صَهَا**: malı çoğaldığı zaman.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: İnsana bir yara isabet edip de akmaya başlayınca, denir ki: **صَها يَصْهَا**.
Ebû Amr dedi: **صِهْيَوْنُ** Rum’dur; ve denildi ki: Beytü’l-Makdis’tir. A‘şâ dedi:
وإن أَحْلبَتْ **صِهْيَوْنُ** يوماً عليكما
فإِنّ رَحَا الحَرْب الدَّكُوك رَحَاكُما

**هصى**: Se‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الأهْصاء**: şiddetliler. Dedi: **هَصَى**: yaşlandığı zaman.

**وهص**: Leys dedi: **الوَهْص**: ayağın tabanının yere basışında sıkı bastırmanın şiddetidir; ve şu beyti delil getirdi:
على جِمالٍ تَهِضُ المَواهِصا
Ve yine, ayağını bir şeyin üzerine koyup da onu ezip parçaladığı zaman. Dersin ki: **وهَصَه**.
Ömer’in hadisinde: “Kim tevazu gösterirse Allah onun hikmetini yükseltir; kim kibirlenir ve **طَوْزَ**’u aşarsa, Allah onu yere **وَهَصَه**.”
Ebû Ubeyde dedi: Onun sözü **وَهَصه** demek, onu kırdı ve ezdi demektir; denir ki: **وهَصْتُ** şeyi **وَهْصاً** ve **وَقَصْتُه**’u **وَقْصاً**, tek bir mânâ ile.
Şemmer dedi: Kelâbîlere şu sözü sordum:
كأنّ تحت خُفِّها **الوَهّاصِ**
مِيظَبَ أُكْمِ نِيطَ بالمِلاصِ
Dediler ki: **الوَهّاص**: şiddetli olandır. Ve **المِيظَب**: **الظُّرَر**’dir. Dedi: ve **المِلاصُ** **الصَّفا**’dır.
İbn Şümeyl dedi: **الوَهْص** ve **الوَهْسُ** ve **الوَهْزُ**: birdir; o, bastırmanın şiddetidir.
Leys dedi: **رجل مَوْهوصُ الخَلْق**: kemikleri birbirine bitişik, birbirine yapışık olandır; ve şu beyti delil getirdi:
مُوَهَّصٌ ما يتشكى الفائقا
İbn Büzurc dedi: **بنو مَوْهَصَى**: onlar kölelerdir. Ve şu beyti delil getirdi:
لحَى الله قوماً يُنكِحون بناتِهِم
**بَنِي مَوْهَصَى** حُمْرَ الخُصَى والحناجِرِ

**هيص**: Ebû Amr: **هَيْصُ الطير**: onun dışkısıdır; ve **هاصَ يَهيصُ**: onu attığı zaman.
‘Accâc dedi:
مَهايِصُ الطَّيْرِ على الصُّفِيِّ
Ve rivayet olunur: ( **مَواقِعُ الطَّيْرِ** )
Se‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الهَيْصُ**: bir şeye karşı sertliktir; ve **الهَيْصُ**: boynu ezip kırmadır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والهاء وما يثلثهما)
(صهو) الصاد والهاء والحرف المعتلّ أُصَيْلٌ يدلُّ على علوّ. من ذلك الصَّهْوَة، وهو مَقعد الفارس مِنْ ظَهْر الفَرَس. والصَّهَوات: أعالي الرَّوَابِي، ربما اتُّخِذَت فوقَها بُرُوج، الواحدة صَهْوَة. وقال الشيباني: الصِّهاء: مناقع الماء الواحد صهوة. وهذا وإن كان صحيحاً فإنّ القِياس أن يكون مناقِعَ في أماكنَ عالية.
ومن الباب أن يصيب الإنسان جُرْحٌ ثم يَنْدَى دائماً، فيقال صَهِيَ يَصْهَى، وهو ذلك القِياس؛ لأنَّه ندىً يعلو الجُرح.
(صهر) الصاد * والهاء والراء أصلان: أحدهما يدلُّ على قُربَى، والآخر على إِذابة شيء.
فالأوّل الصِّهْر، وهو الخَتَن. قال الخليل: لا يقال لأهلِ بيت الرجل إلاَّ أَخْتَانٌ، ولا لأهل بيت المرأة إلاَّ أصهار. ومن العرب من يجعلهم أصهاراً كلَّهُم. قال ابن الأعرابيّ: الإصهار: التَّحَرُّم بجِوارٍ أو نَسَب أو تَزَوُّج. وفي كلِّ ذلك يُتأَوَّل قولُ القائل:
قَود الجياد وإِصهارُ الملوك وصَـبـ *** ـرٌ في مواطنَ لو كانوا بها سئموا([1])والأصل الآخر: إِذابة الشَّيء. يقال صَهَرْتُ الشَّحمةَ. والصُّهارة: ما ذاب منها. واصطهرتُ الشَّحمة. قال:
وكنتَ إِذا الوِلدانُ حَانَ صَهيرُهم *** صَهَرْتَ فلم يَصْهَرْ كصهرِكَ صاهر([2])يقال صَهَرْتَه الشَّمْسُ، كأنّها أذابته. يقال ذلك للحِرباء إِذا تلألأ ظَهْرُه من شدّة الحرّ. ويقال إِنّهم يقولون: لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة. كأنه قال: لأُذِيبَنَّه.
(صهد) الصاد والهاء والدال بناءٌ صحيح يدلُّ على ما يُقارب الباب الذي قبله. يقولون: صَهَدَته الشَّمس مثل صَهَرَتْه الشَّمْس. ثم يقال على الجِوار للسَّرابِ الجاري صَيْهَد. قال الهذلي([3])في صيهد الحَرِّ:
وذكَّرها فَيْحُ نَجْمِ الفُرو *** عِ من صَيْهدِ الصَّيْفِ بَرْدَ الشَّمالِ([4])(صهب) الصاد والهاء والباء بناءٌ صحيح، وهو لونٌ من الألوان من ذلك الصُّهْبَة: حُمرةٌ في الشَّعر، يقال رجلٌ أصهب. والصَّهْباء: الخمْر؛ لأنَّ لونَها شبيبهٌ بهذا، والمُصَهَّب من اللحم: ما اختلطت حُمرتُهُ ببياض الشَّحم وهو يابس. وأمَّا الصُّخور فيقال الصَّياهِب، فممكنٌ أن يكون ذلك اللّون، ويمكن أن يكون لشدتها، أو يكون من الصَّيْخَد ويصير من باب الإِبدال. ويقولون لليوم الشَّديد البرد: أصهب، وذلك لما يعلو الأرض من الألوان.
(صهل) الصاد والهاء واللام أصلٌ صحيحٌ، وفروعه قليلة، ولعلّه ليس فيه إلاّ صَهَل الفرس، وفرسٌ صَهَّال.
(صهم) الصاد والهاء والميم أصلٌ صحيح قليل الفروع، لكنَّهم يقولون: الصِّهْميم: السيِّئُ الخُلق من الإِبل، ويشبِّهون به الرَّجُلَ الذي لا يثبت على رأيٍ  واحد. والله أعلم.
--------------ـ
([1]) البيت لزهير في ديوانه 161 واللسان (صهر). وقبله:
فضله فوق أقوام ومجده *** ما لن ينالوا وإن جادوا وإن كرموا
([2]) أنشده في المجمل أيضاً.
([3]) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. وقصيدته في شرح السكري للهذليين 180 ونسخة الشنقيطي 79.
([4]) في اللسان (صهر): "فأوردها فيج". وأنشده في (فرع) بروايتنا هذه وقال: "هي فروع الجوزاء بالعين، هو أشد ما يكون من الحر. فإذا جاءت الفروغ بالغين، وهي من نجوم الدلو، كان الزمان حينئذٍ بارداً ولا فيح يومئذٍ".

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** ve **الهاء** ve ikisini üçleyen şey)

(**صهو**) **الصاد** ve **الهاء** ve illetli harf, yükseklik üzerine delâlet eden bir asıldır. Bundan **الصَّهْوَة** vardır; o, atın sırtından binicinin oturduğu yerdir. Ve **الصَّهَوات**: tepelerin üstleri; belki onların üstünde burçlar edinilmiştir; teki **صَهْوَة**’dir. Şeybânî dedi: **الصِّهاء**: su birikintileri; teki **صهوة**. Bu, sahih olsa da kıyas, onun yüksek yerlerdeki su birikintileri olmasıdır.

Ve babdandır: insana bir yara isabet eder, sonra daima ıslanır; **صَهِيَ يَصْهَى** denir; o, o kıyastır; çünkü o, yaranın üstüne çıkan bir ıslaklıktır.

(**صهر**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الراء** iki asıldır: birisi yakınlığa delâlet eder, diğeri bir şeyi eritmeye.

Birincisi **الصِّهْر**’dür; o, damattır. Halîl dedi: erkeğin ev halkına ancak **أَخْتَانٌ** denir; kadının ev halkına da ancak **أصهار**. Araplardan kimi onları hepsini **أصهاراً** yapar. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الإصهار**: komşuluk veya nesep veya evlenme ile haramlık (hısımlık) edinmektir. Bütün bunlarda söyleyenin sözü te’vil edilir:

Cins atları sevk etmek ve kralların **إِصهارُ**’ı ve sabır;
bulundukları yerlerde olsalar usanacakları (yerlerde).

Diğer asıl: bir şeyi eritmek. “Yağı erittim” denir: **صَهَرْتُ الشَّحمةَ**. Ve **الصُّهارة**: ondan eriyen şeydir. Ve “yağı erittim” denir: **اصطهرتُ الشَّحمة**. Dedi:

Ve sen, çocukların erime vakti geldiğinde,
erittin; senin erittiğin gibi bir eriten eritemedi.

“Güneş onu eritti” denir: **صَهَرْتَه الشَّمْسُ**; sanki onu eritmiştir. Bu, bukalemun için, şiddetli sıcaktan sırtı parıldadığında söylenir. Ve denir ki: onların “Onu acı bir yeminle mutlaka eriteceğim” dediklerini söylerler: **لأَصْهَرنَّه بيمينٍ مُرَّة**. Sanki “Onu mutlaka eriteceğim” dedi.

(**صهد**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الدال** sahih bir yapıdır; bir önceki babı yaklaştıran şeye delâlet eder. “Güneş onu kavurdu” derler: **صَهَدَته الشَّمس**; “Güneş onu eritti” gibi: **صَهَرَتْه الشَّمْس**. Sonra komşuluk yoluyla akan seraba **صَيْهَد** denir. Hüzellî, sıcağın **صيهد**’inde dedi:

Ve ona hatırlattı: **نَجْمِ الفُرو**’un yaydığı sıcaklık,
yazın **صَيْهد**’inden kuzeyin soğuğunu.

(**صهب**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الباء** sahih bir yapıdır; o, renklerden bir renktir. Bundan **الصُّهْبَة**: saçta bir kızıllıktır; “**أصهب** bir adam” denir. Ve **الصَّهْباء**: şaraptır; çünkü onun rengi buna benzer. Ve etten **المُصَهَّب**: kızıllığı, kuruyken yağın beyazlığıyla karışmış olandır. Kayalara gelince, **الصَّياهِب** denir; bu, o renk olabilir; ve şiddetlerinden dolayı olabilir; yahut **الصَّيْخَد**’den olup ibdâl babından olur. Ve şiddetli soğuk güne **أصهب** derler; bu, yerin üstüne çıkan renklerden dolayıdır.

(**صهل**) **الصاد** ve **الهاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; dalları azdır; belki onda ancak atın kişnemesi vardır: **صَهَل الفرس**; ve **صَهَّال** bir at.

(**صهم**) **الصاد** ve **الهاء** ve **الميم** sahih bir asıldır, dalları azdır; lâkin onlar derler ki: **الصِّهْميم**: develerden kötü huylu olan. Ve bununla, tek bir görüş üzerinde durmayan adamı benzetirler. Allah daha iyi bilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ه و
استوى على صهوة الفرس وهي موضع السرج‏.‏
وركب صهوة الجمل وهي مؤخر السنام‏.‏
ونشأوا على صهوات الخيل‏.‏
ومن المجاز‏:‏ نزلوا بصهوة وهي المكان المرتفع‏.‏
قال‏:‏ واستوى فلان على صهوة العز‏.‏
وتيس ذو صهوات إذا كان سميناً‏.‏

##### Türkçe

ص ه و
**استوى** **على** **صهوة** **الفرس**: ve o, eyerin yeri olan yerdir.
Ve **ركب** **صهوة** **الجمل**: ve o, hörgücün arka tarafıdır.
Ve **نشأوا** **على** **صهوات** **الخيل**.
Mecazdan: **نزلوا** **بصهوة**: ve o, yüksek yer olan yerdir.
Dedi: Ve falan kimse **استوى** **على** **صهوة** **العز**.
Ve **تيس** **ذو** **صهوات**: eğer semiz ise.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الصَّهْوَةُ : ما أَسْهَلَ من ناحِيَتَيْ سَراةِ الفَرَسِ ، أَو مَقْعَدُ الفارِسِ منه ) ، أَو مَوْضِعُ اللِّبْدِ منه .
( و ) قيلَ : ( مُؤَخَّرُ السَّنامِ ) .
وقيلَ : الرَّادِفَةُ تَراها فَوْقَ العَجُزِ ؛ .
( ج *!صَهَوات ( ) ، بالتَّحْريكِ ، كتَمْرَةٍ وتَمَراتٍ ، ( *!وصِهاءٌ ) ، بالكسْرِ والمدِّ .
( و ) الصَّهْوَةُ : ( البُرْجُ ) يُتَّخَذُ ( في أَعْلَى الرَّابِيَةِ ، ج *!صُهاً ) ، بالضمِّ مَقْصورٌ نادِرٌ .
قُلْتُ : ونَظِيرُه شَهْوَةٌ وشهاً ؛ نقلَهُ أبو حيَّان .
( و ) الصَّهْوَةُ : ( المُطْمَئِنُّ ) الغامِضُ ( من الأَرْضِ تأْوِي إليه ضَوالُّ الإِبِلِ .
( و ) أَيْضاً : ( كالغَارِ في الجَبَلِ ) يكونُ ( فيه ماءٌ ) مِن المَطَرِ ، ( ج *!صِهاءٌ ) ، بكسرٍ مَمْدود .
وفي الصِّحاحِ عن أَبي عَمْروٍ : *!الصَّهاءُ منابِعُ الماءِ ، الواحِدَةُ *!صَهْوَةٌ .
وفي المُجْمل : *!الصِّهاءُ جَمْعُ *!صهاةٍ *!وصَهْوَةٍ أَيْضاً .
ووجدَ بخطِّ الأزْهري *!الصّها منابِعُ الماءِ جَمْعُ *!صَهْوَةٍ .
( *!وأَصْهَى الصَّبِيَّ : دَهَنَهُ بالسَّمْنِ ووَضَعَهُ في الشَّمْسِ من مَرَضٍ يُصِيبُه ) ؛ كذا في المُحْكَم ، وليسَ فيه يُصِيبُه .
( *!وصَاهاهُ ) *!مُصاهاةً : ( رَكِبَ *!صَهْوَتَه ) ؛ عن ابنِ الأعْرابي ، يكونُ في الجَبَلِ والحَيَوانِ .

( *!وأَصْهَى ) الفَرَسَ : ( اشْتَكَاها ) ، أَي *!الصَّهْوَة .
( *!وصَهَى ، كسَعَى : كَثُرَ مالُهُ ) ؛ نقلَهُ الأزْهريُّ .
( و ) أَيْضاً : ( أَصابَهُ جَرْحٌ فنَدِيَ ) .
والذي في الصِّحاحِ عن أَبي عُبيدَةَ : *!صَهَى الجُرْحُ *!يَصْهَى *!صَهْياً : إذا نَدِيَ ، ( *!كصَهِيَ ، كرَضِيَ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ عن الخَليلِ .
( *!وصِهْيَوْنُ ، كبِرْذَوْنَ : بَيْتُ المَقْدِسِ ) ؛ عن أَبي عَمْروٍ .
( أَو : ع به ) وإليه أُضِيفَ أَحَدُ أَبوابها وهو مُشْرفٌ على الخَنْدقِ المُسَمَّى بوادِي النارِ ؛
( أَو الرُّومُ ) ، عن أَبي عَمْروٍ وأَيْضاً ؛ وأَنْشَدَ للأَعْشى :
وإنْ أَحْلَبَتْ *!صِهْيَوْنُ يوماً عليكُما
فإنَّ رَحَى الحَرْب الدّكوك رَحاكُما ( *!وصُهَيٌّ ، كسُمَيَ : فَرَسٌ للنَّمِرِ بنِ تَوْلَبٍ ) الشَّاعِرِ الصَّحابي .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
أَعْلَى كلِّ جَبَلٍ : *!صَهْوَتُه ؛ نقلَهُ الجوهريُّ : وأَنْشَدَ لعارِقٍ :
فأقْسَمْتُ لا أَحْتَلُّ إلاَّ *!بصَهْوَةٍ
حَرامٍ عليَّ رَمْلُه وشَقائِقُه ْوتيْسٌ ذو *!صَهَواتٍ : أَي سَمِينٌ ، وهو مجازٌ .
*!والصُّهاوِيَةُ ، بالضَّمِّ : موضِعٌ مُتَطامِنٌ أحْدَقَتْ به الجِبالُ ؛ نقلَهُ الأَزْهريُّ .
*!والصَّهَواتُ : أَوْساط المتنين إلى القَطاةِ .
*!وصَهَى ، كسَعَى : إذا أَسَنَّ .
*!وصَهْوَى ، كسَكْرَى : فَرَسُ حاجِزِ بنِ عَوْفٍ الأزْدي .

##### Türkçe

: ( ve ( **الصَّهْوَةُ**: atın sırtının iki yanından daha kolay olan şey; yahut ondan binicinin oturağı), yahut ondan keçe yeri.
( ve ) denildi: ( hörgücün arkası ).
Ve denildi: sağrı üstünde onu görürsün; artçı.
( çoğulu **صَهَوات** ), hareke ile, **تَمْرَةٍ** ve **تَمَراتٍ** gibi; ( ve **صِهاءٌ** ), kesre ve med ile.
( ve ) **الصَّهْوَةُ**: ( burç ) ( tepenin en üstünde yapılır; çoğulu **صُهاً** ), damme ile, maksûr, nadirdir.
Dedim: ve onun benzeri **شَهْوَةٌ** ve **شهاً**dır; onu Ebû Hayyân nakletti.
( ve ) **الصَّهْوَةُ**: ( yerden ) ( çukur, gizli olan sakin yer ); deve sürülerinin kaybolanları ona sığınır.
( ve ) ayrıca: ( dağdaki mağara gibi ) olur; ( onda su ) yağmurdan ( bulunur ); ( çoğulu **صِهاءٌ** ), kesreli, memdûd.
Sıhâh’ta Ebû Amr’dan: **الصَّهاءُ** su kaynaklarıdır; bir tanesi **صَهْوَةٌ**dur.
Mücmel’de: **الصِّهاءُ** **صهاةٍ**’nin ve **صَهْوَةٍ**’nin de çoğuludur.
Ezherî’nin hattıyla bulundu: **الصّها** su kaynaklarıdır; **صَهْوَةٍ**’nin çoğuludur.
( **وأَصْهَى الصَّبِيَّ**: onu içyağıyla yağladı ve onu, ona isabet eden bir hastalıktan dolayı güneşe koydu ); Muhkem’de böyledir; onda “ona isabet eder” yoktur.
( **وصَاهاهُ** ) **مُصاهاةً**: ( onun **صَهْوَتَه**’sine bindi ); İbnü’l-A‘râbî’den; dağda ve hayvanda olur.

( **وأَصْهَى** ) atı: ( ondan şikâyet etti ), yani **الصَّهْوَة**.
( **وصَهَى** , **سَعَى** gibi: malı çoğaldı ); onu Ezherî nakletti.
( ve ) ayrıca: ( ona bir yara isabet etti de ıslandı/kanadı ).
Sıhâh’ta Ebû Ubeyde’den olan: **صَهَى** yara **يَصْهَى** **صَهْياً**: ıslandığı/kanadığı zaman; ( **كصَهِيَ** , **كرَضِيَ** gibi ); onu Cevherî Halîl’den nakletti.
( **وصِهْيَوْنُ** , **بِرْذَوْنَ** gibi: Beytü’l-Makdis ); Ebû Amr’dan.
( yahut: onunla bir yer ) ve ona, Vâdî’n-nâr diye adlandırılan hendeğe bakan, kapılarından birinin nisbet edilmesi;
( yahut Rumlar ), Ebû Amr’dan ve ayrıca; ve A‘şâ’ya ait olarak inşâd etti:
Ve eğer bir gün **صِهْيَوْنُ** size karşı süt sağarsa
Şüphesiz savaşın ağır değirmeni sizin değirmeninizdir
( **وصُهَيٌّ** , **سُمَيَ** gibi: Nümeyr b. Tevleb’in, sahâbî şairin bir atı ).
Ve ondan üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:
Her dağın en üstü: onun **صَهْوَتُه**’si; Cevherî onu nakletti; ve Ârik’e ait olarak inşâd etti:
Böylece yemin ettim, ancak bir **بصَهْوَةٍ**’de konaklarım
Kumu ve papatyaları bana haramdır
Ve **صَهَواتٍ** sahibi bir teke: yani semiz; bu mecazdır.
**والصُّهاوِيَةُ** , damme ile: dağların kuşattığı alçak bir yer; Ezherî onu nakletti.
**والصَّهَواتُ**: iki sırtın ortaları, **القَطاةِ**’ye kadar.
**وصَهَى** , **سَعَى** gibi: yaşlandığı zaman.
**وصَهْوَى** , **سَكْرَى** gibi: Ezdî Hâciz b. Avf’un atı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صهو and صهى

صَهَا
1 صَهَا ذ [or صَهَى], aor. يَصْهَىِ, inf. n. صَهْىٌ, accord. to A'Obeyd; or صَهِىَ accord. to Kh; It (a wound) was, or became, moist: (S:) or صَهَا or صَهَى [as written in different copies of the K], aor. ١َ٢َ٣َ ; and صَهِىَ; he had a wound and it became moist. (K.) ― -b2- And the former, He had much property. (Az, K.) ― -b3- And i. q. أَسَنَّ [He became advanced in age, or full-grown; &c.]. (TA.)

صاهاهُ
3 صاهاهُ ذ , (K,) inf. n. مُصَاهَاةٌ, (TA,) as expl. by IAar, (TA,) He mounted upon its, or his, صَهْوَة [q. v.]; (K, TA;) said with reference to a mountain and to an animal. (TA.)

اصهى
4 اصهى ذ He had a complaint of the صَهْوَة [q. v.]; (K, TA;) said of a horse. (TA.) -A2- اصهى الصَّبِىَّ He anointed the boy, or young male child, with clarified butter, and put him in the sun, in consequence of a disease (M, K) that had befallen him: (K:) or he so anointed him, and put him to sleep in the sun, in consequence of a disease. (JK.)

صَهًا
صَهًا ذ : see صَهْ, in art. صه.

صَهَاةٌ
صَهَاةٌ ذ : see the next following paragraph, last sentence but one.

صَهْوَةٌ
صَهْوَةٌ ذ The part of the back, of a horse, which is the place of the saddle-cloth: (S:) or the smooth, or soft, part (ما أَسْهَلَ [so in copies of the K, but the right reading is app. ما أُسْهِلَ, lit. the part that is found to be smooth, or soft, to sit upon, see an ex. of this verb in the Ham p. 675,]) of the two sides of the سَرَاة [or back] of the horse: (K:) or the part, of the back, of the horse, whereon the rider sits: (K, and EM p. 43: [see an ex. of one of its pls. voce خَفِيفٌ:]) and (K) the hinder part of the hump of the camel; (JK, K;) also called the رَادِفَة; (JK;) or, as some say, the [part called] رَادِفَة, which one sees above the rump: (TA:) pl. صَهَوَاتٌ and صِهَآءٌ. (K.) [Hence, app.,] one says, تَيْسٌ ذُو صَهَوَاتٍ meaning (tropical:) A fat he-goat. (TA.) And صَهَوَاتٌ signifies also The middle portions of the flesh extending along the two sides of the backbone of a bird of the species termed قَطًا. (TA.) ― -b2- Also The uppermost part of any mountain, (S,) and of anything. (Har p. 374.) ― -b3- And The exterior uppermost part of a house, or chamber; the interior uppermost part thereof being called سَمْكٌ. (Ham p. 725.) ― -b4- And A tower (JK, S, K) made (JK, S) upon a hill, (JK, S, K,) on the highest part thereof: (JK, K:) pl. صَهَوَاتٌ, (JK,) or صُهًى, (K,) which is extr. [in respect of rule], like شُهًى pl. of شَهْوَةٌ: mentioned by AHei. (TA.) ― -b5- And The like of a cave, or cavern, in a mountain, in which is water (K, TA) of the rain: (TA:) pl. صِهَآءٌ, (K, TA,) with kesr and the long ا: (TA:) or صِهَآءٌ signifies places in which water falls, upon the heads of mountains, like the قَلْب [a mistranscription for قَلْت, q. v.]: (JK:) [or,] accord. to AA, places in which water wells forth; pl. of صَهْوَةٌ: but in the handwriting of Az, الصُّهَا is expl. as meaning the places in which water wells forth; and as pl. of صَهْوَةٌ: in the Mj, صِهَآءٌ is said to be pl. of ↓ صَهَاةٌ and of صَهْوَةٌ also. (TA.) ― -b6- And A depressed tract of land to which stray camels betake themselves: (K:) or a depressed place surrounded by mountains; (JK;) [or] so ↓ صُهَاوِيَّةٌ, accord. to Az. (TA.)

صُهَاوِيَّةٌ
صُهَاوِيَّةٌ ذ : see what next precedes.

##### Türkçe

صهو ve صهى

**صَهَا**
1 **صَهَا** ذ [veya **صَهَى**], muzâri‘ **يَصْهَىِ**, mastar **صَهْىٌ**, A‘Obeyd’e göre; veya Kh’ye göre **صَهِىَ**; o (bir yara) nemli oldu veya nemli hâle geldi: (S:) veya **صَهَا** yahut **صَهَى** [K’nin farklı nüshalarında yazıldığı üzere], muzâri‘ ١َ٢َ٣َ ; ve **صَهِىَ**; onda bir yara vardı da nemli hâle geldi. (K.) ― -b2- Ve birincisi, onun çok malı vardı. (Az, K.) ― -b3- Ve **أَسَنَّ** ile aynı anlamdadır [yaşça ilerledi, yahut olgunlaştı; vb.]. (TA.)

**صاهاهُ**
3 **صاهاهُ** ذ , (K,) mastar **مُصَاهَاةٌ**, (TA,) IAar tarafından açıklandığı üzere, (TA,) onun, yahut onun sırtının, **صَهْوَة**’sine [bkz.] bindi; (K, TA;) bir dağ ve bir hayvan hakkında söylenir. (TA.)

**اصهى**
4 **اصهى** ذ Onun **صَهْوَة**’sinde [bkz.] bir rahatsızlığı vardı; (K, TA;) bir at hakkında söylenir. (TA.) -A2- **اصهى الصَّبِىَّ** O, bir hastalık (M, K) sebebiyle ki ona isabet etmişti: (K:) çocuğu, yahut küçük erkek çocuğu, sade yağ ile yağladı ve onu güneşe koydu: veya onu böyle yağladı ve bir hastalık sebebiyle onu güneşte uyuttu. (JK.)

**صَهًا**
**صَهًا** ذ : **صَهْ**’e bak, **صه** maddesinde.

**صَهَاةٌ**
**صَهَاةٌ** ذ : bir sonraki paragrafın sondan bir önceki cümlesine bak.

**صَهْوَةٌ**
**صَهْوَةٌ** ذ Atın sırtının, eyer örtüsünün yeri olan kısmı: (S:) veya atın **سَرَاة**’sının [yahut sırtının] iki yanının düz, yahut yumuşak, kısmı (ما أَسْهَلَ [K nüshalarında böyle; fakat doğru okunuşun görünüşe göre ما أُسْهِلَ olduğu, lafzen “üzerine oturmak için düz, yahut yumuşak, bulunduğu görülen kısım”; bu fiilin bir örneğine Ham s. 675’te bak]): (K:) veya atın sırtının, binicinin üzerine oturduğu kısmı: (K, ve EM s. 43: [çoğullarından birinin bir örneğine **خَفِيفٌ** maddesinde bak:]) ve (K) devenin hörgücünün arka kısmı; (JK, K;) ayrıca **رَادِفَة** diye adlandırılır; (JK;) veya bazılarına göre, sağrının üstünde görülen **رَادِفَة** [denilen kısım]: (TA:) çoğulu **صَهَوَاتٌ** ve **صِهَآءٌ**. (K.) [Bundan dolayı, görünüşe göre,] **تَيْسٌ ذُو صَهَوَاتٍ** denir; anlamı (mecazen:) semiz bir erkek keçi. (TA.) Ve **صَهَوَاتٌ** ayrıca, **قَطًا** denilen türden bir kuşun omurga boyunca iki yanına uzanan etinin orta kısımları demektir. (TA.) ― -b2- Ayrıca herhangi bir dağın, (S,) ve herhangi bir şeyin en üst kısmı. (Har s. 374.) ― -b3- Ve bir evin yahut odanın dıştaki en üst kısmı; onun içteki en üst kısmına ise **سَمْكٌ** denir. (Ham s. 725.) ― -b4- Ve bir kule (JK, S, K) ki bir tepe üzerine, (JK, S) onun en yüksek kısmına yapılmıştır: (JK, K:) çoğulu **صَهَوَاتٌ**, (JK,) veya **صُهًى**, (K,) ki bu, kural bakımından şâzdır, tıpkı **شُهًى**’nın **شَهْوَةٌ**’nin çoğulu olması gibi: AHei tarafından zikredilmiştir. (TA.) ― -b5- Ve bir dağda, içinde yağmur suyu bulunan, mağara yahut kovuğa benzer şey: (K, TA) (TA:) çoğulu **صِهَآءٌ**, (K, TA,) kesra ile ve uzun **ا** ile: (TA:) veya **صِهَآءٌ**, dağların başlarında, suyun düştüğü yerler demektir; **قَلْب** gibi [**قَلْت** için bir yanlış yazım; bkz.]: (JK:) [yahut,] AA’ya göre, suyun kaynadığı yerler; **صَهْوَةٌ**’nin çoğuludur: fakat Az’ın el yazısında **الصُّهَا**, suyun kaynadığı yerler diye açıklanmıştır; ve **صَهْوَةٌ**’nin çoğulu olarak: Mj’de, **صِهَآءٌ**’nun ↓ **صَهَاةٌ**’nin ve ayrıca **صَهْوَةٌ**’nin çoğulu olduğu söylenir. (TA.) ― -b6- Ve başıboş develerin kendisine sığındıkları çukur bir arazi: (K:) veya dağlarla çevrili çukur bir yer; (JK;) [yahut] Az’a göre ↓ **صُهَاوِيَّةٌ** böyledir. (TA.)

**صُهَاوِيَّةٌ**
**صُهَاوِيَّةٌ** ذ : bir öncekinin anlattığına bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَهَا
صَهَا صَهَى A ( n. ac. صَهْي ),
a.  Had a running sore or wound.

##### Türkçe

صَهَا
**صَهَا** **صَهَى** A (isim-aksiyon: **صَهْي**),
a.  Akıp duran bir çıbanı veya yarası vardı.
