# صه — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%87/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%87.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: صه

باب الهاء والصاد
صه ، هص : ( مستعملان ) .
هصّ : قال الليث : الهَصُّ : شدّة القبض والغمز . وقال غيره : بنو هِصَّان : قبيلةٌ من بني أبي بكرِ بن كلاب . وهُصَيْصٌ : اسم رجل . وقيل : الهَصّ : شدّة الوطء . ثعلب عن ابن الأعرابي : زخيخ النّار : بريقُها ، وهَصِيصُها : تلأْلُؤُها ، وحكي عن أبي ثرْوان أنه قال : ضِفْنَا فلاناً فلمّا طَعِمْنَا أتونا بالمقاطِر فيها الجحيمُ يَهِصُّ زَخِيخُها ، فأُلْقيَ عليها المندَلِيُّ . قال : المقاطِرُ : المجامر ، والجحيم : الجمر ، وزخيخه : بريقه ، وهصيصه : تلألؤه . سلمة عن الفرّاء : هصّص الرجلُ : إذا برَّق عينيه ، والهُصَاهِصُ والقُصاقِصُ : الشديد من الأُسْد .
صه : قال الليث : صَهْ : كلمة زجْرٍ للسكوت ؛ وأنشد قول ذي الرُّمَّة :
إذا قالَ حَادِيْنَا لِتَشْبِيهِ نَبْأَةٍ
صَهٍ لم يَكُنْ إلاَّ دَوِيُّ المَسَامِعِ
قال : وكل شيءٍ من موقوفِ الزجر فإنّ العرب تنوّنه مخفوضاً . وما كان غيرَ موقوفٍ فعلى حركة صرفه في الوجوه كلها . ويضاعف صه ، فيقال : صَهْصَهْتُ بالقوم . ابن السّكيت : يقال للرجل إذا أسكتَّه : صهْ ، فإن وصلتَ قلتَ : صهٍ صهٍ ، وكذلك مَهْ ؛ فإن وصلت قلت : مهٍ مهٍ ،
وكذلك تقول للشيء إذا رضِيته : بَخْ ، فإن وصلت قلت : بَخٍ بَخٍ .

### Türkçe

باب **الهاء** و**الصاد**
**صه** ، **هص** : (kullanılan ikisi) .
**هصّ** : Leys dedi: **الهَصُّ**: tutmanın ve sıkmanın şiddeti. Başkası dedi: **بنو هِصَّان**: **بني أبي بكرِ بن كلاب**’dan bir kabiledir. **وهُصَيْصٌ**: bir adam adıdır. Ve denildi: **الهَصّ**: basmanın şiddeti. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **زخيخ النّار**: onun parıltısıdır; **وهَصِيصُها**: onun ışıldamasıdır. Ebû S̱ervân’dan, onun şöyle dediği nakledildi: Birini misafir ettik; ne zaman ki yedik, bize içinde kor bulunan **المقاطِر** getirdiler; onun parıltısı **يَهِصُّ**; üzerine **المندَلِيُّ** atıldı. Dedi: **المقاطِرُ**: buhurdanlıklardır; **الجحيم**: kordur; **وزخيخه**: onun parıltısıdır; **وهصيصه**: onun ışıldamasıdır. Seleme, Ferrâ’dan: Adam **هصّص** etti: gözlerini parlatınca; **الهُصَاهِصُ** ve **القُصاقِصُ**: aslanlardan şiddetli olandır.
**صه** : Leys dedi: **صَهْ**: susmak için bir azarlama kelimesidir; ve Zü’r-Rumme’nin sözünü okudu:
إذا قالَ حَادِيْنَا لِتَشْبِيهِ نَبْأَةٍ
صَهٍ لم يَكُنْ إلاَّ دَوِيُّ المَسَامِعِ
Dedi: Azarlamanın durdurulmuş olanından her şey; Araplar onu tenvinli, mecrur yaparlar. Durdurulmuş olmayan ise, bütün vecihlerde i‘rabının harekesi üzeredir. Ve **صه** ikilenir; şöyle denir: **صَهْصَهْتُ بالقوم**. İbnü’s-Sikkît: Bir adamı susturduğun zaman ona denir: **صهْ**; eğer vasledersen dedin: **صهٍ صهٍ**; ve aynı şekilde **مَهْ**; eğer vasledersen dedin: **مهٍ مهٍ**،
Ve aynı şekilde bir şeyi razı olduğun zaman dersin: **بَخْ**; eğer vasledersen dedin: **بَخٍ بَخٍ**.
