# صو (ص-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب لفيف الصّاد
صو ، صيا ، أصآ ، صأى ، صأصأ ، صيصي ، وصيى ، أصى ، اص ، وصوص ، يصص ، صوى ، صوص .
صيأ : روِي عن أبي هُرَيرة أنّه قال : إنَّ للإسلام صُوى ومَناراً كمنَار الطريق .
قال أبو عُبَيدة : قال أبو عمرو : الصُّوَى : أعلامٌ من حِجارة منصوبةٌ في الفَيافي المجهولة يُستدَلّ بها على طُرُقها ، واحدتُها صُوّة .
وقال الأصمعيّ : الصُّوَى : ما غَلُظ من الأرض وارتفع ولم يَبلُغ أن يَكون جَبَلاً .
قال أبو عُبَيد : وقول أبي عمرو : أَعجَبُ إليّ ، وهو أشبَه بمعنى الحديث . والله أعلم .
وقال لبيد :
ثم أَصْدَرْناهُمَا في وَارِدٍ
صَادِرٍ وَهْمٍ صُواهُ قد مَثَلْ
وقال أبو النَّجم :
وبَيْنَ أعْلاَمِ الصُّوَى المَوَاثلِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصُّوَّة : صَوْتُ الصَّدَى .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ في الشَّاءِ إذا أَيْبَس أربابُها ألبانَها عَمْداً ليكون أسْمَن لها ، فذلك التَّصْوِية ، وقد صَوَّيناها .
وقال العَدَبَّسَ الكِنانِيّ : التَّصوِية للفُحول من الإبل : ألاّ يحمَل عليه ولا يُعقدَ فيه حَبْل فيكون أنشَطَ له في الضِّراب وأَقوَى ، وأنشَد قول الفَقْعَسي يصف إبلاً وراعيها :
صَوَّى لها ذا كِدْنةٍ جُلاعِدَا
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : التَّصوِية في الإناث : أن تُبَقَّى ألبانُها في ضُروعها ليكون أشدَّ لها في العام المقبِل ، وأنشد :
إذا الدِّعْرِمُ الدِّفْنَاسُ صَوَّى لِقَاحَهُ
فإنّ لنا ذَوْداً عِظامَ المَحالِبِ
قال : وناقةٌ مُصَوّاةٌ ومُصَرَّاةٌ ومحفَّلةٌ بمعنًى واحد .
وجاء في الحديث : ( التَّصْوِية خِلاَبة ) ، وكذلك التَّصْرِية .
وقال غيرُه : ضَرعٌ صاوٍ : إذا ضَمَر وذَهب لبنُه .
وقال أبو ذُؤيب :
مُتفلِّقٌ أَنساؤُها عن قانِىء
كالقُرْطِ صاوٍ غُبْرُه لا يُرْضَعُ
أراد بالقانىءِ : ضَرْعَها ، وهو الأحمر ، لأنه ضَمَر وارتفَع لبنُه .
وقال الليث : الصاوي من النّخيل : اليابس . وقد صوَت النخلةُ تَصوِي صوِيّاً .
صأي : أبو عُبَيد عن الأحمر : الصآةُ بوزن الصّعاة : ماءٌ ثخين يخرج مع الولد .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : هو الصَّاءَةُ ، بوزن الصاعة .
قال : والصآةُ بوَزْنِ الصَّعَاةِ ، والصَّيْأَةُ بوَزْن الصَّيْعَة . والصَّيَّةُ : الماء الذي يكون في المَشيمة ، وأنشد شَمِر :
على الرِّجْلَيْن صاءٍ كالخُراجِ
قال : وبعت الناقةَ بِصَيتِها ، أي : بِحِدْثانِ نَتاجها .
وقال أبو عُبيد : صَيّأْتَ رأسَه تَصْيآءً : بللتُه قليلاً قليلاً .
وقال غيره : هو أن يغسله فيثوّر وسَخَه ولا يُنَقِّيه .
أبو عُبَيد عن الكسائي : صأى الفَرْخ ، بوَزْن صعَى .
قال : والفِيل والخِنْزير والفأر كلها تصأى صئِيَّاً وصئِيئَّا ، واليَرْبُوع مِثلُه ، وأنشد أبو صفوانَ للعجّاج :
لَهُنّ في شَبَاتِه صئيُّ
وقال جرير :
لَحَى الله الفَرَزْدقَ حِينَ يَصأَى
صئِيَّ الكلْب بَصبَص للعِظالِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : جاء بما صأى وصَمَت ، أي : جاء بالشّاء والإبل . وما صَمتَ : الذّهبُ والفضّة .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الصائي : كلُّ مالٍ من الحيوان مثلُ الرقيقِ والدواب . والصامت : مِثلُ الأثواب والوَرِق ، سُمِّي صامتاً لأنه لا رُوحَ فيه .
وقال خالد بنُ يزيد : يقال : صاءَ يصيءُ ، مثل صاعَ يَصيع ، وصئِيَ يَصأى ، مِثل صعِيَ يَصعَى .
صأصأ : كان عُبَيد الله بن جَحْش أسلَم ثم ارتدَّ وتنصّر بالحَبشة ، فقيل له في ذلك ؟ فقال : إنا فَقَّحْنا وصأْصأْتُم .
قال أبو عُبَيد : يقال : صأصأ الجِرو : إذا لم يَفْتح عينيه أَوانَ فتحِه . وفَقّح : إذا فَتَح عَيْنيه ، فأراد أنا أبصَرْنا أَمْرَنا ولم تُبصِروه .
وقال أبو عمرو : الصأصأُ : تأخير الجِرْو فتحَ عينيه . والصأْصأُ : الفَزَع الشديد . والصأصَاءُ : الشِّيص .
أبو عبَيد عن الأصمعيّ : يقال للنّخْلة إذا لم تقبل اللَّقاح ولم يكن للبُسْر نَوًى : قد صأْصأَتْ النخلةُ صئصاءً .
قال : وقال الأمويّ : في لُغة بني الحارث بنِ كعب : الصِّيص هو الشِّيص عند الناس ، وأنشد :
بأعْقَارِها الفِرْدانُ هَزْلَى كأنَّهَا
نَوَادِرُ صِيصَاءِ الهَبيدِ المُحطَّمِ
وقال أبو عُبَيد : الصِّيصاء : قِشْر حَبّ الحَنظَل .
وقال الأصمعيّ : صأصأ فلانٌ صَأْصَأَة : إذا استَرخَى وفَرِق .
صيص : عمرو عن أبيه : الصِّيصَة من الرِّعاء : الْحَسنُ القيام على ماله .
وقال الفرّاء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( الَّذِينَ ظَاهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ ) ( الأحزاب : 26 ) معناه : من حُصُونهم .
وقال الزَّجَّاج : الصِّياصِ : كلُّ ما يُمتَنَع به ، وهي الحُصون . وقيل : القُصور لا يُتحصّن بها . والصَّياصي : قُرُون البَقَر والظِّباء . وكلُّ قَرْن صِيصةِ ، لأن ذوات القُرون يتحصّن بها . قال : وصِيصَة الدِّيك : شوْكتُه ، لأنه مُحصّن بها أيضاً .
وقال أبو الهيثم : الصِّيصة : حَفٌ صغيرٌ من قُرون الظِّباء تَنسِج به المرأة . وقال دُريد بن الصِّمّة :
فجِئْتُ إلَيْهِ والرِّمَاحُ تَنُوشُهُ
كَوَقْع الصَّيَاصِي في النَّسِيج المُمدَّدِ
وقال ابن الأعرابيّ : أصاصَتِ النخلةُ إصَاصَةً ، وصَيَّصَتْ تَصْييصاً : إذا صارت شِيصاً ، وهذا من الصِّيص لا مِن الصِّيصَاء ، يقال من الصِّيصاء : صَأْصَأَتْ صِيصَاءً . ابن السكّيت : هو في ضِئْضِي صِدْقٍ ، وصِئْصِىء صِدْقٍ ، وقاله شَمِر واللّحياني .
أصص : أبو عُبَيد عن أبي زيد : الأَصُّ : الأصْل ، وجمعُه آصاص . وقال خالد بن يزيد : الأصِيص : أسفلُ الدَّنّ يُبالُ فيه ، وقال عديّ بنُ زيد :
يا لَيْتَ شِعْرِي وأنا ذو عَجّةٍ
متى أَرَى شَرْباً حَوالَيْ أَصِيْص
العجة : الصّوت .
ويقال : هو كهَيئة الجَرِّ له عُرْوَتان يُحمَل فيه الطّين .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : ناقةٌ أَصُوص عليها صُوصٌ . قال أَبو عَمْرو بن العلاء : الأَصُوص : النّاقة الحائل السمينة .
وقال امرؤ القيس :
مُداخَلةٌ صَمُّ العِظَامِ أَصُوص
أرادَ : صَمُّ عِظامُها . وقد أصَّتْ تَؤُصُّ أصُوصاً : إذا اشتدّ لحمُها وتلاحَكت ألواحُها .
صوص : وأمّا الصُّوص فإنّ ابن الأعرابي قال : هو الرجل اللئيم الّذي يَنزل وحده ويأكلُ وحده ، فإِذا كان باللّيل أَكَل في ظلّ القَمَر لئلاّ يَراه الضّيف ، وأَنشَد :
صُوصُ الغِنَى سَدَّ غِناه فَقْرَهُ
ويكون جَمْعاً وأَنشد :
فأَلْفَيتكُمْ صُوصاً لُصُوصاً إذا
دَجَى الظّلاَمُ وَهَيّا بينَ عند البَوارِق
وصوص : أبو عبيد عن الأحمر :
الوصواص : البُرْقعُ الصغير . وقال الفرّاء ؛ إذا أدْنَت المرأةُ نِقابها إلى عَيْنَيها فتلك الوَصْوَصةُ .
وقال أبو زيد : التَّرْصيص في النِّقاب ، ألاّ يُرَى إلاّ عَيْناها .
وتميم تقول : هو التّوصيصُ بالواو . وقد رَصَّصت ووَصَّصَتْ توصيصاً وترصيصاً .
وقال الليث : الوَصْواص : خَرْقٌ في السِّتْر ونحوِه على مقدار العَين يُنظر منه ، وأَنشَد :
في وَهَجَانٍ يَلجُ الوَصْوَاصا
ثعلب عن ابن الأعرابي : الوَصيُّ : إحكامُ العَمَل من بناءٍ أو غيرِه .
قال : والصَّوُّ : الفارغ . وأَصوَى : إذا جَفَ . والصوّة : صَوْتُ الصَّدَى ، بالصاد .
يصص : أبو عبيد عن أبي زيد : يَصَّصَ الجِرْو بالياء والصاد إذا فَتَح عينيه ، ويقال : بَضَّضَ وبصّصَ . وقال ابن الأعرابي : الصَّوَى : السُّنْبُل الفارغ ، والقُنْبُع : غِلافُه .
أبو عُبَيد عن الفرّاء : وأَصْتُ به الأرض : إذا ضربت به الأرضَ . ومَحصتُ به الأرضَ ، مثلُه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أَصَى الرَّجُل : إذا عَقَل بعد رُعونة .
ويقال : إنه لذو حَصاةٍ وأَصَاةٍ ، أي : ذو عَقْل ورأي .
وصى : أبو عُبَيد : وَصَيْتَ الشيءَ ووصَلْتُه سواء .
وقال ذو الرمَّة :
نصِي اللَّيلَ بالأيّامِ حَتى صَلاتنا
مقاسَمة يَشْتَقُّ أَنصافَها السَّفْرُ
وفلاة واصيةٌ : يتصل بفلاة أخرى ، وقال ذو الرّمة :
بَيْنَ الرَّجا والرَّجا مِن جَنْبِ واصيَةٍ
يهْماءَ خابِطُها بالخَوفِ مَعْكوم
وقال الأصْمَعيُّ : وَصَى الشيء يصِي : إذا اتَّصَلَ . ووَصَاه غيرُه يَصِيه : وَصَله . وقال الليث : الوَصاةُ كالوصيّة ؛ وأَنشد :
أَلاَ مَن مُبْلِغ عني يَزيداً
وَصاةً مِن أَخي ثِقَةٍ وَدُودِ
ويقال : وَصِيٌّ بيّنُ الوَصاية ، والفعل أَوْصَيتُ ووَصَّيتُ إيصاءً وتوصيةً . والوصيّة : ما أَوْصَيْتَ به ، وسُميتْ وَصِيةً لاتصالها بأمر الميّت .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الوَصِيُّ : النباتُ الملتفُّ .
وقيل لعليّ عليه السلام : وَصِيٌّ ، لاتصال نسبِه وسبَبِه وسَمْتِه ، وإِذا أَطاعَ المَرْتَعُ للسَّائمة فأصابتْه رغَداً قيل : وصَى لها المَرْتَعُ يَصِي وَصْياً .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا اتَّصل نباتُ الأرض بعضُه ببعض قيل : وَصَت الأرض
فهي واصيَة .
وقال أبو عُبيد : الآصيَة : طعامٌ مثلُ الحَسَاء يُصنَع بالتَّمر ، وأَنشد :
والإتْر والصَرْبُ مَعاً كالآصيَهْ
وقال الليث : ابن الآصي : طائرٌ شبه الباشَق ، إلاّ أنه أطوَلُ جَناحاً ، وهو الحِدَأَة ، يسميه أهلُ العراق ابن آصَى انتهى ، والله تعالى أعلم

##### Türkçe

**باب لفيف الصّاد**
صو ، صيا ، أصآ ، صأى ، صأصأ ، صيصي ، وصيى ، أصى ، اص ، وصوص ، يصص ، صوى ، صوص .

**صيأ** : Ebû Hureyre’den rivayet olundu ki o şöyle dedi: “Şüphesiz İslâm için **صُوى** ve **مَناراً** vardır; yolun **منار**ı gibi.”
Ebû Ubeyde dedi: Ebû Amr dedi: **الصُّوَى**: bilinmeyen çöllerde dikilmiş taşlardan alâmetlerdir; onun yollarına onunla delil getirilir; onun bir tanesi **صُوّة**’dir.
Asmaî dedi: **الصُّوَى**: yerden kalınlaşan ve yükselen, fakat dağ olacak dereceye ulaşmayan şeydir.
Ebû Ubeyd dedi: Ebû Amr’ın sözü bana daha hoş gelir; ve hadisin mânâsına daha benzer. Allah daha iyi bilir.
Lebîd dedi:
Sonra ikisini bir **وَارِدٍ**’de döndürdük,
Bir **صَادِرٍ** (olan) **وَهْمٍ**; onun **صُواهُ**’u gerçekten belirdi.
Ebû’n-Necm dedi:
Ve **الصُّوَى**’nın yerleşik alâmetleri arasında.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الصُّوَّة**: **صَوْتُ الصَّدَى**’dır.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: koyunlarda, sahipleri sütlerini kasten kuruttuğunda, ona daha semiz olsun diye; işte bu **التَّصْوِية**’dir; ve “biz onu **صَوَّيناها**” (tasviye ettik).
Adebbase’l-Kinânî dedi: develerin erkekleri için **التَّصوِية**: üzerine bindirilmemesi ve ona bir ip bağlanmamasıdır; böylece çiftleşmede daha canlı ve daha güçlü olur; ve Fak‘asî’nin, develeri ve çobanını vasfederken söylediği sözü okudu:
Onun için, iri gövdeli, sert yapılı birini **صَوَّى**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dişilerde **التَّصوِية**: gelecek yılda ona daha kuvvetli olsun diye sütlerinin memelerinde bırakılmasıdır; ve şu beyti okudu:
**الدِّعْرِمُ الدِّفْنَاسُ** develerini **صَوَّى** edince,
Şüphesiz bizim için sağımı büyük bir deve sürüsü vardır.
Dedi: ve **مُصَوّاةٌ** ve **مُصَرَّاةٌ** ve **محفَّلةٌ** (olan) bir deve, tek bir mânâdadır.
Hadiste geldi: “(**التَّصْوِية** aldatmadır)”; **التَّصْرِية** de böyledir.
Başkası dedi: **ضَرعٌ صاوٍ**: zayıflayıp sütü gittiği zaman.
Ebû Züeyb dedi:
Onun iç organları, kızıl bir memeden dolayı yarılmıştır,
Küpe gibi; **صاوٍ**; tozu kiridir, emzirilmez.
**القانىءِ** ile muradı: onun memesi; ve o kırmızıdır; çünkü zayıfladı ve sütü yükseldi.
Leys dedi: hurmalıklardan **الصاوي**: kurumuş olandır. Ve hurma ağacı **صوَت** etti; **تَصوِي** eder; **صوِيّاً** (kuruyarak).

**صأي** : Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **الصآةُ** (vezni **الصّعاة**): yavruyla birlikte çıkan koyu sudur.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: o **الصَّاءَةُ**’dır; vezni **الصاعة**.
Dedi: ve **الصآةُ** vezni **الصَّعَاةِ**; ve **الصَّيْأَةُ** vezni **الصَّيْعَة**. Ve **الصَّيَّةُ**: eşte bulunan sudur; Şemir şu beyti okudu:
İki ayak üzerinde, çıban gibi bir **صاءٍ**.
Dedi: ve deveyi **بِصَيتِها** ile sattım; yani: doğumunun yeniliğiyle.
Ebû Ubeyd dedi: “Onun başını **صَيّأْتَ**; **تَصْيآءً**”: onu azar azar ıslattım.
Başkası dedi: o, onu yıkayıp kirini kabartması ve onu temizlememesidir.
Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **صأى** yavru kuş; vezni **صعَى**.
Dedi: fil, domuz ve fare; hepsi **تصأى** eder; **صئِيَّاً** ve **صئِيئَّا**; yerbû‘ da onun gibidir; Ebû Safvân, A‘câc için şu beyti okudu:
Onlar için, onun gençliğinde bir **صئيُّ** vardır.
Cerîr dedi:
Allah, **الفَرَزْدقَ**’a lânet etsin, **يَصأَى** ettiği zaman,
Sertlere kuyruk sallayan köpeğin **صئِيَّ**’i gibi.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: “**جاء بما صأى وصَمَت**” geldi; yani: koyun ve develerle geldi. Ve **ما صَمتَ**: altın ve gümüştür.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الصائي**: köleler ve binek hayvanları gibi, hayvandan olan her maldır. Ve **الصامت**: elbiseler ve gümüş para gibidir; onda ruh olmadığı için **صامتاً** diye adlandırıldı.
Hâlid b. Yezîd dedi: **صاءَ يصيءُ** denir; **صاعَ يَصيع** gibi; ve **صئِيَ يَصأى**; **صعِيَ يَصعَى** gibi.

**صأصأ** : Ubeydullah b. Cahş Müslüman oldu, sonra döndü ve Habeşistan’da Hristiyan oldu; bunun hakkında ona denildi; o da dedi ki: “Biz **فَقَّحْنا** ettik, siz ise **صأْصأْتُم**.”
Ebû Ubeyd dedi: **صأصأ الجِرو** denir: gözlerini, açma vaktinde açmadığı zaman. Ve **فَقّح**: gözlerini açtığı zaman. Muradı: biz işimizi gördük, siz onu görmediniz.
Ebû Amr dedi: **الصأصأُ**: yavru köpeğin gözlerini açmasını geciktirmesidir. Ve **الصأْصأُ**: şiddetli korkudur. Ve **الصأصَاءُ**: **الشِّيص**’tir.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: hurma ağacı aşıyı kabul etmediğinde ve olgunlaşmamış hurmada çekirdek olmadığında, “hurma ağacı **صأْصأَتْ**; **صئصاءً**” denir.
Dedi: ve Emevî dedi: Benî’l-Hâris b. Ka‘b’ın dilinde **الصِّيص** insanların yanında **الشِّيص**’tir; ve şu beyti okudu:
Onun diplerinde, zayıf tekler; sanki onlar,
Kırılmış **الهَبيد**’in **صِيصَاءِ**’sının saçılmışlarıdır.
Ebû Ubeyd dedi: **الصِّيصاء**: acı kavun tanesinin kabuğudur.
Asmaî dedi: “Falan **صأصأ** etti; **صَأْصَأَة**”: gevşediği ve korktuğu zaman.

**صيص** : Amr, babasından: çobanlardan **الصِّيصَة**: malına güzelce bakıp gözetmektir.
Ferrâ, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: “(**الَّذِينَ ظَاهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ**)” (Ahzâb: 26): mânâsı, onların **حُصُونهم**’undandır.
Zeccâc dedi: **الصِّياصِ**: kendisiyle korunulan her şeydir; ve o, kalelerdir. Ve denildi: kendisiyle tahkim olunmayan köşklerdir. Ve **الصَّياصي**: sığırların ve ceylanların boynuzlarıdır. Ve her boynuz **صِيصةِ**’dir; çünkü boynuz sahipleri onunla korunur. Dedi: ve horozun **صِيصَة**’si: onun dikeni; çünkü onunla da korunmuştur.
Ebû’l-Heysem dedi: **الصِّيصة**: ceylan boynuzlarından küçük bir parçadır; kadın onunla dokuma yapar. Düreyd b. es-Sımme dedi:
Ona geldim; mızraklar onu yokluyordu,
Gerilmiş dokumada **الصَّيَاصِي**’nin düşüşü gibi.
İbnü’l-A‘râbî dedi: hurma ağacı **أصاصَتِ**; **إصَاصَةً**; ve **صَيَّصَتْ**; **تَصْييصاً**: **شِيصاً** olduğu zaman. Bu, **الصِّيص**’tendir, **الصِّيصَاء**’dan değildir. **الصِّيصَاء**’dan denir: “**صَأْصَأَتْ**; **صِيصَاءً**.”
İbnü’s-Sikkît: o, **ضِئْضِي صِدْقٍ** içindedir; ve **صِئْصِىء صِدْقٍ** (içindedir). Bunu Şemir ve Lihyânî de söyledi.

**أصص** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **الأَصُّ**: köktür; çoğulu **آصاص**. Hâlid b. Yezîd dedi: **الأصِيص**: fıçının altı; içine bevledilir. Adî b. Zeyd dedi:
Keşke bilseydim; ben bir **عَجّةٍ** sahibi iken,
Ne zaman **أَصِيْص** çevresinde bir içiş göreceğim?
**العجة**: sestir.
Ve denilir: o, testiye benzer; onun iki kulpu vardır; içinde çamur taşınır.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **ناقةٌ أَصُوص**; onun üzerinde **صُوصٌ** vardır. Ebû Amr b. el-Alâ dedi: **الأَصُوص**: gebe olmayan semiz devedir.
İmruü’l-Kays dedi:
Sert kemikli, iç içe geçmiş, **أَصُوص**.
Muradı: onun kemikleri serttir. Ve “**أصَّتْ**; **تَؤُصُّ**; **أصُوصاً**”: eti sertleştiği ve levhaları birbirine geçtiği zaman.

**صوص** : **الصُّوص**’a gelince, İbnü’l-A‘râbî dedi: o, tek başına inen ve tek başına yiyen alçak adamdır; gece olunca, misafir onu görmesin diye ay ışığının gölgesinde yer; ve şu beyti okudu:
**صُوصُ الغِنَى** zenginliğiyle fakirliğini kapattı.
Ve cem‘ olur; ve şu beyti okudu:
Sizi, karanlık bastığında, hırsız **صُوصاً**lar buldum;
Şimşeklerin yanında “haydi” derken.

**وصوص** : Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **الوصواص**: küçük burkadır. Ferrâ dedi: kadın nikabını gözlerine yaklaştırdığında, işte o **الوَصْوَصةُ**’dır.
Ebû Zeyd dedi: **التَّرْصيص** nikabda: yalnız iki gözünün görülmesidir.
Temîm “o, **التّوصيصُ** (و ile)” der. Ve “**رَصَّصت** ve **وَصَّصَتْ**; **توصيصاً** ve **ترصيصاً**” (denir).
Leys dedi: **الوَصْواص**: perde ve benzerinde, göz miktarınca bir yırtıktır; ondan bakılır; ve şu beyti okudu:
Bir **وَهَجَانٍ** içinde, **الوَصْوَاصا**’ya girer.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَصيُّ**: bina veya başkasından bir işin sağlam yapılmasıdır.
Dedi: ve **الصَّوُّ**: boş olandır. Ve **أَصوَى**: kuruduğu zaman. Ve **الصوّة**: **صَوْتُ الصَّدَى**’dır; **بالصاد**.

**يصص** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **يَصَّصَ الجِرْو** (ياء ve صاد ile): gözlerini açtığı zaman; ve “**بَضَّضَ** ve **بصّصَ**” denir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصَّوَى**: boş başaktır; ve **القُنْبُع**: onun kılıfıdır.
Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: “Onunla yere **أَصْتُ** ettim”: onu yere vurdum. “Onunla yere **مَحصتُ** ettim” de böyledir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **أَصَى الرَّجُل**: kabalıktan sonra aklettiği zaman.
Ve denilir: “Şüphesiz o, **ذو حَصاةٍ وأَصَاةٍ**’dır”; yani: akıl ve görüş sahibidir.

**وصى** : Ebû Ubeyd: “Şeyi **وَصَيْتَ** ettin ve onu **وصَلْتُ** ettim” eşittir.
Zü’r-Rumme dedi:
Geceyi günlerle birleştiririz; ta ki bizim namazımız,
Yolculuğun yarılarını yardığı bir paylaşma (olsun).
Ve **فلاة واصيةٌ**: başka bir çölle birleşen (çöl). Zü’r-Rumme dedi:
**واصيَةٍ** bir yanından, **الرَّجا** ile **الرَّجا** arasında,
Korkuyla dövüneni bağlanmış bir ıssız çöl.
Asmaî dedi: **وَصَى** şey **يصِي** eder: birleştiği zaman. Ve başkası onu **وَصَاه** eder; **يَصِيه**: onu birleştirdi. Leys dedi: **الوَصاةُ** vasiyet gibidir; ve şu beyti okudu:
Benden Yezîd’e kim ulaştırır,
Güvenilir, sevecen bir kardeşten bir **وَصاةً**.
Ve denilir: **وَصِيٌّ** açık **الوَصاية** sahibidir. Fiil: **أَوْصَيتُ** ve **وَصَّيتُ**; **إيصاءً** ve **توصيةً**. Ve **الوصيّة**: **أَوْصَيْتَ** ettiğin şeydir; ölünün işiyle birleştiği için **وَصِيةً** diye adlandırıldı.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَصِيُّ**: birbirine dolanmış bitkidir.
Ali’ye -aleyhi’s-selâm- **وَصِيٌّ** denildi; nesebinin, sebebinin ve hâlinin birleşmesinden dolayı. Ve otlak, otlayan hayvana itaat edip de ona bolluk isabet edince, “otlak onun için **وصَى** etti; **يَصِي**; **وَصْياً**” denir.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: yerin bitkisi birbirine bitiştiğinde “yer **وَصَت** etti” denir; o hâlde o **واصيَة**’dir.
Ebû Ubeyd dedi: **الآصيَة**: hurmayla yapılan, **الحَسَاء** gibi bir yemektir; ve şu beyti okudu:
Ve **الإتْر** ve **الصَرْبُ** birlikte, **كالآصيَهْ** gibi.
Leys dedi: **ابن الآصي**: doğana benzer bir kuştur; ancak kanadı daha uzundur; o **الحِدَأَة**’dır. Irak ehli ona **ابن آصَى** der; bitti. Ve Allah Teâlâ daha iyi bilir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَوَّى صُوًى
2 صَوَّى صُوًى ذ He made صُوًى [i. e. signs set up for the guidance of travellers] in the way. (TA. [The verb is originally صَوَّوَ: and صُوًى is pl. of صُوَّةٌ.]) -A2- [See also art. صوى.]

اصوى القَوْمُ
4 اصوى القَوْمُ ذ The people, or party, alighted in what are termed صُوًى, meaning elevated [or rugged and elevated] tracts of land. (IKtt, TA.) -A2- [See also art. صوى.]

صَوٌّ
صَوٌّ ذ i. q. فَارِغٌ, (K,) so in the Tekmileh, (TA,) applied to a thing, meaning Empty, void, or vacant. (TK.)

صَوَّةٌ
صَوَّةٌ ذ : see what follows, near the end.

صُوَّةٌ
صُوَّةٌ ذ A sign for the guidance of travellers, consisting of stones, (AA, S, IAth, Msb,) set up (IAth, Msb) in the way (Msb) in an unknown desert: (IAth:) or a stone that is a sign [for guidance] in the way: (M, K:) or an elevated sign of the way, set up in rugged ground: (M:) pl. صُوًى (AA, S, M, IAth, Msb) and pl. pl. أَصْوَآءٌ, (M, Msb, K,) the latter like أَرْطَابٌ pl. of رُطَبٌ, (Msb, TA,) or, as some say, this is a pl., not a pl. pl. (TA.) It is said in a trad., اـِنَّ لِلْاـِسْلَامِ صُوًى وَمَنَارًا كَمَنَارِ الطَّرِيقِ (assumed tropical:) [Verily ElIslلm has signs and marks of guidance like those of the way]. (S.) ― -b2- Hence [the pl.] أًصْوَآءٌ is applied to signify Graves: (S:) occurring in a trad. in this sense. (TA.) ― -b3- And the sing., (S, K,) accord. to As, (S,) signifies Rugged and elevated ground, (S, K,) but inferior to a mountain: (S:) or an elevated and a rugged spot, upon which, sometimes, stones are set up in order that one may be directed thereby to the right way; like ثُوَّةٌ. (M in art. ثو.) ― -b4- And A place of varying, or of coming and going, (مُخْتَلَف) of the wind: (S, K:) a poet says, (namely, Imra-el- Keys, TA,)
وَهَبَّتْ لَهُ رِيحٌ بِمُخْتَلَفِ الصُّوَى
[meaning, if the explanation be correct, and the citation appropriate, And a wind blew them (referring to the word جَمْر, i. e. live coals, in a verse immediately preceding) in the place of varying of the places of varying of the wind]: (S:) but Aboo-Zekereeyà, in the margin of his book [or his copy of the S], throws doubt upon the word meaning “ wind ” [in this explanation]. (TA. [See De Slane's “ Diwan d'Amro'lkais, ” p. 20 of the Arabic text and p. 34 of his translation.]) -A2- Also An assemblage of beasts, or birds, of prey: (M, K:) on the authority of Kr. (M.) -A3- And The sound of the echo: (K:) mentioned by Az; but written by him with fet-h [i. e. ↓ صَوَّةٌ]. (TA.) -A4- أَخَذَهُ بِصُوَاهُ, expl. in the K as meaning He took it in its fresh state (بِطَرَآءَتِهِ [in the CK erroneously باَطْرافِه]), is a mistranscription; correctly, بِصَرَاهُ, with fet-h to the ص, and with ر, as written by Az. (TA. [صَرًا and صَرَاوَةٌ, both omitted in the K, are expl. in their proper place in the TA as syn. with جِدَّةٌ and غَضَاضَةٌ.])

##### Türkçe

صَوَّى صُوًى
2 **صَوَّى** **صُوًى** ذ Yolda **صُوًى** [yani yolcuların yol bulması için dikilen işaretler] yaptı. (TA. [Fiil aslında **صَوَّوَ**’dır: ve **صُوًى**, **صُوَّةٌ**’nin çoğuludur.]) -A2- [Ayrıca md. **صوى**’ya da bak.]

اصوى القَوْمُ
4 **اصوى القَوْمُ** ذ Kavim yahut topluluk, **صُوًى** denilen yerlere indi; bununla, yükseltilmiş [yahut engebeli ve yükseltilmiş] arazi parçaları kastedilir. (IKtt, TA.) -A2- [Ayrıca md. **صوى**’ya da bak.]

صَوٌّ
**صَوٌّ** ذ **فَارِغٌ** ile aynı (i. q.), (K,) Tekmileh’te de böyledir, (TA,) bir şeye nispetle kullanılır; “Boş, hâlî, yahut boşluklu” demektir. (TK.)

صَوَّةٌ
**صَوَّةٌ** ذ : aşağıda, sona yakın gelen şeye bak.

صُوَّةٌ
**صُوَّةٌ** ذ Yolcuların yol bulması için bir işaret; taşlardan oluşur, (AA, S, IAth, Msb,) yolda (IAth, Msb) dikilir (Msb) bilinmeyen bir çöldedir: (IAth:) yahut yolda [yol bulma için] bir işaret olan bir taş: (M, K:) yahut engebeli arazide dikilen, yolun yükseltilmiş bir işareti: (M:) çoğulu **صُوًى** (AA, S, M, IAth, Msb) ve çoğulun çoğulu **أَصْوَآءٌ**, (M, Msb, K,) ikincisi, **رُطَبٌ**’ın çoğulu **أَرْطَابٌ** gibi, (Msb, TA,) yahut bazılarına göre bu, çoğuldur; çoğulun çoğulu değildir. (TA.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: اـِنَّ لِلْاـِسْلَامِ صُوًى وَمَنَارًا كَمَنَارِ الطَّرِيقِ (mecazî kabul edilerek:) [Şüphesiz İslâm’ın, yolun işaretleri gibi, işaretleri ve yol gösteren alametleri vardır]. (S.) ― -b2- Bundan dolayı [çoğul] **أًصْوَآءٌ**, “Kabirler”i ifade etmek üzere kullanılır: (S:) bir hadiste bu mânada vârid olmuştur. (TA.) ― -b3- Ve tekili, (S, K,) As’a göre, (S,) “engebeli ve yükseltilmiş arazi” demektir, (S, K,) fakat dağdan aşağıdır: (S:) yahut “yükseltilmiş ve engebeli bir yer”; bazen, onun üzerine, kişi bununla doğru yola yönlendirilsin diye taşlar dikilir; **ثُوَّةٌ** gibidir. (M, md. **ثو**’da.) ― -b4- Ve rüzgârın değişip durduğu yahut gelip gittiği (مُخْتَلَف) bir yer: (S, K:) bir şair şöyle der, (yani İmru’ul-Kays, TA,)
وَهَبَّتْ لَهُ رِيحٌ بِمُخْتَلَفِ الصُّوَى
[anlamı, eğer açıklama doğru ve alıntı yerinde ise: Ve bir rüzgâr onları (hemen önceki bir beyitte geçen **جَمْر**, yani kor hâlindeki kömürler kelimesine atıfla) rüzgârın değişip durduğu yerlerin değişip durduğu yerde savurdu]: (S:) fakat Ebû Zekeriyyâ, kitabının kenarında [yahut S nüshasının kenarında], bu açıklamada kelimenin “rüzgâr” mânasına geldiği hususunda şüphe ileri sürer. (TA. [De Slane’ın “Diwan d'Amro'lkais”ine bak: Arapça metnin 20. s. ve tercümesinin 34. s.]) -A2- Ayrıca “yırtıcı hayvanların yahut kuşların bir topluluğu”: (M, K:) Kr’den rivayetle. (M.) -A3- Ve “yankının sesi”: (K:) Az tarafından zikredilmiştir; fakat o, bunu fet-ha ile (yani ↓ **صَوَّةٌ**) yazmıştır. (TA.) -A4- **أَخَذَهُ بِصُوَاهُ**, K’da “Onu taze hâliyle aldı” (بِطَرَآءَتِهِ [CK’da yanlışlıkla باَطْرافِه]) mânasında diye açıklanmıştır; bu, bir yanlış yazımdır; doğrusu, Az’ın yazdığı gibi, ص’ye fet-ha ile ve ر ile, **بِصَرَاهُ**’dur. (TA. [K’da ikisi de atlanmış olan **صَرًا** ve **صَرَاوَةٌ**, TA’da kendi yerlerinde **جِدَّةٌ** ve **غَضَاضَةٌ** ile eşanlamlı olarak açıklanmıştır.])
