# صيب (ص-ي-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ي - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ب ( و ا ي ء )
صيب ، صأب ، صبا ، بوص ، وصب ، وبص ، أبص ، بصا .
صيب : ثعلب عن ابن الأعرابي : صابَ : إذا أَصابَ . وصابَ : إذا انصَبّ ؛ وقال الله جلّ وعزّ : ( أَوْ كَصَيِّبٍ ) ( البقرة : 19 ) .
قال الزَّجاج : الصيِّبُ في اللغة : المطر : وكلُّ نازلٍ من عُلْوٍ إلى استِفالٍ فقد صابَ يَصُوبُ ، وأنشد :
كأنهُم صابَتْ عليهمْ سحابةٌ
صَواعقُها لطَيْرِهِنَّ ذَبِيبُ
وقال الليث : الصَّوْبُ : المَطَرُ . والصيِّب : سحاب ذو صَوْب . وصابَ الغيثُ بمكان كذا وكذا ، وصابَ السهمُ نحو الرَّمِيَّة يَصُوب صَيْبُوبَةً : إذا قَصَدَ ، وإنه لسهمٌ صائِبٌ ، أي : قاصِدٌ . والصوابُ : نقيضُ الخطأ . والتصوّبُ : حَدْبٌ في حُدُور .
وصَوّبتُ الإناءَ ورأسَ الخشبةِ تصويباً : إذا خَفَضْتَه .
وكُرِه تصويب الرأس في الصَّلاة .
والعرَبُ تقول للسائر في فَلاةٍ تُقطَع بالحَدْس إذا زَاغَ عن القَصْد : أقِمْ صَوْبَك ، أي : قَصْدَك .
وفلانٌ مستقيم الصَّوْب : إذا لم يَزِغْ عن قَصْده يميناً وشِمالاً في مَسيره .
وقال الأصمعيّ : يقال : أصاب فلانٌ الصواب فأَخطأَ الجواب ؛ معناه : أنه قَصَد قَصْد الصواب ، وأَرادَه فأَخطأَ مُرادَه ولم يُصِب .
وقال غيره في قوله تعالى : ( الرِّيحَ تَجْرِى بِأَمْرِهِ رُخَآءً حَيْثُ ) ( ص : 36 ) ، أي : حيث أراد أنه يصيب .
ويقال : صابَ السهمُ الرمِيّة يَصوبها وأَصابها : إذا قَصدها .
وقال الزَّجَّاج : أجمعَ النحويّون على أن حَكَوْا مصائب في جمع مُصيبة بالهمز ، وأَجمعوا على أنّ الاختيارَ مصاوِب ؛ ومصائب عندهم بالهمز من الشاذّ .
قال : وهذا عندي إنما هو بدل من الواو المكسورة ، كما قالوا وِسادة وإسادَة .
قال : وزعم الأخفشُ أنّ مَصائب إنما وقعت الهمزة فيها بدلاً من الواو ، لأنها أُعِلّت في مُصيبة .
قال الزّجّاج : وهذا رديء ، لأنه يُلزم أن يقالَ في مَقام : مَقائم ، وفي مَعونة : مَعَائن .
وقال أحمدُ بنُ يحيى : مُصيبة كانت في الأصل مُصْوِبَة ، ومثلُه أقيموا الصلاة ، أصلُه أَقْوِموا ، فألقَوْا حركةَ الواو على القاف فانكسرتْ ، وقلَبُوا الواوَ ياءً لكسرة القاف .
وقال الفرّاء : يُجْمَع الفُواق أَفْيِقَة ، والأصل أفْوِقَة .
وقال ابن بَزُرج : تركتُ الناسَ على مَصاباتِهم ، أي : على طبقاتهم ومَنازلهم .
وقال ابن السكّيت : في عَقْل فلان صابةٌ ، أي : كأنه مجنون .
ويقال للمجنون : مُصاب . والصُّوبة : الكُثْبة من تُرابٍ أو غيره .
أبو عُبَيد : فلانٌ من صُيَّابةِ قومِه ، أي : من مُصَاصِهم وأخلَصِهم نَسَباً .
وقال غيره : من صُوَّابة قومِه مثله .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : الصَّابُ والسَّلَع ضَرْبان من الشَّجر مُرّان .
وقال الليث : الصابُ : عُصارةُ شجر مُرَ .
ابن الأعرابي : المِصْوَبُ : المِغْرفَة .
صأب : أبو عُبَيد عن الفرّاء ، وثعلب عن ابن الأعرابي : صَئِبَ من الماء : إذا كَثُر شُرْبُه . وزاد ابن الأعرابيّ : صَئِمَ بمعناه ، وكذلك قَئبَ وذَئِجَ .
وقال اللِّحياني : صَئِب وصَئِمَ : إذا رَوِي وامتلأَ ، وكذلك زَئِمَ .
أبو عُبَيدة : الصِّئبان : ما يتحبَّبُ من الْجَليد كاللّؤلؤ الصِّغار ، وأنشد :
فأَضحَى وصِئبانُ الصَّقيع كأنّه
جُمانٌ بضاحِي مَتْنِه يتحدَّرُ
وقال اللّيث : الصُؤَابة : واحدةُ الصِّئْبان وهي بَيْضة القَمْل والبُرغُوت .
وصب : قال اللّيث : الوَصَبُ : المَرَض ، وتكسيرُه والجميعُ الأوْصاب .
ورجلٌ وَصِبٌ ، وقد وَصِبَ يَوْصَب وَصَباً ، وأصابه وصيب : أي وجع .
قال : والوُصوبُ : دَيْمُومَةُ الشيء .
قال الله تعالى : ( وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا ) ( النحل : 52 ) .
قال أبو إسحاق : قيل في معناه : دائماً ، أي : إنَّ طاعته دائمةٌ واجبة أبداً .
قال : ويجوز والله أعلم أن يكون ) وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا ( أي : له الدينُ والطاعة ، رَضِيَ العبدُ بما يُؤمَر به أو لم يَرْضَ به ، سَهُل عليه أو لم يَسْهلُ ؛ فله الدِّينُ وإن كان فيه الوَصَب .
والوَصَبُ : شدّة التَّعَب .
وقوله : ( جَانِبٍ دُحُوراً وَلَهُمْ عَذابٌ وَاصِبٌ ) ( الصافات : 9 ) ، أي : دائم ، وقيل : مُوجِع .
ويقال : واظَبَ على الشَيء وواصَبَ عليه : إذا ثابَرَ عليه .
وبص : الليث وغيرُه : الوَبيصُ : البَريق ، وقد وَبَص الشيءُ يبِيصُ وَبِيصاً ، وإن فلاناً لوَابِصَةُ سَمْعٍ : إذا كان يَسْمع كلاماً فيعتمد عليه ويظنّه ولمَّا يكن على ثقة ، يقال : هو وابصةُ سَمعٍ بفلان ، ووابصةُ سمع بهذا الأمر .
وفي الحديث : ( رأيتُ وبِيص الطِّيب في مَفارِق رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) وهو مُحرِم ) ، أي : بَرِيقَه . وأَوْبَصَت النارُ عند القَدْح : إذا ظَهَرتْ . وأوبصَت الأرضُ : أوّل ما يَظْهر من نَباتها . ورجلٌ وبّاص : بَرّاق اللَّون .
وقال الفراء : في أسماء الشهور : وَبْصان شهر ربيع الآخَر .
وقال ابن الأعرابيّ : الوَبِيصة والوابِصةُ : النار .
عَمْرو عن أبيه : هو القَمَر ، والوَبّاص .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ : وقع القومُ في حَيْص بَيْصَ ، أي : في اختلاطٍ من أمرٍ لا مَخرَجَ لهم منه .
قال : وقال الكسائيّ : وقَع في حِيْصَ بِيصَ ، بكسر الحاء والباء .
وقال غيره : وقع حَيْصَ بَيْصَ .
وقال ابن الأعرابي : البَيْصُ : الضِّيق والشّدّة .
صبا : قال الله جلّ وعزّ مخبِراً عن يوسفَ : ( وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّى كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ ) ( يوسف : 33 ) .
قال أبو الهيثم فيما أخبَرَني المنذريُّ عنه ، يقال : صَبَا فلانٌ إلى فلانَة ، وَصَبا لها يَصْبو صَباً مَنْقوصٌ ، وصَبْوَةً : أي : مالَ إليها .
قال : وصَبَا يَصبُو فهو صاب وصَبِيٌّ ، مثل قادِر وقَدِير .
قال : وقال بعضُهم : إذا قالوا صَبيٌّ فهو بمعنى فَعُول ، وهو الكثير الإتيان للصِّبَا .
قال : وهذا خطأ ، لو كان كذلك لقالوا : صَبُوٌّ ، كما قالوا : دَعُوٌّ وسَمُوٌّ ولَهُوٌّ في ذوات الواو ، وأمّا البَكِيُّ فهو بمعنى فَعُول ، أي : كثيرُ البكاء ، لأن أصله بَكُويٌ .
وأَنْشَدَ :
وإنّما يَأتي الصِّبَا الصَّبِيُّ
وقال الليث : الصَّبْوَةُ : جَهْلةُ الفُتُوة واللّهو من الغَزَل ، ومنه التّصابي والصِّبا .
قال : والصِّبْوة : جمعُ الصَّبِي ، والصِّبْيةُ لغة ، والمصدر الصِّبا . يقال : رأيتُه في صِباه ، أي : في صِغَرِه .
وقال غيرُه : يقال : رأيتُه في صَبائه ، أي : في صِغَره . وامرأة مُصْبٍ بلا هاء : معها صَبِيّ .
قال : وإذا أَغمَد الرجلُ سيفَه مقلوباً قيل : قد صابى سيفَه يُصابيه .
قال : والصَّبِيُّ من السّيف : ما دُون الظَّبَة قَليلاً . والصَّبِيُّ من القَدَم ما بين حِمَارَتِها إلى الأصابع .
وقال شمر : الصَّبِيّان : مُلتقَى اللَّحيين الأسفَلين .
وقال أبو زيد : الصَّبِيَان : ما دَقّ من أسافل اللَّحْيين .
قال : والرَّأْدانِ : هما أعلى اللَّحيين عند الماضِغَين ، ويقال : الرُّؤْدانِ أيضاً .
والصَّبا : ريحٌ معروفةٌ تُقابِل الدَّبور ، وقد صَبَت الريحُ تَصْبو . ويقال : صابَى البعيرُ مَشافِرَه : إذا قَلَبها عند الشُّرب .
وقال ابنُ مقبل يذكر إِبلاً :
يُصابِينَها وهي مَثْنِيّةٌ
كثَنْيِ السُّبوتِ حُذِينَ المِثَالا
وقال أبو زيد : صابَيْنا عن الحَمْض ، أي : عَدَلْنا . ويقال : صابى رُمْحَه : إذا حَدَر سنانَه إلى الأرض للطعن .
وقال النابغة الجعديّ :
مُصابَين خِرْصَانَ الرماحِ كأنّنا
لأعدائنا نُكْبٌ إذا الطَّعْنُ أفْقَرا
ويقال : أصبَى فلانُ عِرْسَ فلانٍ : إذا استمالَها .
وقال ابن شميل : يقال للجارية صبيّة وصَبِيٌّ ، وصَبَايا للجماعة ، والصِّبْيَان : الغِلْمان .
وقال أبو زيد : صَبَأَ الرجلُ في دينه يَصْبَأُ صُبُوءاً : إذا كان صابئاً .
وقال أبو إسحاق في قوله : ( وَالصَّابِئِينَ ) ( البقرة : 62 ) ، معناه الخارِجِين من دين إلى دين ، يقال : صبَأَ فلانٌ يَصْبَأَ : إذا خرجَ من دِينه .
قال : وصَبَأَتِ النجوم : إذا ظَهرتْ ، وصَبَأ نابُه : إذا خرجَ ، يَصْبَأُ صُبُوءاً .
قال الليث : الصابئُون : قوم يُشبِه دينهُم دينَ النّصارى ، إلا أن قِبلتَهم نحوَ مَهَبّ الجَنوب ، يَزعمون أنّهم على دِين نوح ، وهم كاذبون .
وكان يقال للّرجل إذا أسلم في زمن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قد صَبَأَ ؛ عَنَوْا أنه خرج من دِينٍ إلى دينٍ .
وقال أبو زيد : أصبأْتُ القومَ إصبَاءً ، وذلك إذا هجمتَ عليهم وأنت لا تَشعُر بمكانهم وأنشد :
هَوَى عليهمْ مُصْبِئاً مُنْقَضَّاً
وقال أبو زيد : يقال : صَبَأْتُ على القَوْم صَبْأٌ وصَبَعْتُ ، وهو أن يَدُلَّ عليهم غيرهم .
وقد فسرت قوله : لتعودن صُبّاً ، في باب المضاعف بما فيه الكفاية .
وسئل ابن الأعرابيّ عنه فقال : إنما هو ( أساود صُبَّى ) معناه : أنّهم مجتمعون جماعات ، ويقتتلون فيكونون كالحيات التي تميل بعضها على بعض ؛ يقال : صبا عليه : إذا خرج عليه بالعداوة .
وقال ابن الأعرابيّ : صَبَأَ عليه : إذا خرج عليه ، ومالَ عليه بالعداوة . وجعلَ قوله عليه السلام : ( لَتَعُوُدُنَّ فيها أساوِدَ صُبيَّ ) فُعَّلاً من هذا ، خُفِّف همزُهُ ، أراد أنّهم كالحيات التي يَميل بعضُها على بعض .
بوص : أبو عُبَيد : البُوصُ : العَجُز بضم الباء ، والبَوْصُ : اللَّوْنُ ، بفتح الباء . والبَوصُ : الفَوْت والسَّبْق ؛ يقال : باصَني الرجل ، أي : فاتني وسَبَقني .
وقال الليث : البَوْص : أن تَستعجِل إنساناً في تَحمِيلكَه أمراً لا تَدَعُه يتمهّل فيه ، وأَنشدَ :
فلا تعْجل عليّ ولا تَبُصني
ودالِكْني فإني ذُو دَلاَلِ
وسارَ القومُ خِمْساً بائصاً ، أي : معجلاً مُلِحّاً .
قال : والبُوصِيُّ : ضَرْبٌ من السُّفُن ، وقال :
كَسُكَّانِ بُوصِيَ بِدَجْلَةَ مُصْعِدِ
وقال أبو عَمْرو : البُوصِيُّ : زَوْرَقٌ ، وليس بالملاّح .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : بَوَّصَ : إذا سَبَق . وبَوَّص : إذا سَبَق في الْحَلْبة . وبَوَّص : إذا صفا لونه ، وبَوَّص : إذا عظم بوصه .
الفراء : أبص يأبص وهَبِصَ يَهْبَص : إذا أَرِنَ ونَشِط .
بصا : سَلَمةُ عن الفَرَّاء قال : بصا : إذا اسْتَقْصَى على غَريمِه .
وقال أبو عمرو : البِصَاءُ : أن تَسْتَقْصِيَ الخِصاءَ ؛ يقالُ منه : خَصِيٌّ بَصِيٌّ . والله أعلم .

##### Türkçe

ص ب ( **و ا ي ء** )
**صيب** ، **صأب** ، **صبا** ، **بوص** ، **وصب** ، **وبص** ، **أبص** ، **بصا** .
**صيب** : Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **صابَ**: **أَصابَ** ettiği zaman. Ve **صابَ**: döküldüğü zaman; Yüce ve Aziz Allah dedi ki: ( **أَوْ كَصَيِّبٍ** ) (Bakara: 19).
Ez-Zeccâc dedi: **الصيِّبُ** dilde: yağmur; ve her yukarıdan aşağıya inen şey, muhakkak **صابَ يَصُوبُ** olmuştur; ve şu beyti okudu:
Sanki onların üzerine bir bulut dökülmüş,
Onun yıldırımları için onların kuşlarına bir vızıltı vardır.
Leys dedi: **الصَّوْبُ**: yağmur. Ve **الصيِّب**: **صَوْب** sahibi bulut. Ve **صابَ** sağanak şu yer ve şu yere; ve ok hedefe doğru **صابَ** eder, **يَصُوب صَيْبُوبَةً**: kastettiği zaman; ve o, **سهمٌ صائِبٌ**dur, yani: kasteden. Ve **الصوابُ**: hatanın zıddı. Ve **التصوّبُ**: inişte bir eğim.
Ve kabı ve tahta başını **تصويباً** **صَوّبتُ**: onu alçalttığım zaman.
Ve namazda başı **تصويب** etmek kerih görüldü.
Ve Araplar, sezgiyle kesilen bir ıssızlıkta yürüyene, kasttan saptığı zaman: **أقِمْ صَوْبَك** der; yani: kastını.
Ve falan **مستقيم الصَّوْب**dur: yürüyüşünde kastından sağa ve sola sapmadığı zaman.
Asmaʿî dedi: denir ki: falan **أصاب الصواب** etti de **أَخطأَ الجواب** etti; manası: doğru kastının kastını kastetti ve onu istedi de muradını şaşırdı ve isabet etmedi.
Ve başkası, Yüce’nin sözü hakkında: ( **الرِّيحَ تَجْرِى بِأَمْرِهِ رُخَآءً حَيْثُ** ) (Sâd: 36), yani: istediği yer; yani isabet eder.
Ve denir: ok hedefi **صابَ** eder, onu **يَصوبها** ve ona **أَصابها**: onu kastettiği zaman.
Ez-Zeccâc dedi: nahivciler, **مُصيبة**’nin cemʿinde hemzeyle **مصائب** diye hikâye ettikleri hususunda icmâ ettiler; ve tercih edilenin **مصاوِب** olduğu hususunda icmâ ettiler; ve onların yanında hemzeyle **مصائب**, şâz olandandır.
Dedi: Bu, benim yanımda ancak kırık vâvdan bedeldir; nitekim **وِسادة** ve **إسادَة** dediler.
Dedi: Ahfeş, **مَصائب**’te hemzenin ancak vâvdan bedel olarak vâki olduğunu iddia etti; çünkü **مُصيبة**’de iʿlâl edildi.
Ez-Zeccâc dedi: Bu kötüdür; çünkü **مَقام** hakkında **مَقائم** denmesini, ve **مَعونة** hakkında **مَعَائن** denmesini gerektirir.
Ahmed b. Yahyâ dedi: **مُصيبة** aslında **مُصْوِبَة** idi; benzeri **أقيموا الصلاة**’dır; aslı **أَقْوِموا**’dır; vâvın harekesini kāfa attılar da kırıldı; ve kāfın kesresi sebebiyle vâvı yâ’ya çevirdiler.
Ferrâ dedi: **الفُواق** **أَفْيِقَة** diye cemʿ edilir; aslı **أفْوِقَة**’dir.
İbn Bezurc dedi: İnsanları **مَصاباتِهم** üzere bıraktım; yani: tabakaları ve menzilleri üzere.
İbnü’s-Sikkît dedi: falanın aklında bir **صابةٌ** vardır; yani: sanki o delidir.
Ve deliye **مُصاب** denir. Ve **الصُّوبة**: topraktan veya başkasından bir yığın.
Ebû ʿUbeyd: falan, kavminin **صُيَّابةِ**sindendir; yani: onların özlerinden ve nesepçe en halislerindendir.
Ve başkası dedi: kavminin **صُوَّابة**sindendir; onun gibidir.
Ebû ʿUbeyd, Asmaʿî’den: **الصَّابُ** ve **السَّلَع** acı iki çeşit ağaçtır.
Leys dedi: **الصابُ**: acı bir ağacın özsuyu.
İbnü’l-Aʿrâbî: **المِصْوَبُ**: kepçe.
**صأب** : Ebû ʿUbeyd, Ferrâ’dan; ve Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: sudan **صَئِبَ**: içişi çok olduğu zaman. İbnü’l-Aʿrâbî artırdı: **صَئِمَ** onun manasındadır; ve aynı şekilde **قَئبَ** ve **ذَئِجَ**.
Lihyânî dedi: **صَئِب** ve **صَئِمَ**: kandığı ve dolduğu zaman; ve aynı şekilde **زَئِمَ**.
Ebû ʿUbeyde: **الصِّئبان**: inci gibi küçük taneler halinde buzdan tanelenen şeydir; ve şu beyti okudu:
Derken sabahladı; kırağının **صِئبانُ**u sanki
Sırtının açık yerlerinde yuvarlanan iri inci taneleri gibi.
Leys dedi: **الصُؤَابة**: **الصِّئْبان**ın bir tanesi; o, bit ve pire yumurtasıdır.
**وصب** : Leys dedi: **الوَصَبُ**: hastalık; onun kırması ve çoğulu **الأوْصاب**dır.
Ve **رجلٌ وَصِبٌ**; ve **وَصِبَ يَوْصَب وَصَباً**; ve ona **وصيب** isabet etti: yani ağrı.
Dedi: **الوُصوبُ**: bir şeyin sürekliliği.
Yüce Allah dedi: ( **وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا** ) (Nahl: 52).
Ebû İshâk dedi: manasında denildi ki: daim; yani: onun itaati daima ebediyen vaciptir.
Dedi: Ve Allah daha iyi bilir, ( **وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا** ) şu da caizdir: din ve itaat onundur; kul emrolunduğu şeye razı oldu veya razı olmadı, ona kolay geldi veya kolay gelmedi; din onundur, onda **الوَصَب** olsa bile.
Ve **الوَصَبُ**: yorgunluğun şiddeti.
Ve sözü: ( **جَانِبٍ دُحُوراً وَلَهُمْ عَذابٌ وَاصِبٌ** ) (Sâffât: 9), yani: daim; ve denildi ki: acı veren.
Ve denir: bir şeye **واظَبَ** etti ve onun üzerine **واصَبَ** etti: ona sebat ettiği zaman.
**وبص** : Leys ve başkası: **الوَبيصُ**: parıltı; ve şey **وَبَص** eder, **يبِيصُ وَبِيصاً**; ve falan, **لوَابِصَةُ سَمْعٍ**dır: bir söz işitir de ona dayanır ve zanneder, hâlbuki güven üzere değildir; denir: o, falana karşı **وابصةُ سَمعٍ**dır; ve bu iş hakkında **وابصةُ سمعٍ**dır.
Hadiste: (Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) saç ayrımlarında, o ihramlı iken, güzel kokunun **وبِيص**ini gördüm), yani: onun parıltısını. Ve ateş, çakmada **أَوْبَصَت**: göründüğü zaman. Ve yer **أوبصَت**: bitkisinden ilk görünen şey. Ve **رجلٌ وبّاص**: rengi parlak.
Ferrâ dedi: ayların adlarında: **وَبْصان** Rebîʿü’l-âhir ayıdır.
İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **الوَبِيصة** ve **الوابِصةُ**: ateş.
ʿAmr, babasından: o, aydır; ve **الوَبّاص**.
Ebû ʿUbeyd, Asmaʿî’den: kavim **حَيْص بَيْصَ** içine düştü; yani: kendileri için çıkış olmayan bir işin karışıklığına.
Dedi: Kisâî dedi: **حِيْصَ بِيصَ** içine düştü; **الحاء** ve **الباء**’yı kesre ile.
Ve başkası dedi: **حَيْصَ بَيْصَ** içine düştü.
İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **البَيْصُ**: darlık ve şiddet.
**صبا** : Yüce ve Aziz Allah, Yûsuf’tan haber vererek dedi: ( **وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّى كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ** ) (Yûsuf: 33).
Ebû’l-Heysem dedi—Münzirî’nin bana ondan haber verdiği üzere—: denir: falan, falancaya **صَبَا** etti; ve ona **وَصَبا** etti; **يَصْبو صَباً** (nâkıs); ve **صَبْوَةً**: yani ona meyletti.
Dedi: ve **صَبَا يَصبُو**; o halde o **صاب** ve **صَبِيٌّ**dir; **قادِر** ve **قَدِير** gibi.
Dedi: ve bazısı dedi: **صَبيٌّ** dedikleri zaman o, **فَعُول** manasındadır; ve **الصِّبَا**ya çokça gelen kimsedir.
Dedi: bu hatadır; öyle olsaydı **صَبُوٌّ** derlerdi; nitekim vâvlılarda **دَعُوٌّ** ve **سَمُوٌّ** ve **لَهُوٌّ** dediler; ama **البَكِيُّ** **فَعُول** manasındadır; yani: çok ağlayan; çünkü aslı **بَكُويٌ**’dir.
Ve şu beyti okudu:
Ve ancak **الصِّبَا**ya **الصَّبِيُّ** gelir.
Leys dedi: **الصَّبْوَةُ**: gençliğin cahilliği ve gazelden olan eğlence; ondan **التّصابي** ve **الصِّبا**.
Dedi: ve **الصِّبْوة**: **الصَّبِي**’nin çoğuludur; ve **الصِّبْيةُ** bir lehçedir; ve mastar **الصِّبا**dır. Denir: onu **صِباه**ında gördüm; yani: küçüklüğünde.
Ve başkası dedi: denir: onu **صَبائه**nda gördüm; yani: küçüklüğünde. Ve **امرأة مُصْبٍ** (hâ’sız): yanında bir **صَبِيّ** vardır.
Dedi: adam kılıcını ters olarak kınına soktuğu zaman: kılıcını **صابى** etti, onu **يُصابيه** denir.
Dedi: kılıçtan **الصَّبِيُّ**: **الظَّبَة**’den biraz aşağısıdır. Ve ayaktan **الصَّبِيُّ**: topuğundan parmaklara kadar olan yer.
Şemmer dedi: **الصَّبِيّان**: iki alt çenenin birleştiği yer.
Ebû Zeyd dedi: **الصَّبِيَان**: iki çenenin alt taraflarından ince olan kısım.
Dedi: **الرَّأْدانِ**: iki çenenin üst tarafı, azı dişlerinin yanında olan yerdir; ve **الرُّؤْدانِ** da denir.
Ve **الصَّبا**: **الدَّبور**a karşı olan bilinen bir rüzgârdır; ve rüzgâr **صَبَت** eder, **تَصْبو**. Ve denir: deve, içmede dudaklarını çevirdiği zaman, dudaklarını **صابَى** etti.
İbn Mukbil, develeri anarak dedi:
Onlar, içmede dudaklarını **يُصابِينَها** ederler; o ise bükülmüştür,
Sepetlerin bükülüşü gibi; örneği taklit edenler.
Ebû Zeyd dedi: **صابَيْنا** **عن الحَمْض**: yani saptık. Ve denir: mızrağını **صابى** etti: mızrağın ucunu saplamak için yere doğru indirdiği zaman.
Nâbiga el-Caʿdî dedi:
Mızrakların demirlerini **مُصابَين**; sanki biz
Düşmanlarımıza bir felaketiz, saplama yoksullaştırdığı zaman.
Ve denir: falan, falanın karısını **أصبَى** etti: onu kendine meylettirdiği zaman.
İbn Şümeyl dedi: cariyeye **صبيّة** ve **صَبِيٌّ** denir; topluluğa **صَبَايا**; ve **الصِّبْيَان**: oğlanlardır.
Ebû Zeyd dedi: adam dininde **صَبَأَ** eder, **يَصْبَأُ صُبُوءاً**: **صابئاً** olduğu zaman.
Ebû İshâk, şu söz hakkında dedi: ( **وَالصَّابِئِينَ** ) (Bakara: 62); manası: bir dinden bir dine çıkanlar; denir: falan **صبَأَ** eder, **يَصْبَأَ**: dininden çıktığı zaman.
Dedi: ve yıldızlar **صَبَأَت**: göründüğü zaman; ve onun dişi **صَبَأ**: çıktığı zaman; **يَصْبَأُ صُبُوءاً**.
Leys dedi: **الصابئُون**: dinleri Hristiyanların dinine benzeyen bir kavimdir; ancak kıbleleri güney rüzgârının estiği tarafa doğrudur; Nûh’un dini üzere olduklarını iddia ederler; ve onlar yalancıdır.
Ve Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem) zamanında bir adama Müslüman olduğu vakit: **قد صَبَأَ** denirdi; onun bir dinden bir dine çıktığını kastettiler.
Ebû Zeyd dedi: kavme **أصبأْتُ** ederim, **إصبَاءً**: bu, onların üzerine ansızın vardığın zaman olur; sen onların yerini fark etmiyorken; ve şu beyti okudu:
Onların üzerine, **مُصْبِئاً** düşerek, saldırarak indi.
Ebû Zeyd dedi: denir: kavmin üzerine **صَبَأْتُ**: **صَبْأٌ** ve **صَبَعْتُ**; bu, başkasının onlara delalet etmesidir.
Ve “**لتعودن صُبّاً**” sözünü, مضاعف babında, içindekiyle yeterince açıkladım.
Ve İbnü’l-Aʿrâbî’ye onun hakkında soruldu; dedi ki: o ancak ( **أساود صُبَّى** )dır; manası: onların topluluklar halinde toplanmış olmalarıdır; ve savaşırlar da birbirine meyleden yılanlar gibi olurlar; denir: ona **صبا عليه**: ona düşmanlıkla çıktığı zaman.
İbnü’l-Aʿrâbî dedi: ona **صَبَأَ عليه**: ona çıktığı zaman; ve ona düşmanlıkla meylettiği zaman. Ve onun (aleyhisselâm) sözünü: ( **لَتَعُوُدُنَّ فيها أساوِدَ صُبيَّ** ) bundan **فُعَّل** kıldı; hemzesini hafifletti; onların, birbirine meyleden yılanlar gibi olduklarını kastetti.
**بوص** : Ebû ʿUbeyd: **البُوصُ**: **الباء**’nın zammıyla kalça; ve **البَوْصُ**: **الباء**’nın fethiyle renk. Ve **البَوصُ**: kaçırma ve geçme; denir: adam bana **باصَني**: yani beni geçti ve benden öne geçti.
Leys dedi: **البَوْص**: bir kimseyi, sana bir işi yüklemede, onda ağır davranmasına izin vermeyerek acele ettirmendir; ve şu beyti okudu:
Bana karşı acele etme ve beni **تَبُصني** etme,
Ve beni okşa; çünkü ben naz sahibiyim.
Ve kavim, acele ettiren, ısrarcı bir beşli olarak yürüdü: **خِمْساً بائصاً**; yani: acele ettiren, ısrarcı.
Dedi: ve **البُوصِيُّ**: gemilerden bir çeşittir; ve dedi ki:
Dicle’de yukarı çıkan bir **بُوصِيَ** dümenliği gibi.
Ebû ʿAmr dedi: **البُوصِيُّ**: bir kayıktır; ve kayıkçı değildir.
Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **بَوَّصَ**: geçtiği zaman. Ve **بَوَّص**: yarışta geçtiği zaman. Ve **بَوَّص**: rengi saflaştığı zaman. Ve **بَوَّص**: onun **بوص**u büyüdüğü zaman.
Ferrâ: **أبص يأبص** ve **هَبِصَ يَهْبَص**: çevikleştiği ve canlandığı zaman.
**بصا** : Seleme, Ferrâ’dan dedi ki: **بصا**: alacaklısına karşı sonuna kadar sıkıştırdığı zaman.
Ebû ʿAmr dedi: **البِصَاءُ**: hadımı sonuna kadar istemendir; ondan denir: **خَصِيٌّ بَصِيٌّ**. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ي ب
هو من صيابهم وصيابتهم‏:‏ من خيارهم‏.‏
قال‏:‏ من معشر كحلت باللؤم أعينهم فقد الأكف لئام غير صياب وقال ذو الرمة‏:‏ ومستشحجات بالفراق كأنها مثاكيل من صيابة النوب وح من خالصتهم‏.‏
ويقال‏:‏ هو من صيابة ماله وهو صيابة ماله‏.‏

##### Türkçe

ص ي ب
O, onların **صيابهم**’inden ve **صيابتهم**’indendir: onların hayırlılarındandır.
Dedi ki: “Kavimden; gözleri alçaklıkla sürmelenmiş; avuçları yitirmiş; alçaklar, **صياب** olmayan.” Ve ذو الرمة dedi ki: “Ve ayrılıkla (kendilerini) yırtınanlar; sanki onlar, **صيابة**’dan (olan) musibetlerin (sebep olduğu) evlât acısı çekenler.” Ve onların **خالصتهم**’inden.
Ve denilir: O, malının **صيابة**’sındandır ve o, malının **صيابة**’sıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصُّيَّابُ والصُّيَّابة(2)
 (2 قوله الصياب والصيابة إلخ» بشد التحتية وتخفيفها على المعنيين المذكورين كما في القاموس وغيره.): أَصلُ القوم. والصُّيَابةُ والصُّيَابُ: الخالِصُ من كلِّ شيء؛ أَنشد ثعلب: \<ص:538>
إِني وَسَطْتُ مالِكاً وحَنْظَلا،  * صُيَّابَها، والعَدَدَ الـمُحَجَّلا وقال الفرَّاء: هو في صُيَّابة قومه وصُوَّابة قومه أَي في صَمِـيمِ قومه.
والصُّيَّابة: الخِـيارُ من كل شيءٍ؛ قال ذو الرمة:
ومُسْتَشْحِجاتٍ للفِراقِ، كأَنها  *  مَثاكِـيلُ، من صُيَّابة النُّوبِ، نُوَّح الـمُسْتَشْحِجات: الغِرْبانُ؛ شَبَّهَها بالنُّوبة في سَوادها. وفلان من صُيَّابةِ قومه وصُوَّابةِ قومه أَي من مُصاصِهم وأَخْلَصِهم نَسَباً.وفي الحديث: يُولَدُ في صُيَّابة قومه؛ يُريدُ النبي، صلى اللّه عليه وسلم، أَي صَمِـيمِهم وخالِصِهم وخِـيارِهم. يقال: صُوَّابةُ القوم وصُيَّابتهم، بالضم والتشديد (1) (1 قوله «بالضم والتشديد» ثبت التخفيف أيضاً في القاموس وغيره.) فيهما. وصُيَّابةُ القوم: جماعتهم؛ عن كراع. وقوم صُيَّابٌ أَي خيار؛ قال جندل بن عُبَيْدِ بن حُصَيْنٍ، ويقال هو لأَبيه عُبَيْدٍ الراعي يَهْجُو ابنَ الرِّقاعِ: جُنادِفٌ، لاحِقٌ بالرأْسِ مَنْكِـبُه، *  كأَنه كَوْدَنٌ يُوشَى بكُلاَّبِ من مَعْشَرٍ، كُحِلَتْ باللُّؤْمِ أَعينُهم، * قُفْدِ الأَكُفِّ، لِئامٍ، غيرِ صُيَّابِ جُنَادِفٌ أَي قصير؛ أَراد أَنه أَوْقَصُ. والكَوْدَنُ: البِرْذَون. ويُوشَى: يُسْتَحَثُّ ويُسْتَخْرَجُ ما عنده من الجَرْي. والأَقْفَدُ الكفّ: المائِلُها. والصُّيَّابةُ: السَّيِّدُ.
وصَاب السهمُ يَصِـيبُ كيَصُوب: أَصابَ.
وسهم صَيُوبٌ، والجمع صُيُبٌ؛ قال الكميت:
أَسْهُمُها الصَّائِداتُ والصُّيُبْ
واللّه تعالى أَعلم.

##### Türkçe

**الصُّيَّابُ** ve **الصُّيَّابة**(2)

(2 Sözü: “**الصياب** ve **الصيابة** …” yani altta olan harfin şeddeli ve hafifletilmişi, zikredilen iki mânâ üzere; **القاموس** ve başkalarında olduğu gibi.): Kavmin aslı. Ve **الصُّيَابةُ** ve **الصُّيَابُ**: her şeyden hâlis olan; ثعلب inşad etti:

\<ص:538>
Şüphesiz ben Mâlik ile Hanzal’ı ortaladım,  *  onların **صُيَّابَ**’ını ve mühürlenmiş sayıyı

Ve الفرّاء dedi: O, kavminin **صُيَّابة**’sinde ve kavminin **صُوَّابة**’sindedir; yani kavminin özündedir.

Ve **الصُّيَّابة**: her şeyden seçkin olan; ذو الرمة dedi:
Ve ayrılığa karşı şiddetle feryat edenler; sanki onlar  *  ağıtçılar; **صُيَّابة النُّوب**’dan, ağıt yakanlar

**الـمُسْتَشْحِجات**: kargalardır; onları, siyahlıklarında **النُّوبة**’ye benzetti. Ve falan, kavminin **صُيَّابة**’sinden ve kavminin **صُوَّابة**’sindendir; yani onların öz suyundan ve nesepçe en hâlislerindendir. Ve hadiste: “Kavminin **صُيَّابة**’sinde doğar”; النبي, صلى اللّه عليه وسلم, ister; yani onların özü, hâlisi ve seçkini. Denir: kavmin **صُوَّابة**’si ve onların **صُيَّابة**’si; ikisinde de zamme ile ve şedde ile (1).

(1 Sözü: “zamme ile ve şedde ile”: **القاموس** ve başkalarında hafifletme de sabit olmuştur.) Ve **صُيَّابةُ القوم**: onların topluluğu; كراع’dan. Ve **قوم صُيَّابٌ**: yani seçkin; جندل بن عُبَيْدِ بن حُصَيْنٍ dedi; ve denir ki bu, babası عُبَيْدٍ الراعي’nindir; ابنَ الرِّقاعِ’ı hicveder:
Kısa boylu; omzu başa bitişik,  *  sanki o, kancalarla süslenen bir **كَوْدَن**’dir
Öyle bir topluluktan ki, gözleri alçaklıkla sürmelenmiştir,  *  elleri eğri; alçaklar; **صُيَّاب** olmayanlar

**جُنَادِفٌ**: yani kısa; onun daha kısa olduğunu kastetti. Ve **الكَوْدَنُ**: bürzûn. Ve **يُوشَى**: koşturulmaya zorlanır ve onda bulunan koşu çıkarılır. Ve **الأَقْفَدُ الكفّ**: onun eğri olanıdır. Ve **الصُّيَّابةُ**: efendi.

Ve ok isabet etti; **صَاب السهمُ يَصِـيبُ**; **كيَصُوب**: isabet etti.

Ve **سهم صَيُوبٌ**; çoğulu **صُيُبٌ**; الكميت dedi:
Onun okları avlayanlar ve **الصُّيُبْ**

Ve Allah Teâlâ daha iyi bilendir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصياب والصيابة بضمهما ويخففان: الخالص من كل شيء. أنشد ثعلب:
  إني وسطت مالكا وحنظلا
  صيابها والعدد المحجـلا

  الصيابة والصيابة: الصميم. قال الفراء: هو في صيابة قومه وصوابة قومه أي في صميم قومه. الصياب والصيابة: الأصل. يقال: هو في صيابة قومه وصيابهم أي أصلهم. ومثله في الأساس. الصيابة: الخيار من الشيء أي من كل شيء. قال ذو الرمة:
  ومستشحجات بالفراق كأنهـا                      مثاكيل من صيابة النوب نوح المستشحجات: الغربان، شبهها بالنوبة في سوادها. وفلان من صيابة قومه وصوابة قومه أي من مصاصهم وأخلصهم نسبا. وفي الحديث: يولد في صيابة قومه يريد النبي صلى الله عليه وسلم أي صميمهم وخالصهم وخيارهم. ويقال: صوابة القوم وصيابتهم، بالضم والتشديد فيهما، واوية يائية كما قاله ابن سيده وغيره. وقد تقدمت الإشارة إليه. وقوم صياب أي خيار. والصيابة: السيد. قال جندل ابن عبيد بن حصين، ويقال هو لأبيه عبيد الراعي يهجو ابن الرقاع
  جنادف لاحق بالرأس منكبـه                      كأنه كودن يوشى بـكـلاب
  من معشر كحلت باللؤم أعينهم                      قفد الأكف لئام غير صـياب جنادف أي قصير، أراد أنه أوقص. والكودن: البرذون. ويوشى: يستحث ويستخرج ما عنده، والأقفد الكف: المائلها. وصاب السهم يصيب صيبا كيصوب صوبا: أصاب وقد تقدمت الإشارة إليه. وسهم صيوب كغيور: صائب ج صيب ككتب. قال الكميت:
  أسهمها الصائدات والصيب قال شيخنا: ويجمع أيضا على فعال بالكسر كجبال. قال مضاض بن عمرو الجرهمي:
  فأصاب الردى بنات فؤادي                      بسهام من المنايا صـياب

##### Türkçe

**الصياب** ve **الصيابة**, ikisi de zamme ile; ve ikisi de hafifletilir: her şeyden hâlis olan. Saʿleb inşad etti:
  Şüphesiz ben Mâlik’i ve Hanzal’ı araya koydum
  onların **صيابها**’sını ve mühürlü sayıyı

  **الصيابة** ve **الصيابة**: öz. Ferrâ dedi: O, kavminin **صيابة**’sında ve kavminin **صوابة**’sındadır; yani kavminin özündedir. **الصياب** ve **الصيابة**: asıl. Denilir: O, kavminin **صيابة**’sında ve onların **صياب**’ındadır; yani onların aslıdır. Bunun benzeri **الأساس**’ta (da vardır). **الصيابة**: şeyin seçkini; yani her şeyden (olan seçkin). Zû’r-Rumme dedi:
  Ve ayrılıkla ürpermişler; sanki onlar                      **صيابة**’dan (olan) nöbetlerin, ürpermişlerin ağıtçılarıdır
**المستشحجات**: kargalar; onları, siyahlıklarında nöbete benzetti. Ve falan, kavminin **صيابة**’sındandır ve kavminin **صوابة**’sındandır; yani onların öz suyundandır ve nesepçe en hâlislerindendir. Ve hadiste: “Kavminin **صيابة**’sında doğar”; Peygamber (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) ile kastediyor: yani onların özü, hâlisi ve seçkini. Ve denilir: kavmin **صوابة**’si ve onların **صيابتهم**’i; ikisinde de zamme ve teşdîd ile; vâvî yâîdir; İbn Sîde ve başkalarının dediği gibi. Ona işaret daha önce geçti. Ve **صياب** bir kavim: yani seçkin. Ve **الصيابة**: efendi. Cündel b. Ubeyd b. Husayn dedi—ve denilir ki bu, babası Ubeyd er-Râʿî’nindir—İbn er-Riqâʿı hicvederek:
  Başına bitişik, omzu düşük bir **جنادف**                      sanki köpeklerle süslenmiş bir **كودن**
  Bir topluluktan ki alçaklıkla gözleri sürmelendi                      elleri eğri; alçaklar, **صـياب** olmayanlar
**جنادف**: yani kısa; onun daha kısa olduğunu kastetti. Ve **الكودن**: bardo(n). Ve **يوشى**: (onu) kışkırtır ve ondaki şeyi çıkarır. Ve **الأقفد الكف**: onun eğri olanı. Ve ok **صاب** eder, **يصيب** eder; **صيبا** (masdar) olarak; **كيصوب** (gibi) **صوبا**: isabet etti; ona işaret daha önce geçti. Ve **صيوب** bir ok, **غيور** gibi: isabet eden; çoğulu **صيب**, **كتب** gibi. Kumeyt dedi:
  Onun okları: avcılar ve **الصيب**
Şeyhimiz dedi: Ve ayrıca kesre ile **فعال** vezninde de toplanır; **جبال** gibi. Mudâd b. ʿAmr el-Curhumî dedi:
  Böylece helâk, gönlümün kızlarını vurdu                      ölümlerden **صـياب** oklarla

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَابَ
1 صَابَ ذ aor. يَصِيبُ, (S, M, Msb, K,) inf. n. صَيْبٌ, (S, Msb, K,) said of an arrow, (S, M, Msb,) i. q. أَصَابَ [expl. in art. صوب]; (S, * M, Msb, K;) like صاب having for its aor. يَصُوبُ. (S, M, Msb.)

صَيْبَانٌ
صَيْبَانٌ ذ : see صَوْبٌ, in art. صوب.

صُيَابٌ
صُيَابٌ ذ : see صُيَّابَةٌ.

صَيُوبٌ
صَيُوبٌ ذ An arrow going right, or hitting the mark: pl. صُيُبٌ (M, K) and صِيَابٌ, (MF, TA,) or the latter is pl. of صَائِبٌ, which signifies the same. (M, in art. صوب.)

صُيَابَةٌ
صُيَابَةٌ ذ : see صُيَّابَةٌ.

صَيِّبٌ
صَيِّبٌ ذ : see art. صوب.

صُيَّابٌ
صُيَّابٌ ذ : see صُيَّابَةٌ, in four places.

صَيُّوبٌ
صَيُّوبٌ ذ : see art. صوب.

صُبَّابَةٌ
صُبَّابَةٌ ذ and ↓ صُيَّابٌ (M, A, K) and ↓ صُبَابَةٌ and ↓ صُيَابٌ (A, K) The أَصْل (M, A, K) [as meaning the original stock] of a people, (M,) or [as meaning the original, or the principal, or most essential, part,] of a thing: (A, K:) and the purest, or choice, or best, part or portion, (M, * A, K,) of a thing (M, K) of any kind, (M,) or of a people. (A.) One says, هُوَ فِى صُيَّابَةِ قَوْمِهِ and ↓ صُيَّابِهِمْ He is of the أَصْل [or original stock] of his people: (Fr, TA:) and مِنْ صُيَّابَةِ قَوْمِهِ and صُوَّابَةِ قومه (TA) and ↓ مِنْ صُيَّابِهِمْ (A) of the purest in race of his people. (A, * TA.) And ↓ قَوْمٌ صُيَّابٌ A choice, or an excellent, people. (TA.) ― -b2- Also the first, The collective body of a people; (Kr, M;) and so صُوَّابَةٌ. (M in art. صوب.) ― -b3- And A lord, master, or chief. (M, K.)

##### Türkçe

**صَابَ**
1 **صَابَ** ذ muz. **يَصِيبُ**, (S, M, Msb, K,) mast. is. **صَيْبٌ**, (S, Msb, K,) ok hakkında söylenir, (S, M, Msb,) yani **أَصَابَ** [madde **صوب**’da açıklanmıştır]; (S, * M, Msb, K;) **صاب** gibi olup muzârîsi **يَصُوبُ** olan. (S, M, Msb.)

**صَيْبَانٌ**
**صَيْبَانٌ** ذ : **صَوْبٌ**’a bak, madde **صوب**’da.

**صُيَابٌ**
**صُيَابٌ** ذ : **صُيَّابَةٌ**’ye bak.

**صَيُوبٌ**
**صَيُوبٌ** ذ Hedefe doğru giden, yahut nişanı vuran ok: çoğulu **صُيُبٌ** (M, K) ve **صِيَابٌ**, (MF, TA,) yahut ikincisi **صَائِبٌ**’in çoğuludur; o da aynı manaya gelir. (M, madde **صوب**’da.)

**صُيَابَةٌ**
**صُيَابَةٌ** ذ : **صُيَّابَةٌ**’ye bak.

**صَيِّبٌ**
**صَيِّبٌ** ذ : madde **صوب**’a bak.

**صُيَّابٌ**
**صُيَّابٌ** ذ : dört yerde **صُيَّابَةٌ**’ye bak.

**صَيُّوبٌ**
**صَيُّوبٌ** ذ : madde **صوب**’a bak.

**صُبَّابَةٌ**
**صُبَّابَةٌ** ذ ve ↓ **صُيَّابٌ** (M, A, K) ve ↓ **صُبَابَةٌ** ve ↓ **صُيَابٌ** (A, K) Bir kavmin **أَصْل**’i (M, A, K) [yani asıl kök/soy], (M,) yahut [bir şeyin aslı, yahut başlıcası, yahut en esaslı kısmı] bir şeyin: (A, K:) ve bir şeyin (M, K) her türden (M,) yahut bir kavmin (A.) en saf, yahut seçkin, yahut en iyi kısmı veya payı. (M, * A, K,) Şöyle denir: **هُوَ فِى صُيَّابَةِ قَوْمِهِ** ve ↓ **صُيَّابِهِمْ** “O, kavminin **أَصْل**’indendir [yahut asıl soyundandır]”: (Fr, TA:) ve **مِنْ صُيَّابَةِ قَوْمِهِ** ve **صُوَّابَةِ قومه** (TA) ve ↓ **مِنْ صُيَّابِهِمْ** (A) “kavminin soyca en saf olanlarındandır.” (A, * TA.) Ve ↓ **قَوْمٌ صُيَّابٌ** “Seçkin, yahut mükemmel bir kavim.” (TA.) ― -b2- Ayrıca: bir kavmin ilk(leri), bir kavmin toplu gövdesi; (Kr, M;) ve böylesi **صُوَّابَةٌ**. (M, madde **صوب**’da.) ― -b3- Ve: bir efendi, sahip, yahut reis. (M, K.)
