# صيح — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%AD/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: صيح

ص ي ح
صاح صيحة شديدة وصاح به وصيح به وصايحه‏:‏ ناداه وضح لي بفلان‏:‏ ادعه لي وتصايحا‏:‏ صاحوا وتصايحوا‏:‏ تداعوا‏.‏
وتمر صيحاني ونخلة صيحانية قالوا‏:‏ شد إلى نخلة كبش اسمه صيحان فنسبت إليه‏.‏
وانصاح الثوب‏.‏
وانصاحت العصا وتصيحت‏:‏ تشققت‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أتيته قبل كل صيح ونفر‏:‏ قبل كل شيء‏.‏
وغصب من غير صيح ونفر‏:‏ من غير شيء‏.‏
قال‏:‏ كذوب محول يجعل الله عرضة لأيمانه من غير صيح ولا نفر وصاحت الشجرة‏:‏ طالت وبأرض بني فلان شجر قد صاح‏.‏
وصاح الكافور إذا ظهر الطلع ونحوه كالكرم إذا نادى من الكافور‏.‏
وقال الفرزدق‏:‏ والشيب ينهض في الشباب كأنه ليل يصيح بجانبيه نهار وقال الشماخ‏:‏ فلاقت بصحراء البسيطة ساطعاً من الصبح لما صاح بالليل نفراً وانصاح الفجر والبرق‏.‏
وتصايح جفن السيف كما تقول‏:‏ تداعى البنيان‏.‏
قال الراعي‏:‏ أقر به جأشي تأول آية وماضي الحسام غمده متصايح وغسلت رأسها بالصياح وهي غسل من الملاب والخلوق ونحوه قولهم‏:‏ عجت له رائحة‏.‏

### Türkçe

ص ي ح
**صاح** şiddetli bir **صيحة** ile bağırdı; ve onunla **صاح**; ve onunla **صيح**; ve ona **صايحه**: ona seslendi. “Bana falanı **ضح** et”: onu bana çağır. Ve ikisi **تصايحا**: bağırdılar. Ve **تصايحوا**: birbirlerini çağırdılar.

Ve **تمر صيحاني** ve **نخلة صيحانية**: dediler ki: adı **صيحان** olan bir koç bir hurma ağacına bağlandı da ona nispet edildi.

Ve elbise **انصاح** etti.

Ve değnek **انصاحت** ve **تصيحت**: çatladı.

Mecazdan: “Her **صيح** ve **نفر**’den önce ona geldim”: her şeyden önce.

Ve “**صيح** ve **نفر** olmaksızın gasp etti”: bir şey olmaksızın.

Dedi ki: “Yalancı, dönek; Allah’ı yeminlerine hedef kılar; ne **صيح** ne de **نفر** olmaksızın.” Ve ağaç **صاحت**: uzadı. Ve falan oğullarının toprağında **صاح** etmiş ağaç vardır.

Ve kâfur **صاح** eder, tomurcuk ve benzeri göründüğünde; asma gibi: kâfurdan “**نادى**” ettiğinde.

Ve el-Ferazdak dedi:
“Ve ak saç gençlikte kalkar, sanki
Bir gece, iki yanında bir gündüz ile **يصيح** eder.”

Ve eş-Şemmâh dedi:
“Ve düzlüğün çölünde parlak bir (şey) ile karşılaştı,
Sabahdan; geceye bir **نفراً** ile **صاح** ettiğinde.”

Ve şafak ve şimşek **انصاح** etti.

Ve kılıcın kabzası **تصايح** etti; senin “bina **تداعى** etti” demen gibi.

Er-Râʿî dedi:
“Onunla gönlüm karar kıldı; bir âyeti te’vil etti;
Ve keskin kılıcın kını **متصايح**.”

Ve başını **بالصياح** ile yıkadı; o, **الملاب** ve **الخلوق** ile yıkamadır. Ve onların sözü bunun benzeridir: “Ona bir koku **عجت** etti.”
