# صيح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صيح

الصيح، والصيحة، والصياح، بالكسر والضم، والصيحان، محركة: الصوت  . وفي التهذيب: صوت كل شيء إذا اشتد. وقد صاح يصيح وصيح: صوت  بأقصى الطاقة  ، يكون ذلك في الناس وغيرهم. قال
  وصاح غراب البين وانشقت العصا                       ببين كما شق الأديم الصـوانـع وقال الهذلي:
  يصيح بالأسحار في كل صارة                       كما ناشد الذم الكفيل المعاهـد  والمصايحة والتصايح: أن يصيح القوم بعضهم ببعض  . وقد صايحه وصايح به: ناداه. وصح لي بفلان: ادعه لي. من المجاز:  صاحت النخلة: طالت  . ويقال: بأرض فلان شجر صاح. من المجاز: صاح  العنقود  يصيح: إذا  استتم خروجه من كمته  -وفي بعض النسخ أكمته، وهي الأكمام-  وطال، وهو  في ذلك  غض  . وقول رؤبة:
  كالكرم إذ نادى من الكافور إنما أراد صاح؛ فيما زعم أبو حنيفة.  وصيح بهم  ، إذا  فزعوا. و  صيح:  فيهم  إذا  هلكوا  . وقال امرؤ القيس:
  دع عنك نهبا صيح في حجراته                      ولكن حديث ما حديث الرواحل قول الله عز وجل  فأخذتهم  الصيحة   يعني  العذاب  . والصيحة أيضا: الغارة إذا فوجئ الحي بها.  والصائحة: صيحة المناحة  ، يقال: ما ينتظرون إلا مثل صيحة الحبلى، أي شرا سيعاجلهم. من المجاز: عن ابن السكيت: يقال:  غضب من غير صيح ولا نفر  ، بفتح فسكون فيهما، أي من غير شيء صيح به، قال:
  كذوب محول يجعل الله جـنة                      لأيمانه من غير صيح ولا نفر  أي  من غير  قليل ولا كثير  . ويقال أيضا: لقيته قبل كل صيح ونفر. الصيح: الصياح. والنفر: التفرق، وذلك إذا لقيته قبل طلوع الفجر؛ كذا في أمثال الميداني.  وتصيح  الشيء: تكسر، و  البقل  ، مثل  تصوح  ، قد تقدم.  وصيحته الشمس  و  صوحته  ولوحته: إذا أذوته وآذته، كما في النوادر. من المجاز:  تصايح غمد السيف  ، إذا  تشقق  ، كما تقول: تداعى البنيان. من المجاز: غسلت رأسها بالصياح.  الصياح، ككتان: عطر أو غسل  ، بالكسر، من الخلوق ونحوه، كقولهم: عجت له ريحة. الصياح:  علم. وبهاء نخل باليمامة  .  والصيحاني  : ضرب  من تمر المدينة  ، على ساكنها أفضل الصلاة والسلام. قال الأزهري: هو أسود صلب الممضغة،  نسب إلى صيحان  ، اسم  لكبش كان يربط إليها  ، أي إلى تلك النخلة، فأثمرت تمرا صيحانيا فنسب إلى صيحان؛  أو اسم الكبش الصياح  ، ككتان،  وهو من تغييرات النسب كصنعاني  في صنعاء.

### Türkçe

**الصيح** ve **الصيحة** ve **الصياح**, kesre ve damme ile; ve **الصيحان**, harekeli: ses.

Ve **التهذيب**’de: Her şeyin sesi, şiddetlendiği zaman.

Ve (kişi) **صاح يصيح وصيح**: en son güçle ses çıkardı; bu, insanlarda ve başkalarında olur.

Dedi ki:
  Ve ayrılığın kargası öttü ve değnek yarıldı                       bir ayrılıkla; nitekim deriyi ustalar yarar gibi sert taş (yarar)

Ve Hüzeylî dedi ki:
  Seherlerde her bir çukurda bağırır                       nitekim kınamayı, kefil olan ahitleşmişe çağırdı

Ve **المصايحة** ve **التصايح**: kavmin birbirlerine (karşılıklı) bağırmalarıdır.

Ve gerçekten ona **صايحه** ve onunla **صايح به**: ona seslendi.

Ve “Bana falanla **صح**”: onu bana çağır.

Mecazdan: **صاحت النخلة**: uzadı.

Ve denilir: Falanın arazisinde **شجر صاح** (vardır).

Mecazdan: **صاح العنقود يصيح**: kılıfından çıkışı tamamlandığı zaman —ve bazı nüshalarda **أكمته**; o da **الأكمام**’dır— ve uzadı; ve o, bu hâlde tazedir.

Ve Rü’be’nin sözü:
  Asma gibi; kâfurdan (biri) seslendiğinde; ancak o, **صاح**’ı kastetti; Ebû Hanîfe’nin zannettiğine göre.

Ve “Onlarla **صيح**”: korktukları zaman.

Ve **صيح**: içlerinde; helâk oldukları zaman.

Ve İmru’ül-Kays dedi ki:
  Bırak elinden; odalarında **صيح** edilmiş bir yağmayı                      fakat (asıl) söz, bineklerin sözü nedir?

Aziz ve celil Allah’ın sözü: “Onları **الصيحة** aldı”; yani azap.

Ve **الصيحة** ayrıca: mahalle ansızın onunla karşılaştığı zaman baskındır.

Ve **الصائحة**: ağıt çığlığıdır; denilir: “Onlar, ancak gebe kadının çığlığı gibi bir şeyi beklerler”; yani onlara çabucak gelecek bir şer.

Mecazdan: İbnü’s-Sikkît’ten: denilir: “**غضب من غير صيح ولا نفر**”, ikisinde de fetha sonra sükûn ile; yani kendisiyle bağırılmış bir şey olmaksızın. Dedi ki:
  Çok yemin eden yalancı; Allah’ı bir kalkan yapar                      yeminleri için; **من غير صيح ولا نفر**

Yani: az olmaksızın ve çok olmaksızın.

Ve ayrıca denilir: “Onu, her **صيح** ve **نفر**’den önce gördüm.”

**الصيح**: **الصياح**’tır.

Ve **النفر**: dağılmadır; bu, onu fecrin doğuşundan önce gördüğün zamandır; Meydânî’nin emsâlinde böyledir.

Ve **تَصِيح** şey: kırıldı; ve **البقل** (de); **تصوح** gibi; daha önce geçti.

Ve güneş onu **صيحته** ve **صوحته** ve **لوحته**: onu incittiği ve ona eziyet ettiği zaman; **النوادر**’de olduğu gibi.

Mecazdan: **تصايح غمد السيف**: yarıldığı zaman; nitekim “bina çöktü” dersin.

Mecazdan: Başını **بالصياح** ile yıkadı.

**الصياح**, **كتان** gibi: bir koku yahut bir yıkamadır; kesre ile; **الخلوق** ve benzeri türdendir; “Ona bir koku geldi” demeleri gibi.

**الصياح**: bir addır.

Ve Yemâme’de bir hurmalığın güzelliğidir.

Ve **الصيحاني**: Medine hurmasından bir türdür; sakinlerine en faziletli salât ve selâm olsun.

Ezherî dedi ki: O, siyah, çiğnemesi serttir; **صيحان**’a nispet edilmiştir; bir koçun adıdır; ona, yani o hurma ağacına bağlanırdı; derken **صيحانيا** hurması verdi de **صيحان**’a nispet edildi; yahut **الصياح** koçunun adıdır; **كتان** gibi; ve bu, nispet değişikliklerindendir; San‘â’da **صنعاني** gibi.
