# صيخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صيخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صيخ

الصاخة بالتخفيف: ورم في العظم من كدمة أو صدمة، يبقى أثره كالمشش. هكذا بتذكير الضمير في سائر النسخ، عائد إلى الورم. وفي الأمهات اللغوية: يبقى أثرها. وهو الصواب. والصاخة: الداهية، لغة في التشديد، وقد تقدم ج صاخات وصاخ. وأنشد:
  بلحييه صاخ من صدام الحوافر وأصاخ له وإليه يصيخ إصاخة: استمع وأنصت لصوته. قال أبو دواد:
  ويصيخ أحيانا كـمـا اس                      تمع المضل لصوت ناشد

  وفي حديث ساعة الجمعة: ما من دابة إلا وهي مصيخة أي مستمعة منصتة، ويروي بالسين، وقد تقدم. وفي حديث الغار: فانصاخت الصخرة، روي بالخاء المعجمة، وإنما هو بالمهملة، بمعنى انشقت. ويقال انصاخ الثوب، إذا انشق من قبل نفسه. وألفها منقلبة عن واو، وقد رويت بالسين. قال ابن الأثير: ولو قيل إن الصاد فيها مبدلة من السين لم تكن الخاء غلطا. ويقال: بلد صواخ، كرمان، إذا كان تصوخ فيه الأرجل. وصاخ في الأرض يصوخ ويصيخ: ساخ، أي دخل فيها، وقد تقدم. ومن المجاز: أصاخ فلان على حق فلان: سكت عليه أن يذهب به.

### Türkçe

**الصاخة** بالتخفيف: bir kemik ezilmesi yahut darbesinden kemikte şişlik; izi **كالمشش** gibi kalır. Böylece, diğer nüshaların tamamında zamirin müzekker kılınmasıyla (gelmiştir); şişliğe döner. Ve lugavî ana kaynaklarda: “onun izi kalır” (diye gelmiştir). Ve bu doğrudur. Ve **الصاخة**: musibet; teşdîdde bir dildir (lehçedir); ve daha önce **ج** **صاخات** ve **صاخ** geçti. Ve inşad etti:
  İki çenesiyle, nal darbelerinin çarpışmasından **صاخ**.

Ve **أصاخ** ona ve ona doğru, **يصيخ** **إصاخة**: dinledi ve onun sesine kulak verdi. Ebû Duvâd dedi:
  Ve bazen **يصيخ**; tıpkı, yolunu şaşırmışın bir arayıcının sesini dinlemesi gibi

Ve Cuma saatinin hadîsinde: hiçbir binek hayvanı yoktur ki o **مصيخة** olmasın; yani dinleyen, kulak veren; ve **بالسين** ile rivayet edilir; ve daha önce geçti. Ve mağara hadîsinde: “kaya **فانصاخت**”; **بالخاء المعجمة** ile rivayet edildi; hâlbuki o **بالمهملة** iledir; “yarıldı” mânâsında. Ve denir: elbise **انصاخ** etti; kendi tarafından yarıldığı zaman. Ve onun elif’i vavdan dönmüştür; ve **بالسين** ile rivayet edilmiştir. İbnü’l-Esîr dedi: “Eğer denilse ki, ondaki **الصاد** **السين**’den بدل edilmiştir, **الخاء** yanlış olmazdı.” Ve denir: **بلد صواخ**; Kirmân; ayakların orada **تصوخ** ettiği zaman. Ve **صاخ** yerde, **يصوخ** ve **يصيخ**: **ساخ**; yani ona girdi; ve daha önce geçti. Ve mecazdan: falan, falanın hakkı üzerine **أصاخ** etti: onunla (hakkıyla) gidip götürmesine karşı sustu.
