# صير (ص-ي-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Dönüşüm yeri

- Harfler: ص - ي - ر
- Kur'an'da: 29 geçiş · 29 ayet · 5 sîga
- 10 sözlük

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْمَصِيرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8F.md) | الْمَفْعِلُ | Dönüş; Dönüşüm yeri | 23 | 23 | [2:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/2:126.md) |
| [مَصِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | مَفْعِلًا | Dönüşüm yeri | 3 | 3 | [4:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/4:97.md) |
| [تَصِيرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8F.md) | تَفْعِلُ | Döner | 1 | 1 | [42:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/42:53.md) |
| [مَصِيرَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | مَفْعِلَكُمْ | Sizin dönüşümünüz | 1 | 1 | [14:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/14:30.md) |
| [وَمَصِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%B5%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | وَمَفْعِلًا | Ve dönüşüm yeri | 1 | 1 | [25:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/25:15.md) |

## Mücavir kökler — 55 mücavir (191 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 11 ortak ayet · G² 62 · Bes besese dağınık taşlar demektir
2. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 45 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
3. [أوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 42 · Eveye kuş yuvası demektir
4. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 18 · Hufre, çukur demektir
5. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 15 · Ateş demektir
6. [غلظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Ğaliz (zı), Sert topraktır
7. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 17 ortak ayet · G² 10 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
8. [ملك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
9. [بوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Bve bye’den dönüşmüştür
10. [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Kızgınlık
11. [صلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Ona yaslanırlar
12. [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · İki yüzlüler
13. [جهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Cehd düz, sert yer demektir
14. [ذنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%86%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Zenb : Kuyruk demektir
15. [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
16. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Veli arka demektir
17. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
18. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 5 · Beyn topraktaki yarık demektir
19. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Haml: İple yüklenen yük demektir
20. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 5 · Su yosunudur
21. [إبراهيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · İbrahim
22. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
23. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
24. [متع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
25. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · İnek yavrusu, dana demektir
26. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
27. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
28. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
29. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
30. [حسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Hisbe okun nişangah kısmına denir
31. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Sahip
32. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
33. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
34. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
35. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 6 ortak ayet · G² 2 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
36. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Dane, inek yavrusuna denir
37. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
38. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · Evye kuş yuvası demektir
39. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Şey
40. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Biribirini kesen yoldur
41. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Uyanık yılan demektir
42. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
43. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
44. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 6 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir
45. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
46. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Murar acı bir ağacın adıdır
47. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
48. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Uhur ense demektir
49. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Saçak demektir
50. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · “Nezle” konaklama yeri demektir
51. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · “Yemm” durgun akan su demektir
52. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
53. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Zalimler
54. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
55. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Hayvanların ön ayaklarına denir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صير |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef-i yâî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md), [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md), [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [بدأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%A3.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir halden başka bir hale geçerek nihai bir noktaya varmak ve orada karar kılmak |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın, eylemlerin ve süreçlerin kaçınılmaz olarak Allah'a ve nihaî hesaba dönmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Teleolojik tamamlanış; varoluşsal sürecin varacağı son durak ve kesin akıbet |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca mekânsal bir yer değiştirme sanıp varoluşsal dönüşüm ve akıbet boyutunu yok saymak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صي | Bir yöne odaklanma, daralma, bir hedef veya sınır doğrultusunda yoğunlaşma hareketi ([صيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD.md), [صيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AF.md), [صيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D9%81.md), [صيص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B5.md)) | ر | Çekirdeğin taşıdığı hedefe yönelme hareketini nihaî bir sınır noktasına, karar kılınan durağa ve geri dönülmez bir akıbete bağlamıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Sürecin bir amaca kilitlenmesini, toplanıp sıkışmasını ve kaçınılmaz bir hatta girmesini sağlar |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | Bir durumdan diğerine geçişi, fiili yönelişi ve hareketin icrasını temsil eder |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Ulaşılan nihai mertebeyi, sonuca bağlanan baş noktayı ve sürecin zirve durağını gösterir |
| صير | Bir amaca kilitlenerek ve fiili bir intikal yaşayarak nihai bir durağa, baş noktaya ve akıbete varıp orada karar kılma hareketi |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sığırların veya davarların toplanıp gecelediği taştan ve çalıdan korunaklı ağıl (صيرة), suların toplanıp varıldığı havza ve kapının hareket edip dayandığı menteşe/çatlak yuvası (صِير الباب) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ bir işin nihayete ermesi ve karara bağlanmasını bu kökle ifade etmiştir: وقد كنت من سلمى سنين ثمانيا / على صير أمر ما يمر وما يحلو |
| Erken Arapça kullanım | A‘şâ suların toplandığı yere varışı tasvir eder: بما قد تربع روض القطا / وروض التناضب حتى تصيرا ؛ ayrıca erken dönemde bir kimsenin durumunun değişmesini sormak için ما الذي أصارك إلى ما أرى ifadesi kullanılmıştır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök صير, Batı Sami dillerinde özellikle eksenel hareket, dönüşüm ve bir durumdan diğerine intikal etme ekseninde takip edilir. İbranicede yer alan צִיר (*ṣîr*) kelimesi kapı menteşesini, dönme eksenini, gönderilen elçiyi ve doğum sancısını (bir halden diğerine geçiş krizini) ifade eder. Süryanicede benzer fonetik biçimler kapı ekseni ve yönelme manalarıyla semantik akrabalık taşır. Kökün ortak Sami katmanındaki temel mantığı, serbest bir akıştan ziyade sabit bir mihver veya sınır etrafında hareket ederek bir sonuç formuna evrilmektir. Arapçada bu çekirdek, hem mahiyet değiştirme (sayrûret) hem de bu değişimin kaçınılmaz son durağı olan akıbet (masîr) kavramını karşılayacak şekilde gelişmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane's Lexicon.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صير kökü | Bir halden diğerine geçiş (sayrûret), hayvanların toplandığı ağıl (sîra) ve akıbet (masîr) | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice צִיר (*ṣîr*), Süryanice kapı mili ve eksen formları | Eksenel dönüş, bir sınıra dayanma ve doğum sancısıyla hal değiştirme semantiği | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin fark tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صير | Anlamlı | Dönüş, akıbet, varış | Bir halden diğerine geçip nihai hedefte karar kılmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [صري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D9%8A.md) | Anlamlı | Hapsetmek, biriktirmek, kesmek | Suyu veya sütü memede tutmak, akışı engelleyip tecrit etmek | Kur'an'da geçmez; akışın engellenmesi yönüyle hedef kökle zıtlaşır |
| [يصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B5%D8%B1.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| يرص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| رصي | Anlamlı | Birleştirmek, bitiştirmek | Parçaları sıkıca yan yana getirmek (رص ile irtibatlı) | Kur'an'da geçmez |
| ريص | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صير | Merkez | Dönüşüm ve nihai akıbet | Bir halden diğerine evrilerek geri dönülmez son durağa varmak | Sürecin nihai sonucuna ve ontolojik karargâhına odaklanır |
| [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) | Komşu | Geri dönüş | Ayrılınan yere veya asıl kaynağa geri dönmek | Önceki bir mekâna veya duruma yeniden yönelmeyi vurgular |
| [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) | Komşu | Altüst oluş ve değişim | Bir şeyin içini dışına çıkarmak ve hızla yön değiştirmek | Değişimin hızına ve halin bütünüyle tersyüz olmasına işaret eder |
| [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) | Komşu | Aslına ve akıbetine rücu | Bir meselenin kökenine ve nihai teviline ulaşması | Sürecin anlamca netleşip asıl gayesine bağlanmasını bildirir |
| [بدأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%A3.md) | Zıt | Başlangıç | Bir şeyin ilk defa ortaya çıkması ve başlaması | Akıbet ve varışın zıddı olarak sürecin çıkış noktasını ifade eder |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صير | Oluş, dönüşüm, nihai akıbet | Hem hal değiştirmeyi hem de varılan son menzili tek kökte toplar | Kesin |
| Latince | devenire, destinatio, finis | Dönüşmek, varış yeri, son nokta | Bir hale evrilmeyi ve hedefe ulaşmayı karşılar; ontolojik ağırlığı kısmen yansıtır | Güçlü |
| İngilizce | become, destination, ultimate outcome | Dönüşmek, varış yeri, nihai akıbet | Oluş fiili ile mekan/sonuç ismi ayrı kelimelerle karşılanabilir | Güçlü |
| Almanca | werden, Bestimmungsort, Endzustand | Olmak, varış noktası, son durum | Süreç ile varılan kesin neticeyi analitik olarak ayırarak ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | devenir, aboutissement, issue | Haline gelmek, nihayete erme, varış | Sürecin nihai bir neticeye kilitlenmesini karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْمَصِيرُ | Bütün varlığın ve insanın kaçınılmaz olarak Allah'a dönüşü | İnsanın ve kainatın varacağı nihai otoritenin ve hesaplaşma makamının Allah olduğunu bildiren eskatolojik bağlam (Bakara [2:126](https://lisan.digital/tr/ayet/2:126.md), Hac [22:48](https://lisan.digital/tr/ayet/22:48.md), Kâf [50:43](https://lisan.digital/tr/ayet/50:43.md)) |
| مَصِيرًا / وَمَصِيرًا | Eylemlerin sonucu olan ceza veya mükâfat karargâhı | İnkârcıların veya zalimlerin varacağı kötü son menzil ile cennetin müjdelendiği menzil bağlamı (Nisâ [4:97](https://lisan.digital/tr/ayet/4:97.md), Nisâ [4:115](https://lisan.digital/tr/ayet/4:115.md), Furkân [25:15](https://lisan.digital/tr/ayet/25:15.md)) |
| تَصِيرُ | Bütün işlerin ve hükümlerin ontolojik olarak Allah'a intikali | Kainattaki bütün süreçlerin ve kararların tek merci olan Allah'ta son bulması (Şûrâ [42:53](https://lisan.digital/tr/ayet/42:53.md)) |
| مَصِيرَكُمْ | Dünyevi şirk ve sapkınlığın kaçınılmaz azap durağı | Hakkı inkar edenlerin dünyadaki geçici tutunmalarının ateşe varacağını bildiren tehdit bağlamı (İbrâhîm [14:30](https://lisan.digital/tr/ayet/14:30.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Eskatoloji ve âhiret inancı | İnsanın eylemleri neticesinde varacağı nihai durağın mahiyeti ve ilahi adaletin gerçekleşmesi | Dünyevi amellerin ebedi ve geri dönülmez bir akıbete dönüşmesi |
| Fıkıh | Hükümlerin gayesi ve akıbeti | Eylemlerin nihai sonuçlarına göre değerlendirilmesi ve meâlâtü'l-ef'âl ilkesi | Bir hukuki tasarrufun varacağı nihai sonucun hükme etkisi |
| Tefsir | Masîr lafzının anlam genişliği | İleyhi'l-masîr ifadesinin mekânsal değil ontolojik ve hükmî bir varış olduğu vurgusu | Allah'a dönüşün mekanla sınırlı olmaksızın mutlak teslimiyet anlamına gelmesi |
| Hadis | Mahremiyet sınırı ve amellerin neticesi | Kapı aralığından izinsiz bakmayı yasaklayan صير الباب rivayeti ve amellerin sonuna göre hüküm alması | Fiziksel aralıktan ahlaki ve ebedi sınırlara uzanan akıbet bilinci |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve eskatoloji | Nihai hesaplaşma ve sığınak | Başıboşluğu reddedip tüm varlığı ilahi hesaba bağlamak | İnsanın bütün ahlaki tercihlerinin Allah'ın huzurunda nihayete ereceğini bildirir | Kesin |
| İlmi | Nedensellik ve süreç mantığı | Kararlı denge durumu (nihai faz) | Süreçlerin vardığı son biçimi ve entropik akıbeti açıklamak | Sebepler zincirinin başıboş kalmayıp belirli bir sonuca doğru aktığını modeller | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve iktidar | Nihai karar mercii | Dünyevi otoritelerin geçiciliğini ve asıl merciin aşkınlığını hatırlatmak | Siyasi gücün mutlaklaşmasını önleyerek hesap verilebilirlik bilinci aşılar | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve sermaye akışı | Nihai tasfiye ve emanet | Servetin geçiciliğini ve kaynakların gerçek sahibine döneceğini göstermek | Mülkiyeti mutlaklaştıran biriktirme hırsını kırar ve iktisadi eylemlere sorumluluk yükler | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit noktası ve çekici durum (attractor) | Dinamik sistemlerin zaman sonsuza akarken yöneldiği ve içinde karar kıldığı nihai denge durumu | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Teleolojik akıbet ve tarihsel netice | Toplumların ve bireylerin kümülatif eylemleriyle inşa ettikleri kaçınılmaz tarihsel ve ahlaki varış noktası | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Masîr kavramını sadece ölümden sonra gidilen fiziksel bir mekan veya soyut bir ölüm hali sanarak kökün mahiyet değişimi ve kaçınılmaz süreç tamamlama boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bütün yaratılışın bir amaç doğrultusunda halden hale geçerek olgunlaştığı ve tüm işlerin, kararların ve varlıkların mutlak hakikatte son bulduğu gayeli nizam |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âhireti dünyevi eylemlerin doğal ve zorunlu bir sonucu değil, keyfi ve dışsal bir mükafat-ceza yeri gibi tasavvur etmek; süreç ile akıbet arasındaki ontolojik bağı koparmak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kâinatın ve insan hayatının anlamsız bir döngüde kaybolmadığını, her eylemin bir sonuca ve her varlığın Allah'a doğru bir varışa (masîr) programlandığını temellendirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcıların ve zalimlerin dünyadaki geçici kazanımlarının ardından varacakları kötü durağı bildiren tehdit ayetlerinde ve bütün işlerin Allah'a döneceğini ilan eden uluhiyet ayetlerinde. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Eylemlerin etkisinin anlık kalacağı ve nihai bir hesaplaşmaya varmayacağı zannını yok eder; cezanın veya mükâfatın eylemin kendi öz dönüşümünün bir neticesi olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Davarların toplanıp gecelediği korunaklı ağıl (sîra), suların biriktiği havza ve kapının dayandığı menteşe/çatlak yuvası.
- Soyut anlam: Bir halden diğerine intikal ederek sürecin tamamlanması, nihai akıbete ve geri dönülmez son durağa erişmek.
- Sistematik karşılık: Dinamik bir sistemin durum değişkenlerinin zaman içinde belirli bir sınır değere ve kaçınılmaz bir denge karargâhına yakınsaması.
- LaTeX modeli: $$ \lim_{t \to \infty} x(t) = x^* $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $x(t)$ belirli bir süreç veya zaman içindeki varoluşsal/ahlaki durumu, $t$ akıp giden süreyi, $\infty$ varoluşsal sürecin nihayetini, $x^*$ ise kaçınılmaz olarak ulaşılan son durağı, kesin akıbeti ve ilahi huzurdaki nihai karargâhı temsil eder.

## Geçtiği ayetler (29 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/2:126.md) — الْمَصِيرُ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Hani, İbrahim demişti ki: Rabbım burasını emniyetli bir şehir yap. Ve halkından Allah’a, ahiret gününe iman etmiş olanları mahsullerle rızıklandır Allah da: Kafir olanı kısa bir zaman için geçindiririm. Sonra onu cehennem azabına zorlarım. Bu ne kötü bir sonuçtur, buyurmuştu.

### [Bakara 2:285](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/2:285.md) — الْمَصِيرُ

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Peygamber de, iman edenler de O’na indirilene inandı. Hepsi de Allah’a, meleklerine, kitablarına, peygamberlerine iman etti. O’nun peygamberlerinden hiçbirinin arasını tefrik etmeyiz. İşittik ve itaat ettik. Affını dileriz, ey Rabbımız. Dönüş Sana’dır, dediler.

### [Ali İmran 3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/3:28.md) — الْمَصِيرُ

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Mü’minler, Mü’minleri bırakıp da kafirleri dost edinmesinler. Kim böyle yaparsa; Allah ile dostluğu kalmaz. Ancak onlardan sakınmanız müstesnadır. Allah, size kendisinden korkmanızı emrediyor. Dönüş Allah’adır.

### [Ali İmran 3:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/3:162.md) — الْمَصِيرُ

أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Allah’ın rızasına uyan kimse; hiç Allah’ın hışmına uğrayan gibi olur mu? Onun varacağı yer, cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

### [Nisa 4:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/4:97.md) — مَصِيرًا

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

Meal (IK): Melekler; nefislerine zulmedenlerin canlarını aldıkları zaman: Ne yapıyordunuz? deyince; biz yeryüzünde zayıf düşürülmek istenmiş kimselerdik, diyecekler. Melekler de: Allah’ın yeri geniş değil miydi? Hicret etseydiniz? diyecekler. Onların varacakları yer, cehennemdir. Dönülecek yer olarak ne kötüdür orası.

### [Nisa 4:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/4:115.md) — مَصِيرًا

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

Meal (IK): Kim, kendisine doğru yol apaçık belli olduktan sonra, peygambere karşı gelir, mü’minlerin yolundan başakasına uyup giderse; onu döndüğü yolda bırakırız. Kendisini cehenneme koyarız. Ne kötü dönüş yeridir orası.

### [Maide 5:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/5:18.md) — الْمَصِيرُ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Yahudiler ve hristiyanlar dediler ki: Biz; Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz. De ki: Öyleyse günahınızdan dolayı size neden azab ediyor? Hayır, siz O’nun yarattığı insanlarsınız. Dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de O’nadır.

### [Enfal 8:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/8:16.md) — الْمَصِيرُ

وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Tekrar savaşmak için bir tarafa çekilme veya bir başka topluluğa katılma dışından her kim, o gün arkasını dönerse; muhakkak ki o, Allah katından bir gazaba uğramıştır. Onun yurdu cehennenmdir ve o, ne kötü bir sonuçtur.

### [Tevbe 9:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/9:73.md) — الْمَصِيرُ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklar ile cihad et ve onlara karşı çetin ol. Onların varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü dönüş yeridir.

### [İbrahim 14:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/14:30.md) — مَصِيرَكُمْ

وَجَعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ

Meal (IK): Onlar; Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşmuşlardı. Yaşayın bakalım, varacağınız yer şüphesiz ateş olacaktır, de.

### [Hac 22:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/22:48.md) — الْمَصِيرُ

وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُهَا وَإِلَيَّ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Nice kasabalar var ki; zalim oldukları halde onlara mühlet vermiştim. Sonunda onları yakalayıverdim. Dönüş yalnız Banadır.

### [Hac 22:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/22:72.md) — الْمَصِيرُ

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Onlara, apaçık ayetlerimiz okunduğu zaman; o küfredenlerin yüzlerinden inkarı anlarsın. Neredeyse, kendilerine ayetlerimizi okuyanlara saldıracaklar. De ki: Size bundan daha kötüsünü haber vereyim mi? Ateş. Allah, onu küfredenlere vaad etmiştir. Ne kötü dönüş.

### [Nur 24:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/24:42.md) — الْمَصِيرُ

وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. Dönüş de yalnız Allah’adır.

### [Nur 24:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/24:57.md) — الْمَصِيرُ

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَلَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Sakın küfredenlerin, Bizi yeryüzünde aciz bırakacaklarını sanma. Onların barınakları ateştir. Ne kötü dönüştür.

### [Furkan 25:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/25:15.md) — وَمَصِيرًا

قُلْ أَذَلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كَانَتْ لَهُمْ جَزَاءً وَمَصِيرًا

Meal (IK): De ki: Bu mu daha hayırlıdır, yoksa müttakilere vaad olunan ebedi cennet mi? Ki bu, onlar için bir mükafat ve son duraktır.

### [Lokman 31:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/31:14.md) — الْمَصِيرُ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Biz insana, ana ve babasına iyi davranmasını tavsiye ettik. Annesi onu zorluk üstüne zorlukla taşımıştı. Sütten ayrılması da iki yıl sürmüştür. Bana ve ana-babana şükret. Dönüş ancak Bana’dır.

### [Fatır 35:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/35:18.md) — الْمَصِيرُ

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَنْ تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Günah işleyen hiç bir nefis; başkasının günahını çekmez. Yükü ağır bir kişi onun yüklenilmesini istese-yakını bile olsaondan bir şey yüklenmez. Sen, ancak görmedikleri halde Rabblarından korkanları ve namazı kılmış olanları uyarırsın. Kim de arınırsa; ancak kendisi için arınmış olur ve dönüş, Allah’adır.

### [Mü'min 40:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/40:3.md) — الْمَصِيرُ

غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِيدِ الْعِقَابِ ذِي الطَّوْلِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Günahları bağışlayan, tevbeyi kabul eden, cezası şiddetli, lutfu bol olandır. O’ndan başka ilah yoktur, dönüş O’nadır.

### [Şura 42:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/42:15.md) — الْمَصِيرُ

فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَقُلْ آمَنْتُ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ كِتَابٍ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ اللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Şu halde sen, bunun için davet et ve emrolunduğun şekilde dosdoğru bir istikamet tuttur. Onların heveslerine uyma. Ve de ki: Ben, Allah’ın indirdiği kitaba inandım ve aranızda adalet etmekle emrolundum. Allah; bizim de Rabbımız, sizin de Rabbınızdır. Bizim işlediklerimiz bize, sizin işledikleriniz sizedir. Bizimle sizin aranızda tartışılacak hiç bir şey yoktur. Allah; hepimizi bir araya toplar ve dönüş de O’nadır.

### [Şura 42:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/42:53.md) — تَصِيرُ

صِرَاطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ أَلَا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ

Meal (IK): Göklerde ve yerde olanların kendisine ait olduğu Allah’ın dosdoğru yolunu. İyi bilin ki; bütün işler sonunda Allah’a döner.

### [Fetih 48:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/48:6.md) — مَصِيرًا

وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

Meal (IK): Ve Allah hakkındaki kötü zan besleyen münafık erkeklerle münafık kadınlara, müşrik erkeklerle müşrik kadınlara azab etsin. Kötülük onların başlarına dönsün. Allah; onlara gazabetmiş, la’netlemiş ve cehennemi kendileri için hazırlamıştır.

### [Kaf 50:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/50:43.md) — الْمَصِيرُ

إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ

Meal (IK): Muhakkak ki öldürecek de, diriltecek de Biziz Biz. Ve dönüş de ancak Bizedir.

### [Hadid 57:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/57:15.md) — الْمَصِيرُ

فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Bugün, sizden ve küfretmiş olanlardan fidye kabul edilmez. Varacağınız yer ateştir. Size yaraşan odur. Ve o, ne kötü dönüş yeridir.

### [Mücadele 58:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/58:8.md) — الْمَصِيرُ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوَى ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَيَتَنَاجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَيَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Gizli gizli konuşmaktan men’edildikleri halde, men’edildikleri şeyi yapmaya kalkışanlarla günah işlemek, düşmanlık etmek ve Peygambere karşı gelmek konusunda gizlice konuşanları görmedin mi? Sana geldikleri zaman, seni Allah’ın selamladığı bir şeyle selamlarlar. Kendi aralarında da: Söylediklerimiz yüzünden Allah’ın bize azab etmesi gerekmez miydi? derler. Onlara cehennem yeter. Oraya gireceklerdir. Ne kötü dönüş yeridir.

### [Mümtehine 60:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/60:4.md) — الْمَصِيرُ

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَدًا حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): İbrahim’de ve onun beraberinde olanlarda sizin için gerçekten güzel bir örnek vardı. Hani onlar, kavimlerine demişlerdi ki: Biz, sizden ve Allah’ ı bırakıp taptığınız başka şeylerden uzağız. Sizi inkar ediyoruz. Yalnız Allah’a inanıncaya kadar bizimle sizin aranızda ebedi düşmanlık ve öfke belirmiştir. Yalnız İbrahim’in babasına; andolsun ki, senin için mağfiret dileyeceğim. Ama Allah’tan sana gelecek herhangi birşeyi def’etmeye gücüm yetmez, demesi müstesna. Ey Rabbımız; Sana tevekkül ettik ve Sana yöneldik. Dönüş de ancak Sana’dır.

### [Tegabün 64:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/64:3.md) — الْمَصِيرُ

خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Gökleri ve yeri hak ile yaratmıştır. Size suret verip suretlerinizi en güzel şekilde yapmıştır. Dönüş, ancak O’nadır.

### [Tegabün 64:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/64:10.md) — الْمَصِيرُ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ خَالِدِينَ فِيهَا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Küfredip de ayetlerimizi yalanlayanlara gelince; işte onlar, cehennem ashabıdırlar. Orada ebediyyen kalacaklardır. Ne kötü dönüş yeridir.

### [Tahrim 66:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/66:9.md) — الْمَصِيرُ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklarla savaş, onlara karşı çetin ol. Onların varacağı yer cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

### [Mülk 67:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/ayet/67:6.md) — الْمَصِيرُ

وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Rabblarına küfredenler için de cehennem azabı vardır. Ne kötü dönüş yeridir.

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والراء و و ا ي ء معهما
و ص ر، أ ص ر، ص ي ر، ص و ر، ص ر ي مستعملات
وصر:
الوَصَرَّة: مُعرَّبةٌ،: الصَّكُّ.
وهي الأَوْصَر، وأنشد:
وما اتَّخذْتُ صِراماً للمُكُوثِ بها		وما انتقيتُكَ إلاّ للـوَصَـرّاتِ
ورُوى عن شُرَيْح: أنّ رجلَيْن احتَكَما اليه، فقال أحدهما: ان هذا اشتَرَى منّي داراً وقَبَضَ منّي وِصرَها، فلا هُوَ يُعطيني الثَمَنَ ولا هوَ يرُدُّ عليَّ الوِصْرَ.
قال القُبَيْبي: الوِصْرُ كتابُ الشِّراء، والأصل: إِصْرٌ سُمّيَ إصْراً لانَّ الإِصْرَ العَهدُ، ويُسَمَّى كتابَ الشروط، وكتاب العهود والمواثيق، وجمع الوِصْرِ أَوصار، وقال عَديُّ بن زَيْد:
فأيُّكُم لم يَنَـلْـه عُـرْفٌ نـائلـه		دَثْراً سَواماً وفي الأريافِ أوصارا
أي أَقطَعَكم فكَتَبَ لكم السِّجِلاّتِ في الأرياف.
أصر:
الإِصرُ: الثِّقْل.
والأصْرُ: الحَبسُ وهو أن يَحبِسوا أموالَهم بأَفْنيتِهم فلا يَرعَونَها لأنَّهم لا يجدون مَرْعىً، وكذلك الأَصْرُ يأصِرونَها ولا يُسَرِّحونَها وهذا لشِدّةِ الزَّمان.
والأَيْصَرُ حُبَيْلٌ قصير يُشدُّ في أسفل الخباء الى وَتِدٍ، ويُجمَع أيَاصِرَ، وفي لغة أصارةٌ.
وكلُّ شيءٍ عَطَفتَه على شيءٍ فهو آصِرٌ من عَهدٍ أو رَحِمٍ فقد أصُرْتَ عليه وأصَرْتَه.
ويقال: ليس بيني وبينَه آصِرةُ رَحِمٍ تأصِرُني عليه، وما يأصِرُني عليه حَقٌّ أي يعطِفُني.
والآصِرةُ بوزن فاعِلةٍ: صِلةُ الرَّحِم والقرابة، يقال: قَطَعَ اللهُ آصِرةَ ما بينَنا.
والمَأْصِرُ: حَبْلٌ يُمَدُّ على نَهْرٍ أو طريق تُحبَسُ به السُّفُنُ أو السابِلةُ لتُؤخَذَ منهم العُشُورُ.
وكَلأٌ آصِرٌ: يحبِسُ من ينتهي إليه لكَثرته.
ويقالُ: كَلأٌ أصيرٌ أي مُلتَفٌّ. ولم يُسمَع آصِر.
صير:
الصِّيرُ: الشَّقُّ، ومنه في الحديث: من نَظَرَ في صِير بابٍ فقد دَمَرَ أي دَخَلَ.
والصِّيرُ: شِبهُ الصِّحناء يُتَّخَذُ بالشّام، ويقال: كل صِحْناءٍ صِيرٌ.
وصيرة البَقَر موضع يتَّخذ من أغصان الشَّجر والحجارة كالحظيرة، واذا كان للغنم فهو زريبة.
وصِيرُ كلِّ شيءٍ مَصيره.
والصَّيرورةُ مصدر صارَ يصير.
وصَيُّورُ الأمر آخِرهُ، ويقال: صارَ الأمرُ مَصيره الى كذا وصَيُّوره.
وصِيرُ الأمر: شَرَفُه، تقول: هو على صِيرِ أمره أي على شَرَفه.
وَصيِّر: اسمُ موضعٍ على فَيْعِل.
وصارةُ الجَبَل: رأسُه.
ويقال: صِيرة البَقَر وجمعُها صِيرٌ وصِيَر.
صور:
الصَّوَرُ: المَيَلُ، يقال: فلانٌ يصُورُ عُنُقَه الى كذا أي مالَ بعُنُقه ووَجْهِهِ نحوَه، والنعت أصْوَرُ، قال الشاعر:
فقلت لها غُضِّي فاني الى التـي		تُريدينَ أن أصبو لها، غيرُ أصْوَرِ
وعُصفورٌ صَوّارٌ: وهو الذي يُجيب الدّاعي.
وقوله تعالى: "فصُرْهُنَّ اليكَ" أي فشفِّقُهُنَّ اليك، قال: فقال له الرحمن: صَرْها فإنّها تأتيك طوعاً عند دعوتك الشَّفْع.
ويقال: صُرْهُنَّ أي ضُمَّهُنَّ، ويقال: قطِّعْهُنّ، قال أميّة: فشَتَّى فصُرْهُنَّ ثم ادعهن يأتِينَ زهراً بِدارَ القَطَا.
وصَوَّرتُ صُورةً، وتجمع على صُوَرٍ، وصُورٌ لغة فيه، وقال الأعشى:
وما أَيُبلِيٌّ على هَيْكَـلٍ		بَنْاهُ وصَلَّبَ فيه وصارا
بمعنى صَوَّر، وهي لغةٌ.
والصَّوْرُ: النَّخلُ الصِّغارُ، ولم أسمع منه واحداً.
وفي حديث ابن عمر أنه دَخَلَ صَوْرَ نخْلٍ.
والصُّوارُ والصِّوارُ: القَطيع من بَقَر الوَحْش، العدَدُ أَصوِرة ويُجمَع على صِيران.
وأَصْوِرُة المِسْكِ: نافِقاته، وسَمِعْتُ من يقول في الواحد صِوار وصِيار.
قال أبو عمرو: والصِّوارُ رِيحُ المِسْكِ، قال:
اذا تقومُ يضُوعُ المِسْكُ أصوِرةً		والعَنبَرُ الوَرْدُ من أردانِها شَمِلُ
ويقال: أصوِرةٌ المسكِ قِطَعٌ تُجَعلُ في أزرارِ القُمُص، قال:
اذا راح الصِّوارُ ذكرتُ عيداً		وأذكُرُها إذا نَفَحَ الصِّـوارُ
صري:
صَرِيَ الماءُ فهو صَرٍ.
والصَّرَى: الدَّمْعُ، واللَّبَن، وهو أن يجتمع فلا يجري.
وفي اللَّبَن أن يُترَكَ حتى يفسُدَ طعمه، وتقول: شَرِبتُ لَبَناً صَرىً، قالت الخنساء:
فلم أملِك غَداةَ نَعِيِّ صَخْـرٍ		سَوابقَ عَبْرةٍ حَلَبَتْ صَراها
ويقال: الصَّرَى، مقصور: ما جمَعْتَه من الماء واللبَن.
وصَرِيَتِ الناقةُ وأصْرَت: اجتَمَعَ اللبنُ في ضَرْعها.
وصَرِيَ فلانٌ في يَدِ فلانٍ أي بقي رَهُناً في يَدَيْهِ، قال رؤبة: رَهْنَ الحَرورِيّين قد صَرِيتُ وصَرى يَصري أي دَفَعَ يدفَعُ، تقول: وما الذي يَصريك عنّي أي يدفعُكَ، يقال للانسان اذا سألَ شيئاً كأنه يقول: ما يُرضيكَ عنّي، قال: لقد هلَكْتُ لِئن لم يَصْرِكَ الصّاري

##### Türkçe

باب **الصاد** ve **الراء** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**وصر**، **أصر**، **صير**، **صور**، **صري** kullanımdadırlar

**وصر**:
**الوَصَرَّة**: Arapçalaştırılmıştır; **الصَّكُّ** (senet).
Ve o **الأَوْصَر**’dır; ve inşad etti:
وما اتَّخذْتُ صِراماً للمُكُوثِ بها		وما انتقيتُكَ إلاّ للـوَصَـرّاتِ

Ve **شُرَيْح**’tan rivayet olundu: iki adam ona muhakeme için geldiler; onlardan biri dedi ki: şu, benden bir ev satın aldı ve benden onun **وِصر**’ını kabzetti; ne bana bedeli veriyor ne de bana **الوِصْر**’ı geri çeviriyor.
**القُبَيْبي** dedi: **الوِصْر** satın alma yazısıdır; asıl: **إِصْرٌ**’dur; **إِصْر** diye adlandırıldı, çünkü **الإِصْرَ** ahiddir; ve şartlar kitabı diye adlandırılır; ve ahidler ve misaklar kitabı diye adlandırılır; **الوِصْر**’ın çoğulu **أَوصار**’dır. Ve **عَديُّ بن زَيْد** dedi:
فأيُّكُم لم يَنَـلْـه عُـرْفٌ نـائلـه		دَثْراً سَواماً وفي الأريافِ أوصارا
Yani: sizi iktâ etti de size kırsallarda sicilleri yazdı.

**أصر**:
**الإِصرُ**: ağırlık.
Ve **الأصْرُ**: hapistir; o da mallarını avlularında hapsetmeleridir; böylece onları otlatmazlar; çünkü otlak bulamazlar; ve yine bunun gibi **الأَصْرُ**: onları **يأصِرونَها** ve onları salıvermezler; ve bu zamanın şiddetindendir.
Ve **الأَيْصَرُ**: kısa bir iptir; çadırın alt tarafında bir kazığa bağlanır; **أيَاصِرَ** diye toplanır; ve bir dilde **أصارةٌ**.
Ve her şey ki onu bir şeye büktün, o, ahidden veya rahimden bir **آصِرٌ**’dir; artık onun üzerine **أصُرْتَ** ve onu **أصَرْتَه**.
Ve denilir: benimle onun arasında beni onun üzerine bağlayan bir rahim **آصِرةُ** yoktur; ve beni onun üzerine bağlayan bir hak yoktur; yani beni büker.
Ve **الآصِرةُ** (فاعلَة vezninde): sıla-i rahim ve akrabalıktır; denilir: Allah aramızda olanın **آصِرةَ**sini kesti.
Ve **المَأْصِرُ**: bir nehir veya yol üzerine gerilen bir iptir; onunla gemiler veya yolcular hapsedilir; onlardan öşürler alınsın diye.
Ve **كَلأٌ آصِرٌ**: çokluğundan dolayı ona varanı hapseder.
Ve denilir: **كَلأٌ أصيرٌ** yani dolaşık. **آصِر** işitilmedi.

**صير**:
**الصِّيرُ**: yarıktır; ve ondan hadiste: “kim bir kapının **صِير**’ine bakarsa, artık **دَمَرَ**” yani girdi.
Ve **الصِّيرُ**: Şam’da yapılan, **الصِّحناء** benzeri; ve denilir: her **صِحْناءٍ** bir **صِيرٌ**’dir.
Ve sığırın **وصيرة**’si: ağaç dallarından ve taşlardan, ağıl gibi yapılan bir yerdir; eğer koyun için olursa o **زريبة**’dir.
Ve her şeyin **صِيرُ**’i onun varacağı yerdir.
Ve **الصَّيرورةُ**: **صارَ يصير**’in mastarıdır.
Ve işin **وصَيُّورُ**’u onun sonudur; ve denilir: iş, şuna doğru onun **مَصيره**’ne ve onun **صَيُّوره**’na vardı.
Ve işin **صِيرُ**’i: onun şerefidir; dersin ki: o, işinin **صِير**’i üzerindedir; yani şerefi üzerindedir.
Ve **وَصيِّر**: **فَيْعِل** üzere bir yer adıdır.
Ve dağın **وصارةُ**’sı: onun başıdır.
Ve denilir: sığırın **صِيرة**’si; çoğulu **صِيرٌ** ve **صِيَر**.

**صور**:
**الصَّوَرُ**: meyildir; denilir: falan, boynunu şuna doğru **يصُورُ**; yani boynuyla ve yüzüyle ona doğru meyletti; sıfatı **أصْوَرُ**’dur. Şair dedi:
فقلت لها غُضِّي فاني الى التـي		تُريدينَ أن أصبو لها، غيرُ أصْوَرِ
Ve **عُصفورٌ صَوّارٌ**: o, çağıranın çağrısına cevap verendir.
Ve Yüce’nin sözü: “فصُرْهُنَّ اليكَ” yani onları kendine doğru şefkatle yaklaştır; dedi ki: Rahman ona dedi: **صَرْها**; çünkü ikili çağrınla onları çağırdığında sana gönüllü gelir.
Ve denilir: **صُرْهُنَّ** yani onları birleştir; ve denilir: onları parçala. **أميّة** dedi: فشَتَّى فصُرْهُنَّ ثم ادعهن يأتِينَ زهراً بِدارَ القَطَا.
Ve bir **صُورةً** tasvir ettim; **صُوَرٍ** üzere toplanır; ve **صُورٌ** da onda bir dildir. **الأعشى** dedi:
وما أَيُبلِيٌّ على هَيْكَـلٍ		بَنْاهُ وصَلَّبَ فيه وصارا
**صَوَّر** manasındadır; ve o bir dildir.
Ve **الصَّوْرُ**: küçük hurma ağaçlarıdır; ondan bir tekil işitmedim.
Ve İbn Ömer’in hadisinde: o, hurma **صَوْر**’una girdi.
Ve **الصُّوارُ** ve **الصِّوارُ**: yaban sığırından sürüdür; sayısı **أَصوِرة**’dir ve **صِيران** üzere toplanır.
Ve miskin **أَصْوِرُة**’si: onun nafikalarıdır; ve bir tekilde **صِوار** ve **صِيار** diyen kimseyi işittim.
**أبو عمرو** dedi: ve **الصِّوارُ** miskin kokusudur. Dedi:
اذا تقومُ يضُوعُ المِسْكُ أصوِرةً		والعَنبَرُ الوَرْدُ من أردانِها شَمِلُ
Ve denilir: miskin **أصوِرةٌ**’si, gömleklerin düğmelerine konulan parçalardır. Dedi:
اذا راح الصِّوارُ ذكرتُ عيداً		وأذكُرُها إذا نَفَحَ الصِّـوارُ

**صري**:
Su **صَرِيَ** oldu; artık o **صَرٍ**’dır.
Ve **الصَّرَى**: gözyaşı ve süttür; o da toplanmasıdır, akmamasıdır.
Ve sütte: tadı bozuluncaya kadar bırakılmasıdır; ve dersin: **صَرىً** süt içtim. **الخنساء** dedi:
فلم أملِك غَداةَ نَعِيِّ صَخْـرٍ		سَوابقَ عَبْرةٍ حَلَبَتْ صَراها
Ve denilir: **الصَّرَى** (maksur): sudan ve sütten topladığın şeydir.
Ve deve **صَرِيَتِ** ve **أصْرَت**: süt onun memesinin içinde toplandı.
Ve falan, falanın elinde **صَرِيَ** oldu; yani onun iki elinde rehin olarak kaldı. **رؤبة** dedi: رَهْنَ الحَرورِيّين قد صَرِيتُ
Ve **صَرى يَصري** yani iter, iter; dersin: beni senden alıkoyan şey nedir; yani seni benden iten nedir. İnsana bir şey sorduğunda, sanki der ki: beni senden razı eden nedir. Dedi: لقد هلَكْتُ لِئن لم يَصْرِكَ الصّاري

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

صارَ الشيء كذا، يَصيرُ صَيْراً وصَيْرورَةً. وصِرْتُ إلى فلان مَصيراً، كقوله تعالى: "وإلى الله المَصيرُ"، وهو شاذٌّ، والقياس مَصارٌ مثل مَعاشٌ. وصَيَّرْتُهُ أنا كذا، أي جعلته. وصارَهُ يَصيرُهُ: لغة في يَصورُهُ، أي قَطَعَه، وكذلك إذا أماله. وصَيُّورُ الأمرِ: آخِرُهُ وما يؤول إليه. وقولهم: ما له صَيُّورٌ، أي رأيٌ وعقلٌ. وتَصَيَّرَ فلانٌ أباه، إذا نزع إليه في الشبه. وصيرُ الأمرِ، الكسر: مَصيرُهُ وعاقِبَتُهُ. يقال: فلان على صِيرِ أَمْرٍ، إذا كان على إشرافٍ من قَضائه. قال زهير:
وقد كُنْتُ من لَيْلى سنينَ ثمـانـياًعلى صيرِ أَمْرٍ ما يُمُرُّ وما يَحْلو
والصيرُ أيضاً: الصَِحْناةُ. والصيرُ أيضاً: شَقُّ الباب. والصيرَةُ: حظيرة الغنم، وجمعها صِيَرٌ.

##### Türkçe

**صارَ** şey şöyle oldu; **يَصيرُ** **صَيْراً** ve **صَيْرورَةً** (olma, dönüşme). Ve ben falana **مَصيراً** vardım; Yüce Allah’ın sözü gibi: “Ve Allah’a **المَصيرُ**”; bu şâzdır; kıyas ise **مَصارٌ**dur, **مَعاشٌ** gibi. Ve ben onu şöyle **صَيَّرْتُهُ**; yani onu yaptım. Ve **صارَهُ يَصيرُهُ**: **يَصورُهُ** hakkında bir dildir; yani onu kesti; ve yine onu eğdiği zaman da böyledir. Ve işin **صَيُّورُ**u: onun sonu ve kendisine döneceği şeydir. Ve onların sözü: onun **صَيُّورٌ**u yoktur; yani görüş ve akıl (yoktur). Ve falan, babasına **تَصَيَّرَ**; benzerlikte ona çekildiği zaman. Ve işin **صيرُ**i, kesre ile: onun **مَصيرُهُ**u ve âkıbetidir. Denir ki: falan **صِيرِ أَمْرٍ** üzeredir; hükmünün gerçekleşmesine bir gözetim üzerinde olduğu zaman. Züheyr dedi ki:
Ve ben Leylâ’dan sekiz yıl boyunca,
geçmeyen ve tatlı olmayan bir işin **صيرِ أَمْرٍ**i üzerinde idim.

Ve **الصيرُ** ayrıca: **الصَِحْناةُ**dur. Ve **الصيرُ** ayrıca: kapının yarığıdır. Ve **الصيرَةُ**: koyun ağılıdır; onun çoğulu **صِيَرٌ**dür.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والياء وما يثلثهما)
(صيأ) الصاد والياء والهمزة. يقال صيَّأت رأسي تصييئاً، إِذا بَلَلْتَه.
(صيح) الصاد والياء والحاء أصلٌ صحيح، وهو الصَّوت العالي. منه الصِّياح، والواحدة منه صَيْحة. يقال: لقيتُ فلاناً قبلَ كلِّ صَيْحٍ ونَفْر. فالصَّيْح: الصِّياح. والنَّفْر: التفرُّق. وممّا يُستعار من هذا قولهم: صاحت الشَّجرةُ، وصاحَ النَّبْت، إذا طال، كأنَّه لمَّا طالَ وارتفعَ جُعِلَ طولُهُ كالصِّياح الذي يدلُّ على الصَّائح. وأمَّا التصيُّح، وهو تشقُّق الخشَب، فالأصل فيه الواو، وهو التصوُّح، وقد مضى. ومنه انصاحَ البَرق انصياحاً، إذا تصدَّعَ وانشقَّ. قال:
* مِنْ بَينِ مُرتَتِقٍ منها ومُنصاحِ([1]) *
(صيخ) الصاد والياء والخاء كلمةٌ واحدةٌ. يقال أصاخَ يُصيخ، إذا استمع. قال:
* إصاخةَ النَّاشد للمُنْشِد([2]) *
(صيد) الصاد والياء والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على معنىً واحد، وهو ركوبُ الشَّيء رأسَه ومُضِيُّه غيرَ ملتفتٍ ولا مائل.  من ذلك الصَّيَدُ، وهو أن يكون الإنسانُ ناظراً أمامَه. قال أهلُ اللُّغة: الأَصْيَد: المَلِك، وجمعه الصِّيد. قالوا: وسمِّيَ بذلك لقلَّة التفاتِه. ومن الناس مَنْ يكونُ أصيَدَ خِلقةً. واشتقاق الصَّيْد من هذا، وذلك أنَّه يمرُّ مرَّاً لا يعرِّج، فإذا أُخِذَ قيل قد صِيد. فاشتُقَّ ذلك من اسمه. كما يقال رأَسْت الرّجُلَ، إِذا ضَربتَ رأسَه؛ وبطَنْتُهُ، إذا ضربتَ بطنَه. كذلك إذا وقَعْتَ بالصَّيد فأخذتَه قلتَ صِدتُه. وممّا يدلُّ على صِحّة هذا القياس قولُ ابن السّكّيت إن الصَّيْدانةَ من النِّساء: السيِّئة الخُلُق. وسمِّيت بذلك لقلّة التفاتِها. ومن الباب: الصَّيدانة: الغُول.
(صير) الصاد والياء والراء أصلٌ صحيح، وهو المآلُ والمرجِع. من ذلك صار يصير صَيْراً وصَيرورة. ويقال: أنا على صِيرِ أمرٍ، أي إشرافٍ من قضائه، وذلك هو الذي يُصار إليه. فأمَّا قولُ زهير:
وقد كنت من سَلْمَى سنينَ ثمانياً *** على صِيرِ أمرٍ ما يُمِرُّ وما يَحلُو([3])فإنّ صِير الأمر مَصِيرُهُ وعاقبتُهُ. والصِّير([4]) كالحظائر يُتخذ للبقر، والواحدة صيرة، وسمِّيت بذلك لأنَّها تصير إليه. وصَيُّور الأمرِ: آخِره، وسمِّيَ بذلك لأنّه يُصار إليه. ويقال: لا رأْيَ لفلانٍ ولا صَيُّورَ، أي لا شيء يَصِيرُ إليه من حزمٍ ولا غيرِهِ. وتصَّيرَ فلانٌ أباه: إِذا نَزَعَ إليه في الشَّبه. وسمِّي كذا كأنه صار إلى أبيه.
ومما شذَّ عن الباب الصِّير، وهو الشَّقّ. وفي الحديث: "مَنْ نَظَرَ في صِيرِ بابٍ بغير إذْنٍ فعينُهُ هَدَر". فأمَّا الصِّير، وهو شيءٌ يقال لـه الصِّحْناة، فلا أحسبه عربيّاً، ولا أحسب العربَ عرفَتْهُ. وقد ذكرهُ أهلُ اللُّغة، ولا معنى له.
(صيف) الصاد والياء والفاء أصلان: أحدهما يدلُّ على زمانٍ، والآخر يدلُّ على مَيْلٍ وعُدول.
فالأوَّل الصَّيف، وهو الزَّمانُ بعد الرَّبيع الآخِر. ويقال للمطر الذي يأتي فيه: الصَّيِّف. وهذا يومٌ صائف، وليلةٌ صائفة. وعاملته مُصايفةً، أي زمانَ الصَّيف، كما يقال مُشَاهَرَة. والصَّيفيُّون: أولاد الرَّجُل بعد كِبَرهِ. وَوَلَدُ فلانٍ صيفيُّون. قال:
إنَّ بَنِيَّ صِبْيَةٌ صيفيُّونْ *** أَفْلَحَ مَنْ كان لـه رِبْعيُّونْ([5])وأمَّا الآخَر فصاف عن الشيء، إذا عَدَلَ عنه. [وَصَافَ السَّهْمُ عن الهدفِ([6])] يَصِيفُ صَيْفاً، إذا مال، قال أبو زُبَيْد:
كلَّ يومٍ ترميه منها برِشْقٍ *** فمصيبٌ أو صَافَ غيرَ بعيدِ([7])فأمَّا صائف، في قول أوس:
* تَنَكَّرَ بَعدي من أُمَيْمَةَ صائفُ([8]) *
فاسمُ موضع.
(صيق) الصاد والياء والقاف. يقال فيه إنَّ الصَّيْق الغُبار، وقد فتح رؤبةُ ياءَه فقال: "الصَّيَقْ([9])". ويقال إنَّ الصِّيق الرِّيحُ المنتنة من الدَّوابّ.
(صيك) الصاد والياء والكاف، يقال صاكَ يَصِيكُ، إِذا لَزِمَ ولصِق. قال الأعشى:
ومثلك مُعْجَبَة بالشَّبا *** ب صاكَ العبيرُ بأجسادِها([10])وقال الخليل: أراد صَئِكَ فليَّن الهمزة. ويقال صَئِكَ الدّمُ، إِذا جَمَد.
واعلم أنَّ الألِف في هذا الباب مُبدَلةٌ؛ فالصَّاب : شجر مُرٌّ، محتملٌ أن يكون من الواو. قال:
إنِّي أَرِقْتُ فَبِتُّ اللَّيْلَ مرتفقاً *** كَأَنّ عَيْنِيَ فيها الصَّابُ مذبوحُ([11])والصَّادُ : قدور النُّحاس، والألف مُبدَلة. قال حسان:
*رأيتَ قُدُورَ الصَّادِ حولَ بُيُوتِنا ([12]) *
 ---------------------
([1]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 77 واللسان (صيح). وصدره:
* وأمست الأرض والقيعان مثرية *.
([2]) للمثقب العبدي، كما في البيان والتبيين (2: 288)، وحواشي الجمهرة (2: 270). وصدره:  * يصيخ للنبأة أسماعه *
([3]) ديوان زهير 96، واللسان (صير).
([4]) يقال صير، بالكسر، وبكسر ففتح.
([5]) الرجز لأكثم بن صيفي، أو سعد بن مالك بن ضبيعة. اللسان (صيف).
([6]) التكملة من المجمل.
([7]) سبق البيت وتخريجه في (رشق).
([8])  مطلع قصيدة له في ديوانه 14. وعجزه: *فبون فأعلى تولب فالمخالف*.
([9]) يعني قوله في ديوانه 106 واللسان (صيق): * يتركن ترب الأرض مجنون الصيق *.
([10]) وكذا في المجمل مادة (صاك). وفي مادة (صيك) "بأجلادها"، كما جاء في اللسان (صيك). ورواية الديوان 51 تطابق رواية المقاييس.
([11]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 104 واللسان (صوب، ذبح، شجر)، وقد سبق في (شجر).
([12]) عجزه في الديوان 370 واللسان (صيد):
* قنابل سحما في المحلة صيما *.

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** و**الياء** وما يثلثهما)

(**صيأ**) **الصاد** ve**الياء** ve**الهمزة**. Denir: “**صيَّأت** رأسي **تصييئاً**”, onu ıslattığın zaman.

(**صيح**) **الصاد** ve**الياء** ve**الحاء** sahih bir asıldır; o, yüksek sestir. Ondan **الصِّياح**; onun bir tanesi **صَيْحة**’dır. Denir: “Falancaya her **صَيْح** ve **نَفْر**’den önce rastladım.” Artık **الصَّيْح**: **الصِّياح**’tır. Ve **النَّفْر**: ayrılıp dağılmadır. Ve bundan ödünçlenen şeylerdendir onların sözü: “**صاحت** الشَّجرةُ, ve **صاحَ** النَّبْت”, uzadığı zaman; sanki uzayıp yükselince, onun uzunluğu, bağıranın bağırmasına delâlet eden **الصِّياح** gibi kılınmıştır. Ama **التصيُّح**’a gelince—ki o, odunun çatlamasıdır—aslında onda **الواو** vardır; o, **التصوُّح**’tur; ve geçmiştir. Ondandır: “**انصاحَ** البَرق **انصياحاً**”, yarılıp çatladığı zaman. Dedi ki:
* مِنْ بَينِ مُرتَتِقٍ منها ومُنصاحِ([1]) *

(**صيخ**) **الصاد** ve**الياء** ve**الخاء** tek bir kelimedir. Denir: “**أصاخَ** **يُصيخ**”, kulak verdiği zaman. Dedi ki:
* إصاخةَ النَّاشد للمُنْشِد([2]) *

(**صيد**) **الصاد** ve**الياء** ve**الدال** sahih bir asıldır; tek bir mânaya delâlet eder; o da, bir şeyin başına binmek ve ona, dönüp bakmaksızın ve eğilmeksizin devam edip gitmektir. Bundan **الصَّيَد**; o, insanın önüne bakar durumda olmasıdır. Dil ehli dedi: **الأَصْيَد**: hükümdardır; onun çoğulu **الصِّيد**’dir. Dediler: Ve ona, dönüp bakmasının azlığından dolayı bu ad verilmiştir. İnsanlardan, yaratılışça daha **أصيَد** olan vardır. Ve **الصَّيْد**’in iştikakı da bundandır; çünkü o, sapmadan bir geçişle geçer; eğrilmez; yakalandığı zaman “**صِيد**” denir. Böylece bu, onun isminden türetilmiştir. Nitekim denir: “**رأَسْت** الرّجُلَ”, başına vurduğun zaman; ve “**بطَنْتُهُ**”, karnına vurduğun zaman. Aynı şekilde, **الصَّيد**’e rastlayıp onu aldığın zaman “**صِدتُه**” dersin. Bu kıyasın sıhhatine delâlet eden şeylerdendir İbnü’s-Sikkît’in sözü: kadınlardan **الصَّيْدانة**: kötü huylu olandır. Ve ona, dönüp bakmasının azlığından dolayı bu ad verilmiştir. Babdandır: **الصَّيدانة**: gûl.

(**صير**) **الصاد** ve**الياء** ve**الراء** sahih bir asıldır; o, varılacak yer ve dönüş yeridir. Bundan “**صار** **يصير** **صَيْراً** ve**صَيرورة**.” Ve denir: “Ben bir işin **صِير**’i üzerindeyim”; yani onun gerçekleşmesinden bir gözetim/kenarındayım; ve o, kendisine varılan şeydir. Ama Züheyr’in sözü:
وقد كنت من سَلْمَى سنينَ ثمانياً *** على صِيرِ أمرٍ ما يُمِرُّ وما يَحلُو([3])
Şüphesiz işin **صِير**’i, onun **مَصِير**’i ve âkıbetidir. Ve **الصِّير**([4])—ağıl gibi—sığır için yapılır; onun bir tanesi **صيرة**’dır; ve ona bu ad verilmiştir; çünkü ona varılır. Ve işin **صَيُّور**’u: onun sonudur; ve ona bu ad verilmiştir; çünkü ona varılır. Ve denir: “Falancanın ne görüşü vardır ne de **صَيُّور**’u”; yani onun kendisine varacağı bir sağlam tedbirden veya başkasından hiçbir şey yoktur. Ve “Falanca babasını **تصَّيرَ** etti”: benzerlikte ona çektiği zaman. Ve böyle adlandırıldı; sanki babasına varmış oldu.

Ve babdan şâz olan şeylerdendir **الصِّير**; o, yarıktır. Ve hadiste: “Kim izinsiz bir kapının **صِير**’ine bakarsa, gözü hederdir.” Ama **الصِّير**—ki ona **الصِّحْناة** denilen bir şeydir—onu Arapça saymıyorum; Arapların onu bildiğini de saymıyorum. Dil ehli onu zikretmiştir; fakat onun bir mânası yoktur.

(**صيف**) **الصاد** ve**الياء** ve**الفاء** iki asıldır: birisi zamana delâlet eder; diğeri meyletmeye ve sapmaya delâlet eder.
Birincisi **الصَّيف**’tir; o, son bahardan sonraki zamandır. Ve onda gelen yağmura **الصَّيِّف** denir. Ve bu, **صائف** bir gündür; ve **صائفة** bir gecedir. Ve onunla **مُصايفةً** muamele ettim; yani yaz zamanı; nitekim **مُشَاهَرَة** denir. Ve **الصَّيفيُّون**: adamın yaşlılığından sonra olan çocuklarıdır. Ve falancanın çocuğu **صيفيُّون**’dur. Dedi ki:
إنَّ بَنِيَّ صِبْيَةٌ صيفيُّونْ *** أَفْلَحَ مَنْ كان لـه رِبْعيُّونْ([5])
Ama diğeri: “Şeyden **صاف** etti”, ondan saptığı zaman. [Ve “**صَافَ** السَّهْمُ عن الهدفِ([6])”] “**يَصِيفُ** **صَيْفاً**”, meylettiği zaman. Ebû Zübeyd dedi:
كلَّ يومٍ ترميه منها برِشْقٍ *** فمصيبٌ أو صَافَ غيرَ بعيدِ([7])
Ama **صائف**’e gelince, Evs’in sözünde:
* تَنَكَّرَ بَعدي من أُمَيْمَةَ صائفُ([8]) *
O, bir yer adıdır.

(**صيق**) **الصاد** ve**الياء** ve**القاف**. Hakkında denir ki **الصَّيْق** tozdur; Ru’be onun **ياء**’sını fetha ile açtı da şöyle dedi: “**الصَّيَقْ**([9])”. Ve denir ki **الصِّيق**, hayvanlardan gelen pis kokulu rüzgârdır.

(**صيك**) **الصاد** ve**الياء** ve**الكاف**; denir: “**صاكَ** **يَصِيكُ**”, yapışıp tutunduğu ve yapıştığı zaman. A‘şâ dedi:
ومثلك مُعْجَبَة بالشَّبا *** ب صاكَ العبيرُ بأجسادِها([10])
Ve Halîl dedi: “**صَئِكَ**”i kastetti; hemzeyi yumuşattı. Ve denir: “**صَئِكَ** الدّمُ”, donduğu zaman.

Bil ki bu babda **الألِف** bedeldir; artık **الصَّاب**: acı bir ağaçtır; **الواو**’dan olması muhtemeldir. Dedi ki:
إنِّي أَرِقْتُ فَبِتُّ اللَّيْلَ مرتفقاً *** كَأَنّ عَيْنِيَ فيها الصَّابُ مذبوحُ([11])
Ve **الصَّادُ**: bakır kazanlardır; ve **الألف** bedeldir. Hassân dedi:
*رأيتَ قُدُورَ الصَّادِ حولَ بُيُوتِنا ([12]) *

---------------------
([1]) Ubeyd b. el-Ebras’a, divanında 77 ve Lisân (**صيح**). Ve onun صدر’ı:
* وأمست الأرض والقيعان مثرية *.
([2]) el-Müsekkab el-‘Abdî’ye, Beyân ve’t-Tebyîn (2: 288) ve Havâşî’l-Cumhara (2: 270)’da olduğu üzere. Ve onun صدر’ı:  * يصيخ للنبأة أسماعه *
([3]) Dîvânu Züheyr 96, ve Lisân (**صير**).
([4]) **صير** denir; kesre ile; ve kesre ile sonra fetha ile.
([5]) Recez, Eksem b. Sayfî’ye; yahut Sa‘d b. Mâlik b. Dubay‘a’ya. Lisân (**صيف**).
([6]) Tekmile, el-Mücmel’dendir.
([7]) Beyit ve tahrici (**رشق**)’ta geçti.
([8]) Dîvânında 14’te onun bir kasidesinin مطلع’ı. Ve onun عجز’i: *فبون فأعلى تولب فالمخالف*.
([9]) Yani divanında 106 ve Lisân (**صيق**)’ta onun sözü: * يتركن ترب الأرض مجنون الصيق *.
([10]) el-Mücmel’de de madde (**صاك**) böyledir. Ve madde (**صيك**)’te “**بأجلادها**”, Lisân (**صيك**)’ta geldiği üzere. Dîvân rivayeti 51, Mekâyîs rivayetine mutabıktır.
([11]) Ebû Züeyb el-Hüzelî’ye, divanında 104 ve Lisân (**صوب**، **ذبح**، **شجر**); ve (**شجر**)’de daha önce geçti.
([12]) Onun عجز’i divanda 370 ve Lisân (**صيد**):
* قنابل سحما في المحلة صيما *.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الصير: الشق، وهو المصدر، ومنه قرئ: ﴿فصرهن﴾ (تقدمت الإشارة لها}، وصار إلى كذا: انتهى إليه، ومنه: صير الباب لمصيره الذي ينتهي إليه في تنقله وتحركه، قال: ﴿وإليه المصير﴾ [الشورى/15].
و (صار) عبارة عن التنقل من حال إلى حال.

##### Türkçe

- **الصير**: yarık; ve o mastardır. Ondan dolayı okunmuştur: ﴿فصرهن﴾ (ona işaret daha önce geçti). Ve **صار** إلى كذا: ona vardı/ona nihayet etti. Ondan: **صير** الباب لمصيره الذي ينتهي إليه في تنقله وتحركه: kapıyı, dönüp dolaşmasında ve hareketinde kendisine nihayet ettiği varış yerine **صير**. Dedi: ﴿وإليه المصير﴾ [الشورى/15].
Ve (**صار**) bir hâlden bir hâle intikal etmekten ibaredir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ي ر
صرت إليه صيرورة وصيراً ومصيراً وهذا مصيره ‏"‏ وإلى الله المصير ‏"‏ ‏"‏ وساءت مصيراً ‏"‏ وصيرني له عبداً وأصارني‏.‏
وصيرتني إليه الحاجة وأصارتني‏.‏
وخرجوا إلى مصايرهم وهي مواضع الكلأ والماء‏.‏
قال مضرس بن ربعيّ‏:‏ وما الوحش هاجتني ولكن ظعائن دعاهنّ روّاد الملا ومصايره وهو على صير أمر ما يمر وما يحلو‏.‏
ويقال للرجل‏:‏ ما صنعت في حاجتك فيقول‏:‏ أنا على صير من قضائها‏:‏ على شرف منه‏.‏
‏"‏ وما له بذم ولا صيور ‏"‏ وهو ما يصير إليه من رأي ورجع صيوره إلى كذا أي مآله وعاقبته‏.‏
قال الكميت‏:‏ ملك لم يضيع الله منه بدء أمر ولم يضع صيوراً وتصير أباه‏:‏ تقبله‏.‏
وهو ممن يأكل الصير وهو الصحناة‏.‏
ونظر من صير الباب‏:‏ من شقه وهو حيث يلتقي الرتاج والعضادة‏.‏

##### Türkçe

ص ي ر
**صرت إليه**: ona vardım; **صيرورة** ve **صيراً** ve **مصيراً** (olarak): varış; ve “bu, onun **مصيره**’dir”; “ve Allah’a **المصير** (vardır)”; “ve kötü oldu **مصيراً**”; ve beni onun için kul yaptı: **وصيرني له عبداً**; ve beni (ona) döndürdü: **وأصارني**.‏
Ve ihtiyaç beni ona döndürdü: **وصيرتني إليه الحاجة**; ve beni döndürdü: **وأصارتني**.‏
Ve kendi **مصايرهم**’lerine çıktılar; o, otlak ve su yerleridir.‏
مضرس بن ربعيّ dedi:
Ve vahşî (hayvanlar) beni coşturmadı; fakat göçen kadınlar (coşturdu); onları, doluluğun gözcüleri ve onun **مصايره** çağırdı; ve o, geçmeyen ve tatlı olmayan bir işin **صير**’i üzerindedir.‏
Ve erkeğe denilir: İhtiyacında ne yaptın? Der ki: Ben, onun yerine getirilmesinin bir **صير**’i üzerindeyim: ondan bir yücelik üzerindeyim.‏
“Ve onun için ne bir kınama vardır ne de **صيور**”; ve o, görüşten vardığı şeydir; ve onun **صيوره**’u şuna döndü, yani onun varacağı yer ve âkıbeti.‏
الكميت dedi:
Bir hükümdar ki Allah ondan işin başlangıcını zayi etmedi ve bir **صيوراً** zayi etmedi; ve **تصير أباه**: onu kabul etti.‏
Ve o, **الصير** yer; o, **الصحناة**’dır.‏
Kapının **صير**’inden baktı: onun yarığından; ve o, **الرتاج** ile **العضادة**’nin buluştuğu yerdir.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

صارَ الأَمرُ إِلى كذا يَصِيرُ صَيْراً ومَصِيراً وصَيْرُورَةً وصَيَّرَه إِليه وأَصارَه، والصَّيْرُورَةُ مصدر صارَ يَصِيرُ. وفي كلام عُمَيْلَةَ الفَزارِي لعمه وهو ابن عَنْقاءَ الفَزارِي: ما الذي أَصارَك إِلى ما أَرى يا عَمْ؟ قال: بُخْلك بمالِك، ويُخْل غيرِك من أَمثالك، وصَوْني أَنا وجهي عن مثلهم وتَسْآلك ثم كان من إِفْضال عُمَيْلة على عمه ما قد ذكره أَبو تمام في كتابه الموسوم بالحماسة. وصِرْت إِلى فلان مَصِيراً؛ كقوله تعالى: وإِلى الله المَصِير؛ قال الجوهري: وهو شاذ والقياس مَصَار مثل مَعاش. وصَيَّرته أَنا كذا أَي جعلته.
والمَصِير: الموضع الذي تَصِير إِليه المياه. والصَّيِّر: الجماعة. والصِّيرُ: الماء يحضره الناس. وصارَهُ الناس: حضروه؛ ومنه قول الأَعشى: بِمَا قَدْ تَرَبَّع رَوْضَ القَطا
ورَوْضَ التَّنَاضُبِ حتى تَصِيرَا
أَي حتى تحضر المياه. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم، وأَبي بكر، رضي الله عنه، حين عَرَضَ أَمرَه على قبائل العرب: فلما حضر بني شَيْبان وكلم سَراتهم قال المُثَنى بن حارثة: إِنا نزلنا بين صِيرَينِ اليمامة والشمامة، فقال رسول الله، صلى الله عليه وسلم: وما هذان الصِّيرانِ؟ قال: مياه العرب وأَنهار كِسْرى؛ الصِّيرُ: الماء الذي يحضره الناس. وقد صارَ القوم يَصِيرون إِذا حضروا الماء؛ ويروى: بين صِيرَتَيْن، وهي فِعْلة منه، ويروى: بين صَرَيَيْنِ، تثنية صَرًى.
قال أَبو العميثل: صارَ الرجلُ يَصِير إِذا حضر الماءَ، فهو صائِرٌ. والصَّائِرَةُ: الحاضرة. ويقال: جَمَعَتْهم صائرَةُ القيظِ. وقال أَبو الهيثم: الصَّيْر رجوع المُنْتَجِعين إِلى محاضرهم. يقال: أَين الصَّائرَة أَي أَين الحاضرة ويقال: أَيَّ ماء صارَ القومُ أَي حضروا. ويقال: صرْتُ إِلى مَصِيرَتي وإِلى صِيرِي وصَيُّوري. ويقال للمنزل الطيِّب: مَصِيرٌ ومِرَبٌّ ومَعْمَرٌ ومَحْضَرٌ. ويقال: أَين مَصِيرُكم أَي أَين منزلكم. وصِيَرُ الأَمر: مُنْتهاه ومَصِيره ومَصِيره وعاقِبَته وما يَصير إِليه. وأَنا على صِيرٍ من أَمر كذا أَي على ناحية منه. وتقول للرجل: ما صنعتَ في حاجتك؟ فيقول: أَنا على صِيرِ قضائها وصماتِ قضائها أَي على شَرَفِ قضائها؛ قال زهير:
وقد كنتُ من سَلْمَى سِنِينَ ثمانِياً،
على صِيرِ أَمْرٍ ما يَمَرُّ وما يَحْلُو
وصَيُّور الشيء: آخره ومنتهاه وما يؤول إِليه كصِيرِه ومنتهاه (* قوله:
«كصيره ومنتهاه» كذا بالأَصل). وهو فيعول؛ وقول طفيل الغنوي: أَمْسى مُقِيماً بِذِي العَوْصاءِ صَيِّرُه
بالبئر، غادَرَهُ الأَحْياءُ وابْتَكَرُوا
قال أَبو عمرو: صَيِّره قَبْره. يقال: هذا صَيِّر فلان أَي قبره؛ وقال عروة بن الورد:
أَحادِيثُ تَبْقَى والفَتى غيرُ خالِدٍ،
إِذا هو أَمْسى هامَةً فَوْقَ صَيِّر
قال أَبو عمرو: بالهُزَرِ أَلْفُ صَيِّر، يعني قبوراً من قبور أَهل الجاهلية؛ ذكره أَبو ذؤيب فقال:
كانت كَلَيْلَةِ أَهْلِ الهُزَر
(* قوله: كانت كليلة إلخ» أنشد البيت بتمامه في هزر:
لقال الاباعد والشامتوـــــن كانوا كليلة أهل الهزر).
وهُزَر: موضع. وما له صَيُّور، مثال فَيْعُول، أَي عَقْل ورَأْيٌ. وصَيُّور الأَمر: ما صارَ إِليه. ووقع في أُمِّ صَيُّور أَي في أَمر ملتبس ليس له مَنْفَذ، وأَصله الهَضْبة التي لا مَنْفَذ لها؛ كذا حكاه يعقوب في الأَلفاظ، والأَسْبَقُ صَبُّور. وصارَةُ الجبل: رأْسه. والصَّيُّور والصَّائرَةُ: ما يَصِير إِليه النباتُ من اليُبْس. والصَّائرَةُ: المطرُ والكَلأُ. والصَّائرُ: المُلَوِّي أَعناقَ الرجال. وصارَه يَصِيره: لغة في صارَهُ يَصُوره أَي قطعه، وكذلك أَماله.
والصِّير: شَقُّ الباب؛ يروى أَن رجلاً اطَّلع من صِير باب النبي، صلى الله عليه وسلم. وفي الحديث عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: من اطَّلع من صِير باب فقد دَمَر؛ وفي رواية: من نَظَرَ؛ ودمر: دخل، وفي رواية: من نظر في صير باب ففُقِئَتْ عينه فهي هَدَر؛ الصِّير الشّقّ؛ قال أَبو عبيد: لم يُسمع هذا الحرف إِلا في هذا الحديث. وصِير الباب: خَرْقه. ابن شميل: الصِّيرَةُ على رأْس القَارَةِ مثل الأَمَرَة غير أَنها طُوِيَتْ طَيّاً، والأَمَرَةُ أَطول منها وأَعظم مطويتان جميعاً، فالأَمَرَةُ مُصَعْلَكة طويلة، والصِّيرَةُ مستديرة عريضة ذات أَركان، وربما حفرت فوجد فيها الذهب والفضة، وهي من صنعة عادٍ وإِرَم، والصِّيرُ شبه الصَّحْناة، وقيل هو الصحناة نفسه؛ يروى أَن رجلاً مَرَّ بعبدالله بن سالم ومعه صِيرٌ فلَعِق منه (قوله: «فلعق منه» كذا بالأصل. وفي النهاية والصحاح فذاق منه). ثم سأَل: كيف يُباع؟ وتفسيره في الحديث أَنه الصَّحْناة. قال ابن دريد: أَحسبه سريانيّاً؛ قال جرير يهجو قوماً:
كانوا إِذا جَعَلوا في صِيرِهِمْ بَصَلاً،
ثم اشْتَوَوْا كَنْعَداً من مالحٍ، جَدَفُوا
والصِّيرُ: السمكات المملوحة التي تعمل منها الصَّحْناة؛ عن كراع. وفي حديث المعافري: لعل الصِّيرَ أَحَبُّ إِليك من هذا.
وصِرْتُ الشيء: قطعته. وصارَ وجهَه يَصِيره: أَقبل به. وفي قراءة عبدالله بن مسعود وأَبي جعفر المدني: فصِرهن إِليك، بالكسر، أَي قطِّعهن وشققهن، وقيل: وجِّهْهن. الفراء: ضَمَّت العامة الصاد وكان أَصحاب عبدالله يكسرونها، وهما لغتان، فأَما الضم فكثير، وأَما الكسر ففي هذيل وسليم؛ قال وأَنشد الكسائي:
وفَرْع يَصِير الجِيدَ وحْف كَأَنّه،
على اللِّيت، قِنْوانُ الكُرُومِ الدَّوَالِحُ
يَصِير: يميل، ويروى: يَزِينُ الجيد، وكلهم فسروا فصُرْهن أَمِلْهن، وأَما فصِرْهن، بالكسر، فإِنه فسر بمعنى قَطِّعهن؛ قال: ولم نجد قطّعهن معروفة؛ قال الأَزهري: وأُراها إِن كانت كذلك من صَرَيتُ أَصْرِي أَي قَطَعت فقدمت ياؤها. وصِرْت عنقه: لويتها. وفي حديث الدعاء: عليك توكلنا وإِليك أَنبنا وإِليك المَصِير أَي المرجع. يقال: صِرْت إِلى فلان أَصِير مَصِيراً، قال: وهو شاذ والقياس مَصار مثل مَعاش. قال الأَزهري: وأَما صارَ فإِنها على ضربين: بلوغ في الحال وبلوغ في المكان، كقولك صارَ زيد إِلى عمرو وصار زيد رجلاً، فإِذا كانت في الحال فهي مثل كانَ في بابه. ورجل صَيِّرٌ شَيِّرٌ أَي حسن الصُّورَة والشَّارَة؛ عن الفراء. وتَصَيَّر فلانٌ أَباه: نزع إِليه في الشَّبَه.
والصِّيارَةُ والصِّيرَةُ: حظيرة من خشب وحجارة تبنى للغَنَم والبقر، والجمع صِيرٌ وصِيَرٌ، وقيل: الصِّيرَة حظيرة الغنم؛ قال الأَخطل: واذْكُرْ غُدَانَةَ عِدَّاناً مُزَنَّمَةً
من الحَبَلَّقِ، تُبْنى فَوْقَها الصِّيَرُ
وفي الحديث: ما من أُمَّتي أَحد إِلا وأَنا أَعرفه يوم القيامة، قالوا: وكيف تعرفهم مع كثرة الخلائق؟ قال: أَرَأَيْتَ لو دخلتِ صِيَرةً فيها خيل دُهْمٌ وفيها فَرَسٌ أَغَرُّ مُحَجَّل أَما كنتَ تعرفه منها؟ الصِّيرَة: حَظِيرة تُتخذ للدواب من الحجارة وأَغصان الشجر، وجمعها صِيَر. قال أَبو عبيد: صَيْرَة، بالفتح، قال: وهو غلط.
والصِّيَار: صوت الصَّنْج؛ قال الشاعر:
كَأَنَّ تَرَاطُنَ الهَاجَاتِ فِيها،
قُبَيْلَ الصُّبْحِ، رَنَّاتُ الصِّيَارِ
يريد رنين الصِّنْج بأَوْتاره. وفي الحديث: أَنه قال لعلي، عليه السلام: أَلا أُعلمك كلماتٍ إِذا قلتَهن وعليك مثل صِير غُفِر لك؟ قال ابن الأَثير: وهو اسم جبل، ويروى: صُور، بالواو، وفي رواية أَبي وائل: أَن عليّاً، رضي الله عنه، قال: لو كان عليك مثل صِيرٍ دَيْناً لأَداه الله عنك.

##### Türkçe

**صارَ الأَمرُ إِلى كذا**: şu şeye vardı/sonuçlandı; **يَصِيرُ**: varır; **صَيْراً** ve **مَصِيراً** ve **صَيْرُورَةً** (şeklinde).
Ve onu ona **وصَيَّرَه إِليه**: ona çevirdi/ona vardırdı; ve **وأَصارَه** (da böyledir). **والصَّيْرُورَةُ**: **صارَ يَصِيرُ**’in mastarıdır. Ve **عُمَيْلَةَ الفَزارِي**’nin, amcasına—o da **عَنْقاءَ الفَزارِي**’nin oğludur—sözünde: “Ey amca, seni gördüğüm şeye ne vardırdı?” dedi. Dedi ki: “Senin malına cimriliğin; senin gibilerden başkasını yoksun bırakman; benim de yüzümü onlar gibilerden korumam ve (senin) dilenmen.” Sonra **عُمَيْلَة**’nin amcasına olan ihsanından, **أَبو تمام**’ın **الحماسة** diye adlandırılmış kitabında zikrettiği şey (vardır). Ve “Falana **وصِرْت إِلى فلان مَصِيراً** (bir varışla) vardım”; Yüce Allah’ın sözü gibi: **وإِلى الله المَصِير**. **الجوهري** dedi ki: Bu şâzdır; kıyas ise **مَصَار**dır, **مَعاش** gibi. Ve “Ben onu şöyle **وصَيَّرته أَنا كذا** yaptım” yani onu (öyle) kıldım.

**والمَصِير**: suların kendisine vardığı yer. **والصَّيِّر**: cemaat/topluluk. **والصِّيرُ**: insanların hazır bulunduğu su. “İnsanlar onu **وصارَهُ الناس**”: ona geldiler/hazır bulundular; bundan **الأَعشى**’nın sözü:
بِمَا قَدْ تَرَبَّع رَوْضَ القَطا
ورَوْضَ التَّنَاضُبِ حتى تَصِيرَا
Yani: sulara varıncaya kadar (sulara) hazır bulununcaya kadar. Ve Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, ve Ebû Bekir’in, رضي الله عنه, hadîsinde—işini Arap kabilelerine arz ettiği vakit—**بني شَيْبان**’a vardığında ve onların ileri gelenleriyle konuştuğunda **المُثَنى بن حارثة** dedi ki: “Biz Yemâme ile Şemmâme’nin iki **صِير**’i arasına indik.” Bunun üzerine Resûlullah, صلى الله عليه وسلم, dedi ki: “Bu iki **الصِّيرانِ** nedir?” Dedi ki: “Arapların suları ve Kisrâ’nın nehirleri.” **الصِّيرُ**: insanların hazır bulunduğu sudur. Ve kavim suya hazır bulunduğunda **وقد صارَ القوم يَصِيرون** denir; ve “iki **صِيرَة** arasında” diye rivayet edilir; o, ondan **فِعْلة** veznindedir. Ve “iki **صَرًى**’nın tesniyesi olarak **صَرَيَيْنِ** arasında” diye de rivayet edilir.

**قال أَبو العميثل**: Adam suya hazır bulunduğunda **صارَ الرجلُ يَصِير** denir; o hâlde o **صائِرٌ**’dir. **والصَّائِرَةُ**: hazır bulunan (şey). Ve denir ki: “Yaz sıcağının **صائرَةُ القيظِ** onları topladı.” **وقال أَبو الهيثم**: **الصَّيْر**: otlak arayanların (مُنْتَجِعين) yerleşimlerine dönüşüdür. Denir ki: “**أَين الصَّائرَة**” yani “hazır bulunan nerede?” Ve denir ki: “Kavim hangi suya **صارَ** etti?” yani “hangi suya hazır bulundu?” Ve denir ki: “Ben kendi varışıma **صرْتُ إِلى مَصِيرَتي** ve **إِلى صِيرِي** ve **صَيُّوري** vardım.” Ve güzel menzile: **مَصِيرٌ** ve **مِرَبٌّ** ve **مَعْمَرٌ** ve **مَحْضَرٌ** denir. Ve denir ki: “Sizin **مَصِيرُكم** nerede?” yani “menziliniz nerede?” **وصِيَرُ الأَمر**: onun sonu, varacağı yer, varacağı yer, âkıbeti ve kendisine varacağı şeydir. Ve “Ben şu işin bir **صِيرٍ**’i üzerindeyim” yani onun bir tarafı üzerindeyim. Ve adama dersin ki: “İhtiyacında ne yaptın?” O da der ki: “Ben onun yerine getirilmesinin **صِيرِ**’i ve yerine getirilmesinin **صماتِ**’ı üzerindeyim” yani yerine getirilmesinin eşiği/şerefi üzerindeyim. **زهير** dedi ki:
وقد كنتُ من سَلْمَى سِنِينَ ثمانِياً،
على صِيرِ أَمْرٍ ما يَمَرُّ وما يَحْلُو

**وصَيُّور الشيء**: onun sonu ve nihayeti ve kendisine döneceği şey; onun **صِيرِ**’i ve nihayeti gibi
(* sözü: “**كصيره ومنتهاه**” asılda böyle). Ve o **فَيْعُول** veznindedir. Ve **طفيل الغنوي**’nin sözü:
أَمْسى مُقِيماً بِذِي العَوْصاءِ صَيِّرُه
بالبئر، غادَرَهُ الأَحْياءُ وابْتَكَرُوا
**قال أَبو عمرو**: Onun **صَيِّرُه**: kabri(=mezarı)dır. Denir ki: “Bu, falanın **صَيِّر**’idir” yani kabri. Ve **عروة بن الورد** dedi ki:
أَحادِيثُ تَبْقَى والفَتى غيرُ خالِدٍ،
إِذا هو أَمْسى هامَةً فَوْقَ صَيِّر
**قال أَبو عمرو**: **الهُزَر**’de bin **صَيِّر** vardır; yani câhiliye ehlinin kabirlerinden kabirler. Bunu **أَبو ذؤيب** zikretti de şöyle dedi:
كانت كَلَيْلَةِ أَهْلِ الهُزَر
(* sözü: “**كانت كليلة إلخ**” beyti tam olarak **هزر** maddesinde okuttu:
لقال الاباعد والشامتوـــــن كانوا كليلة أهل الهزر).
Ve **هُزَر**: bir yerdir. Ve onun **صَيُّور**’u yoktur—**فَيْعُول** misali—yani akıl ve görüş (yoktur). **وصَيُّور الأَمر**: onun vardığı şeydir. Ve “**ووقع في أُمِّ صَيُّور**” yani çıkışı olmayan, karışık bir işe düştü; aslı, çıkışı olmayan tepedir; bunu Yakub **الأَلفاظ**’da böyle hikâye etti; daha önce gelen ise **صَبُّور**dur. **وصارَةُ الجبل**: dağın başı. **والصَّيُّور** ve **الصَّائرَةُ**: bitkinin kuruluk bakımından vardığı şey. **والصَّائرَةُ**: yağmur ve ot. **والصَّائرُ**: erkeklerin boyunlarını büken (şey). **وصارَه يَصِيره**: **صارَهُ يَصُوره** (yani “onu kesti”) hakkında bir lehçedir; aynı şekilde onu eğdi/büktü.

**والصِّير**: kapının yarığı/çatlağı; rivayet olunur ki bir adam Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, kapısının **صِير**’inden baktı. Ve Peygamber’den, صلى الله عليه وسلم, hadîste: “Kim kapının **صِير**’inden bakarsa **دَمَر** etmiştir” dedi; bir rivayette: “Kim bakarsa”; **دمر**: girdi (demektir). Bir rivayette: “Kim kapının **صِير**’ine bakar da gözü çıkarılırsa o hederdir.” **الصِّير**: yarıktır. **قال أَبو عبيد**: Bu harf (bu lafız) ancak bu hadîste işitilmiştir. **وصِير الباب**: onun deliği/yırtığı. **ابن شميل**: **الصِّيرَةُ** **القَارَة**’nin başında, **الأَمَرَة** gibi; ancak o sıkı bir dürülüşle dürülmüştür; **الأَمَرَة** ondan daha uzundur ve daha büyüktür; ikisi de dürülüdür; **الأَمَرَة** uzun, ince-uzun (مُصَعْلَكة)dır; **الصِّيرَةُ** yuvarlak, geniş, köşeleri olan (şey)dir; bazen kazılır da içinde altın ve gümüş bulunur; o, **عادٍ** ve **إِرَم**’ın sanatındandır. **والصِّير**: **الصَّحْناة**’ye benzer; “o, **الصَّحْناة**’nin kendisidir” de denilmiştir. Rivayet olunur ki bir adam **عبدالله بن سالم**’e uğradı, yanında bir **صِير** vardı; ondan yaladı
( sözü: “**فلعق منه**” asılda böyle. **النهاية** ve **الصحاح**’ta: “ondan tattı” ). Sonra sordu: “Nasıl satılır?” Hadîste onun tefsiri: onun **الصَّحْناة** olduğudur. **قال ابن دريد**: Onun Süryânîce olduğunu sanıyorum. **جرير** bir kavmi hicvederek dedi ki:
كانوا إِذا جَعَلوا في صِيرِهِمْ بَصَلاً،
ثم اشْتَوَوْا كَنْعَداً من مالحٍ، جَدَفُوا
**والصِّيرُ**: **الصَّحْناة**’nin yapıldığı tuzlanmış küçük balıklardır; **كراع**’dan. Ve **المعافري** hadîsinde: “Belki **الصِّير** sana bundan daha sevimlidir.”

**وصِرْتُ الشيء**: onu kestim. Ve “Yüzünü ona **وصارَ وجهَه يَصِيره**”: onunla yöneldi. Ve **عبدالله بن مسعود** ile **أَبي جعفر المدني**’nin kıraatinde: **فصِرهن إِليك**—kesre ile—yani onları parça parça et ve yar; ve “onları yönelt” denilmiştir. **الفراء**: Halk **الصاد**’ı dammeledi; Abdullah’ın ashabı ise onu kesrelerdi; ikisi de iki lehçedir. Damme çoktur; kesre ise **هذيل** ve **سليم**’dedir. Dedi ve **الكسائي**’nin şu beytini okuttu:
وفَرْع يَصِير الجِيدَ وحْف كَأَنّه،
على اللِّيت، قِنْوانُ الكُرُومِ الدَّوَالِحُ
**يَصِير**: meyleder; “boynu süsler” mânasında **يَزِينُ الجيد** diye de rivayet edilir. Hepsi **فصُرْهن**’i “onları meylettir” diye tefsir etti. Ama **فصِرْهن**—kesre ile—“onları parça parça et” mânasında tefsir edilmiştir. Dedi ki: “Onları parça parça et” (mânası) bilinen (bir kullanım) bulamadık. **قال الأَزهري**: Eğer bu öyleyse, onu **صَرَيتُ أَصْرِي**’den (yani “kestim”) sanıyorum; sonra yâ’sı öne geçirilmiştir. “Boynunu **وصِرْت عنقه**”: onu büktüm. Ve dua hadîsinde: “Sana tevekkül ettik, sana yöneldik ve sana **المَصِير**” yani dönüş. Denir ki: “Falana **صِرْت إِلى فلان** varırım, **أَصِير مَصِيراً**”; dedi ki: Bu şâzdır; kıyas **مَصار**dır, **مَعاش** gibi. **قال الأَزهري**: **صارَ** ise iki kısımdır: hâlde erişme ve mekânda erişme; “Zeyd Amr’a **صارَ** etti” ve “Zeyd bir adam **صارَ** oldu” sözün gibi. Hâlde olursa, o, bu babında **كانَ** gibidir. Ve **رجل صَيِّرٌ شَيِّرٌ**: yani sûret ve görünüşçe güzel; **الفراء**’dan. Ve “Falan babasına **تَصَيَّر** etti”: benzerlikte ona çekti.

**والصِّيارَةُ** ve **الصِّيرَةُ**: koyun ve sığır için yapılan, ağaç ve taşlardan bir ağıl/çit; çoğulu **صِيرٌ** ve **صِيَرٌ**. Ve “**الصِّيرَة** koyun ağılıdır” denilmiştir. **الأَخطل** dedi ki:
واذْكُرْ غُدَانَةَ عِدَّاناً مُزَنَّمَةً
من الحَبَلَّقِ، تُبْنى فَوْقَها الصِّيَرُ
Ve hadîste: “Ümmetimden hiç kimse yoktur ki ben onu kıyamet günü tanımayayım.” Dediler ki: “Yaratılmışların çokluğu ile onları nasıl tanırsın?” Dedi ki: “Bir **صِيَرة**’ye girsen, içinde kara atlar olsa ve içinde alnı ak, ayakları sekili bir at olsa, onu onlardan tanımaz mıydın?” **الصِّيرَة**: taşlardan ve ağaç dallarından binek hayvanları için yapılan ağıl/çittir; çoğulu **صِيَر**’dir. **قال أَبو عبيد**: **صَيْرَة**—fetha ile—dedi; dedi ki: bu yanlıştır.

**والصِّيَار**: **الصَّنْج**’ın sesi. Şair dedi ki:
كَأَنَّ تَرَاطُنَ الهَاجَاتِ فِيها،
قُبَيْلَ الصُّبْحِ، رَنَّاتُ الصِّيَارِ
Yani: telleriyle **الصِّنْج**’ın çınlaması. Ve hadîste: Ali’ye, عليه السلام, dedi ki: “Sana kelimeler öğreteyim mi; onları söylediğinde, üzerinde **صِير** misli (günah) olsa bağışlanırsın?” **ابن الأَثير** dedi ki: O bir dağın adıdır. Ve “**صُور**—و ile—” diye rivayet edilir. Ve **أَبي وائل** rivayetinde: Ali’nin, رضي الله عنه, dediği: “Üzerinde **صِير** gibi bir borç olsaydı, Allah onu senden öderdi.”

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ي ر * * صارَ * الشيء كذا من باب باع و * صَيْرُرةً * أيضا و * صارَ * الى فلان * مَصِيراَ * كقوله تعالى ﴿والى الله المصير﴾ وهو شاذ والقياس مصار مثل معاش و * صيَّرَهُ * كذا * تَصْيِرا * جعله و * الصّيرُ * بالكسْرِ الصحناة والصير أيضا شق الباب وفي الحديث ﴿من نظر من صير باب ففقئت عينه فهي هدر﴾ قال أبو عبيد لم يسمع هذا الحرف الا في هذا الحديث

##### Türkçe

* ص ي ر * **صارَ** şey şöyle oldu; **باع** babındandır; ve **صَيْرُرةً** da (böyledir). Ve **صارَ** falana, **مَصِيراَ** (olarak) vardı; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿**والى الله المصير**﴾; ve o şâzdır; kıyas ise **مصار**dır, **معاش** gibi. Ve **صيَّرَهُ** onu şöyle (yaptı), **تَصْيِرا** (olarak): onu yaptı. Ve **الصّيرُ** kesre ile: sahnât (tır). Ve **الصير** ayrıca: kapı yarığıdır. Ve hadiste: ﴿**من نظر من صير باب ففقئت عينه فهي هدر**﴾; Ebû Ubeyd dedi: Bu harf (lafız) ancak bu hadiste işitilmiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

صار الأمر إلى كذا يصير صيرا ومصيرا وصيرورة. قال الأزهري: صار على ضربين: بلوغ في الحال، وبلوغ في المكان، كقولك: صار زيد إلى عمرو، وصار زيد رجلا، فإذا كانت في الحال فهي مثل كان في بابه. وصيره إليه،وأصاره، وفي كلام عميلة الفزاري لعمه، وهو ابن عنقاء الفزاري: ما الذي أصارك إلى ما أرى ياعم? قال: بخلك بمالك، وبخل غيرك من أمثالك، وصوني أنا وجهي عن مثلهم وتسآلك: ثم كان من إفضال عميلة على عمه ما قد ذكره أبو تمام في الحماسة. وصرت إلى فلان مصيرا، كقوله تعالى  وإلى الله المصير  قال الجوهري: وهو شاذ، والقياس مصار، مثل معاش. وصيرته أنا كذا، أي جعلته. والمصير: الموضع الذي تصير إليه المياه. والصير بالكسر: الماء يحضره الناس. وصاره الناس: حضروه، ومنه قول الأعشى:
  بما قد تربع روض الـقـطـا                      وروض التناضب حتى تصيرا

  أي حتى تحضر المياه، وفي حديث: عرض النبي صلى الله تعالى عليه وسلم نفسه على القبائل  فقال المثنى ابن حارثة: إنا نزلنا بين صيرين: اليمامة والسمامة فقال رسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم: وما هذان الصيران? قال: مياه العرب وأنهار كسرى  ويروى بين صيرتين وهي فعلة منه. قال أبو العميثل صار الرجل يصير، إذا حضر الماء، فهو صائر. والصير: منتهى الأمر وعاقبته وما يصير إليه، ويفتح، كالصيور كتنور وهو لغة في الصيورة، بزيادة الهاء، وهو فيعول من صار، وهو آخر الشيء ومنتهاه وما يئول إليه، كالمصيرة. والصير: الناحية من الأمر، وطرفه، وأنا على صير من أمر كذا، أي على ناحية منه. والصير: شق الباب وخرقه، وروي أن رجلا اطلع من صير باب النبي صلى الله عليه وسلم، وفيه الحديث من اطلع من صير باب ففقئت عينه فهي هدر، قال أبو عبيد: لم يسمع هذا الحرف إلا في هذا الحديث. و يروى أن رجلا مر بعبد الله ابن سالم ومعه صير، فلعق منه، ثم سأل: كيف تباع? وتفسيره في الحديث أنه الصحناة نفسه أو شبهها ، قال ابن دريد: أحسبه سريانيا، قال جرير يهجو قوما:
  كانوا إذا جعلوا في صيرهم بصلا                      ثم اشتووا كنعدا من مالح جدفوا هكذا أنشده الجوهري، قال الصاغاني والرواية:
  واستوسقوا مالحا من كنعد جدفوا. الصير: السميكات المملوحة التي تعمل منها الصحناة، عن كراع وفي حديث المعافري  لعل الصير أحب إليك من هذا  . الصير: أسقف اليهود، نقله الصاغاني. الصير: جبل بأجأ ببلاد طييء فيه كهوف شبه البيوت، وبه فسر ابن الأثير الحديث أنه قال لعلي:  ألا أعلمك كلمات إذا قلهن، وعليك مثل صير غفر لك  ويروى  صور بالواو. والصير أيضا: جبل بين سيراف وعمان على الساحل. الصير: ع: بنجد، يقال له: صير البقر. الصيرة، بهاء: حظيرة للغنم والبقر، تبنى من خشب وأغصان شجر وحجارة كالصيارة، بالكسر أيضا، ونسب ابن دريد الأخيرة إلى البغداديين، وأنشدوا:
  من مبلغ عمـرا بـأن                      المرء لم يخلق صياره. ج صير، وصير، الأخير بكسر ففتح، قال الأخطل:
  واذكر غدانة عدانا مـزنـمة                      من الحبلق تبني فوقها الصير. ومنه الحديث:  ما من أحد إلا وأنا أعرفه يوم القيامضة، قالوا: وكيف تعرفه كثرة الخلائق? قال: أرأيت لو دخلت صيرة فيها خيل دهم، وفيها فرس أغر مخجل أما كنت تعرفه منها?  ، وقال أبو عبيد: صيرة، بالفتح، وقال الأزهري: هو خطأ. الصيرة: جبيل بعدن أبين بمكلئه، مستدير عريض. الصيرة: دار من بني فهم بنمالك بالجوف بالشرقية. ويوم صيرة، بالكسر: يوم من أيامهم المشهورة. ويقال: ماله بدو، ولا صيور. كسفود: العقل، وما يصير إليه من الرأي. والصيور: الكلأ اليابس يؤكل بعد خضرته زمانا، نقله أبو حنيفة عن أبي زياد، وقال: وليس لشيء من العشب صيور ما كان من الثغر والأفاني كالصائرة. و يقال: وقع في أم صيور، أي في الأمر الملتبس ليس له منفذ، وأصله الهضبة التي لا منفذ لها، كذا حكاه يعقوب في الألفاظ، والأسبق أم صبور، وقد تقدم في ص-ب-ر.

  والصير، بالفتح: القطع، يقال: صاره يصيره: لغة في صاره يصوره، أي قطعه، وكذلك أماله. وقال أبو الهيثم: الصير رجوع المنتجعين إلى محاضرهم، يقال: أين الصائرة? أي أين الحاضرة، ويقال: جمعتهم صائرة القيظ. والصيرة، بهاء: ع باليمن في جبل ذبحان. والصير، ككيس: الجماعة، نقله الصاغاني وقال طفيل الغنوي:
  أمسى مقيما بذي العوصاء صيره                      بالبئر غادره الأحياء وابتكـروا قال أبو عمرو: الصير: القبر، يقال: هذا صير فلان، أي قبره، وقال عروة بن الورد
  أحاديث تبقى والفتى غير خالد                      إذا هو أمسى هامة فوق صير والصيار كديار: صوت الصنج، قال الشاعر:
  كأن تراطن الهاجات فيها                      قبيل الصبح رنات الصيار يريد رنين الصنج بأوتاره، وقد تقدم تخطئة المصنف الجوهري في ص-ب-ر.
 وتصير فلان أباه، إذا نزع إليه في الشبه. ومما يستدرك عليه: المصيرة: الصيور والصير. ويقال للمنزل الطيب: مصير، ومرب، ومعمر، ومحضر. ويقال: أين مصيركم، أي منزلكم. ومصير الأمر: عاقبته. وتقول للرجل: ما صنعت في حاجتك، فيقول: أنا على صير قضائها، وصمات قضائها، أي على شرف من قضائها، قال زهير:
  وقد كنت من سلمى سنن ثمانيا                      على صير أمر يمر وما يحلو والصائرة: المطر. والصائر: الملوي أعناق الرجال. والصير: الإمالة. وقال ابن شميل: الصيرة، بالتشديد: على رأس القارة مثل الأمرة غير أنها طويت طيا، والأمرة أطول منها وأعظم، وهما مطويتان جميعا، فالأمرة مصعلكة طويلة، والصيرة مستديرة عريضة ذات أركان، وربما حفرت فوجد فيها الذهب والفضة، وهي من صنعة عاد وإرم. وصار وجهه يصيره: أقبل به. وعين الصير، بالكسر: موضع بمصر. وصائر: واد نجدي. ومحمد بن المسلم بن علي الصائري، كتب عنه هبة الله الشيرازي.

##### Türkçe

**صار** iş **إلى كذا**’ya vardı; **يصير** **صيرا** ve **مصيرا** ve **صيرورة** (olur). el-Ezherî dedi: **صار** iki kısım üzeredir: hâlde erişme ve mekânda erişme; senin sözün gibi: **صار زيد إلى عمرو** ve **صار زيد رجلا**. Hâlde olursa, o, باب’ında **كان** gibidir. Ve onu ona **صيره** etti ve onu **أصاره** etti. Ve Umeyle el-Fezârî’nin amcasına sözünde—o, Anḳāʾ el-Fezârî’nin oğludur—: “Ey amca, gördüğüm şeye seni **أصارك** eden nedir?” dedi. Dedi: “Malınla cimriliğin, senin emsallerinden başkasının cimriliği, benim de yüzümü onlar gibilerden ve senin dilenciliğinden korumam.” Sonra Umeyle’nin amcasına ihsanından, Ebû Temmâm’ın **الحماسة**’de zikrettiği şey oldu. Ve falana **صرت إلى فلان مصيرا** (vardım), Yüce Allah’ın sözü gibi: **وإلى الله المصير**. el-Cevherî dedi: Bu şâzdır; القياس **مصار**’dır, **معاش** gibi. Ve ben onu şöyle **صيرته** ettim; yani onu yaptım. Ve **المصير**: suların kendisine vardığı yer. Ve **الصير** (kesre ile): insanların hazır bulunduğu su. Ve insanlar onu **صاره** ettiler: ona hazır bulundular. Ondandır Aʿşâ’nın sözü:
  بما قد تربع روض الـقـطـا                      وروض التناضب حتى تصيرا

Yani sular hazır bulununcaya kadar. Ve bir hadiste: Peygamber—Allah Teâlâ’nın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—kendisini kabilelere arz etti; bunun üzerine el-Müsennâ b. Hârise dedi: “Biz iki **صير** arasında indik: Yemâme ve Semâme.” Bunun üzerine Resûlullah—Allah Teâlâ’nın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun—dedi: “Bu iki **الصيران** nedir?” Dedi: “Arapların suları ve Kisrâ’nın nehirleri.” Ve “iki **صيرة** arasında” diye rivayet edilir; o, ondan **فعلة**’dir. Ebû’l-Umeysil dedi: Adam **صار الرجل يصير**; suya hazır bulunduğu zaman; o hâlde o **صائر**’dir. Ve **الصير**: işin sonu ve âkıbeti ve kendisine varacağı şeydir; ve fetha ile de gelir; **الصيور** gibi, **تنور** vezninde; o, **الصيورة**’da bir dildir, **الهاء** ziyadesiyle; ve o, **صار**’dan **فيعول**’dür; ve o, şeyin sonu ve nihayeti ve kendisine döneceği şeydir; **المصيرة** gibi. Ve **الصير**: işin bir yanı ve ucu; “Ben şu işin bir **صير**’i üzerindeyim” yani onun bir yanı üzerindeyim. Ve **الصير**: kapının yarığı ve deliğidir. Ve rivayet olundu ki bir adam Peygamber’in—Allah’ın salâtı onun üzerine olsun—kapısının **صير**’inden baktı; ve onda şu hadis vardır: “Kim bir kapının **صير**’inden bakarsa da gözü çıkarılırsa, o hederdir.” Ebû Ubeyd dedi: Bu harf bu hadisten başka işitilmedi. Ve rivayet olunur ki bir adam Abdullah b. Sâlim’in yanından geçti, yanında **صير** vardı; ondan yaladı; sonra sordu: “Nasıl satılır?” Onun tefsiri hadiste: onun bizzat **الصحناة** olduğu yahut ona benzeri olduğudur. İbn Düreyd dedi: Onu Süryânî sanıyorum. Cerîr bir kavmi hicvederek dedi:
  كانوا إذا جعلوا في صيرهم بصلا                      ثم اشتووا كنعدا من مالح جدفوا

el-Cevherî onu böyle inşâd etti. es-Sâğânî dedi: Rivayet:
  واستوسقوا مالحا من كنعد جدفوا

**الصير**: **الصحناة**’nin yapıldığı tuzlanmış küçük balıklar; Kurâʿ’dan. Ve el-Muʿâfirî hadîsinde: “Belki **الصير** sana bundan daha sevgilidir.” **الصير**: Yahudilerin piskoposu; es-Sâğânî nakletti. **الصير**: Tayyıʾ diyarında Eceʾ’de bir dağ; içinde evlere benzer mağaralar vardır; ve onunla İbnü’l-Esîr hadisi tefsir etti: Ali’ye dedi ki: “Sana kelimeler öğreteyim mi; onları söylersen ve üzerinde **صير** misli (yük) olsa, bağışlanırsın.” “**صور** (و ile)” diye de rivayet edilir. **الصير** ayrıca: sahilde Sîrâf ile Umân arasında bir dağ. **الصير**: Necd’de bir yer; ona “**صير البقر**” denir. **الصيرة** (هاء ile): koyun ve sığır için bir ağıl; odun, ağaç dalları ve taşlardan yapılır; **الصيارة** gibi; kesre ile de (gelir). İbn Düreyd sonuncusunu Bağdatlılara nisbet etti. Ve inşâd ettiler:
  من مبلغ عمـرا بـأن                      المرء لم يخلق صياره.

Çoğulu **صير** ve **صير**’dir; sonuncusu kesre sonra fetha iledir. el-Ahtal dedi:
  واذكر غدانة عدانا مـزنـمة                      من الحبلق تبني فوقها الصير.

Ve ondandır hadis: “Hiç kimse yoktur ki kıyamet gününde onu tanımayayım.” Dediler: “Yaratıkların çokluğu ile onu nasıl tanırsın?” Dedi: “Görmez misin, eğer bir **صيرة**’ye girsen, içinde kara atlar olsa ve içinde alnı ak, ayağı ak bir at olsa, onu onlardan tanımaz mıydın?” Ebû Ubeyd dedi: **صيرة** fetha iledir. el-Ezherî dedi: Bu hatadır. **الصيرة**: Aden’de Ebeyn’den sonra, otlağı olan küçük bir dağ; yuvarlak, geniş. **الصيرة**: Cevf’ta doğu tarafında Benî Fehm b. Mâlik’ten bir yurt. Ve “**يوم صيرة**” (kesre ile): onların meşhur günlerinden bir gün. Ve denir: “Onun ne **بدو**’su vardır ne de **صيور**’u.” **كسفود** gibi: akıl ve görüşten varacağı şey. Ve **الصيور**: kurumuş ot; yeşilliğinden sonra bir zaman yenir; Ebû Hanîfe, Ebû Ziyâd’dan nakletti; ve dedi: “Otların hiçbir şeyinde **صيور** yoktur; **الثغر** ve **الأفاني**’den olan şeyler müstesna; **الصائرة** gibi.” Ve denir: “O, **أم صيور**’a düştü”; yani çıkışı olmayan, karışık işe; aslı, çıkışı olmayan tepedir; Yakub bunu **الألفاظ**’da böyle hikâye etti; daha önce olan **أم صبور**’dur; ve ص-ب-ر’de geçti.

Ve **الصير** (fetha ile): kesme; denir: “Onu **صاره يصيره** etti”; bu, “Onu **صاره يصوره** etti”de bir dildir; yani onu kesti; aynı şekilde onu eğdi. Ebû’l-Heysem dedi: **الصير** otlak arayanların yerleşimlerine dönüşüdür; denir: “**الصائرة** nerede?” yani “yerleşik olan nerede?” Ve denir: “Onları yaz sıcağının **صائرة**’si topladı.” **الصيرة** (هاء ile): Yemen’de Cebel Zebhân’da bir yer. Ve **الصير** (ككيس): cemaat; es-Sâğânî nakletti. Tufeyl el-Ganevî dedi:
  أمسى مقيما بذي العوصاء صيره                      بالبئر غادره الأحياء وابتكـروا

Ebû Amr dedi: **الصير**: kabir; denir: “Bu, falanın **صير**’idir”; yani kabri. ʿUrve b. el-Verd dedi:
  أحاديث تبقى والفتى غير خالد                      إذا هو أمسى هامة فوق صير

Ve **الصيار** (كديار): zencin (çalgısının) sesi. Şair dedi:
  كأن تراطن الهاجات فيها                      قبيل الصبح رنات الصيار

Yani telleriyle zencin çınlaması; ve المصنف’in el-Cevherî’yi ص-ب-ر’de hatalı sayması geçti.

Ve “Falan, babasına **تصير** etti”; ona benzerlikte ona çektiği zaman. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **المصيرة**: **الصيور** ve **الصير**. Ve güzel menzile **مصير** ve **مرب** ve **معمر** ve **محضر** denir. Ve denir: “Sizin **مصيركم** nerede?” yani menziliniz. Ve **مصير الأمر**: onun âkıbeti. Ve adama dersin: “İhtiyacında ne yaptın?” O da der ki: “Ben onun yerine getirilmesinin **صير**’i üzerindeyim ve yerine getirilmesinin **صمات**’ı üzerindeyim”; yani yerine getirilmesine yakın bir yükseklik üzerindeyim. Züheyr dedi:
  وقد كنت من سلمى سنن ثمانيا                      على صير أمر يمر وما يحلو

Ve **الصائرة**: yağmur. Ve **الصائر**: erkeklerin boyunlarını büken (kimse). Ve **الصير**: eğme. İbn Şümeyl dedi: **الصيرة** (teşdîd ile): **القارة**’nın başı üzerinde, **الأمرة** gibi; ancak o, kat kat dürülmüştür; **الأمرة** ondan daha uzundur ve daha büyüktür; ikisi de bütünüyle dürülüdür; **الأمرة** uzun, ince; **الصيرة** yuvarlak, geniş, köşeli; bazen kazılır da içinde altın ve gümüş bulunur; o, Âd ve İrem’in sanatındandır. Ve “Yüzü **صار** eder, onu **يصيره** eder”: onunla yöneldi. Ve **عين الصير** (kesre ile): Mısır’da bir yer. Ve **صائر**: Necdî bir vadi. Ve Muhammed b. el-Müslim b. Ali **الصائري**; ondan Hibetullah eş-Şîrâzî yazdı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَارَ كَذَا
1 صَارَ كَذَا ذ , (T, S, Msb,) aor. يَصِيرُ, (S,) inf. n. صَيْرُورَةٌ (S, Msb) and صَيْرٌ, (S,) He, or it, attained to the state, or condition, of such a thing; (T;) became such a thing; (T, Msb;) in which sense the verb is like كَانَ [in meaning, when the latter is non-attributive, and in having its subject in the nom. case and its predicate in the accus.]. (T.) You say, صَارَ زَيْدٌ رَجُلًا Zeyd became a man; or attained to the state, or condition, of a man. (TA.) And صَارَ زَيْدٌ غَنِيًّا Zeyd became rich, not having been so. (Msb.) And صَارَ العَصِيرُ خَمْرًا The expressed juice became wine. (Msb.) [And صَارَ لَا شَىْءَ عِنْدَهُ He became in a state, or condition, in which there was not anything in his possession. And صَارَ يَفْعَلُ كَذَا He became in the state, or condition, of doing such a thing; i. e. he became occupied, or engaged, in doing such a thing; or he set about, began, commenced, took to, or betook himself to, doing such a thing; like جَعَلَ. And صَارَ لَا يَفْعَلُ شَيْئًا He became in the state, or condition, of not doing anything; or he became unoccupied in doing anything. And صَارَ لَا يَتَكَلَّمُ He became in the state of not speaking; he became speechless. And صَارَ يَتَفَكَّرُ فِى كَذَا He became in a state of reflection upon such a thing; he began to reflect upon such a thing.] ― -b2- One says also, صَارَ الأَمْرُ اـِلَى كَذَا, (M, A, Msb, K,) aor. as above, (TA,) inf. n. مَصِيرٌ, (S, M, A, Msb, K,) which is anomalous, being regularly مَصَارٌ, like مَعَاشٌ, (S,) and صَيْرٌ and صَيْرُورَةٌ, (M, A, K,) i. e. رَجَعَ اـِلَيْهِ: (Msb:) [but this is a loose explanation; the meaning being, The thing, or affair, or case, came eventually (see صِيرٌ) to such a state, or condition:] the difference between مَصِيرٌ and مَرْجِعٌ is, that the former word necessarily implies a difference [of the latter state or condition] from the former state or condition; but the latter word does not. (Bd in iii. 156.) [In this case, the ulterior state or condition is likened to a place: for] ― -b3- صَارَ also signifies He, or it, attained in respect of place: so in the saying, صَارَ زَيْدٌ اـِلَى عَمْرٍو [Zeyd came, or went, or pursued a course that brought him, to 'Amr]. (TA.) صِرْتُ اـِلَى فُلَانٍ [I came, &c., to such a one] is similar to the phrase in the Kur [iii. 27] وَاـِلَى اللّٰهِ الْمَصِيرُ [And to God, as the ultimate object, is the transition, or course, of every human being]. (S.) [Hence, أًلَا اـِلَى اللّٰهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ, in the Kur xlii. last verse, which Bd explains by adding the words بِارْتِفَاعِ الوَسَائِطِ وَالتَّعَلُّقَاتِ; the meaning being, Verily to God are things, or events, referrible, mediately and dependently: in the Expos. of the Jel expl. as meaning تَرْجِعُ.] ― -b4- [And in like manner one says, صَارَ لَهُ كَذَا Such a thing came to, betided, or befell, him, or it: and hence, he, or it, came to have, or became possessed of, such a thing.] ― -b5- And صَارَ فِى أَرْضِ فَلَاةٍ [He became, or came to be, meaning he found himself, in a desert, or waterless, land]; i. q. وَقَعَ فِيهَا. (Msb in art. وقع.) And صَارَ فِى الرَّبِيعِ [He entered, lit. became in, the season called ربيع]; i. q. أَرْبَعَ [which is expl. in the S as signifying دَخَلَ فِى الرَّبِيعِ]. (K in art. ربع.) -A2- صَيْرٌ signifies also The returning of seekers after herbage to the watering-places. (O, K.) And one says, صَارَ الرَّجُلُ, aor. يَصِيرُ, [inf. n. صَيْرٌ,] The man stayed, or abode, at the water. (TA.) And صَارَ النَّاسُ المَآءَ The people stayed, or abode, at the water. (M, K, TA.) -A3- صَارَهُ, (S,) first pers. صِرْتُهُ, (M,) aor. as above, (S,) inf. n. صَيْرٌ, (K,) a dial. var. of صَارَهُ having for its aor. يَصُورُهُ, [q. v.,] (S,) He cut it; (S, M, K;) and clave it, or split it. (M.) ― -b2- And in like manner, [i. e. as a dial. var. of صَارَهُ having for its aor. يَصُورُهُ,] He made it to incline, or lean. (S.) You say, صَارَ وَجْهَهُ, aor. يَصِيرُ, (M,) as also يَصُورُ, (M and K in art. صور,) He turned his face towards a person or thing. (M.) And صِرْتُ عُنُقَهُ I twisted his neck. (M.) [Respecting the phrase فَصِرْهُنَّ اـِلَيْكَ in the Kur ii. 262, accord. to one reading, see 1 in art. صور.] ― -b3- صَارَهُ, aor. يَصِيرُ, inf. n. صَيْرٌ, signifies also حَبَسَهُ [He confined, restricted, &c., him, or it]. (Msb.)

صيّرهُ كَذَا
2 صيّرهُ كَذَا ذ He made him, or it, to be in such a state, or condition; or he made him, or it, to be such a thing; [as also ↓ أَصَارَهُ;] syn. جَعَلَهُ. (S.) You say, صَيَّرَنِى لَهُ عَبْدًا and ↓ أًصَارَنِى [He made me to be to him a slave]. (A.) ― -b2- [And صَيَّرَهُ اـِلَى كَذَا and ↓ أَصَارَهُ He, or it, made, or caused, him, or it, to come, or to pursue a course that led, to such a state, or condition; brought, or reduced, him, or it, thereto.] 'Omeyleh El-Fezلree said to his paternal uncle Ibn-'Ankà, ↓ مَا الَّذِى أَصَارَكَ اـِلَى مَا أَرَى يَا عَمِّ [What hath made thee to come, or brought thee, or reduced thee, to the state, or condition, that I see, O my paternal uncle?]. (M.) [In this case, the ulterior state or condition is likened to a place: for] you say, صَيَّرَهُ اـِلَيْهِ and ↓ أَصَارَهُ [meaning He, or it, made him to come, or brought him, to him, or it; i. e., to a person, or place, or to a state, or condition:] (M, K:) and صَيَّرَتْنِى اـِلَيْهِ الحَاجَةُ and ↓ أَصَارَتْنِى [Want, or need, or necessity, made me to come, or brought me, to him, or it]. (A.) And [hence,] صَيَّرَ اـِلَيْهِ الأَمْرَ He committed to him the thing, or affair; syn. فَوَّضَهُ اليه. (M in art. فوض.) [And صَيَّرَ لَهُ كَذَا He made such a thing to come to, betide, or befall, him, or it: and consequently, he made him, or it, to have, or become possessed of, such a thing.] ― -b3- تَصْيِيرٌ is also by word, or covenant, as well as by deed. (Bd in ii. 20.) [You say, صَيَّرَهُ كَذَا meaning He asserted, or pronounced, him, or it, to be in such a state, or condition; or to be such a thing: in which case, also, it is syn. with جَعَلَهُ, whereby it is expl. in the S. And صَيَّرَ لَهُ كَذَا He asserted, or pronounced, such a thing to belong to him, or it; asserted, or pronounced, him, or it, to have such a thing; attributed to him, or it, such a thing: and appointed or assigned, to him, or it, such a thing.]

4 أَصْيَرَ see 2, in six places.

تصيّر أَبَاهُ
5 تصيّر أَبَاهُ ذ He became like his father. (S, M, K.)

صَيْرٌ
صَيْرٌ ذ : see what next follows.

صِيرٌ
صِيرٌ ذ The ulterior or ultimate, latter or last, state, or condition; the end, conclusion, event, issue, or result; of a thing, an affair, or a case; (S, M, O, Msb, K;) as also ↓ صَيْرٌ (O, K) and ↓ مَصِيرٌ (S, O, Msb, TA) and ↓ مَصِيرَةٌ (TA) and ↓ صَيُّورٌ, (S, M, K,) of the measure فَيْعُولٌ, (S,) and ↓ صَيُّورَةٌ. (K.) ― -b2- The verge, brink, or point, of an affair, or event. (M, K.) You say, أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ أَمْرِ كَذَا I am on the verge of such an affair, or event. (M.) And أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ حَاجَتِى I am at the point of [attaining] the object of my want. (M.) And أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ قَضَآءِ حَاجَتِى I am at the point of accomplishing my want. (A.) And فُلَانٌ عَلَى صِيرِ أَمْرٍ Such a one is at the point of accomplishing an affair. (S.) -A2- A water at which people stay, or abide; (M, O, K;) as also ↓ صِيرَةٌ. (TA.) -A3- A crevice of a door. (S, M, A, Msb, K.) It is said in a trad., مَنْ نَظَرَ فِى صِيرِ بَابٍ فَفُقِئَتْ عَيْنُهُ فَهِىَ هَدَرٌ [Whosoever looks into the crevice of a door and has his eye put out, it is a thing for which no mulct is to be exacted]: (S, M:) A'Obeyd says that this is the only instance in which the word [in this sense] has been heard. (S.) -A4- [The condiment, made of small fish, called] صِحْنَاة: (S, M, K:) or [a condiment, or the like,] resembling صحناة: (M, K:) or what is called in Pers. مَاهِى آوَهْ [jelly of salted fish]; as also صِحْنَاةٌ: (Mgh voce صحناة:) and the small salted fish of which صحناة is made: (Kr, M, K:) or the young ones of fish: [a coll. gen. n.:] n. un. with ة: (Msb:) thought by IDrd to be Syriac; (TA;) by IAth, to be Pers., as also صحناة. (TA in art. صحن.) -A5- Also The أُسْفُفّ [properly bishop] of the Jews. (O, K.) -A6- See also the next paragraph.

صِيرَةٌ
صِيرَةٌ ذ , (S, M, Msb, K,) accord. to A'Obeyd صِيْرَةٌ, with fet-h, but Az says that this is a mistake, (TA,) An enclosure (حَظِيرَة) for sheep or goats (S, M, Msb, K) and for cows or bulls, (M, K,) constructed of wood and stones (M, TA) and of branches of trees; (TA;) as also ↓ صِيَارَةٌ, (M, K,) which latter is said by IDrd to be of the dial. of the people of Baghdلd: (TA:) pl. of the former صِيَرٌ (S, M, Msb, K) and [coll. gen. n.] ↓ صِيرٌ. (M, K.) -A2- See also صِيرٌ.

صِيَارٌ
صِيَارٌ ذ The صَنْج; (O and TA in this art., and TS and K and TA in art. صبر;) i. e. the stringed instrument thus called: (TS and TA in that art., and O and TA in the present art.:) [this is the right meaning, as is shown by the latter of the two verses cited voce صُبَارَةٌ: but,] accord. to AHeyth, (O,) the sound of the صَنْج. (O and K in the present art.) -A2- See also art. صور.

صِيَارَةٌ
صِيَارَةٌ ذ : see صِيرَةٌ. -A2- Also i. q. صُبَارَةٌ [q. v., signifying Stones, &c.]. (M in art. صبر.)

صَيِّرٌ
صَيِّرٌ ذ A grave. (AA, O, K. [Perhaps so called as being the ulterior abode.]) One says, هٰذَا صَيِّرُ فُلَانٍ This is the grave of such a one. (O.) -A2- And A company (جَمَاعَة). (O, K.) -A3- See also art. صور.

صَيِّرَةٌ
صَيِّرَةٌ ذ A thing, upon the head of a قَارَة [or small isolated mountain or the like], resembling the [heap of stones, piled up as a sign of the way, called] أَمَرَة, except that it is cased, and the امرة is taller than it, and larger; or [in my originals “ and ”] they are both cased, but the امرة is peaked and tall, and the صيّره is round and wide, and has angles [app. at the base]; and sometimes it is excavated, and gold and silver are found in it: it is of the work of 'ءd and Irem. (O, TA.)

صَائِرٌ
صَائِرٌ ذ Staying, or abiding, at a water. (TA.) And ↓ صَائِرَةٌ A party, or people, staying, or abiding, at a water. (O, TA.) -A2- Also A twister of men's necks. (TA.) -A3- [And The pivot at the top, and that at the heel, of a door; the former of which turns in a socket in the lintel, and the latter in a socket in the threshold:] see سَاكِفٌ.

صَائِرَةٌ
صَائِرَةٌ ذ : see the next preceding paragraph. -A2- Also Rain. (M, TA.) ― -b2- And Herbage, or pasture. (M.) See the next paragraph. ― -b3- Also The state of dryness to which herbage comes. (M.)

صَيُّورٌ
صَيُّورٌ ذ : see صِيرٌ. ― -b2- Also Judgment, or opinion, (S,) and understanding, or intellect, or intelligence; (S, M, K;) as in the saying, مَا لَهُ صَيُّورٌ [He has not judgment nor understanding]: (S, M:) or a judgment, or an opinion, to which one eventually comes; as in the saying, مَا لَهُ بَدْءٌ وَلَا صَيُّورٌ [He has not a first, nor a final, idea, thought, judgment, or opinion]. (A.) -A2- Also, (O, K;) as AHn says, on the authority of Aboo-Ziyلd, (O;) and ↓ صَائِرَةٌ, (K,) Dry herbage or pasture, that is eaten long after its being green: (O, K:) and he adds that no herbs have صَيُّور except such as are of the kinds called الثَّغْر and الأَفَانِى. (O, TA.) -A3- أُمُّ صَيُّورٍ signifies A confused and dubious affair, (M, K,) through which there is no way of passing; as in the phrase وَقَعَ فِى أُمِّ صَيُّورٍ, mentioned by Yaakoob [ISk] in the “ Alfلdh ” [accord. to some of the copies of that work]: originally meaning a [mountain, or hill, such as is termed] هَضْبَة without a pass: but it is more probably صَبُّور [q. v., in art. صبر]. (M.)

صَيُّورَةٌ
صَيُّورَةٌ ذ : see صِيرٌ, first sentence.

مَصِيرٌ
مَصِيرٌ ذ an inf. n. of صَارَ [q. v.]. (S, M, &c.) -A2- [Also A place, and hence a state or condition, to which a person, or thing, eventually comes: a place of destination.] See صِيرٌ. ― -b2- A place where people alight and abide: a good place where people alight and abide. (TA.) ― -b3- A place to which waters come, or take their course: (M, K:) [or a place of herbage, or pasture, and of water: pl. مَصَايِرُ: so in the saying,] خَرَجُوا اـِلَى مَصَايِرِهِمْ They went forth to their places of herbage, or pasture, and of water. (A.) -A3- See also art. مصر.

مَصِيرَةٌ
مَصِيرَةٌ ذ : see صِيرٌ, first sentence.

##### Türkçe

**صَارَ كَذَا**
1 **صَارَ كَذَا** ذ , (T, S, Msb,) muzâri‘ı **يَصِيرُ**, (S,) mastarı **صَيْرُورَةٌ** (S, Msb) ve **صَيْرٌ**, (S,) O, yahut o (şey), böyle bir şeyin hâline yahut durumuna ulaştı; (T;) böyle bir şey oldu; (T, Msb;) bu mânâda fiil, **كَانَ** gibidir [mânâ bakımından, ikincisi sıfat isnadı olmayan olduğunda, ve öznesinin merfû‘, haberinin mansûb olması bakımından]. (T.) Sen dersin: **صَارَ زَيْدٌ رَجُلًا** Zeyd bir adam oldu; yahut bir adamın hâline yahut durumuna ulaştı. (TA.) Ve **صَارَ زَيْدٌ غَنِيًّا** Zeyd zengin oldu, öyle değilken. (Msb.) Ve **صَارَ العَصِيرُ خَمْرًا** Sıkılmış şıra şarap oldu. (Msb.) [Ve **صَارَ لَا شَىْءَ عِنْدَهُ** O, yanında hiçbir şey bulunmayan bir hâle yahut duruma geldi. Ve **صَارَ يَفْعَلُ كَذَا** O, böyle bir şeyi yapma hâline yahut durumuna geldi; yani böyle bir şeyi yapmakla meşgul oldu; yahut böyle bir şeyi yapmaya koyuldu, başladı, girişti, tutundu; **جَعَلَ** gibi. Ve **صَارَ لَا يَفْعَلُ شَيْئًا** O, hiçbir şey yapmama hâline yahut durumuna geldi; yahut herhangi bir şey yapmakla meşgul olmaz oldu. Ve **صَارَ لَا يَتَكَلَّمُ** O, konuşmama hâline geldi; dilsiz oldu. Ve **صَارَ يَتَفَكَّرُ فِى كَذَا** O, böyle bir şey üzerine düşünme hâline geldi; böyle bir şey üzerine düşünmeye başladı.] ― -b2- Yine denir: **صَارَ الأَمْرُ اـِلَى كَذَا**, (M, A, Msb, K,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (TA,) mastarı **مَصِيرٌ**, (S, M, A, Msb, K,) ki bu şâzdır; kuralca **مَصَارٌ** olur; **مَعَاشٌ** gibi, (S,) ve **صَيْرٌ** ve **صَيْرُورَةٌ**, (M, A, K,) yani **رَجَعَ اـِلَيْهِ**: (Msb:) [lâkin bu gevşek bir açıklamadır; mânâ şu olmak üzere: şey, yahut iş, yahut hâl, nihayetinde (bk. **صِيرٌ**) böyle bir hâle yahut duruma geldi:] **مَصِيرٌ** ile **مَرْجِعٌ** arasındaki fark şudur: birincisi kelime, zorunlu olarak [sonraki hâlin yahut durumun] önceki hâl yahut durumdan farklılığını ifade eder; fakat ikincisi kelime etmez. (Bd in iii. 156.) [Bu durumda, sonraki hâl yahut durum bir mekâna benzetilmiştir: zira] ― -b3- **صَارَ** ayrıca, mekân bakımından ulaştı mânâsına gelir: şu sözde olduğu gibi: **صَارَ زَيْدٌ اـِلَى عَمْرٍو** [Zeyd ‘Amr’a geldi; yahut gitti; yahut onu ‘Amr’a ulaştıran bir yol tuttu]. (TA.) **صِرْتُ اـِلَى فُلَانٍ** [Ben falana geldim, vb.] Kur’ân’daki [iii. 27] **وَاـِلَى اللّٰهِ الْمَصِيرُ** [Ve Allah’a, nihai gaye olarak, her insanın intikali yahut gidişi vardır] ibaresine benzer. (S.) [Bundan, Kur’ân’da xlii. son âyetteki **أًلَا اـِلَى اللّٰهِ تَصِيرُ الْأُمُورُ**; Bd bunu **بِارْتِفَاعِ الوَسَائِطِ وَالتَّعَلُّقَاتِ** sözlerini ekleyerek açıklar; mânâ: Şüphesiz işler Allah’a, vasıtalar ve taalluklar ortadan kalkmakla, aracılı ve bağlı olarak ircâ olunur: Celâleyn’in tefsirinde **تَرْجِعُ** mânâsında diye açıklanır.] ― -b4- [Ve aynı şekilde denir: **صَارَ لَهُ كَذَا** Böyle bir şey ona geldi; ona vâki oldu; ona isabet etti: ve bundan, o, böyle bir şeye sahip oldu; yahut böyle bir şeye mâlik oldu.] ― -b5- Ve **صَارَ فِى أَرْضِ فَلَاةٍ** [O, bir çöl yahut susuz bir arazide oldu; yani kendini orada buldu]; **وَقَعَ فِيهَا** ile eş mânâlıdır. (Msb, madde **وقع**’da.) Ve **صَارَ فِى الرَّبِيعِ** [O, **رَّبِيع** denilen mevsime girdi; lafzen: o mevsimde oldu]; **أَرْبَعَ** ile eş mânâlıdır [ki S’de **دَخَلَ فِى الرَّبِيعِ** mânâsında açıklanır]. (K, madde **ربع**’da.) -A2- **صَيْرٌ** ayrıca, ot arayanların sulak yerlere dönmesi demektir. (O, K.) Ve denir: **صَارَ الرَّجُلُ**, muzâri‘ı **يَصِيرُ**, [mastarı **صَيْرٌ**,] Adam su başında kaldı, ikamet etti. (TA.) Ve **صَارَ النَّاسُ المَآءَ** İnsanlar su başında kaldılar, ikamet ettiler. (M, K, TA.) -A3- **صَارَهُ**, (S,) birinci şahıs **صِرْتُهُ**, (M,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (S,) mastarı **صَيْرٌ**, (K,) muzâri‘ı **يَصُورُهُ** olan **صَارَهُ**’nun bir lehçe varyantıdır, [bk.], (S,) Onu kesti; (S, M, K;) ve onu yardı, yahut böldü. (M.) ― -b2- Ve aynı şekilde, [yani muzâri‘ı **يَصُورُهُ** olan **صَارَهُ**’nun lehçe varyantı olarak,] Onu meylettirdi, yahut eğdirdi. (S.) Sen dersin: **صَارَ وَجْهَهُ**, muzâri‘ı **يَصِيرُ**, (M,) ve ayrıca **يَصُورُ**, (M ve K, madde **صور**’da,) Yüzünü bir kimseye yahut bir şeye çevirdi. (M.) Ve **صِرْتُ عُنُقَهُ** Onun boynunu büktüm. (M.) [Kur’ân ii. 262’deki, bir kıraate göre, **فَصِرْهُنَّ اـِلَيْكَ** ibaresi hakkında, madde **صور**’da 1’e bak.] ― -b3- **صَارَهُ**, muzâri‘ı **يَصِيرُ**, mastarı **صَيْرٌ**, ayrıca **حَبَسَهُ** [Onu hapsetti, kısıtladı, vb.] mânâsına gelir. (Msb.)

**صيّرهُ كَذَا**
2 **صيّرهُ كَذَا** ذ O, onu böyle bir hâlde yahut durumda yaptı; yahut onu böyle bir şey yaptı; [ve ayrıca ↓ **أَصَارَهُ**;] eş anlamlısı **جَعَلَهُ**. (S.) Sen dersin: **صَيَّرَنِى لَهُ عَبْدًا** ve ↓ **أًصَارَنِى** [Beni ona köle yaptı]. (A.) ― -b2- [Ve **صَيَّرَهُ اـِلَى كَذَا** ve ↓ **أَصَارَهُ** O, onu böyle bir hâle yahut duruma gelmeye, yahut oraya götüren bir yol tutmaya, yaptı yahut sebep oldu; onu oraya getirdi yahut indirdi.] ‘Umeyleh el-Fezârî, amcası oğlu İbn-‘Ankâ’ya şöyle dedi: ↓ **مَا الَّذِى أَصَارَكَ اـِلَى مَا أَرَى يَا عَمِّ** [Ey amcam, seni gördüğüm hâle yahut duruma getiren, yahut indiren, yahut ulaştıran nedir?]. (M.) [Bu durumda, sonraki hâl yahut durum bir mekâna benzetilmiştir: zira] sen dersin: **صَيَّرَهُ اـِلَيْهِ** ve ↓ **أَصَارَهُ** [yani O, onu ona getirdi; yahut onu ona ulaştırdı; yani bir kimseye, yahut bir yere, yahut bir hâle yahut duruma:] (M, K:) ve **صَيَّرَتْنِى اـِلَيْهِ الحَاجَةُ** ve ↓ **أَصَارَتْنِى** [İhtiyaç, beni ona getirdi; yahut beni ona ulaştırdı]. (A.) Ve [bundan] **صَيَّرَ اـِلَيْهِ الأَمْرَ** O, işi ona havale etti; eş anlamlısı **فَوَّضَهُ اليه**. (M, madde **فوض**’da.) [Ve **صَيَّرَ لَهُ كَذَا** O, böyle bir şeyi ona getirdi; ona vâki kıldı; ona isabet ettirdi: ve bunun sonucu olarak, onu böyle bir şeye sahip kıldı; yahut onu böyle bir şeye mâlik kıldı.] ― -b3- **تَصْيِيرٌ** ayrıca, fiille olduğu gibi sözle yahut ahitle de olur. (Bd in ii. 20.) [Sen dersin: **صَيَّرَهُ كَذَا** yani O, onu böyle bir hâlde yahut durumda olduğunu; yahut böyle bir şey olduğunu, iddia etti yahut hükmetti: bu durumda da, S’de onunla açıklandığı üzere, **جَعَلَهُ** ile eş anlamlıdır. Ve **صَيَّرَ لَهُ كَذَا** O, böyle bir şeyin ona ait olduğunu iddia etti yahut hükmetti; onun böyle bir şeye sahip olduğunu iddia etti yahut hükmetti; ona böyle bir şeyi nispet etti: ve ona böyle bir şeyi tayin etti yahut tahsis etti.]

4 **أَصْيَرَ** 2’ye bak, altı yerde.

**تصيّر أَبَاهُ**
5 **تصيّر أَبَاهُ** ذ O, babasına benzedi. (S, M, K.)

**صَيْرٌ**
**صَيْرٌ** ذ : aşağıda gelen şeye bak.

**صِيرٌ**
**صِيرٌ** ذ Bir şeyin, bir işin, yahut bir hâlin sonraki yahut nihai, son yahut en son hâli yahut durumu; son, sonuç, vuku, akıbet, netice; (S, M, O, Msb, K;) ve ayrıca ↓ **صَيْرٌ** (O, K) ve ↓ **مَصِيرٌ** (S, O, Msb, TA) ve ↓ **مَصِيرَةٌ** (TA) ve ↓ **صَيُّورٌ**, (S, M, K,) vezni **فَيْعُولٌ** olan, (S,) ve ↓ **صَيُّورَةٌ**. (K.) ― -b2- Bir işin yahut olayın eşiği, kıyısı, yahut noktası. (M, K.) Sen dersin: **أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ أَمْرِ كَذَا** Ben böyle bir işin yahut olayın eşiğindeyim. (M.) Ve **أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ حَاجَتِى** Ben ihtiyacımın maksadına [ulaşmanın] noktasındayım. (M.) Ve **أَنَا عَلَى صِيرٍ مِنْ قَضَآءِ حَاجَتِى** Ben ihtiyacımı gidermenin noktasındayım. (A.) Ve **فُلَانٌ عَلَى صِيرِ أَمْرٍ** Falan kimse bir işi gerçekleştirmenin noktasındadır. (S.) -A2- İnsanların su başında kaldığı, ikamet ettiği bir su; (M, O, K;) ve ayrıca ↓ **صِيرَةٌ**. (TA.) -A3- Bir kapının aralığı. (S, M, A, Msb, K.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **مَنْ نَظَرَ فِى صِيرِ بَابٍ فَفُقِئَتْ عَيْنُهُ فَهِىَ هَدَرٌ** [Kim bir kapının aralığından bakar da gözü çıkarılırsa, o (göz) hederdir (bunun için diyet alınmaz)]: (S, M:) A‘Obeyd der ki: bu, kelimenin [bu mânâda] işitildiği tek örnektir. (S.) -A4- [Küçük balıktan yapılan katık olan] **صِحْنَاة**: (S, M, K:) yahut **صحناة**’ye benzeyen [bir katık yahut benzeri]; (M, K:) yahut Farsçada **مَاهِى آوَهْ** denilen [tuzlu balık jölesi]; ve ayrıca **صِحْنَاةٌ**: (Mgh, madde **صحناة**’de:) ve **صحناة**’nin yapıldığı küçük tuzlu balık: (Kr, M, K:) yahut balığın yavruları: [cins isim topluluğu:] tekili ة ile: (Msb:) IDrd’ye göre Süryânîce sanılmıştır; (TA;) IAth’a göre Farsçadır; **صحناة** da öyledir. (TA, madde **صحن**’da.) -A5- Ayrıca Yahudilerin **أُسْفُفّ**’u [aslında piskopos]. (O, K.) -A6- Ayrıca bir sonraki paragrafa bak.

**صِيرَةٌ**
**صِيرَةٌ** ذ , (S, M, Msb, K,) A‘Obeyd’e göre **صِيْرَةٌ**, fet-ha ile; fakat Az bunun bir hata olduğunu söyler, (TA,) Koyun yahut keçi için (S, M, Msb, K) ve inek yahut boğa için de, (M, K,) ağaç ve taşlardan (M, TA) ve ağaç dallarından yapılmış bir ağıl (حَظِيرَة); (TA;) ve ayrıca ↓ **صِيَارَةٌ**, (M, K,) ki bu ikincisinin Bağdad halkının lehçesinden olduğu IDrd tarafından söylenir: (TA:) birincinin çoğulu **صِيَرٌ** (S, M, Msb, K) ve [cins isim topluluğu] ↓ **صِيرٌ**. (M, K.) -A2- Ayrıca **صِيرٌ**’e bak.

**صِيَارٌ**
**صِيَارٌ** ذ **صَنْج**; (O ve TA bu maddede, ve TS ve K ve TA madde **صبر**’de;) yani bu adla anılan telli çalgı: (TS ve TA o maddede, ve O ve TA bu maddede:) [bu doğru mânâdır; zira **صُبَارَةٌ** maddesinde zikredilen iki beyitten ikincisi bunu gösterir: fakat,] AHeyth’e göre, (O,) **صَنْج**’ın sesi. (O ve K bu maddede.) -A2- Ayrıca madde **صور**’a bak.

**صِيَارَةٌ**
**صِيَارَةٌ** ذ : **صِيرَةٌ**’ye bak. -A2- Ayrıca **صُبَارَةٌ** ile eş mânâlıdır [bk.], taşlar vb. demektir. (M, madde **صبر**’de.)

**صَيِّرٌ**
**صَيِّرٌ** ذ Bir kabir. (AA, O, K.) Bir kimse der: **هٰذَا صَيِّرُ فُلَانٍ** Bu, falanın kabridir. (O.) -A2- Ve bir cemaat (جَمَاعَة). (O, K.) -A3- Ayrıca madde **صور**’a bak.

**صَيِّرَةٌ**
**صَيِّرَةٌ** ذ Bir **قَارَة**’nin [yahut küçük münferit dağın vb.] tepesinde bulunan, yol işareti olarak yığılan taş yığını olan **أَمَرَة**’ye benzeyen bir şey; ancak o kaplıdır; **امرة** ondan daha uzundur ve daha büyüktür; yahut [aslımdaki “ ve ” ile] ikisi de kaplıdır; fakat **امرة** sivri ve uzundur; **صيّره** yuvarlak ve geniştir ve köşeleri vardır [görünüşe göre tabanda]; bazen de oyulmuştur ve içinde altın ve gümüş bulunur: ‘Âd ve İrem’in işidir. (O, TA.)

**صَائِرٌ**
**صَائِرٌ** ذ Bir su başında kalan, ikamet eden. (TA.) Ve ↓ **صَائِرَةٌ** Bir su başında kalan bir topluluk, yahut insanlar. (O, TA.) -A2- Ayrıca insanların boyunlarını büken kimse. (TA.) -A3- [Ve bir kapının üstteki ve eşikteki mihveri; birincisi lento içindeki yuvada, ikincisi eşik içindeki yuvada döner:] **سَاكِفٌ**’e bak.

**صَائِرَةٌ**
**صَائِرَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak. -A2- Ayrıca yağmur. (M, TA.) ― -b2- Ve ot, yahut mera. (M.) Bir sonraki paragrafa bak. ― -b3- Ayrıca otun ulaştığı kuruluk hâli. (M.)

**صَيُّورٌ**
**صَيُّورٌ** ذ : **صِيرٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca hüküm yahut görüş, (S,) ve anlayış, yahut akıl, yahut zekâ; (S, M, K;) şu sözde olduğu gibi: **مَا لَهُ صَيُّورٌ** [Onun hükmü de anlayışı da yoktur]: (S, M:) yahut kişinin nihayetinde vardığı bir hüküm yahut görüş; şu sözde olduğu gibi: **مَا لَهُ بَدْءٌ وَلَا صَيُّورٌ** [Onun bir başlangıcı da bir son fikri, düşüncesi, hükmü yahut görüşü de yoktur]. (A.) -A2- Ayrıca, (O, K;) AHn’nin, Aboo-Ziyâd’dan rivayetle söylediğine göre, (O;) ve ↓ **صَائِرَةٌ**, (K,) yeşil olduktan çok sonra yenilen kuru ot yahut mera: (O, K:) ve o ekler ki **صَيُّور** ancak **الثَّغْر** ve **الأَفَانِى** denilen türlerden olan otlarda bulunur. (O, TA.) -A3- **أُمُّ صَيُّورٍ** Geçilecek yol bulunmayan karışık ve şüpheli bir iş demektir, (M, K,) Ya‘kûb [ISk] tarafından “Alfâdh”da zikredilen **وَقَعَ فِى أُمِّ صَيُّورٍ** ibaresinde olduğu gibi [o eserin bazı nüshalarına göre]: aslı, geçidi olmayan bir **هَضْبَة** [dağ yahut tepe] mânâsınadır: fakat daha muhtemel olan **صَبُّور**’dur [bk., madde **صبر**’de]. (M.)

**صَيُّورَةٌ**
**صَيُّورَةٌ** ذ : **صِيرٌ**’e bak, ilk cümle.

**مَصِيرٌ**
**مَصِيرٌ** ذ **صَارَ**’ın bir mastarıdır [bk.]. (S, M, vb.) -A2- [Ayrıca bir yer; ve bundan dolayı, kişinin yahut şeyin nihayetinde geldiği bir hâl yahut durum: varış yeri.] **صِيرٌ**’e bak. ― -b2- İnsanların konakladığı ve ikamet ettiği yer: insanların konaklayıp ikamet ettiği iyi yer. (TA.) ― -b3- Suların geldiği, yahut aktığı yer: (M, K:) [yahut otlak ve su yeri: çoğulu **مَصَايِرُ**: şu sözde olduğu gibi,] **خَرَجُوا اـِلَى مَصَايِرِهِمْ** Onlar otlak ve su yerlerine çıktılar. (A.) -A3- Ayrıca madde **مصر**’a bak.

**مَصِيرَةٌ**
**مَصِيرَةٌ** ذ : **صِيرٌ**’e bak, ilk cümle.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَارَ
صَارَ ( y )  I ( n. ac. صَيْر 1 ,  مَصِيْر [ 18 ] ,

صَيْرُوْرَة
صَيْرُوْرَة ),
a.  Became, got, grew, turned; changed into.

b.  Took place, happened.

c.  Returned, returned home.

d.  ( n. ac. مَصْيِر 18 ) [ Ila ], Came to; happened, occurred to, befell.

صَيَّرَ
صَيَّرَ II ,
a.  Made, rendered.

b.  [ acc. &  Ila ], Made to come to; brought, reduced to.

c.  [ La ], Assigned to.

أَصْيَرَ
أَصْيَرَ IV ,
a.  see II (a) , ( b ).

تَصَيَّرَ
تَصَيَّرَ V ,
a.  Resembled, was like.

صَيْر
صَيْر 1 ,
a.  see 18 (a) .

صِيْر
صِيْر 2 ,
a.  see 18 (a) .

b.  High Priest ( Jewish ).

c.  Small salt fish ( dish of ).

d.  Chink, crack, cranny.

صِيْرَة
صِيْرَة 2t , ( pl. صِيْر 2 ,  صِيَر 7 ),
a.  Sheep-fold, pen.

مَصْيِر
مَصْيِر 18 ,
a.  End, conclusion, result, issue.

b.  Goal; destination; halting-place.

صَاْيِرَة
صَاْيِرَة 21t ,
a.  Dry herbage; hay.

صِيَاْرَة
صِيَاْرَة 23t ,
a.  see 2t .

صَيُّوْر
صَيُّوْر 31 ,
a.  Opinion; judgment.

صَيْرَفِيّ
صَيْرَفِيّ
a.  see under صَرَفَ

صِيْص
صِيْص ,  صِيْصَآء
a.  Inferior kind of date.

صِيْصَيَة
صِيْصَيَة ( pl. صَيَاصٍ ),
a.  Spur ( of   a cock ); horn.

b.  Fortress; citadel.

##### Türkçe

**صَارَ**
**صَارَ** ( y ) I ( n. ac. **صَيْر** 1 , **مَصِيْر** [ 18 ] ,

**صَيْرُوْرَة**
**صَيْرُوْرَة** ),
a. Oldu, oldu da; büyüdü; döndü; -e dönüştü.

b. Vuku buldu, oldu.

c. Döndü, eve döndü.

d. ( n. ac. **مَصْيِر** 18 ) [ Ila ], -e geldi; -e vaki oldu, -e oldu; -e isabet etti.

**صَيَّرَ**
**صَيَّرَ** II ,
a. Yaptı, kıldı.

b. [ acc. & Ila ], -e gelmeye kıldı; getirdi, -e indirdi.

c. [ La ], -e tahsis etti.

**أَصْيَرَ**
**أَصْيَرَ** IV ,
a. II (a) , ( b )’ye bak.

**تَصَيَّرَ**
**تَصَيَّرَ** V ,
a. Benzedi, gibi oldu.

**صَيْر**
**صَيْر** 1 ,
a. 18 (a)’ya bak.

**صِيْر**
**صِيْر** 2 ,
a. 18 (a)’ya bak.

b. Başkâhin (Yahudi).

c. Küçük tuzlu balık (yemeği).

d. Yarık, çatlak, gedik.

**صِيْرَة**
**صِيْرَة** 2t , ( pl. **صِيْر** 2 , **صِيَر** 7 ),
a. Koyun ağılı, ağıl.

**مَصْيِر**
**مَصْيِر** 18 ,
a. Son, sonuç, netice, akıbet.

b. Gaye; varış yeri; konak yeri.

**صَاْيِرَة**
**صَاْيِرَة** 21t ,
a. Kuru ot; saman.

**صِيَاْرَة**
**صِيَاْرَة** 23t ,
a. 2t’ye bak.

**صَيُّوْر**
**صَيُّوْر** 31 ,
a. Görüş; hüküm.

**صَيْرَفِيّ**
**صَيْرَفِيّ**
a. **صَرَفَ** maddesi altında bak.

**صِيْص**
**صِيْص** , **صِيْصَآء**
a. Düşük cins hurma.

**صِيْصَيَة**
**صِيْصَيَة** ( pl. **صَيَاصٍ** ),
a. Mahmuz (bir horozun); boynuz.

b. Kale; iç kale.
