# صيع (ص-ي-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ي - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

صِعْتُ الغنم وأَصَعْتُها أَصُوعُها وأَصِيعُها: فرَّقْتُها. وصُعْتُ القومَ: حملت على بعض، وكذلك صِعْتُهم. وتَصَيَّعَ البقلُ تَصَيُّعاً وتَصَوَّعَ تَصَوُّعاً: هاجَ. وتَصَيَّعَ الماءُ: اضطَرَبَ على وجه الأَرض، والسين أَعلى؛ قال رؤبة:
فانصاعَ يَكْسُوها الغُبارَ الأَصْيَعا

##### Türkçe

**صِعْتُ** koyunları ve **أَصَعْتُها** onları, **أَصُوعُها** onları ve **أَصِيعُها** onları: onları dağıttım.

Ve **صُعْتُ** kavmi: bir kısmına saldırdım; aynı şekilde **صِعْتُهم** onları. Ve **تَصَيَّعَ** sebze **تَصَيُّعاً**
ve **تَصَوَّعَ** **تَصَوُّعاً**: coştu. Ve **تَصَيَّعَ** su: yüzünde çalkalandı
yerin; ve **السين** daha üstündür; Rü’be dedi:
فانصاعَ يَكْسُوها الغُبارَ الأَصْيَعا

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

تصيع كتبه بالحمرة على أن الجوهري أهمله، وكذلك في التكملة، وقد ذكر الجوهري في ص-و-ع ما نصه: تصوع النبات: لغة في تصوح، وكذلك تصيع، وكأنه عند المصنف حيث لم يفرده بترجمة مستقلة فكأنه أهمله، وهو محل تأمل. قال ابن دريد: الصيع من قولهم: تصيع الماء، إذا اضطرب على وجه الأرض، والسين أعلى. قال: تصيع النبات: هاج كتصوع، وهذا قد نقله الجوهري، كما مر قريبا. قال اللحياني: صعته، بكسر الصاد، أي الغنم - كما هو نص النوادر - أصيعه صيعا: فرقته، لغة في صعته أصوعه صوعا. قال: صعت القوم صيعا: حملت بعضهم على بعض لغة في صعت بالضم صوعا. وانصاع: انفتل سريعا، يائية واوية، قال الليث: انصاع من بنات الواو، وجعله رؤبة من بنات الياء، حيث يقول:
  فظل يكسوها النجاء الأصيعا ولو رد إلى الواو لقيل: الأصوعا وقال بعضهم: لا يروى الأصوعا. قال الصاغاني: كلامه كلام حسن، والرواية:
  فانصاع يكسوها الغبار الأصيعا ومما يستدرك عليه: أصاع الغنم يصيعها إصاعة: فرقها، مثل: صاعها، لغة عن اللحياني، ونقله صاحب اللسان. وانصاع الطير انصياعا: ارتقى في الجو ارتقاء، كذا في كتاب غريب الحمام. للحسن بن عبد الله الكاتب الأصفهاني، وأنشد لرجل من بني فزارة:
  تنصاع في كبد السماء وترتقـي                      في الصيف من رود بها وشراد وعلي بن محمد بن أبي الصيع الحربي، بالكسر، عن أحمد بن قريش، ذكره ابن نقطة، وضبطه.

##### Türkçe

**تصيع**: Onu kırmızılıkla yazdı; şu şartla ki el-Cevherî onu ihmal etmiştir; ve yine “et-Tekmile”de de böyledir. El-Cevherî **ص-و-ع**’da şu metni zikretmiştir: **تصوع النبات**: **تصوح**’ta bir dildir; ve yine **تصيع**; sanki müellif nezdinde, onu müstakil bir tercüme ile ayırmadığı için, sanki onu ihmal etmiştir; ve bu, teemmül mahallidir. İbn Düreyd dedi: **الصيع** onların sözünden gelir: **تصيع الماء**; yani su, yer yüzü üzerinde çalkalanıp sarsıldığı zaman; ve **السين** daha yüksektir. Dedi: **تصيع النبات**: **تصوع** gibi coştu; ve bunu el-Cevherî nakletmiştir; az önce geçtiği üzere. el-Lihyânî dedi: **صعته**; **الصاد**’ın kesriyle; yani koyun(lar) — “en-Nevâdir”in nassı olduğu üzere — onu **أصيعه صيعا**: onu ayırdım; **صعته أصوعه صوعا**’da bir dildir. Dedi: **صعت القوم صيعا**: bazısını bazısının üzerine sevk ettim; **صعت**’ta **الضم** ile **صوعا**’da bir dildir. Ve **انصاع**: çabucak bükülüp döndü; yâ’î ve vâvîdir. el-Leys dedi: **انصاع** vâvın kızlarındandır; ve onu Ru’be yâ’nın kızlarından kıldı; şu sözü söylediği yerde:
  فظل يكسوها النجاء الأصيعا
Ve eğer vâva döndürülseydi, **الأصوعا** denirdi. Bazıları dedi: **الأصوعا** rivayet edilmez. es-Sâğânî dedi: Onun sözü güzel bir sözdür; ve rivayet:
  فانصاع يكسوها الغبار الأصيعا

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أصاع الغنم يصيعها إصاعة**: onları ayırdı; **صاعها** gibi; el-Lihyânî’den bir dil; ve “Lisân”ın sahibi onu nakletti. Ve **انصاع الطير انصياعا**: havada yükselerek yükseldi; “Garîbü’l-Hamâm” kitabında böyledir; el-Hasen b. Abdillâh el-Kâtib el-İsfahânî’nindir. Ve Benî Fezâre’den bir adama ait olarak inşâd etti:
  تنصاع في كبد السماء وترتقـي                      في الصيف من رود بها وشراد

Ve Ali b. Muhammed b. Ebî **الصيع** el-Harbî; kesr ile; Ahmed b. Kureyş’ten; onu İbn Nukta zikretti ve ضبط etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صِعْتُ
1 صِعْتُ ذ , aor. أَصِيعُ, inf. n. صَيْعٌ: see 1 in art. صوع, in three places.

اصاع الغَنَمَ
4 اصاع الغَنَمَ ذ : see 1, in art. صوع, latter half.

تصيّع
5 تصيّع ذ : see 5 in art. صوع, last sentence. ― -b2- Also, said of water, It was, or became, in a state of commotion upon the surface of the ground: (IDrd, O, K, * TA:) but تسيّع is more approved [in this sense, or as meaning “ it ran upon the surface of the ground, ” as expl. in art. سيع]. (TA.)

انصاع
7 انصاع ذ : see art. صوع. It belongs to this art. and to art. صوع. (K.)

أَصْيَعُ
أَصْيَعُ ذ [an epithet mentioned, but not expl., in the O and TA: it seems to be from صِعْتُهُ “ I dispersed it, or scattered it; ” and hence to be syn. with أَسْيَعُ, signifying In a state of commotion, or of exceeding commotion]. Rubeh says,
فَظَلَّ يَكْسُوهَا الغُبَارَ الأَصْيَعَا
[app. meaning And he passed the day enveloping her, or it, or them, in the dust in a state of commotion, or of exceeding commotion]. (O, TA.)

##### Türkçe

**صِعْتُ**
1 **صِعْتُ** **ذ**, muzâri‘ **أَصِيعُ**, mastar ismi **صَيْعٌ**: **صوع** maddesinde 1’e bak, üç yerde.

**اصاع الغَنَمَ**
4 **اصاع الغَنَمَ** **ذ**: **صوع** maddesinde 1’e bak, ikinci yarı.

**تصيّع**
5 **تصيّع** **ذ**: **صوع** maddesinde 5’e bak, son cümle. ― -b2- Ayrıca, su hakkında denilmiştir: Yerin yüzeyi üzerinde bir çalkantı hâlinde oldu veya oldu hâle geldi: (IDrd, O, K, * TA:) fakat **تسيّع** bu mânada daha makbul görülmüştür [bu mânada, yahut “yerin yüzeyi üzerinde aktı” mânasında; **سيع** maddesinde açıklandığı üzere]. (TA.)

**انصاع**
7 **انصاع** **ذ**: **صوع** maddesine bak. Bu, bu maddeye ve **صوع** maddesine aittir. (K.)

**أَصْيَعُ**
**أَصْيَعُ** **ذ** [O ve TA’da zikredilmiş, fakat açıklanmamış bir sıfat: görünüşe göre **صِعْتُهُ** “onu dağıttım veya saçtım”dan olup; bundan dolayı **أَسْيَعُ** ile eşanlamlıdır; “çalkantı hâlinde, yahut aşırı çalkantı hâlinde” mânasına gelir]. Rubeh der ki,
فَظَلَّ يَكْسُوهَا الغُبَارَ الأَصْيَعَا
[muhtemelen mânası: Ve günü, onu, yahut onu, yahut onları, çalkantı hâlinde, yahut aşırı çalkantı hâlinde, toz ile bürüyerek geçirdi]. (O, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَاعَ
صَاعَ ( y )  I ( n. ac. صَيْع 1 ),
a.  Separated, dispersed, scattered; set at variance.

صَيَّعَ
صَيَّعَ II
a.  [ 'An ] [ coll. ], Led out of ( the way ).

تَصَيَّعَ
تَصَيَّعَ V ,
a.  Was agitated.

##### Türkçe

صَاعَ
صَاعَ ( **ي** ) I (mastarı: **صَيْع** 1),
a. Ayrıldı, dağıldı, saçıldı; ihtilafa düşürüldü.

صَيَّعَ
صَيَّعَ II
a. [**'An**] [topluluk], (yoldan) saptırdı.

تَصَيَّعَ
تَصَيَّعَ V,
a. Çalkalandı.
