# صيع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%8A%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صيع

تصيع كتبه بالحمرة على أن الجوهري أهمله، وكذلك في التكملة، وقد ذكر الجوهري في ص-و-ع ما نصه: تصوع النبات: لغة في تصوح، وكذلك تصيع، وكأنه عند المصنف حيث لم يفرده بترجمة مستقلة فكأنه أهمله، وهو محل تأمل. قال ابن دريد: الصيع من قولهم: تصيع الماء، إذا اضطرب على وجه الأرض، والسين أعلى. قال: تصيع النبات: هاج كتصوع، وهذا قد نقله الجوهري، كما مر قريبا. قال اللحياني: صعته، بكسر الصاد، أي الغنم - كما هو نص النوادر - أصيعه صيعا: فرقته، لغة في صعته أصوعه صوعا. قال: صعت القوم صيعا: حملت بعضهم على بعض لغة في صعت بالضم صوعا. وانصاع: انفتل سريعا، يائية واوية، قال الليث: انصاع من بنات الواو، وجعله رؤبة من بنات الياء، حيث يقول:
  فظل يكسوها النجاء الأصيعا ولو رد إلى الواو لقيل: الأصوعا وقال بعضهم: لا يروى الأصوعا. قال الصاغاني: كلامه كلام حسن، والرواية:
  فانصاع يكسوها الغبار الأصيعا ومما يستدرك عليه: أصاع الغنم يصيعها إصاعة: فرقها، مثل: صاعها، لغة عن اللحياني، ونقله صاحب اللسان. وانصاع الطير انصياعا: ارتقى في الجو ارتقاء، كذا في كتاب غريب الحمام. للحسن بن عبد الله الكاتب الأصفهاني، وأنشد لرجل من بني فزارة:
  تنصاع في كبد السماء وترتقـي                      في الصيف من رود بها وشراد وعلي بن محمد بن أبي الصيع الحربي، بالكسر، عن أحمد بن قريش، ذكره ابن نقطة، وضبطه.

### Türkçe

**تصيع**: Onu kırmızılıkla yazdı; şu şartla ki el-Cevherî onu ihmal etmiştir; ve yine “et-Tekmile”de de böyledir. El-Cevherî **ص-و-ع**’da şu metni zikretmiştir: **تصوع النبات**: **تصوح**’ta bir dildir; ve yine **تصيع**; sanki müellif nezdinde, onu müstakil bir tercüme ile ayırmadığı için, sanki onu ihmal etmiştir; ve bu, teemmül mahallidir. İbn Düreyd dedi: **الصيع** onların sözünden gelir: **تصيع الماء**; yani su, yer yüzü üzerinde çalkalanıp sarsıldığı zaman; ve **السين** daha yüksektir. Dedi: **تصيع النبات**: **تصوع** gibi coştu; ve bunu el-Cevherî nakletmiştir; az önce geçtiği üzere. el-Lihyânî dedi: **صعته**; **الصاد**’ın kesriyle; yani koyun(lar) — “en-Nevâdir”in nassı olduğu üzere — onu **أصيعه صيعا**: onu ayırdım; **صعته أصوعه صوعا**’da bir dildir. Dedi: **صعت القوم صيعا**: bazısını bazısının üzerine sevk ettim; **صعت**’ta **الضم** ile **صوعا**’da bir dildir. Ve **انصاع**: çabucak bükülüp döndü; yâ’î ve vâvîdir. el-Leys dedi: **انصاع** vâvın kızlarındandır; ve onu Ru’be yâ’nın kızlarından kıldı; şu sözü söylediği yerde:
  فظل يكسوها النجاء الأصيعا
Ve eğer vâva döndürülseydi, **الأصوعا** denirdi. Bazıları dedi: **الأصوعا** rivayet edilmez. es-Sâğânî dedi: Onun sözü güzel bir sözdür; ve rivayet:
  فانصاع يكسوها الغبار الأصيعا

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أصاع الغنم يصيعها إصاعة**: onları ayırdı; **صاعها** gibi; el-Lihyânî’den bir dil; ve “Lisân”ın sahibi onu nakletti. Ve **انصاع الطير انصياعا**: havada yükselerek yükseldi; “Garîbü’l-Hamâm” kitabında böyledir; el-Hasen b. Abdillâh el-Kâtib el-İsfahânî’nindir. Ve Benî Fezâre’den bir adama ait olarak inşâd etti:
  تنصاع في كبد السماء وترتقـي                      في الصيف من رود بها وشراد

Ve Ali b. Muhammed b. Ebî **الصيع** el-Harbî; kesr ile; Ahmed b. Kureyş’ten; onu İbn Nukta zikretti ve ضبط etti.
