# ضأب (ض-أ-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%A3%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - أ - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ضءب

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

(2)
(2 ضأب استخفى وضأب قتل عدواً. اهـ. التهذيب.): الضَّيْـأَبُ: الذي يَقْتَحِمُ في الأُمور؛ عن كُراع؛ وهو الضَّيْـأَزُ. وفي بعض نسخ الصحاح: الضَّيْـأَنُ. وجَمَلٌ ضُؤْبان: سمين شديد؛ قال زِيادٌ الـمِلْقَطِـيُّ:
على كلِّ ضُؤْبانٍ، كأَنَّ صَرِيفَه *  بِنابَيْهِ، صَوْتُ الأَخْطَبِ الـمُتَغَرِّدِ(3) (3 قوله «المتغرد» الذي في التهذيب المترنم.)
وقول الشاعر:
لما رأَيتُ الـهَمَّ قد أَجْفاني،
قَرَّبْتُ للرَّحْلِ وللظِّعانِ،
كُلَّ نِـيافِـيِّ القَرَى ضُؤْبانِ
أَنشده أَبو زيد. ضُؤْبان: بالهمز والضاد.

##### Türkçe

(2)
(**ضأب** gizlendi; ve **ضأب** bir düşmanı öldürdü. (son). **التهذيب**.): **الضَّيْـأَبُ**:
işlerde atılan (kimse); **كُراع**’dan (naklen); ve o **الضَّيْـأَزُ**’dur. Ve **الصحاح**’ın bazı nüshalarında: **الضَّيْـأَنُ**. Ve **جَمَلٌ ضُؤْبان**: semiz, şiddetli; **زِيادٌ الـمِلْقَطِـيُّ** dedi ki:
her bir **ضُؤْبان** üzerine, sanki onun **صَرِيف**’i * iki **ناب**’ı ile, ötüşen **الأَخْطَبِ الـمُتَغَرِّدِ**’in sesidir(3)
 (3 Onun “**المتغرد**” sözü ki **التهذيب**’te olan **المترنم**’dir.)
Ve şairin sözü:
**الـهَمَّ**’i gördüğümde ki beni uykusuz bırakmıştı,
**الرَّحْلِ** ve **الظِّعانِ** için yaklaştırdım,
**القَرَى**’nın her bir **نِـيافِـيّ**’si (olan) **ضُؤْبان**
Onu **أَبو زيد** okuttu. **ضُؤْبان**: hemze ve **الضاد** iledir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الضئب بالكسر أهمله الجوهري وهو من دواب البر على خلقة الكلب، نسبه الدميري إلى ابن سيده. وقال الليث: بلغني أن الضئب شيء من دواب البحر، قال: ولست منه على يقين. أو حب اللؤلؤ. قال ابن منظور: قال أبو الفرج: سمعت أبا الهميسع ينشد:
  إن تمنعي صوبك صوب المدمع
  يجري على الخد كضئب الثعثع قال أبو منصور: الثعثع: الصدف وضئبه: ما فيه من حب اللؤلؤ. شبه قطران الدمع به. في لسان العرب، وفي بعض نسخ الصحاح: الضؤبان أي بالهمز كقربان: السمين الشديد من الجمال قاله أبو زيد، قيل: ومن الرجال أيضا. قال زياد الملقطي:
  على كل ضؤبان كأن صريفه                      بنابيه صوت الأخطب المتغرد هكذا أنشده. وقول الشاعر:
  لما رأيت الهم قد أجفاني قربت للرحل وللظعان كل نيافي القرى ذؤبان أنشده أبو زيد ضؤبان بالهمز والضاد. والضيأب كصيقل: الذي يتقحم في الأمور عن كراع أو هو تصحيف ضيأز بالزاي المعجمة في آخره. وفي بعض النسخ بالنون في آخره. قال شيخنا: هو الذي جزم به أكثر أئمة الصرف ولم يعتدوا بغيره. قلت: والصحيح أنه لغة فيه لا تصحيف، كما زعمه المصنف. انظره في لسان العرب.

##### Türkçe

**الضئب** (kesre ile): el-Cevherî onu ihmal etti; ve o, köpeğin yaratılışı üzere kara hayvanlarındandır; ed-Demîrî onu İbn Sîde’ye nisbet etti. Leys dedi: Bana ulaştı ki **الضئب** deniz hayvanlarından bir şeydir; dedi: ve ben bundan emin değilim. Yahut **حب اللؤلؤ**. İbn Manzûr dedi: Ebü’l-Ferec dedi: Ebü’l-Hümeysı‘ı işitirken inşad ediyordu:

  Eğer gözyaşının akışını engellersen
  yanak üzerinde **ضئب الثعثع** gibi akar

Ebû Mansûr dedi: **الثعثع**: sedef; ve onun **ضئبه**’si: içinde bulunan **حب اللؤلؤ**dur. Gözyaşının katranını ona benzetti. Lisânü’l-‘Arab’da; ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında: **الضؤبان** yani hemze ile, **قربان** gibi: develerden semiz, kuvvetli olan; bunu Ebû Zeyd söyledi; denildi ki: erkeklerden de. Ziyâd el-Mulkıtî dedi:

  Her bir **ضؤبان** üzerinde, sanki onun gıcırtısı                      iki köpekdişiyle, ötücü hatîbin sesi

Onu böyle inşad etti. Şairin sözü:

  Gamın beni uykusuz bıraktığını görünce, binek semerine ve göçe yaklaştım
  köyün her yüksek devesi **ذؤبان**

Bunu Ebû Zeyd **ضؤبان** (hemze ile ve **الضاد** ile) diye inşad etti.

Ve **الضيأب** **صيقل** gibi: işlere, bir bacak (kadar) için atılan; yahut sonunda mu‘ceme **الزاي** bulunan **ضيأز**’in tashîfidir. Bazı nüshalarda sonunda **النون** iledir. Şeyhimiz dedi: Sarf imamlarının çoğunun kesin hüküm verdiği ve başkasını dikkate almadığı budur. Ben dedim: Doğrusu, musannifin zannettiği gibi tashîf değil, onda bir lugattır. Ona Lisânü’l-‘Arab’da bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: ضءب

ضَأَبَ
ضَأَبَ - ( صِئْب ) [ 2 ] ,
a.  Pearl.

b.  A certain fish.

ضُؤْبَان
ضُؤْبَان [ 35 ],
a.  Strong, fat ( camel ).

ضِئْبُِل
ضِئْبُِل
a.  Misfortune.

##### Türkçe

ضَأَبَ
ضَأَبَ - ( **صِئْب** ) [ 2 ] ,
a. İnci.

b. Belli bir balık.

ضُؤْبَان
ضُؤْبَان [ 35 ],
a. Güçlü, semiz (deve).

ضِئْبُِل
ضِئْبُِل
a. Musibet.
