# ضأز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%A3%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضأز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضأز

ضأز الرجل، كمنع، ضأزا، بفتح، فسكون وضأزا، بالتحريك: جار، مثل ضاز يضوز ويضيز، فهو مضوز، وأنشد أبو زيد:
  وإن تنأ عنا ننتقصك وإن تقـم                      فحظك مضؤوز وأنفك راغم ضأز فلانا حقه يضأزه ضأزا وضأزا: بخسه ونقصه ومنعه. وقسمة ضأزى وضؤزى: مقصوران، ويثلث، لغة في ضيزى، بالكسر غير مهموز، أي ناقصة، أو جائرة غير عدل. وقال ابن الأعرابي: تقول العرب: قسمة ضؤزى، بالضم والهمز، وضوزى، بالضم بلا همز، وضئزى، بالكسر والهمز، وضيزى، بالكسر وترك الهمز، ومعناها كلها الجور. فقول شيخنا منكرا على المصنف إثباتها بالهمز غريب، وسيأتي أيضا نقل ذلك عن أبي زيد. ومما يستدرك عليه: الضيأز، كجعفر: المقتحم في الأمور. والضوزة من الرجال: الحقير الصغير الشأن. وقال الأزهري: وأقرأنيه المنذري عن أبي الهيثم: الضؤزة، بالزاي مهموز.. هكذا قال وكذلك ضبطته عنه، ويروى بالراء وترك الهمز، قال: وكلاهما صحيح، وقد تقدم في الراء.

### Türkçe

**ضأز** adam, **منع** gibi, **ضأزا** (fetha ile, sonra sükûn ile) ve **ضأزا** (hareke ile): zulmetti; **ضاز يضوز ويضيز** gibi; o hâlde o **مضوز**dur. Ebû Zeyd inşâd etti:
  “Ve eğer bizden uzaklaşırsan seni eksiltiriz; ve eğer durursan                      senin payın **مضؤوز**dur ve burnun yere sürtülmüş.”

**ضأز** falancanın hakkını, onu **يضأزه** **ضأزا** ve **ضأزا** ile: onu eksiltti, noksanlaştırdı ve onu men etti. Ve **قسمة ضأزى** ve **ضؤزى**: ikisi de maksûrdur; ve üçlenir; **ضيزى** hakkında bir dildir; kesre ile, hemzesiz; yani noksan, yahut âdil olmayan zulmedici. İbnü’l-A‘râbî dedi: Araplar der ki: **قسمة ضؤزى** (damme ve hemze ile), ve **وضوزى** (damme ile, hemzesiz), ve **وضئزى** (kesre ve hemze ile), ve **وضيزى** (kesre ile ve hemzeyi terk ederek); ve bunların hepsinin mânası zulümdür. Şeyhimizin, musannifin onu hemze ile isbât etmesini inkâr ederek söylediği söz gariptir; ve bunun nakli Ebû Zeyd’den de ayrıca gelecektir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الضيأز**, **جعفر** gibi: işlere dalan. Ve erkeklerden **الضوزة**: hakir, şanı küçük olan. Ezherî dedi: Münzirî onu bana Ebû’l-Heysem’den okuttu: **الضؤزة**, **الزاي** ile hemzeli.. işte böyle dedi; ve ben onu ondan böyle ضبط ettim. Ve **بالراء** ile ve hemzeyi terk ederek rivayet olunur; dedi ki: ikisi de sahihtir; ve **الراء**da daha önce geçti.
