# ضأضأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%B6%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%A3%D8%B6%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضأضأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A3%D8%B6%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ضأضأ

الضِّئْضِئُ والضُّؤْضُؤُ: الأَصل والـمَعْدِنُ. قال الكميت: وَجَدْتُك في الضِّنْءِ من ضِئْضِئٍ، *  أَحَلَّ الأَكابِرُ منه الصِّغارا وفي الحديث: أَن رجلاً أَتَى النبيَّ صلى اللّه عليه وسلم، وهو يَقْسِمُ الغنائم، فقال له: اعْدِلْ فإِنك لم تَعْدِلْ. فقال: يخرج من ضِئْضِئي هذا قوم يَقْرَؤُون القرآن لا يُجاوِزُ تَراقِيَهُمْ، يَمْرُقون من الدِّين كما يَمْرُق السَّهمُ من الرَّمِيَّةِ. الضئْضِئُ: الأَصْلُ. وقال الكميت:
 بأَصل الضِّنْوِ ضئْضِئِه الأَصِيل (2) (2 قوله «بأصل الضنو إلخ» صدره كما في ضنأ من التهذيب: وميراث ابن آجر حيث ألقت.) وقال ابن السكيت مثله، وأَنشد:
أَنا من ضِئْضِئِ صِدْقٍ، *  بَخْ وفي أَكْرَمِ جِذْلِ
ومعنى قوله يَخْرُج من ضِئْضِئي هذا أَي من أَصلِه ونَسْلِه. قال الراجز: غَيْران من ضِئضِئِ أَجْمالٍ غُيُرْ
تقول: ضِئْضِئُ صِدْقٍ وضُؤْضُؤُ صِدْقٍ. وحكي: ضِئْضِيءٌ مثل قِنْدِيلٍ؛ يريد أَنه يخرج مِن نَسْلِه وعَقِبه. ورواه بعضهم بالصاد المهملة وهو بمعناه. وفي حديث عمر رضي اللّه تعالى عنه: أَعطَيْتُ ناقةً في سبيل اللّه، فأَردتُ أَن أَشترِيَ مِن نَسْلِها، أَو قال: من ضِئْضِئها، فسأَلْتُ النبيَّ صلى اللّه عليه وسلم فقال: دعْها حتى تَجيءَ يومَ القيامة هي وأَولادُها في ميزانِكَ. والضِّئْضِئُ: كثرة النَّسْل وبَرَكَتُه، وضِئْضِئُ الضَّأْنِ ، من ذلك. أَبو عمرو: الضأْضاءُ صَوْتُ الناسِ، وهو الضَّوْضاءُ. والضُّؤْضُؤُ: هذا الطائرُ الذي يسمى الأَخْيَلَ.قال ابن دريد: ولا أَدري ما صحته.

### Türkçe

**الضِّئْضِئُ** ve **الضُّؤْضُؤُ**: asıl ve maden (menşe). Kümeyt dedi:
Seni **الضِّنْءِ** içinde, bir **ضِئْضِئٍ**’den buldum, * büyükler ondan küçükleri yerleştirdi

Ve hadiste: Bir adam Peygamber’e صلى اللّه عليه وسلم geldi, o ganimetleri taksim ediyordu; ona dedi ki: Adaletli ol; çünkü sen adaletli olmadın. Dedi ki: Şu benim **ضِئْضِئي**’mden bir kavim çıkar; Kur’an okurlar, (okuyuşları) köprücük kemiklerini aşmaz; dinden, okun avdan çıkması gibi çıkarlar.

**الضئْضِئُ**: asıl. Kümeyt dedi:
**الضِّنْوِ**’nun aslında, onun kadim **ضئْضِئِه**’inde (2) (2 “بأصل الضنو إلخ” sözü: onun صدر’ı, تهذيب’te **ضنأ** maddesinde olduğu üzere: وميراث ابن آجر حيث ألقت.)

İbnü’s-Sikkît de onun benzerini (söyledi) ve inşad etti:
Ben bir **ضِئْضِئِ صِدْقٍ**’tanım, * bah! ve en kerim **جِذْلِ** içinde

“Şu benim **ضِئْضِئي**’mden çıkar” sözünün manası: yani onun aslından ve neslinden. Râciz dedi:
Kıskanç, **ضِئضِئِ أَجْمالٍ**’dan, değişkenler

Dersin ki: **ضِئْضِئُ صِدْقٍ** ve **ضُؤْضُؤُ صِدْقٍ**. Ve nakledildi: **ضِئْضِيءٌ**; **قِنْدِيلٍ** gibi; onun neslinden ve akabından çıktığını kasteder. Bazıları onu **بالصاد المهملة** ile rivayet etti; o da manası bakımından onun gibidir. Ve Ömer’in رضي اللّه تعالى عنه hadisinde: Allah yolunda bir deve verdim; onun neslinden, yahut dedi ki: onun **ضِئْضِئها**’sından satın almak istedim; Peygamber’e صلى اللّه عليه وسلم sordum; dedi ki: Onu bırak, kıyamet günü o ve yavruları senin mizanın içinde gelsin. Ve **الضِّئْضِئُ**: neslin çokluğu ve onun bereketi; **ضِئْضِئُ الضَّأْنِ** de bundandır. Ebû Amr: **الضأْضاءُ** insanların sesidir; o, **الضَّوْضاءُ**’dır. Ve **الضُّؤْضُؤُ**: **الأَخْيَلَ** diye adlandırılan şu kuştur. İbn Düreyd dedi: Onun sıhhatini bilmiyorum.
