# ضبغطر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A8%D8%BA%D8%B7%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%A8%D8%BA%D8%B7%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضبغطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%A8%D8%BA%D8%B7%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضبغطر

الضبغطرى، مقصورة والغين معجمة، أهمه الجوهري، ونقل شيخنا عن اللباب: أن ألفه للتكثير، كما في قبعثري، قالوا: ولم يرد على هذا المثال غيرهما، قال أحمد بن يحيى: هو الرجل الشديد. قال أبو حاتم: وزنه فعللى، هو الطويل من الرجال. الضبغطري: الأحمق، مثل به سيبويه: وفسره السريافي، ويقال: رجل ضبغطري، إذا حمقته ولم يعجبك. وقيل: هو الضبغطي، هو كلمة أو شيء يفرغ به الصبيان، قاله ثعلب. قال ابن الأعرابي: الضبغطري: ما حملته على رأسك وجعلت يدك ونص ابن الأعرابي يديك، فوقه، لئلا يقع. الضبغطري: اللعين، هكذا في النسخ كلها، ومثله في التكملة، وفي نسخه اللسان العين الذي ينصب في الزرع يفرع به الطير. الضبغطري: الضبغ، وعليه اقتصر الصاغاني، أوأنثاها، قال شيخنا: قد يقال: إن الضبع خاص بالأنثى، والذكر ضبعان، وهما ضبغطران، ورأيت ضبغطرين، يعني أن تثنية ضبغطري ضبغطران، ذكرة ابن الأعرابي، كما نقله عنه الصاغاني.

### Türkçe

**الضبغطرى**, maksûreli; ve **الغين** mu‘ceme(li). Onu el-Cevherî ihmal etti. Şeyhimiz **اللباب**’dan nakletti: onun elifi çokluk içindir; **قبعثري**’de olduğu gibi. Dediler ki: bu misal üzere bu ikisinden başkası vârid olmamıştır. Ahmed b. Yahyâ dedi: o, şiddetli adamdır. Ebû Hâtim dedi: vezni **فعللى**’dır; erkeklerden uzun olandır. **الضبغطري**: ahmak; Sîbeveyh onunla misal getirdi; es-Seriyâfî onu tefsir etti. Ve denilir: **رجل ضبغطري**, onu ahmak bulduğun ve hoşuna gitmediğin zaman. Ve denildi: o, **الضبغطي**’dir; o, bir kelimedir yahut çocukların onunla boşalttığı bir şeydir; bunu Sa‘leb söyledi. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الضبغطري**: onu başının üzerine yüklediğin ve düşmesin diye elini—İbnü’l-A‘râbî’nin nassı: iki elini—onun üstüne koyduğun şeydir. **الضبغطري**: lânetli; bütün nüshalarda böyledir; **التكملة**’de de böyledir. **اللسان**’ın nüshasında: ekinde dikilen, kuşun onunla ürkütüldüğü göz. **الضبغطري**: **الضبغ**; es-Sâgânî bununla iktifa etti; yahut onun dişisi. Şeyhimiz dedi: denilebilir ki **الضبع** dişiye hastır; erkek ise **ضبعان**’dır; ve ikisi **ضبغطران**’dır. “Ve iki **ضبغطرين** gördüm”; yani **ضبغطري**’nin tesniyesi **ضبغطران**’dır. Bunu İbnü’l-A‘râbî zikretti; es-Sâgânî’nin ondan naklettiği gibi.
