# ضجر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%AC%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضجر

جر منه، وبه كفرح، يضجر ضجرا، وتضجر: تبرم وقلق من غم، فهو ضجر، ككتف، ومتضجر، وفيه ضجرة، بالضم. وقال أبو بكر: فلان ضجر، معناه ضيق النفس. من قول العرب: مكان ضجر، أي ضيق. وأجرته، فأنا مضجر، من قوم مضاجر، ومضاجير، قال أوس:
  تناهقون إذا اخضرت نعالكـم                      وفي الحفيظة أبرام مضاجير ضجر البعير: كثر زغاؤه، قال الأخطل يهجو كعب بن جعيل:
  فإن أهجه يضجر كما ضجر بازل                      من الأدم دبرت صفحتاه وغاربه وقد خفف ضجر ودبرت في الأفعال، كما يخفف فخذ في الأسماء. وقال ابن سيده: ناقة ضجور، كصبور: ترغو عند الحلب، وقد ضجرت، كفرح، ومنه المثل: وقد تحلب الضجور العلبة أي قد تصيب اللين من السيئ الخلق. وقال أبو عبيد: من أمثالهم في البخيل يستخرج منه المال على بخله إن الضجور قد تحلب، أي إن هذا ةإن كان منوعا فقد ينال منه الشيء بعد الشيء، كما أن الناقة الضجور قد ينال من لبنها. قال أبو عمرو: مكان ضجر وضجر كصخر، وكتف: ضييق، وقال دريد:
  متى ما أمس في جدث مقيما                      بمسهكة من الأرواح ضجر. أي ضيق. والضجرة، بالضم: طائر، نقله الصاغاني، وكأنه لقلقه لا يثبت في محل. ومما يستدرك عليه: رجل ضجرة، كهمزة: كثير الضجر، ويقال صجرة، بالضم، كمتضجر، قاله الزمخشري.

### Türkçe

**ضجر**: Ondan **جر** (babı) ve onunla **كفرح** (vezninde): **يضجر** **ضجرا**; ve **تضجر**: bıkkınlık gösterdi ve bir gamdan dolayı kaygılandı; o hâlde o **ضجر**dır, **ككتف** (vezninde); ve **متضجر**; ve onda **ضجرة** vardır, zamme ile.

Ebû Bekir dedi: Falan **ضجر**dır; manası: nefsi dar (sıkıntılı)dır. Arapların sözü olan: **مكان ضجر**dan; yani dar. Ve onu **أجرته**; ben de **مضجر**im; **مضاجر** ve **مضاجير** kavminden. Evs dedi:

  Ayakkabılarınız yeşerdiği vakit anırışırsınız
                      Ve öfkede, bıkkın **مضاجير** vardır.

**ضجر البعير**: böğürmesi çoğaldı. Ahtal, Ka‘b b. Cu‘ayl’i hicvederek dedi:

  Eğer onu hicvedersem, **ضجر** ettiği gibi bıkkınlık gösterir; tıpkı **بازِل**in bıkkınlık göstermesi gibi,
                      Deriden; iki yanı ve hörgücü yara bağlamış (deve).

Ve fiillerde **ضجر** ve **دبرت** hafifletilmiştir; isimlerde **فخذ**in hafifletildiği gibi. İbn Sîde dedi: **ناقة ضجور**; **كصبور** (vezninde): sağım esnasında böğürür; ve **ضجرت**; **كفرح** (vezninde). Ondan mesel: “Ve **الضجور** **العلبة**yi sağar”; yani kötü huyludan yumuşaklık (da) isabet edebilir. Ebû Ubeyd dedi: Cimride, cimriliğine rağmen ondan mal çıkarılan kimse hakkında darbımesellerinden: “Şüphesiz **الضجور** sağılır”; yani bu, her ne kadar engelleyici ise de, ondan şey şey elde edilebilir; tıpkı **الناقة الضجور**un sütünden elde edilebildiği gibi. Ebû Amr dedi: **مكان ضجر** ve **ضجر**; **كصخر** ve **كتف** (vezninde): dar. Düreyd dedi:

  Ne vakit bir kabirde ikamet eden olarak akşamlayayım,
                      Ruhlardan daraltıcı bir şeyle, **ضجر**.

Yani: dar. Ve **الضجرة**, zamme ile: bir kuş; onu Sâgânî nakletti; sanki gevezeliğinden dolayı bir yerde sabit durmaz.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **رجل ضجرة**; **كهمزة** (vezninde): bıkkınlığı çok. Ve **صجرة** denir, zamme ile; **كمتضجر** (gibi); bunu Zemahşerî söyledi.
