# ضجم (ض-ج-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%AC%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ج - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والضاد والميم معهما
ض ج م يستعمل فقط
ضجم:
الضَّجَمُ: عوجٌ في الأنف يميل إلى أحد شثَّيه.
والضَّجَمُ في خطم الظَّليم، وربما كان مع الأنف أيضاً في الفم، وفي العُنقِ ميلٌ ضجماً فهو أضجَمُ والأنثى ضَجماءُ.

##### Türkçe

جيم ve ضاد ve ميم’in birlikte olduğu باب

**ض ج م** yalnızca kullanılır.

**ضجم**:
**الضَّجَمُ**: burunda bir eğriliktir; iki yarığından birine doğru meyleder.

**الضَّجَمُ** devekuşunun gagasında (da vardır); belki burunla birlikte ağızda da olur; ve boyunda **ضجم** bir meyil (vardır); o hâlde o **أضجَمُ**dur; dişisi **ضَجماءُ**dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الضَجَمُ: العِوَجُ. وتَضَاجَمَ الأمر بينهم، إذا اختلف. والضَجَمُ: أن يميل الأنفُ إلى جانبي الوجه والرجلُ أضْجَمُ. والضَجَمُ أيضاً: اعوجاجُ أحد المَنكبين.

##### Türkçe

**الضَجَمُ**: eğrilik. Ve **تَضَاجَمَ** iş onların aralarında; ihtilaf ettiğinde. Ve **الضَجَمُ**: burnun yüzün iki yanına meyletmesidir; ve adam **أضْجَمُ**dur. Ve **الضَجَمُ** ayrıca: iki omuzdan birinin eğriliğidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ض م
ضجم ، ضمج ، جضم : مستعملة .
ضجم : قال الليث : الضَّجَمُ : عِوَجٌ في
الأنفِ يَميلُ إلى أحدِ شِقّيهِ ، والضَّجَمُ في خَطْمِ الظَّليمِ : عِوَجٌ كذلكَ ، ورُبَّما كَانَ معَ الأنفِ أيضاً في الفَمِ ، وفي العُنُقِ مَيَلٌ يسَمَّى ضجماً ، والنَّعْتُ أَضجَمُ وضَجْمَاءُ .
( قلت ) : وضُبَيْعَةُ أَضْجَمَ : قبيلةٌ في ربيعَةَ مَعْرُوفَةٌ .
وقَلِيبٌ أضجمُ إذا كانَ في جالهَا عِوَجٌ .
وقال العَجَّاجُ يصفُ الجِرَاحاتِ :
عَنْ قُلُبٍ ضُجْمٍ تُوَرِّي مَنْ سَبَرْ
شَبَّهَهَا في سَعَتِها بالآبارِ المُعْوَجَّةِ الجِيلاَنِ .
ضمج : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الضَّمَجُ : هَيَجانُ الخَيْعَامَةِ وهو المَجْبُوسُ المأبُونُ ، وقد ضَمِجَ ضَمَجاً .
ويقال : ضَمَجَه إذا لَطَخَه ، وقال هِمْيَان :
أَنْعَتُ قَرْماً بالهدِيرِ عَاجِجَا
ضُبَاضِبَ الخَلْقِ وَأَى دُهَامِجَا
يُعْطِي الزِّمَامَ عَنَقاً عُمَالِجَا
كأنَّ حِنَّاءَ عليه ضَامِجَا
أي لاصقاً ، وقال ابن دريد : ضَمِجَ بالأرض إذا لصق بها .
وضَمَّجَهُ إذا لطَّخَه .
وقال أعرابي من بني تميمٍ يذكرُ دَوَابَّ الأرض ، وكان من بادية الشام :
وفي الأرض أحْنَاشٌ وسَبْعٌ وخَارِبٌ
ونَحْنُ أَسَارَى وسْطَهْم نَتَقَلَّبُ
رُتَيْلاَ وطَبُّوعٌ وشِبْثَانُ ظُلْمَةٍ
وأرْقَطُ حَرْقُوصٌ وضَمْجٌ وعَنْكَبُ
والضَّمْجُ من ذَوَاتِ السُّمُومِ ، والطَّبُّوعُ من جنس القُرَادِ .
جضم : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الجُضُمُ من الرِّجَالِ : الكثيرُوا الأكلِ ، وهُمُ الجَرَاضِمَة أيضاً .

##### Türkçe

ج ض م
**ضجم** ، **ضمج** ، **جضم** : kullanımdadır.

**ضجم** : Leys dedi: **الضَّجَمُ**: burunda bir eğriliktir; iki yarığından birine doğru meyleder. Ve **الضَّجَمُ** devekuşunun gagasında: bunun gibi bir eğriliktir. Ve belki burunla birlikte ağızda da olur. Ve boyunda bir meyil vardır; ona **ضجماً** denir. Niteleme: **أَضجَمُ** ve **ضَجْمَاءُ**.

( Dedim ): ve **ضُبَيْعَةُ أَضْجَمَ**: Rebîa içinde bilinen bir kabiledir.

Ve **قَلِيبٌ أضجمُ**: eğer onun **جالهَا**’sında bir eğrilik olursa.

Ve el-Acçâc yaraları vasfederek dedi:
عَنْ قُلُبٍ ضُجْمٍ تُوَرِّي مَنْ سَبَرْ
Onları, genişliklerinde, **الجِيلاَنِ**’ı eğri olan kuyulara benzetti.

**ضمج** : (Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den) dedi: **الضَّمَجُ**: **الخَيْعَامَةِ**’nin heyecanlanmasıdır; o da **المَجْبُوسُ المأبُونُ**’dur. Ve **ضَمِجَ ضَمَجاً**.

Ve denir: **ضَمَجَه**; onu bulaştırdı (lekeledi) demektir. Ve Himyân dedi:
أَنْعَتُ قَرْماً بالهدِيرِ عَاجِجَا
ضُبَاضِبَ الخَلْقِ وَأَى دُهَامِجَا
يُعْطِي الزِّمَامَ عَنَقاً عُمَالِجَا
كأنَّ حِنَّاءَ عليه ضَامِجَا
Yani yapışık. Ve İbn Düreyd dedi: **ضَمِجَ بالأرض**: ona (yere) yapıştı demektir.

Ve **ضَمَّجَهُ**: onu bulaştırdı (lekeledi) demektir.

Ve Benî Temîm’den bir bedevî, yerin hayvanlarını anarak söyledi; Şam badiyesindendi:
وفي الأرض أحْنَاشٌ وسَبْعٌ وخَارِبٌ
ونَحْنُ أَسَارَى وسْطَهْم نَتَقَلَّبُ
رُتَيْلاَ وطَبُّوعٌ وشِبْثَانُ ظُلْمَةٍ
وأرْقَطُ حَرْقُوصٌ وضَمْجٌ وعَنْكَبُ
Ve **الضَّمْجُ** zehir sahiplerindendir; ve **الطَّبُّوعُ** kene cinsindendir.

**جضم** : (Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den) dedi: erkeklerden **الجُضُمُ**: çok yiyen(ler)dir; onlar **الجَرَاضِمَة** de (denir).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الضاد والجيم وما يثلثهما)
(*ضجر) الضاد والجيم والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على اغتمامٍ بكلام. يقال ضَجِرَ يَضْجَر ضَجَراً. وضجِرت النَّاقةُ: كثر رغاؤها. ويقولون في الشعر: ضجْرَ، بسكون الجيم. قال:
* فإن أهجُهُ يَضْجَرْ كما ضَجْرَ بازلٌ([1]) *.
(ضجع) الضاد والجيم والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على لُصوقٍ بالأرض على جنْب، ثم يُحمَل على ذلك. يقال ضَجَعَ ضُجوعاً. والمرَّة الواحدة الضَّجْعة. ويقال: اضطَجَع يضطجع اضطجاعاً. وضجيعُك: الذي يُضاجِعك. وهو حسن الضِّجْعة كالرِّكْبة.
ومن الباب: ضجَّعَ في الأمر، إِذا قصَّر، كأنَّه لم يقُم بهِ واضطجَعَ عنه. ويقال رجلٌ ضَجُوع، أي ضعيف الرّأي. ورجل ضُجَعَة: عاجزٌ لا يكاد يبرح. والضَّجوع: النَّاقة التي ترعى ناحية. ويقال تضجَّع السحاب، إذا أرَبّ بالمكان. وهو في شعر هذيل. ويقال أكَمَة ضَجُوع، إذا كانت لاصقةً بالأرض. والضجوع: أكمة بعينها. والضَّواجع: موضع في قوله:
* راكسٌ فالضَّواجع([2]) *
والضَّاجعة والضَّجعاء: الغنم الكثيرة، وإنما هو من الباب لأنَّها ترعى وتضطجع. والضَّجُوع: ناقة ترعى ناحيةً وتضطجع وحْدَها.
(ضجم) الضاد والجيم والميم أصلٌ صحيحٌ يدل على عِوَج في الشّيء. فالضَّجَم: العِوَج. يقال تَضَاجَم الأمرُ بالقومِ، إذا اختلف. والضَّجَم: اعوجاجٌ في الأنفِ وأن يميل إلى أحد جانِبي الوجه. وضُبَيْعةُ أضجَمَ: قومٌ من العرب، كأنّ أباهم أَضجم. ويقال الضَّجَم أيضاً اعوجاجُ المَنْكِبَين.
(ضجن) الضاد والجيم والنون، ليس بشيء، إلاَّ أنَّهم يقولون: [الضَّجَن]: جبلٌ معروفٌ. وقد قلنا في هذا. وقال الأعشى:
* كَخَلْقَاءَ مِنْ هَضَباتِ الضَّجَنْ([3]) *
وضَجْنانُ: جبلٌ بتهامة.
--------------ـــ
([1]) للأخطل يهجو كعب بن جعيل، وليس في ديوانه، وعجزه كما في اللسان (ضجر):  * من الأدم دبرت صفحتاه وغاربه *.
([2]) قطعة من بيت للنابغة في ديوانه 51 واللسان (ضجع). وهو بتمامه:
وعيد أبي قابوس في غير كنهه *** أتاني ودوني راكس فالضواجع
 ([3]) في الأصل: "بحلقاء"، صوابه في المجمل واللسان والديوان  ص16 وصدره: * وطال السنام على جبلة *.

ـ

##### Türkçe

(باب **الضاد** ve **الجيم** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**ضجر**) **الضاد** ve **الجيم** ve **الراء**; sahih bir asıldır; söz sebebiyle bir kederlenmeye delâlet eder. Denir: **ضَجِرَ** **يَضْجَر** **ضَجَراً**. Ve **ضجِرت النَّاقةُ**: böğürmesi çoğaldı. Ve şiirde derler: **ضجْرَ**, **الجيم**’in sükûnu ile. Dedi ki:
* فإن أهجُهُ يَضْجَرْ كما ضَجْرَ بازلٌ([1]) *.

(**ضجع**) **الضاد** ve **الجيم** ve **العين**; tek bir asıldır; yan üzere yere yapışmaya delâlet eder; sonra bunun üzerine taşınır. Denir: **ضَجَعَ** **ضُجوعاً**. Ve bir defalık olan: **الضَّجْعة**. Ve denir: **اضطَجَع** **يضطجع** **اضطجاعاً**. Ve **ضجيعُك**: sana yatıp kalkan (seninle yatıp kalkan) kimsedir. Ve o, **الرِّكْبة** gibi, **الضِّجْعة**’si güzel olandır.

Ve babdandır: **ضجَّعَ في الأمر**; kısalttığı (eksik bıraktığı) zaman; sanki onu yerine getirmemiş ve ondan yana yatıp kalmış gibidir. Ve denir: adam **ضَجُوع**; yani görüşü zayıf. Ve adam **ضُجَعَة**: âciz; neredeyse yerinden ayrılmaz. Ve **الضَّجوع**: bir tarafı otlayan dişi deve. Ve denir: **تضجَّع السحاب**; bulut mekânda yerleşip kaldığı zaman. Ve bu, Hüzeyl’in şiirindedir. Ve denir: **أكَمَة ضَجُوع**; yere yapışık olduğu zaman. Ve **الضجوع**: bizzat bir tepeciktir. Ve **الضَّواجع**: şu sözde bir yerdir:
* راكسٌ فالضَّواجع([2]) *

Ve **الضَّاجعة** ve **الضَّجعاء**: çok koyun; ancak bu babdandır; çünkü onlar otlar ve yatarlar. Ve **الضَّجُوع**: bir tarafı otlayan ve tek başına yatan bir dişi deve.

(**ضجم**) **الضاد** ve **الجيم** ve **الميم**; sahih bir asıldır; şeyde bir eğriliğe delâlet eder. Şu hâlde **الضَّجَم**: eğriliktir. Denir: **تَضَاجَم الأمرُ بالقومِ**; kavimle iş ihtilâf ettiği zaman. Ve **الضَّجَم**: burunda bir eğrilik ve yüzün iki yanından birine meyletmesidir. Ve **ضُبَيْعةُ أضجَمَ**: Araplardan bir kavimdir; sanki babaları **أَضجم** idi. Ve **الضَّجَم** dahi denir: iki omuzun eğriliği.

(**ضجن**) **الضاد** ve **الجيم** ve **النون**; bir şey değildir; ancak onlar derler: [**الضَّجَن**]: bilinen bir dağdır. Bunu hakkında söylemiştik. A‘şâ dedi ki:
* كَخَلْقَاءَ مِنْ هَضَباتِ الضَّجَنْ([3]) *

Ve **ضَجْنانُ**: Tihâme’de bir dağdır.

--------------ـــ
([1]) Ahtal’ındır; Ka‘b b. Cu‘ayl’i hicveder; divanında değildir; ve onun ikinci mısraı, Lisân (**ضجر**)’da olduğu üzere:  * من الأدم دبرت صفحتاه وغاربه *.
([2]) Nâbiga’nın divanında 51 ve Lisân (**ضجع**)’da bir beytin parçasıdır. Ve tamamı şudur:
وعيد أبي قابوس في غير كنهه *** أتاني ودوني راكس فالضواجع
([3]) Asılda: “بحلقاء”; doğrusu Mücmel’de, Lisân’da ve divanda s.16’dadır; ve onun ilk mısraı: * وطال السنام على جبلة *.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ض ج م
رجل أضجم‏:‏ بين الضجم وهو عوج في الأنف وفي الفم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قليب أضجم وقلب ضجم‏:‏ حفر غير مستو‏.‏
قال العجاج‏:‏ عن قُلُبٍ ضُجْمٍ تُورّى مَن سَبَر
يريد الجراحات. وتضاجَمَ الأمرُ: اختلف.

##### Türkçe

ض ج م
**رجل أضجم**: **الضجم** arasında olan; bu da burunda ve ağızda bir eğriliktir.
Mecazdan: **قليب أضجم** ve **قلب ضجم**: düzgün olmayan bir kazı.
**العجاج** dedi ki:
عَن قُلُبٍ ضُجْمٍ تُورّى مَن سَبَر
Yaraları kastediyor. **وتضاجَمَ الأمرُ**: ihtilaf etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الضَّجَمُ: العِوَجُ: الليث: الضَّجَم عِوَجٌ في الأَنف يَميل إلى أحد شِقَّيه. الجوهري: الضَّجَمُ أَن يميلَ الأَنفُ إلى أَحد جانبي الوجْه. والضَّجَمُ أَيضاً: اعْوِجاجُ أَحد المَنْكِبَين. والمُتَضاجِمُ: المعْوَجُّ الفم؛ وقال الأَخطل:
جزَى الله ُ عَنَّا الأَعْوَرَيْنِ مَلامةً،
وَفَرْوَة ثَفْرَ النَّوْرةِ المُتَضاجِمِ
وفَرْوةُ: اسمُ رجل. المحكم: الضَّجَمُ عِوَجٌ في خَطْم الظَّلِيم، وربما كان مع الأَنفِ أَيضاً في الفَمِ وفي العُنُق مَيَلٌ يُسمّى ضَجَماً، والنعتُ أَضْجَمُ وضَجماءُ. والضَّجَمُ: عِوجٌ
في الفمِ ومَيَلٌ في الشِّدْق، وقد يكون عِوَجاً في الشفةِ والذقَنِ والعُنُق إلى أَحد شِقَّيْه، ضَجِمَ ضَجَماً وهو أَضْجَم؛ وقد يكون الضَّجَمِ عِوَجاً في البئر والجراحة كقول العجاج:
عن قُلُبٍ ضُجْمٍ تُوَرِّي مَنْ سَبَرْ
يَصِف الجِراحات فشبَّهها في سَعتِها بالآبار المُعْوَجَّة الجِيلان؛ وقال القطامي يصف جراحة:
إذا الطَّبِيبُ بِمِحْرافَيْه عالَجَها،
زادَتْ على النَّفْرِ أَو تحْريكِه ضَجَما
النَّفْرُ: الوَرَم، وقيل: خروجُ الدم. وقَليبٌ أضْجَمُ إذا كان في جالِها عِوَجٌ.
وقالوا: الأَسماء تَضاجَمُ أي تختلفُ، وهو مما تقدّم. وتضاجَمَ الأَمرُ بينهم إذا اختلف.
ابن الأَعرابي: الضَّجِمُ والجُراضِمةُ من الرجال الكثيرُ الأَكلِ، وهو الجُرامِضةُ أَيضاً.
والضُّجْمةُ: دُوَيْبَّة مُنْتِنة الرائحة تَلْسَع.
وضُبَيْعةُ أَضْجَمَ: قبيلةٌ من العرب نُسِبَت إلى رجل منهم، وقيل: قبيلةٌ
في ربيعةَ معروفة. قال ابن الأعرابي: أَضْجَمُ هو ضُبَيْعة بن قيس بن ثعلبة، فجعل أَضجم هو ضُبَيْعة نفْسه، فعلى هذا لا تصح إضافة ضُبَيعة إليه لأَن الشيء لا يُضاف إلى نفْسه، قال: وعندي أَن اسمَه ضُبَيعة ولقبه أَضْجَم، وكلا الإِسمين مفرد، والمفرد إذا لُقِّبَ بالمفرد أُضيف إليه كقولك قَيْسُ قُفَّة ونحوه، فعلى هذا تصح الإضافة.

##### Türkçe

**الضَّجَمُ**: eğrilik: el-Leys: **الضَّجَم** burunda bir eğriliktir; iki yanından birine meyleder. el-Cevherî: **الضَّجَمُ** burunun yüzün iki yanından birine meyletmesidir. Ve **الضَّجَمُ** ayrıca: iki omuzdan birinin eğriliğidir. Ve **المُتَضاجِمُ**: ağzı eğri olan; el-Ahtal dedi:
جزَى الله ُ عَنَّا الأَعْوَرَيْنِ مَلامةً،
وَفَرْوَة ثَفْرَ النَّوْرةِ المُتَضاجِمِ
Ve **فَرْوةُ**: bir adamın adıdır. el-Muḥkem: **الضَّجَمُ** devekuşunun gagasında bir eğriliktir; bazen burunla birlikte ağızda ve boyunda da **ضَجَماً** diye adlandırılan bir meyil olur; sıfatı **أَضْجَمُ** ve **ضَجماءُ**’dır. Ve **الضَّجَمُ**: ağızda bir eğrilik ve yanakta bir meyildir; ve dudakta, çenede ve boyunda iki yanından birine doğru bir eğrilik olabilir; **ضَجِمَ ضَجَماً** ve o **أَضْجَم**’dır; ve **الضَّجَمِ** kuyu ve yarada bir eğrilik olabilir; el-‘Accâc’ın sözü gibi:
عن قُلُبٍ ضُجْمٍ تُوَرِّي مَنْ سَبَرْ
Yaraları vasfeder; genişliklerinde onları eğri kuyulara benzetti; ve el-Kuṭâmî bir yarayı vasfederek dedi:
إذا الطَّبِيبُ بِمِحْرافَيْه عالَجَها،
زادَتْ على النَّفْرِ أَو تحْريكِه ضَجَما
**النَّفْرُ**: şişliktir; ve denildi: kanın çıkmasıdır. Ve **قَليبٌ أضْجَمُ**: onun **جالِها**’sında bir eğrilik olduğu zaman.

Ve dediler: **الأَسماء تَضاجَمُ** yani farklılaşır; ve bu, daha önce geçendir. Ve **تضاجَمَ الأَمرُ** aralarında, farklılaştığı zaman.

İbn el-A‘râbî: **الضَّجِمُ** ve **الجُراضِمةُ** erkeklerden çok yiyen kimsedir; ve o ayrıca **الجُرامِضةُ**’dır.

Ve **والضُّجْمةُ**: kokusu kötü, sokan küçük bir canlıdır.

Ve **وضُبَيْعةُ أَضْجَمَ**: Araplardan bir kabiledir; onlardan bir adama nisbet edilmiştir; ve denildi: Rebî‘a içinde bilinen bir kabiledir. İbn el-A‘râbî dedi: **أَضْجَمُ** o, **ضُبَيْعة** b. Ḳays b. Sa‘lebe’dir; böylece **أَضجم**’i bizzat **ضُبَيْعة** yaptı; şu halde **ضُبَيعة**’nin ona izâfesi sahih olmaz; çünkü şey kendi nefsine izâfe edilmez; dedi: ve benim yanımda onun adı **ضُبَيعة** ve lakabı **أَضْجَم**’dır; ve iki adın her biri müfreddir; müfred müfredle lakaplandığı zaman ona izâfe edilir; senin “**قَيْسُ قُفَّة**” ve benzeri demen gibi; şu halde izâfe sahih olur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الضَّجَمُ مُحَرَّكةً : عِوَجٌ في الفَم ، | و ) مَيَل في ( الشِّدْقِ ، و ) قَدْ يَكُونُ | عِوَجًا في ( الشَّفِةِ والذَّقْنِ والعُنُقِ ) | إلى أَحد شَدْقَيْه ، ( وكذا في البِئْرِ ) ، | وهو مُجاز ، ( و ) كَذَا ( في | الجِرَاحَةِ ) ، وهو مَجاز أيضًا . قال | القُطامِيُّ يَصِف جِراحةً : | % ( إِذَا الطَّبِيبُ بمِحْرَافَيْه عَالَجَها % | زادَتْ على النَّفْرِ أو تَحْرِيكِه ضَجَمَا ) % | | والنَّفْر : الوَرَم . وقيل : خُروجُ | الدَّمِ ، وقد ( ضَجِم كَفَرِحَ فهو | أضْجَمُ ) . وقال اللَّيْثُ : الضَّجَم : | عَوَجٌ في الأَنْف يَمِيل إلى أَحَد | شِقَّيْه . وفي الصَّحاح : أن يَمِيلَ | الأنْفُ إلى أَحَد جانِبَي الوَجْه . | وأيضًا : اعْوِجَاجُ أَحَدِ المَنْكِبَيْن . |

| وفي المُحْكَم : الضَّجَمُ : عِوَج في | خَطْم الظَّلِيم ، ورُبَّما كان مع الأنْف | أَيْضًا في الفَمِ ، وفي العُنْق مَيْلٌ . | وقَلِيبٌ أضْجَم من قُلُب ضُجْم : إذا | كان في جَالِها عِوَج . وقيل : إذا | حُفِرت غَيْر مُسْتَوِيَة ، قال العَجَّاج : | % ( عَنْ قُلُبٍ ضُجْم تُورِّي مَنْ سَبَرْ % ) % | | يَصِف الجِراحَاتِ ، فَشَبَّهَها في | سَعَتها بالآبار المُعْوَجِّة الجِيلانِ . | | ( و ) من المَجاز : ( التَّضَاجُم : | الاخْتِلافُ ) يقال : تَضَاجَم الأَمْرُ | بَيْنَهم إذا اخْتَلَف ، ومنه قَولُهم : | الأسماء تَضَاجَمُ أي : تَخْتَلِف . | | ( والمُتَضَاجِمُ : المُعْوَجُّ الفَمِ ) . قال | الأَخْطَلُ : | % ( جَزَى اللهُ عَنّا الأعوريْنِ مَلامَةً % | وفَرْوَةَ ثَفْرِ الثَّوْرَةِ المُتَضاجِم ) % | | وفَرْوةُ : اسمُ رَجل . | | ( وضُبَيْعَةُ أضْجَم : قَبِيلَةٌ . | وَأضْجَمُ : لَقَب ضَبَيْعَة ) ، واسْمُه | الحَارِثُ بنُ عَبْدِ الله بن دَوْفَن بنِ | مُحارِب بن نُهَيَّة بن حَارِث بن | وَهْب بن حلى بن أَحْمَسُ بنُ | ضُبَيْعَة بن رَبِيعة الفرس ، لُقِّب بهِ | لِلَقْوَة أصابَتْه ، قاله ابنُ الكَلْبِي . | والنِّسْبة إليه ضَبَعِي بِضَمِّ ففَتْح . | وقال ابنُ الأَعرابي : أضْجَم هو | ضُبَيْعَة نَفْسه ، ولَقَبُه أَضْجَم ، وكِلاَ | الاسْمَيْن مُفْرَد ، والمُفْرَد إذا لُقِّب | بالمُفْرد أُضِيفَ إليه ( فهو كَقَوْلِك : | قَيْسُ قُفَّة ) وَنَحْوه ، فَعَلَى هذا تَصِحّ | الإضافة . | | ( والضُّجْمَة بالضَّمّ : دُوَيْبَّة مُنْتِنَة ) | الرَّائِحَة تَلْسع . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | الضُّجْم بالضَّم من الرّجال : |

| الكَثيرُو الأَكْل ، وهم الجُرامِضةُ | والجُراضِمَة أيضاً ، عن اْبنِ | الأعرابيّ . |

##### Türkçe

| | ( **الضَّجَمُ** harekeli olarak: ağızda bir eğriliktir, | ve ) ( **الشِّدْقِ**’te ) bir meyildir; ve ) olabilir | ( **الشَّفِةِ** ve **الذَّقْنِ** ve **العُنُقِ**’ta ) | iki ağız kenarından birine doğru bir eğrilik; ( ve كذلك **في البِئْرِ** ) de, | ve o mecazdır; ( ve ) كذلك ( **في | الجِرَاحَةِ** ) de; ve o da mecazdır. Dedi | **القُطامِيُّ** bir yarayı vasfederek: | % ( **إِذَا الطَّبِيبُ بمِحْرَافَيْه عَالَجَها** % | **زادَتْ على النَّفْرِ أو تَحْرِيكِه ضَجَمَا** ) % | | Ve **النَّفْر**: şişliktir. Ve denildi: | kanın çıkmasıdır; ve muhakkak ( **ضَجِم** **كَفَرِحَ**; o hâlde o | **أضْجَمُ**’dur ). Ve dedi **اللَّيْثُ**: **الضَّجَم**: | burunda bir eğriliktir; iki yarığından birine | meyleder. Ve **الصَّحاح**’ta: burnun | yüzün iki yanından birine meyletmesidir. | Ve ayrıca: iki omuzdan birinin eğriliğidir. |

| Ve **المُحْكَم**’de: **الضَّجَمُ**: | devekuşunun gagasında bir eğriliktir; ve belki burunla birlikte | ayrıca ağızda da olur; ve boyunda bir meyil vardır. | Ve **قَلِيبٌ أضْجَم** ( **قُلُب ضُجْم**’dan): eğer | onun **جَالِ**’ında bir eğrilik olursa. Ve denildi: eğer | düz olmayan şekilde kazılmışsa. Dedi **العَجَّاج**: | % ( **عَنْ قُلُبٍ ضُجْم تُورِّي مَنْ سَبَرْ** % ) % | | Yaraları vasfeder; böylece onları | genişliklerinde, **الجِيلانِ**’ı eğri olan kuyulara benzetti. | | ( ve ) mecazdan: ( **التَّضَاجُم**: | ihtilaftır ) denir: **تَضَاجَم الأَمْرُ** | aralarında, ihtilaf ettiğinde; ve ondandır sözleri: | **الأسماء تَضَاجَمُ** yani: ihtilaf eder. | | ( **والمُتَضَاجِمُ**: ağzı eğri olan )dır. Dedi | **الأَخْطَلُ**: | % ( **جَزَى اللهُ عَنّا الأعوريْنِ مَلامَةً** % | **وفَرْوَةَ ثَفْرِ الثَّوْرَةِ المُتَضاجِم** ) % | | Ve **فَرْوةُ**: bir adamın adıdır. | | ( **وضُبَيْعَةُ أضْجَم**: bir kabiledir. | Ve **أضْجَمُ**: **ضَبَيْعَة**’nin lakabıdır ), ve adı | **الحَارِثُ** bin **عَبْدِ الله** bin **دَوْفَن** bin | **مُحارِب** bin **نُهَيَّة** bin **حَارِث** bin | **وَهْب** bin **حلى** bin **أَحْمَسُ** bin | **ضُبَيْعَة** bin **رَبِيعة الفرس**; onunla lakaplandırıldı | ona isabet eden **اللَّقْوَة** sebebiyle; bunu **ابنُ الكَلْبِي** söyledi. | Ve ona nisbet **ضَبَعِي**’dir; **بِضَمِّ ففَتْح** ile. | Ve dedi **ابنُ الأَعرابي**: **أضْجَم** | bizzat **ضُبَيْعَة**’dir; ve lakabı **أَضْجَم**’dır; ve her iki | isim de müfreddir; ve müfred, | müfred ile lakaplandırıldığında ona izafe edilir ( bu da senin sözün gibidir: | **قَيْسُ قُفَّة** ) ve benzeri; şu hâlde sahih olur | izafe. | | ( **والضُّجْمَة** zamme ile: kötü kokulu bir küçük canlıdır ) | kokusu; sokar. | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | | **الضُّجْم** zamme ile, erkeklerden: |

| çok yiyenler; ve onlar **الجُرامِضةُ** | ve **الجُراضِمَة** de; **اْبنِ | الأعرابيّ**’den. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ضَجِمَ
1 ضَجِمَ ذ , (MA, K,) aor. ضَجَمَ , (K,) inf. n. ضَجَمٌ, (MA, K, *) It was, or became, distorted, or crooked; said of the mouth; (MA, K;) and in like manner one says of the side of the mouth; and of the lip; and of the chin; and of the neck: (K:) and likewise, (tropical:) of a well: and (tropical:) of a wound. (K, TA.) [See ضَجَمٌ below.]

تضاجم
6 تضاجم ذ [He was, or became, distorted, or crooked, in the mouth: (see its part. n., below:) and so, accord. to Golius, ↓ اضجمّ and ↓ اضجامّ. ― -b2- And] (tropical:) i. q. اِخْتَلَفَ: (S, K, TA:) so in the saying, تَضَاجَمَ الأَمْرُ بَيْنَهُمْ (tropical:) [The affair, or case, was, or became, complicated, intricate, or confused, so as to be a subject of disagreement, or difference, between them]. (S, TA.) And hence the saying, الأَسْمَآءُ تَضَاجَمُ [for تَتَضَاجَمُ] i. e. تَخْتَلِفُ [meaning (tropical:) Names are dissimilar, diverse, or various]. (TA.)

9 اـِضْجَمَّ and 11: see the next preceding paragraph.

ضَجَمٌ
ضَجَمٌ ذ inf. n. of ضَجِمَ [q. v.]: (MA, K: *) [as a simple subst.,] Distortion, or crookedness, (S, K,) [in an absolute sense; and particularly,] in the mouth; and in the side of the mouth; and in the lip; and in the chin; and in the neck: (K:) and in the nose; (Lth, TA;) its inclining towards one side (Lth, S, TA) of the face: (S, TA:) and in one of the shoulders: (S, TA:) and, accord. to the M, in the bill [for خط in the TA (an obvious mistranscription) I read خَطْم] of the male ostrich: and sometimes in the mouth together with the nose: (TA:) and in like manner (tropical:) in a well: and (tropical:) in a wound. (K, TA.)

ضُجْمَةٌ
ضُجْمَةٌ ذ A certain small creeping thing (دُوَيْبَّةٌ) of foul odour, (K, TA,) that stings, or bites. (TA.)

أَضْجَمُ
أَضْجَمُ ذ Having the quality termed ضَجَمٌ, expl. above: (K:) [or, particularly,] having the nose inclining towards one side of the face: (S:) [fem. ضَجْمَآءُ: and pl. ضُجْمٌ.] And [hence] قَلِيبٌ أَضْجَمُ (assumed tropical:) A well having a crookedness in the wall that surrounds its interior: or that is not dug in a straight, or an even, direction: pl. قُلُبٌ ضُجْمٌ. (TA.) El-'Ajjáj has applied the phrase قُلُبٌ ضُجْمٌ to (tropical:) Wide wounds; as likened to the wells thus termed. (TA.) ― -b2- And [the pl.] ضُجْمٌ signifies also (assumed tropical:) Men who eat much. (IAar, TA.)

مُتَضَاجِمٌ
مُتَضَاجِمٌ ذ Distorted, or crooked, in the mouth, (S, K.)

##### Türkçe

ضَجِمَ
1 **ضَجِمَ** ذ , (MA, K,) muzâri‘ **ضَجَمَ** , (K,) mastar ismi **ضَجَمٌ**, (MA, K, *) Ağız hakkında söylenerek, çarpık yahut eğri oldu veya çarpık yahut eğri hâle geldi; (MA, K;) ve aynı şekilde ağzın yanı hakkında da söylenir; ve dudak hakkında; ve çene hakkında; ve boyun hakkında: (K:) ve yine, (mecaz:) bir kuyu hakkında; ve (mecaz:) bir yara hakkında. (K, TA.) [Aşağıda **ضَجَمٌ**’e bak.]

تضاجم
6 **تضاجم** ذ [Ağızda çarpık yahut eğri oldu veya çarpık yahut eğri hâle geldi: (aşağıda onun ism-i fâiline bak:) ve Golius’a göre aynı şekilde ↓ **اضجمّ** ve ↓ **اضجامّ**. ― -b2- Ve] (mecaz:) **اِخْتَلَفَ** ile aynı mânâdadır: (S, K, TA:) şu sözde olduğu gibi, **تَضَاجَمَ الأَمْرُ بَيْنَهُمْ** (mecaz:) [İş yahut hâl, onların arasında ihtilâf yahut farklılık konusu olacak şekilde, karmaşık, girift yahut karışık oldu veya öyle hâle geldi]. (S, TA.) Ve bundan dolayı şu söz: **الأَسْمَآءُ تَضَاجَمُ** [**تَتَضَاجَمُ** yerine] yani **تَخْتَلِفُ** [mânâsı (mecaz:) İsimler birbirine benzemez, çeşitli yahut muhteliftir]. (TA.)

9 **اـِضْجَمَّ** and 11: bir önceki paragrafa bak.

ضَجَمٌ
**ضَجَمٌ** ذ **ضَجِمَ**’ın mastar ismidir [ona bak]: (MA, K: *) [basit bir isim olarak,] Çarpıklık yahut eğrilik, (S, K,) [mutlak mânâda; ve özellikle,] ağızda; ve ağzın yanında; ve dudakta; ve çenede; ve boyunda: (K:) ve burunda; (Lth, TA;) onun yüzün bir tarafına meyletmesi (Lth, S, TA): (S, TA:) ve omuzlardan birinde: (S, TA:) ve M’ye göre, erkek devekuşunun gagasında [TA’daki خط için (açık bir yanlış yazım) **خَطْم** okurum]: ve bazen ağızda burunla birlikte: (TA:) ve aynı şekilde (mecaz:) bir kuyuda: ve (mecaz:) bir yarada. (K, TA.)

ضُجْمَةٌ
**ضُجْمَةٌ** ذ Kötü kokulu, (K, TA,) sokan yahut ısıran, (TA.) belirli küçük bir sürüngen şey (**دُوَيْبَّةٌ**).

أَضْجَمُ
**أَضْجَمُ** ذ Yukarıda açıklanan **ضَجَمٌ** diye adlandırılan vasfa sahip olan: (K:) [yahut özellikle,] burnu yüzün bir tarafına meyleden: (S:) [müennesi **ضَجْمَآءُ**: ve çoğulu **ضُجْمٌ**.] Ve [bundan dolayı] **قَلِيبٌ أَضْجَمُ** (farz edilen mecaz:) İçini çevreleyen duvarda bir eğrilik bulunan; yahut düz yahut muntazam bir doğrultuda kazılmamış olan bir kuyu: çoğulu **قُلُبٌ ضُجْمٌ**. (TA.) El-‘Ajjáj, **قُلُبٌ ضُجْمٌ** ibaresini (mecaz:) geniş yaralara uygulamıştır; böyle adlandırılan kuyulara benzetilerek. (TA.) ― -b2- Ve [çoğul] **ضُجْمٌ** ayrıca (farz edilen mecaz:) çok yiyen erkekler mânâsına da gelir. (IAar, TA.)

مُتَضَاجِمٌ
**مُتَضَاجِمٌ** ذ Ağızda çarpık yahut eğri olan, (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ضَجِمَ
ضَجِمَ A ( n. ac. ضَجَم 4 ),
a.  Was crooked, distorted, wry.

تَضَاْجَمَ
تَضَاْجَمَ VI
a.  [ Bain ], Was a cause of quarrel between ( affair ).

أَضْجَمُ
أَضْجَمُ 14 ,
a.  Crooked, wry.

##### Türkçe

ضَجِمَ
**ضَجِمَ** A (n. ac. **ضَجَم** 4),
a. Eğriydi, çarpıktı, yamuktu.

تَضَاْجَمَ
**تَضَاْجَمَ** VI
a. [Bain], (iş) arasında çekişmeye sebep oldu.

أَضْجَمُ
**أَضْجَمُ** 14,
a. Eğri, yamuk.
