# ضج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ضج

ضَجَّ
1 ضَجَّ ذ , aor. ضَجِ٣َ , inf. n. ضَجِيجٌ (L, Msb, TA) and ضَجٌّ and ضَجَاجٌ and ضُجَاجٌ, the last on the authority of Lh, (L, TA,) [and the last but one is said in one place in the L and TA to be a subst. from ضَاجَّهُ,] He cried out, or vociferated: (L:) or he cried out, or vociferated, calling for aid, or succour: (AA:) or he cried out, or vociferated, and raised a clamour, or confused cries or shouts or noises, being frightened at a thing: (Msb:) or ضَجِيجٌ signifies the crying out, or vociferating, on the occasion of some disagreeable occurrence, and in difficulty, or distress, and inability to bear what has befallen one, or impatience: (Kitáb el-Ghareebeyn:) or ↓ أَضَجُّوا, inf. n. اـِضْجَاجٌ, signifies they cried out, or vociferated, and raised a clamour, or confused cries or shouts or noises: and ضَجُّوا, aor. ضَجِ٣َ , inf. n. ضَجِيجٌ, [as meaning they did so] when unable to bear a thing that had befallen them, or impatient, and overcome, (A'Obeyd, S, K, TA,) and frightened. (TA.) And one says also, ضَجَّ البَعِيرُ, (A, L,) inf. n. ضجِيجٌ, (L,) [The camel uttered a cry, i. e. grumbled,] مِنَ الحِمْلِ [in consequence of the load]. (A. [See 1 in art. رغو.]) And اـِنْ ضَجَّ فَزِدْهُ وِقْرًا [If he grumble, add to him a load]: a prov. (A.) The poet El-Kanánee uses the phrase فَضَجَّضَّجَّةً for فَضَجَّتْ ضَجَّةً; and it is cited by Sb as an ex. of the incorporation of ت into ض. (O.)

ضجّج
2 ضجّج ذ , inf. n. تَضْجِيجٌ, He went away: or he inclined, or declined. (O, K.) -A2- And He poisoned a bird, or a beast of prey. (O, K.)

ضاجّهُ
3 ضاجّهُ ذ , (S, O,) inf. n. مُضَاجَّةٌ (S, O, K) and ضِجَاجٌ, (S, K,) He acted with him in an evil manner; treated him with enmity, or hostility; (S, O, K, TA;) and contended in altercation with him. (S, * O, * K, * TA.)

4 أَضْجَ٣َ see 1. -A2- [Reiske, as mentioned by Freytag, explains اضجّ also as a trans. verb, meaning “ Fatigavit, molestia affecit. ”]

ضَجَّةٌ
ضَجَّةٌ ذ , a subst., signifying A crying out, or vociferating: (L:) or a clamour, or confusion of cries or shouts or noises, of a people or party. (S, Msb.)

ضَجَاجٌ
ضَجَاجٌ ذ a subst. from ضَاجَّهُ; [as such signifying Evil, or inimical, conduct; and contention:] (S, L, TA:) [and] compulsion. (K, TA.) ― -b2- [Also] an inf. n. of 1, sometimes used as an epithet, [meaning That cries out, or vociferates, &c.,] applied to a man: pl. ضُجُجٌ. (L.) [Freytag explains it, from the Deewán of Jereer, as meaning “ Vanus, nefas. ”] -A2- Also i. q. عَاجٌ [as meaning A kind of bracelet]; (T, O, K, TA;) which is like the سِوَار of a woman. (O, TA.) ― -b2- And A kind of bead (خَرَزَةٌ), (O, K, TA,) used by women in their attracting [of men]. (TA.) ― -b3- See also the next paragraph.

ضِجَاجٌ
ضِجَاجٌ ذ A certain gum which is eaten (O, K, TA) in its moist state: when it has become dry, it is pounded, then formed into lumps, and made potent with potash, and one washed with it the garment, or piece of cloth, which it cleanses like soap. (O, TA.) And The fruit of a certain plant; or a gum; with which women wash their heads: written by IDrd with fet-h [i. e. ↓ ضَجَاجٌ], but by AHn with kesr. (TA.) ― -b2- And (as AHn says in one place, O, TA) Any tree with which birds, or beasts of prey, are poisoned. (O, K, TA.)

ضَجُوجٌ
ضَجُوجٌ ذ A she-camel that cries out when being milked, and is impatient. (S, O, K.)

ضَجَاجٌ أَضَجُّ
ضَجَاجٌ أَضَجُّ ذ , and, by poetic license أَضْجَجُ, [meaning Very evil or inimical conduct &c.,] is a phrase like شِعْرٌ شَاعِرٌ. (TA.)

### Türkçe

ضَجَّ
1 **ضَجَّ** ذ, muzâri‘ **ضَجِ٣َ**, mastar ismi **ضَجِيجٌ** (L, Msb, TA) ve **ضَجٌّ** ve **ضَجَاجٌ** ve **ضُجَاجٌ**, sonuncusu Lh’nin rivayetine göre, (L, TA,) [ve sondan bir evvelkinin L ve TA’da bir yerde **ضَاجَّهُ**’dan bir isim olduğu söylenir,] Bağırdı, yahut yüksek sesle haykırdı: (L:) yahut bağırdı, yahut yüksek sesle haykırdı, yardım, yahut imdat çağırarak: (AA:) yahut bağırdı, yahut yüksek sesle haykırdı, ve bir gürültü, yahut karışık çığlıklar yahut bağırışlar yahut sesler yükseltti, bir şeyden korkmuş olarak: (Msb:) yahut **ضَجِيجٌ**, hoş olmayan bir vuku bulma sırasında, ve güçlükte, yahut sıkıntıda, ve başına gelen şeye tahammül edememede, yahut sabırsızlıkta, bağırmayı, yahut yüksek sesle haykırmayı ifade eder: (Kitáb el-Ghareebeyn:) yahut ↓ **أَضَجُّوا**, mastar ismi **اـِضْجَاجٌ**, onların bağırdıklarını, yahut yüksek sesle haykırdıklarını, ve bir gürültü, yahut karışık çığlıklar yahut bağırışlar yahut sesler yükselttiklerini ifade eder: ve **ضَجُّوا**, muzâri‘ **ضَجِ٣َ**, mastar ismi **ضَجِيجٌ**, [bunu yaptıkları mânâsıyla] başlarına gelen bir şeye tahammül edemediklerinde, yahut sabırsız, ve yenilmiş, (A'Obeyd, S, K, TA,) ve korkmuş iken. (TA.) Ve ayrıca şöyle denir: **ضَجَّ البَعِيرُ**, (A, L,) mastar ismi **ضجِيجٌ**, (L,) [Deve bir ses çıkardı, yani homurdandı,] **مِنَ الحِمْلِ** [yük sebebiyle]. (A. [Bkz. رغو maddesinde 1.]) Ve **اـِنْ ضَجَّ فَزِدْهُ وِقْرًا** [Eğer homurdanırsa ona bir yük daha artır]: bir darb-ı meseldir. (A.) Şair El-Kanánee, **فَضَجَّضَّجَّةً** ibaresini **فَضَجَّتْ ضَجَّةً** yerine kullanır; ve Sb tarafından **ت**’nin **ض** içine katılmasının bir örneği olarak nakledilir. (O.)

ضجّج
2 **ضجّج** ذ, mastar ismi **تَضْجِيجٌ**, Gitti: yahut meyletti, yahut saptı. (O, K.) -A2- Ve Bir kuşu, yahut bir yırtıcı hayvanı zehirledi. (O, K.)

ضاجّهُ
3 **ضاجّهُ** ذ, (S, O,) mastar ismi **مُضَاجَّةٌ** (S, O, K) ve **ضِجَاجٌ**, (S, K,) Onunla kötü bir tarzda davrandı; ona düşmanlık, yahut husumet ile muamele etti; (S, O, K, TA;) ve onunla münakaşada çekişti. (S, * O, * K, * TA.)

4 **أَضْجَ٣َ** bkz. 1. -A2- [Reiske, Freytag tarafından zikredildiği üzere, **اضجّ**’yi ayrıca müteaddî bir fiil olarak, “Yordu, eziyet verdi” mânâsıyla açıklar.]

ضَجَّةٌ
**ضَجَّةٌ** ذ, bir isimdir; Bağırma, yahut yüksek sesle haykırma mânâsına gelir: (L:) yahut bir gürültü, yahut bir kavmin yahut bir fırkanın çığlıklar yahut bağırışlar yahut sesler karışıklığı. (S, Msb.)

ضَجَاجٌ
**ضَجَاجٌ** ذ **ضَاجَّهُ**’dan bir isimdir; [bu sıfatla Kötü, yahut düşmanca, davranış; ve çekişme mânâsına gelir:] (S, L, TA:) [ve] zorlama. (K, TA.) ― -b2- [Ayrıca] 1’in bir mastar ismidir, bazen bir sıfat olarak kullanılır, [bağıran, yahut yüksek sesle haykıran, vb. mânâsıyla,] bir adama uygulanır: çoğulu **ضُجُجٌ**. (L.) [Freytag onu, Jereer’in Dîvânı’ndan, “Boş, günah” mânâsıyla açıklar.] -A2- Ayrıca **عَاجٌ** ile aynı mânâdadır [bir çeşit bilezik mânâsıyla]; (T, O, K, TA;) ki bu, bir kadının **سِوَار**’ı gibidir. (O, TA.) ― -b2- Ve Bir çeşit boncuk (**خَرَزَةٌ**), (O, K, TA,) kadınlar tarafından [erkekleri] cezbetmelerinde kullanılan. (TA.) ― -b3- Ayrıca bir sonraki fıkraya da bkz.

ضِجَاجٌ
**ضِجَاجٌ** ذ Nemli hâlinde yenilen (O, K, TA) belli bir zamktır: kuruduğu zaman dövülür, sonra topaklar hâline getirilir, ve potas ile kuvvetli kılınır, ve onunla elbise, yahut bez parçası yıkanır; onu sabun gibi temizler. (O, TA.) Ve Belli bir bitkinin meyvesi; yahut bir zamk; kadınların başlarını yıkadıkları şey; IDrd tarafından fet-ha ile [yani ↓ **ضَجَاجٌ**] yazılmıştır, fakat AHn tarafından kesra ile. (TA.) ― -b2- Ve (AHn’nin bir yerde söylediği üzere, O, TA) Kuşların, yahut yırtıcı hayvanların zehirlendiği her ağaç. (O, K, TA.)

ضَجُوجٌ
**ضَجُوجٌ** ذ Sağılırken bağıran, ve sabırsız olan bir dişi devedir. (S, O, K.)

ضَجَاجٌ أَضَجُّ
**ضَجَاجٌ أَضَجُّ** ذ, ve şiir zaruretiyle **أَضْجَجُ**, [çok kötü yahut düşmanca davranış vb. mânâsıyla,] **شِعْرٌ شَاعِرٌ** gibi bir terkiptir. (TA.)
