# ضدد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%AF%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضدد

الضد، بالكسر: كل شيء ضاد شيئا ليغلبه. والسواد ضد البياض، والموت ضد الحياة، قاله الليث. والضد، عن ثعلب وحده، والضديد: المثل وجمعه: أضداد. ويقال: لا ضد له ولا ضديد له، أي لا نظير له ولا كفء له. ويقال: لقي القوم أضدادهم وأندادهم، أي أقرانهم. وقال الاخفش: الند: الضد والشبه  وتجعلون له أندادا  أي أضدادا وأشباها. والضد والضديد والضديدة، الأخيرة عن ثعلب: المخالف، ضد قال ابن السكيت: حكاه لنا أبو عمرو: الضد: مثل الشيء، والضد: خلافه. ومثله في المحكم، والمصباح. وقد يكون الضد جمعا وفي بعض النسخ: ويكون للجمع جمعا. وعبارة اللسان: وقد يكون جماعة، والقوم على ضد واحد، إذا اجتمعوا عليه في الخصومة، ومنه قوله تعالى  ويكونون عليهم ضدا  قال الفراء: يكونون عليهم عونا، قال أبو منصور: يعني الأصنام التي عبدها الكفار، تكون أعوانا على عابديها يوم القيامة. وروي عن عكرمة: يكونون عليهم أعداء. وقال الأخفش: الضد يكون واحدا وجماعة، مثل الرصد، والأرصاد، والرصد يكون للجماعة. وعن أبي زيد: ضده في الخصومة ضدا: غلبه وخصمه. وقال أبو تراب: سمعت زائدة يقولك صده عن الأمر، وضده عنه: صرفه، ومنعه برفق. وفي الصحاح: الضد، بالفتح: الملء، ضد القربة يضدها ضدا: ملأها. وأضد الرجل: غضب وليس هذا من باب كبه فأكب، كما زعمه بعض المحشين، لاختلاف معناهما. وبنو ضد، بالكسر: قبيلة من قوم عاد، قاله ابن دريد، وأنشد:
  وذو النونين من عهد ابن ضد                      تخيره الفتى من قوم عـاد يعني سيفا، كذا في المحكم. وضاده: خالفه، فأراد أحدهما طولا، والثاني قصرا، فهو ضده وضديده، وهما متضادان، وقد يقال إذا خالفه فأراد وجها يذهب فيه، ونازعه في ضده: هو مضاده، وضديده، ونده ونديده، للذي يريد خلاف الوجه الذي تريده، وهو مستقل من ذلك بمثل ما تستقل به.
 ومما يستدرك عليه: عن أبي عمرو: الضدد: الذين يملؤون للناس الآنية، إذا طلبوا الماء، واحدهم: ضاد، ويقال ضادد وضدد.

### Türkçe

**الضد**, kesre ile: her şey ki bir şeye **ضاد** olur, onu yenmek için. Ve siyahlık beyazlığın **ضد**’üdür; ölüm hayatın **ضد**’üdür; bunu Leys söyledi. Ve **الضد**, yalnızca Sa‘leb’den (naklen); ve **الضديد**: benzer; çoğulu: **أضداد**. Ve denilir: onun **ضد**’ü yoktur ve onun **ضديد**’i yoktur; yani onun benzeri yoktur ve onun dengi yoktur. Ve denilir: kavim kendi **أضداد**’ları ve kendi **أنداد**’ları ile karşılaştı; yani kendi akranlarıyla. Ahfeş dedi: **الند**: **الضد** ve benzer. “Ve O’na **أندادا** kılıyorsunuz”; yani **أضدادا** ve benzerler. Ve **الضد** ve **الضديد** ve **الضديدة**, sonuncusu Sa‘leb’den (naklen): muhalif; **ضد**. İbnü’s-Sikkît dedi: Ebû ‘Amr bize bunu rivayet etti: **الضد**: şeyin benzeri; ve **الضد**: onun zıddı. Bunun benzeri **المحكم**’de ve **المصباح**’dadır. Ve **الضد** bir çoğul olabilir; bazı nüshalarda: ve çoğul için bir çoğul olur. **اللسان**’ın ibaresi: ve bir cemaat olabilir; ve kavim tek bir **ضد** üzeredir, eğer husumette onun üzerinde birleşirlerse; bundan da Yüce Allah’ın sözü: “Ve onların üzerine **ضدا** olurlar.” Ferrâ dedi: onların üzerine yardımcı olurlar. Ebû Mansûr dedi: yani kâfirlerin taptığı putlar; kıyamet günü kendi tapıcıları üzerine yardımcılar olurlar. ‘İkrime’den rivayet edildi: onların üzerine düşmanlar olurlar. Ahfeş dedi: **الضد** bir tek ve bir cemaat olur; **الرصد** gibi ve **الأرصاد**; ve **الرصد** cemaat için olur. Ebû Zeyd’den (naklen): husumette onun **ضده**’si, **ضدا** (olmak): onu yendi ve onunla çekişti. Ebû Turâb dedi: Zâide’yi şöyle derken işittim: onu işten **صده**; ve ondan ona **ضده**: onu çevirdi ve onu yumuşaklıkla men etti. **الصحاح**’ta: **الضد**, fetha ile: doluluk; kırbayı **يضدها ضدا**: onu doldurdu. Ve adam **أضد** etti: öfkelendi; bu, bazı haşiyecilerin zannettiği gibi **كبه فأكب** babından değildir; ikisinin manalarının farklı oluşundan dolayı. Ve **بنو ضد**, kesre ile: ‘Âd kavminden bir kabile; bunu İbn Düreyd söyledi; ve şu beyti okudu:

وذو النونين من عهد ابن ضد                      تخيره الفتى من قوم عـاد

yani bir kılıç; **المحكم**’de böyle. Ve ona **ضاده**: ona muhalefet etti; böylece ikisinden biri uzunluk istedi, ikincisi kısalık; o, onun **ضده**’si ve onun **ضديده**’sidir; ve ikisi **متضادان**’dır. Ve denilebilir: ona muhalefet ettiğinde, gidip içinde bulunacağı bir yön istedi; ve onu kendi **ضده**’sinde çekiştirdi: o, onun **مضاده**’sidir ve onun **ضديده**’sidir ve onun **نده**’sidir ve onun **نديده**’sidir; senin istediğin yönün zıddını isteyen kimse için; ve o, bundan, senin onunla müstakil olduğun şeyin benzeriyle müstakildir.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: Ebû ‘Amr’dan (naklen): **الضدد**: insanlar su istediklerinde, onlar için kapları dolduran kimselerdir; onların teki: **ضاد**; ve **ضادد** ve **ضدد** denilir.
