# ضدن (ض-د-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%AF%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - د - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ض د ن
نضد ، ضدن
استعمل من وجوهه : ( نضد ، ضدن ) .
ضدن : أما ضَدَن فإن اللّيثَ أهمله .
وقال ابنُ دُريد : ضَدَنْتُ الشيء ضَدْناً : إذا أصلحْتَه وَسهلتَه ، لغة يمانيّة ، تفرّد به .
نضد : قال الليث : يقال : نَضَد وضَمَد : إذا جَمع وضَمّ . ونَضَد الشيءَ بعضَه إلى بعض مُتّسِقاً ، أو بعضَه على بعضٍ . والنَّضَدُ : الاسم ، وهو من حُرّ المتَاع ، يُنَضَّدُ بعضُه فوق بعض ، وذلك الموضعُ يُسمّى نَضَداً .
الحَرّانيُّ عن ابن السِّكّيت ، قال : النَّضَدُ : مصدر نَضَدْتُ المتاعَ أنضِده نضْداً . والنَّضَدُ : متاعُ البيت ، والجميع أنضاد .
قال النابغة :
خَلَّتْ سبيلَ أَتِيَ كان يَحبِسُه
ورَفّعَتْه إلى السِّجْفيْن فالنَّضَدِ
وفي الحديث : ( أن الوَحْيَ احتبس أيّاماً فلمّا نزل استبطأه النبيُّ فذكر أن احتباسه كان لكلب تحت نَضَد لهم ) .
قالَ الليث : النَّضَدُ : السّريرُ في بيت النابغة ، وهو غلط ، إنما النَّضَدُ ما فسّره ابن السكّيت ، وهو بمعنى المنضود . قال الله جلّ وعزّ : مَّخْضُودٍ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ ) ( الواقعة : 29 ) ، وقال في موضع آخر : ( بَاسِقَاتٍ لَّهَا طَلْعٌ ) ( ق : 10 ) .
قال الفَرّاء : يعني الكُفُرَّى ما دام في أكمامه فهو نضيد ، ومعناهُ منضودٌ بعضُه فوقَ بعض ، فإذا خَرج من أكمامه فليس بنَضِيد .
وقال غيره في قوله : ( مَّخْضُودٍ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ ( : هو الذي نُضِد بالحَمْل من أوله إلى آخره أو بالوَرَق ليس دونَه سُوقٌ بارزة .
وقيل في قوله : ( إن الكَلبَ كان تحتَ نَضَدٍ لهم ) ، أي : أنه كان تحت مِشْجَب
نُضّدت عليه الثيابُ والأثاثُ . وسُمّيَ السّريرُ نَضَداً لأنَّ النَّضدَ عليه .
أبو عبيد عن الأصمعي قال : النَّضَدُ : هم الأعمامُ والأخوالُ ، قال الأعشى :
فقوْمُك إنْ يَضمنُوا جارةً
وكانوا بموضع أنْضادِها
أراد أنهم كانوا بموضع ذوِي شرفِها .
وأما قول رؤبة يصف جيشاً :
إذا تدانَى لم يُفَرَّج أَجَمُه
يُرْجِف أَنْضادَ الجبالِ هَزَمُه
فإن أنضادَ الجبالِ ما تراصَفَ من حجارتها بعضها فوق بعض .

##### Türkçe

ض د ن
**نضد** , **ضدن**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: ( **نضد** , **ضدن** ) .

**ضدن** : **ضَدَن**’e gelince, **اللّيث** onu ihmâl etmiştir.
İbn Düreyd dedi: **ضَدَنْتُ** şeyi **ضَدْناً**: onu ıslah ettiğin ve onu kolaylaştırdığın zaman; Yemenî bir lugattır, bununla tek kalmıştır.

**نضد** : **الليث** dedi: Denilir ki: **نَضَد** ve **ضَمَد**: topladığı ve birleştirdiği zaman. Ve **نَضَد** şeyi, bir kısmını bir kısmına muntazam olarak, yahut bir kısmını bir kısmı üzerine (koyarak). Ve **النَّضَدُ**: isimdir; o, eşyanın kıymetlisindendir; onun bir kısmı bir kısmı üstüne dizilir; ve o yer **نَضَداً** diye adlandırılır.
**الحَرّانيُّ**’nin İbn **السِّكّيت**’ten (rivayetiyle), dedi: **النَّضَدُ**: **نَضَدْتُ** ev eşyasını, onu **نضْداً** diziyorum, masdarıdır. Ve **النَّضَدُ**: ev eşyasıdır; çoğulu **أنضاد**’dır.
**النابغة** dedi:
خَلَّتْ سبيلَ أَتِيَ كان يَحبِسُه
ورَفّعَتْه إلى السِّجْفيْن فالنَّضَدِ
Hadiste: (Vahyin günlerce tutulduğu; sonra indiğinde Peygamber’in onu geç bulduğu; ve onun tutulmasının, kendileri için bir **نَضَد** altında bulunan bir köpek sebebiyle olduğunu zikrettiği) vardır.
**الليث** dedi: **النَّضَدُ**: **النابغة**’nin evindeki sedirdir; o ise yanlıştır. Ancak **النَّضَدُ**, İbn **السكّيت**’in tefsir ettiği şeydir; ve **المنضود** manasındadır. Allah, celîl ve azîz, dedi: ( مَّخْضُودٍ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ ) ( **الواقعة** : 29 ) ve başka bir yerde dedi: ( بَاسِقَاتٍ لَّهَا طَلْعٌ ) ( **ق** : 10 ) .
**الفَرّاء** dedi: **الكُفُرَّى**’yı kasteder; kılıflarında bulunduğu müddetçe o **نضيد**’dir; manası, bir kısmı bir kısmı üstüne dizilmiş **منضود**’dur; kılıflarından çıktığında ise **نَضِيد** değildir.
Başka biri, şu sözü hakkında dedi: ( مَّخْضُودٍ وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ ): o, başından sonuna kadar yük ile yahut yaprak ile dizilmiş olandır; onun altında belirgin saplar yoktur.
Ve şu söz hakkında denildi: (Köpek onların bir **نَضَد**’ı altında idi), yani: o, üzerine elbiseler ve eşya dizilmiş bir **مِشْجَب** altında idi. Ve sedir **نَضَداً** diye adlandırıldı; çünkü **النَّضدَ** onun üzerindedir.
Ebû Ubeyd, **الأصمعي**’den: dedi: **النَّضَدُ**: amcalar ve dayılardır; **الأعشى** dedi:
فقوْمُك إنْ يَضمنُوا جارةً
وكانوا بموضع أنْضادِها
Onların, onun şereflilerinin bulunduğu yerde olduklarını kastetti.
Ve **رؤبة**’nin bir orduyu vasfederek söylediği söze gelince:
إذا تدانَى لم يُفَرَّج أَجَمُه
يُرْجِف أَنْضادَ الجبالِ هَزَمُه
Şüphesiz dağların **أنضاد**’ı, taşlarından bir kısmının bir kısmı üstüne yığılmış olanıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ضَدَنْتُ الشيءَ أَضْدِنُه ضَدْناً: سَهَّلْتُه وأَصلحته، لغة يمانية، وضَدَنَى، على مثال جَمَزى: موضع.

##### Türkçe

**ضَدَنْتُ الشيءَ أَضْدِنُه ضَدْناً**: Onu kolaylaştırdım ve düzelttim; Yemen lehçesi.

**وضَدَنَى**: **جَمَزى** örneği üzere: bir yer.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AF%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ضَدَنَهُ يَضْدِنُهُ ) : أَهْمَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : أَي ( أَصْلَحَهُ وسَهَّلَهُ ) ؛ لُغَةٌ يمانِيَّةٌ .
( وضَدْنَى ، كسَكْرَى ) ، هكذا في النسخِ ، والصَّوابُ كجَمَزَى ، كما هو نَصُّ اللِّسانِ : ( ع .
( وضَدْوانٌ وضَدْيانٌ : جَبَلانِ ) مِن شقِّ اليَمامَةِ ؛ ( أَو النُّونُ زائِدَةٌ فيُعادُ في الياءِ ) ، وهو الصَّوابُ .

##### Türkçe

: (**ضَدَنَهُ يَضْدِنُهُ**) : el-Cevherî onu ihmal etti.
(İbn Düreyd dedi ki: yani (**أَصْلَحَهُ وسَهَّلَهُ**) ; Yemenî bir lügattir.
(**وضَدْنَى ، كسَكْرَى**) , nüshalarda böyle; doğrusu **جَمَزَى** gibi, Lisân’ın nassı olduğu üzere: ( ع .
(**وضَدْوانٌ وضَدْيانٌ : جَبَلانِ**) Yemâme tarafının bir şıkkından; (yahut **النُّونُ** ziyadedir, böylece **الياءِ**’da iade edilir), ve o doğrudur.
