# ضرع — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B9/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B1%D8%B9/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B9.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: ضرع

- الضرع: ضرع الناقة، والشاة، وغيرهما، وأضرعت الشاة: نزل اللبن في ضرعها لقرب نتاجها، وذلك نحو: أتمر، وألبن: إذا كثر تمره ولبنه، وشاة ضريع: عظيمة الضرع، وأما قوله: ﴿ليس لهم طعام إلا من ضريع﴾ [الغاشية/6]، فقيل: هو يبيس الشبرق (الشبرق بالكسر: شجر منبته نجد وتهامة، وثمرته شاكة؛ والقول الذي ذكره المؤلف هو لأبي عبيدة في المجاز 2/296.
وقالوا: إذا يبس الضريع فهو الشبرق. وقال الزجاج: الشبرق: جنس من الشوك، إذا كان رطبا فهو شبرق، فإذا يبس فهو الضريع. انظر: اللسسان (شبرق) )، وقيل: نبات أحمر منتن الريح يرمي به البحر، وكيفما كان فإشارة إلى شيء منكر. وضرع إليهم: تناول ضرع أمه، وقيل منه: ضرع الرجل ضراعة: ضعف وذل، فهو ضارع، وضرع، وتضرع: أظهر الضراعة. قال تعالى: ﴿تضرعا وخفية﴾ [الأنعام/63]، ﴿لعلهم يتضرعون﴾ [الأنعام/42]، ﴿لعلهم يضرعون﴾ [الأعراف/94]، أي: يتضرعون فأدغم، ﴿فلولا إذ جاءهم بأسنا تضرعوا﴾ [الأنعام/43]، والمضارعة أصلها: التشارك في الضراعة، ثم جرد للمشاركة، ومنه استعار النحويون لفظ الفعل المضارع.

### Türkçe

- **الضرع**: dişi devenin, koyunun ve başkalarının memesi; ve **أضرعت الشاة**: doğumunun yaklaşması sebebiyle süt onun memesine indi; bu da şu (kullanım) gibidir: **أتمر** ve **ألبن**: hurması ve sütü çoğaldığı zaman. Ve **شاة ضريع**: memesi büyük (olan) koyun. Ama onun sözü: ﴿**ليس لهم طعام إلا من ضريع**﴾ [الغاشية/6], denildi ki: o, **الشبرق**’ın kurusudur (**الشبرق** kesre ile: bitiş yeri Necd ve Tihâme olan bir ağaç; ve meyvesi dikenlidir; müellifin zikrettiği söz Ebû Ubeyde’nindir, el-Mecâz 2/296.
Ve dediler ki: **الضريع** kuruduğu zaman o **الشبرق**’tır. Ve ez-Zeccâc dedi ki: **الشبرق**: diken cinsinden bir cinstir; yaş olduğu zaman o **شبرق**’tır; kuruduğu zaman ise o **الضريع**’dir. Bak: el-Lissân (**شبرق**) )؛ ve denildi ki: denizin attığı, kokusu kötü, kırmızı bir bitkidir; her ne şekilde olursa olsun, o, münker bir şeye işarettir. Ve **ضرع إليهم**: annesinin memesini aldı (emdi); ve denildi ki ondan: **ضرع الرجل ضراعة**: zayıfladı ve zelil oldu; o hâlde o **ضارع**’dır, ve **ضرع** (dır). Ve **تضرع**: **الضراعة**’yı açığa vurdu. Yüce Allah dedi ki: ﴿**تضرعا وخفية**﴾ [الأنعام/63]، ﴿**لعلهم يتضرعون**﴾ [الأنعام/42]، ﴿**لعلهم يضرعون**﴾ [الأعراف/94]، yani: **يتضرعون**; sonra idğam edildi. ﴿**فلولا إذ جاءهم بأسنا تضرعوا**﴾ [الأنعام/43]. Ve **المضارعة**: aslı, **الضراعة**’da ortaklaşmadır; sonra ortaklık için soyutlandı; ve ondan nahivciler **لفظ الفعل المضارع** lafzını ödünç aldılar.
