# ضرك — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%83/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B1%D9%83/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%83.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ضرك

الكاف والضاد والراء معهما
ك ر ض، ركض، ضرك مستعملات كرض: الكَريض: ضرب من الأقط، وصنعته: الكِراض. كَرَضوا كِراضاً، وهو جبن يتحلب عنه ماؤه فيمصل. والكِراض: ماء الفحل، قال:
سوف يدنيك من لميس سبنتـا		ة أمارت بالبول ماء الكِراضِ
وهذه مدخلة في التشبيه، كقولهم، يأكل الطين كأنما يأكل به سكراً.
ركض: الرَّكْضُ: مشية الرجل بالرجلين معاً، والمرأة ترُكضُ ذيولها برجليها إذا مشت، قال النابغة:
والرّاكضاتِ ذيول الريط فنقها		برد الهواجر كالغزلان بالجرد
قال أبو الدُّقيش: تزوجت جارية شابة فلم يكن عندي شيء فركضَتْ برجليها في صدري ثم قالت: يا شيخ ما أرجو بك، أي: ما أرجو منك.
وفلان يَرْكُضُ دابته يضرب جنبيها برجليه، ثم استعملوه في الدواب لكثرته على ألسنتهم، فقالوا هي تَرْكُضُ، كأن الرّكضَ منها.
والَمْرَكضاِن: موضع عقبي الفارس من معدي الدابة.
والتَّرْكَضَى: مشية فيها ترقل وتبختر.
والارِتِكاضُ: الاضطراب، كاضطرابِ الولد في البطن، والشاة إذا ذبحت، حتى جعل للطير في اضطراب طيرانها.
ضرك: الضّريك: البائس الهالك بسوء حال، وقلما يقال للمرأة: ضريكة.
والضّريك: النسر الذكر. وضُراكٌ: اسم للأسد الشديد عصب الخلق في جسم.
والفعل: ضَرُك يَضْرُك ضَراكَةً.

### Türkçe

**الكاف** ve **الضاد** ve **الراء** bunlarla birlikte

**ك ر ض**، **ركض**، **ضرك** kullanımdadır. **كرَض**: **الكَريض**: **الأقط**’tan bir türdür; onun yapımı: **الكِراض**. **كَرَضوا كِراضاً**; o, suyu sağılıp ondan ayrılan, böylece ekşiyip peyniraltı suyu hâline gelen bir peynirdir. Ve **الكِراض**: aygırın suyu (meni)dir; dedi ki:
“Yakında seni **لميس**’ten **سبنتـا**’ya yaklaştıracak;
**البول** ile **ماء الكِراضِ**’ı işaret eden.”

Ve bu, teşbih içine sokulmuştur; onların sözü gibi: “Çamuru yer; sanki onunla şeker yiyordur.”

**ركض**: **الرَّكْضُ**: adamın iki ayakla birlikte yürüyüşüdür; kadın yürüdüğünde eteklerini iki ayağıyla **ترُكضُ** eder. **النابغة** dedi ki:
“Ve **الرّاكضاتِ**; **الريط**’ın eteklerini sürükleyip temizleyenler;
**الهواجر**’in serinliğiyle, **الجرد** üzerinde ceylanlar gibi.”

**أبو الدُّقيش** dedi: Genç bir cariye ile evlendim; yanımda hiçbir şey yoktu; o da iki ayağıyla göğsüme vurdu, sonra dedi ki: “Ey şeyh, senden ne umayım?” yani: senden ne umayım.

Ve falan, binek hayvanını **يَرْكُضُ** eder: iki yanını iki ayağıyla vurur. Sonra bunu, dillerinde çokça oluşundan dolayı binek hayvanları hakkında kullandılar; böylece “o **تَرْكُضُ** eder” dediler; sanki **الرّكضُ** ondanmış gibi.

Ve **الَمْرَكضاِن**: süvarinin topuklarının, binek hayvanının iki böğründeki yeridir.

Ve **التَّرْكَضَى**: içinde **ترقل** ve salınarak yürüme bulunan bir yürüyüştür.

Ve **الارِتِكاضُ**: çalkalanma/sarsılmadır; karındaki çocuğun çalkalanması gibi; ve koyun boğazlandığında (çırpınması) gibi; nihayet kuş için de, uçuşunun çalkalanmasında (bu ad) kılındı.

**ضرك**: **الضّريك**: kötü hâl sebebiyle bedbaht, helâk olmuş kimsedir; kadına “**ضريكة**” denmesi pek azdır.

Ve **الضّريك**: erkek akbabadır. Ve **ضُراكٌ**: yaratılışı sinirli/sert, bedeni güçlü olan şiddetli aslanın adıdır.

Ve fiil: **ضَرُك** **يَضْرُك** **ضَراكَةً**.
