# ضرو (ض-ر-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B1%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ر - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الضاد والراء و و ا ي ء معهما
ض و ر، ض ي ر، و ض ر، ر و ض، و ر ض، أ ر ض، ض ر و، ر ض و مستعملات
ضور:
التَضَوّرُ: صياحٌ وتَلَوٍّ عند وَجَع من ضَرْبٍ.
والثَّعلَبُ يَتضوَّرُ في صِياحه وضور حيّ من عنزة.
ضير:
الضَّيْرُ المَضَرَّةُ، ولا ضَيْرَ أي لا حَرَجَ ولا مَضَرَّةَ.
وضر:
الوَضَرُ: وَسَخُ الدَّسَمِ واللَّبَنِ، وغُسالةُ السِّقاءِ والقَصْعةِ ونحوِها، وأنشد:
إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم طَبَعاً		أو تَتْرُكُوها فسُودٌ ذاتُ أوضـارِ
روض:
الرَّوْضُ والرَّوْضَةُ، والرِّيضانُ جمعُ الرَّوْض، والرِّياض جمع الرَّوْضة.
ورُضْتُ الدّابَّةَ أرُوضُها رِياضةً أي علَّمْتُها السَّيْر.
والرَّوْضُ: نَحوٌ من نِصْف القِرْبةِ.
ويقال: أتانا بإناءٍ يُريضُ كذا وكذا رجلاً، وقد أراضهم اذا أرواهم بعض الرَّيِّ.
ورض:
يقال: وَرَضتِ الدَّجاجَةُ إذا كانتْ مُرْخِمةً على البيض، ثم قامت فوَضَعَت بمَرَّةٍ واحدة. وكذلك التوّريضُ في كل شيءٍ.
أرض:
أرضٌ وجمعها أرَضُون، والآرُض أيضاً جَماعة.
وأرْضٌ أريضةٌ أي لَيِّنةٌ طيِّبةُ المَقعَد.
ورَوْضةٌ أريضةٌ: ليِّنةُ المَوْطِئ، واسعةٌ.
والأَرَضةُ: دُوَيبّة بيضاءُ تُشبِهُ النَّمْلَ تأكُلُ الخَشبَ وتظهَرُ أيّام الرَّبيع.
وشَحْمَةُ الأرض معروفة.
والأرضُ: الرِّعْدَةُ.
والأرض: حافِرُ الدّابَّة، قال: ولم يُقَلِّبْ أرْضَها البَيْطارُ والأرضُ: الزُّكامُ.
وأُرِضَ فهو مَأْرُوضٌ.
ضرو:
الضِّرْوُ الضاري من أولادِ الكِلابِ السَّلُوقِيَّةِ التي تَصيد، والجميع الضِّراءُ.
والضَّرْوُ: ضْربٌ من الشَّجَرِ يُجْعَل وَرَقُه في العِطْر، وبعضهم يكسِرُ الضادَ، وجَرَّةٌ ضاريةٌ بالخَلِّ قد ضَرِيَتْ ضَراوةً.
والضَّراءُ: أرضٌ مُسْتَويةُ تكون فيها السِّباعُ، والضَّراءُ: المَشْيُ فيها، يُواريك عَمّن تَكيدُه وتطلُبُه.
ولِلَّحْمِ ضَراوةٌ كضَراوةِ الخَمْر.
رضو:
يقالُ في لغة: رجلٌ مَرْضُوٌ عنه، لأنَّ الرِّضا في الأصل من بنات الواو، وشاهِدُه الرِّضْوانْ، وهو اسم موضوعٌ من الرِّضا، قال تعالى: الا ابتغاءَ رِضوانِ اللهِ.
والرِّضا، مقصورٌ، والمُراضاةُ من اثنَيْن.
ورَضوَى جَبلٌ.

##### Türkçe

باب **الضاد** والراء و و ا ي ء معهما
**ض و ر**، **ض ي ر**، **و ض ر**، **ر و ض**، **و ر ض**، **أ ر ض**، **ض ر و**، **ر ض و** مستعملات

**ضور**:
**التَضَوّرُ**: bir darbeden kaynaklanan ağrı sırasında bağırma ve kıvranma.
Ve tilki, bağırışında kıvranır; ve **ضور**: **عنزة**’den bir kabiledir.

**ضير**:
**الضَّيْرُ**: zarar; ve **لا ضَيْرَ** yani ne sıkıntı vardır ne zarar.

**وضر**:
**الوَضَرُ**: yağın ve sütün kiri; ve kırbanın ve çanağın ve benzerlerinin yıkantısı. Ve şu beyit okunmuştur:
إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم طَبَعاً		أو تَتْرُكُوها فسُودٌ ذاتُ أوضـارِ

**روض**:
**الرَّوْضُ** ve **الرَّوْضَةُ**; ve **الرِّيضانُ**: **الرَّوْض**’un çoğulu; ve **الرِّياض**: **الرَّوْضة**’nin çoğulu.
Ve “**رُضْتُ** bineği **أرُوضُها** **رِياضةً**” yani ona yürümeyi öğrettim.
Ve **الرَّوْضُ**: kırbanın yarısı gibi bir tür.
Ve denilir: Bize, şu kadar ve şu kadar adamı sulayacak bir kap ile geldi; ve onlara, sulamanın bir kısmıyla suladıysa, **أراضهم**.

**ورض**:
Denilir: Tavuk, yumurtanın üzerine yatıp sonra kalkıp bir defada yumurtladıysa **وَرَضتِ الدَّجاجَةُ**. Ve her şeyde **التوّريضُ** de böyledir.

**أرض**:
**أرضٌ**; çoğulu **أرَضُون**; ve **الآرُض** da bir topluluktur.
Ve **أرْضٌ أريضةٌ** yani yumuşak, oturması hoş.
Ve **رَوْضةٌ أريضةٌ**: basması yumuşak, geniş.
Ve **الأَرَضةُ**: karıncaya benzeyen, odunu yiyen ve bahar günlerinde ortaya çıkan beyaz bir küçük canlı.
Ve **شَحْمَةُ الأرض** bilinir.
Ve **الأرضُ**: titreme.
Ve **الأرض**: binek hayvanının toynağı; dedi ki: ve nalbant onun **أرْضَها**sını çevirmedi. Ve **الأرضُ**: nezle.
Ve **أُرِضَ**; o hâlde o **مَأْرُوضٌ**dur.

**ضرو**:
**الضِّرْوُ**: avlanan **السَّلُوقِيَّةِ** cinsi köpeklerin yavrularından saldırgan olan; hepsi **الضِّراءُ**dır.
Ve **الضَّرْوُ**: yaprağı kokuya konulan bir ağaç türü; ve bazısı **الضاد**’ı kesreler. Ve sirkeye düşkün bir küp: **ضاريةٌ**; **ضَرِيَتْ** **ضَراوةً**.
Ve **الضَّراءُ**: içinde yırtıcı hayvanların bulunduğu düz bir arazi; ve **الضَّراءُ**: onda yürümektir; kendisine tuzak kurduğun ve aradığın kimseden seni gizler.
Ve et için, şarabın düşkünlüğü gibi bir **ضَراوةٌ** vardır.

**رضو**:
Bir lehçede denilir: **رجلٌ مَرْضُوٌ عنه**; çünkü **الرِّضا** aslında **الواو**’nun kızlarındandır; bunun şahidi **الرِّضْوانْ**dır; o, **الرِّضا**dan konulmuş bir isimdir. Yüce Allah dedi ki: **الا ابتغاءَ رِضوانِ اللهِ**.
Ve **الرِّضا** kısaltılmıştır; ve **المُراضاةُ** iki kişiden olur.
Ve **رَضوَى** bir dağdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ضرو and ضرى

ضَرِىَ بِهِ
1 ضَرِىَ بِهِ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. ١َ٢َ٣َ , (S, Msb, K,) inf. n. ضَرَاوَةٌ (S, M, Msb, K) and ضَرًا (M, Msb, K) and ضَرْىٌ and ضَرَآءَةٌ, (K, TA, [the last in the CK written ضَرَاة,]) He was, or became, attached, addicted, or devoted, to it; (S, M, K, TA;) and (TA) he habituated, or accustomed, himself to it, (M, * Msb, K, * TA,) so that he could hardly, or in nowise, withhold himself from it; (TA;) and emboldened himself to do it or undertake it or the like: and he kept, or clave, to it; and became attached, addicted, or devoted, to it; like the animal of prey to the chase. (Msb.) [And ضَرِيَهُ occurs in the M, in art. مرس, in explanation of تَمَرَّسَ بِهِ, app. for ضَرِىَ بِهِ, in the same sense.] It is said in a trad., اـِنَّ لِلْاـِسْلَامِ ضَرَاوَةً i. e. Verily there is a habituating and an attachment of oneself to El-Islلm; meaning, one cannot withhold himself from it. (TA.) And in a saying, (S,) or trad., (M, TA,) of 'Omar, اـِيَّاكُمْ وَهٰذِهِ المَجَازِرَ فَاـِنَّ لَهَا ضَرَاوَةً كَضَرَاوَةِ الخَمْرِ (S, M, TA) i. e. [Avoid ye these places where cattle are slaughtered and where their flesh is sold, for] there is a habituating of oneself to them, and a yearning towards them, like the habituating of oneself to wine; for he who habituates himself to flesh-meat hardly, or in nowise, withholds himself from it, and becomes extravagant in his expenditure. (TA. [See also مَجْزَرٌ.]) And one says of a dog, ضَرِىَ بِالصَّيْدِ, (S, M, Mgh, K,) [in Har p. 579 فى الصَيد, which I do not find elsewhere,] aor. ١َ٢َ٣َ , (S,) inf. n. ضَرَاوَةٌ, (As, S, Mgh,) or ضَرًى and ضِرَآءٌ and ضَرَآءٌ, (M, K,) the last on the authority of AZ, (M,) He became habituated, or accustomed, to the chase. (S, Mgh, TA.) And ضَرِيَتِ الجَرَّةُ بِالخَلِّ [The jar became seasoned with vinegar] and بِالنَّبِيذِ [with must or the like]. (TA.) And ضَرِىَ النَّبِيذُ The نبيذ became strong [by remaining several days in the jar or skin]. (TA.) -A2- ضَرَا, (S, K,) aor. ١َ٢ُ٣َ , inf. n. ضَرْوٌ, (S,) or ضُرُوٌّ, (K,) said of a vein, It shed blood: (S, K:) or, accord. to the T, it quivered, and gushed with blood or made a sound by reason of the blood coming forth: Z says that the form of the verb is altered because of the alteration of the meaning. (TA.) And ضَرَى, (M, K,) aor. ١َ٢ِ٣َ , (K,) [likewise] said of a vein, (M,) signifies It flowed, (M, K, TA,) and ran [with blood]; on the authority of IAar. (TA.) And ضَرَا, aor. ١َ٢ُ٣َ , said of a wound, It ceased not to flow [with blood]. (IAth, TA.) -A3- And ضَرَا, inf. n. ضرو [whether ضَرْوٌ or ضُرُوٌّ is not shown], said of a man, He hid, or concealed, himself. (IKtt, TA. [See also 10.])

ضرّاهُ بِهِ
2 ضرّاهُ بِهِ ذ , (M, Msb, K;,) inf. n. تَضْرِيَةٌ; (K;;) and ↓ اضراهُ; (Msb, K;;) He caused him to become attached, addicted, or devoted, to it; (M, Kudot;, TA;) he habituated, or accustomed, him to it, (M, * Msb, Kudot;, * TA,) [so that he could hardly, or in nowise, withhold himself from it; (see 1, first sentence;)] and emboldened him to do it or undertake it or the like. (Msb.) And ضرّى الكَلْبَ بِالصَّيْدِ, (S;, * Mgh,) inf. n. as above; (Sudot;, Mgh;) and بِهِ ↓ اضراهُ, (S, Mgh, TA, ast;) inf. n. اـِضْرَآءٌ; (Mgh;) He habituated, or accustomed, the dog to the chase; (S, Mgh, TA;) and incited him, or caused him to become attached or addicted, thereto. (S.)

4 أَ١ْ٢َ٣َ see the next preceding paragraph in two places.

اِسْتَضْرَيْتُ لِلصَّيْدِ
10 اِسْتَضْرَيْتُ لِلصَّيْدِ ذ I deluded, or circumvented, the object, or objects, of the chase, at unawares. (S. [See also 1, last meaning.])

ضَرُوٌ
ضَرُوٌ ذ : see the next paragraph, in three places.

ضِرْوٌ
ضِرْوٌ ذ A dog, (M,) or young dog, (S, Kudot;,) such as is termed ضَارٍ [i. e. habituated, or accustomed, to the chase]; (S, M, K;) as also ↓ ضَرِىٌّ: (K, TA: [in the CK, كالضَّرَى is erroneously put for كَالضَّرِىِّ:]) the latter word is like غَنِىٌّ: (TA:) the fem. of the former is with ة: and the pl. [of pauc.] أَضْرٍ [originally أَضْرُوٌ] and [of mult.] ضِرَآءٌ. (S, M.) -A2- And A taint of جُذَام [or elephantiasis]: (M, K:) occurring in a trad. in which it is said of Aboo-Bekr, أَكَلَ مَعَ رَجُلٍ بِهِ ضِرْوٌ مِنْ جُذَامٍ [He ate with a man in whom was a taint of elephantiasis]: it is from [the inf. n.] الضَّرَاوَةُ; as though the disease became attached, or habituated, to the person: (M, TA:) mentioned by Hr in the “ Ghareebeyn: ” (M:) or, as some relate it, the word is with the fet-h, [i. e. ↓ ضَرْوٌ,] and is from ضَرَا said of a wound, the meaning being in whom was a wound having an incessant flowing. (TA.) -A3- Also, and ↓ ضَرْوٌ, A species of tree, of sweet odour, with [the wood of] which the teeth are rubbed and cleansed, and the leaves of which are put into perfume; (M, TA;) i. q. مَحْلَبٌ [q. v.]; so says Lth: (TA:) AHn says, the places of its growth are mostly in ElYemen; (M, TA;) and some say that the ضِرْو is the بُطْم [or terebinth-tree, or the fruit thereof]: (M:) AHn says also, it is of the trees of the mountains, and is like the great oak, (M, TA, *) having clusters [of berries] like those of the oak, but its berries are larger; its leaves are cooked, and, when thoroughly cooked, are cleared away, and the water thereof is returned to the fire, and coagulates, (M, TA,) becoming like قُبَيْطَآء [q. v.], (M,) and is used medicinally as a remedy for roughness of the chest and for pain of the fauces: (M, TA:) or the gum of a certain tree called the كَمْكَام [i. e. the cancamum-tree], brought from El-Yemen: (S:) or this is a mistake, for it is the tree so called, not its gum: (K:) [but] it is said in the T, on the authority of AHn, that كَمْكَام signifies the bark (قِرْف) of the tree called ضِرْو: and some say that it is the resin (عِلْك) of the ضِرْو: and in the Moheet of Ibn-'Abbلd it is said that كَمْكَام signifies the bark (قِرْف, or, as some say, لِحَآء,) of the tree called ضِرْو, and is an aromatic perfume: (TA:) and (K, TA) IAar says, (TA,) the ضِرْو is the حَبَّة خَضْرَآء [or fruit of the terebinth-tree], (K, TA,) which is also sometimes used for rubbing and cleansing the teeth: when a girl rubs and cleanses her teeth with a stick of the tree called ضِرْو the saliva with which the stick is moistened from her mouth is like honey: (TA:) and the word is also pronounced ↓ ضَرْوٌ. (K.)

ضَرَآءٌ
ضَرَآءٌ ذ A level tract of land in which are beasts of prey and a few trees: (M, K:) or a piece of land, or ground, that conceals one: (AA, TA:) and trees, &c., that conceal one: (M:) or a thicket; or tangled, or luxuriant, or abundant and dense, trees; in a valley. (S, K.) One says, تَوَارَى الصَّيْدُ مِنِّى فِى ضَرَآءِ الوَادِى [The game hid itself from me in the tangled, or luxuriant, or abundant and dense, trees of the valley]. (S.) And فُلَانٌ يَمْشِى الضَّرَآءَ, with fet-h, meaning Such a one goes along lurking among the trees that conceal him. (S.) And هُوَ يَدِبُّ لَهُ الضَّرَآءَ وَيَمْشِى لَهُ الخَمَرَ [He creeps to him in the thicket, and walks, or goes along, to him in the covert of trees]: said of a man when he deludes, or circumvents, his companion: (S:) but accord. to IAar, ضرآء here means a low, or depressed, place. (Meyd.) And فُلَانٌ لَا يُدَبُّ لَهُ الضَّرَآءُ [app. meaning The thicket will not be crept through to such a one: but mentioned after the last of the explanations here following]. (M.) [See also ضَرَّآءُ, in art. ضر.] ― -b2- [It is said that] it signifies also The hiding or concealing, oneself: (AA, K, TA:) [or] the walking, or going along, in that which conceals one from him whom one beguiles, or circumvents. (M.)

ضِرَآءٌ
ضِرَآءٌ ذ , a pl. epithet, [of which the sing. is probably ↓ ضُرِىٌّ,] Courageous: hence, in a trad., اـِنَّ فِينَا ضِرَآءُ اللّٰهِ [Verily among us are the champions of God]. (TA.)

ضَرِىٌّ
ضَرِىٌّ ذ : see ضِرْوٌ, first sentence. ― -b2- Applied to a vein, (S, M, K, TA,) (tropical:) Flowing; as also ↓ ضَارٍ: (M:) or flowing much; (TA;) of which the blood hardly, or in nowise, stops; (S, K, TA;) as though it were habituated to the flowing. (TA.) ― -b3- See also ضِرَآءٌ.

ضَارٍ
ضَارٍ ذ Attached, addicted, or devoted, to a thing; (TA;) habituated, or accustomed, thereto, (Msb, TA,) so as hardly, or in nowise, to withhold himself therefrom; (TA;) and emboldening himself to do it or undertake it or the like: and keeping, or cleaving, thereto; being attached, addicted, or devoted, to it; like the animal of prey to the chase. (Msb.) [Hence,] كَلْبٌ ضَارٍ, (S, Mgh,) or كَلْبٌ ضَارٍ بِالصَّيْدِ, (M, K,) A dog habituated, or accustomed, to the chase: (S, Mgh, TA:) and كَلْبَةٌ ضَارِيَةٌ. (S. [See also ضِرْوٌ, first sentence.]) [كَلْبٌ ضَارٍ بِالصَّيْدِ is also expl. in the TA by the words اـِذَا تَطَعَّمَ بِلَحْمِهِ, app. meaning A dog having his appetite excited by tasting the flesh of the game.] ضَوَارٍ [is pl. of ضَارٍ applied to an irrational animal, and as such] signifies [Animals accustomed to prey; rapacious, or ravenous, beasts; and particularly] lions. (TA.) And المَوَاشِى الضَّارِيَةُ The cattle that are in the habit of pasturing upon peoples' seed-produce. (Nh, TA.) And بَيْتٌ ضَارٍ بِاللَّحْمِ A house, or tent, in which flesh-meat is habitually found so much that its odour remains in it. (TA.) And سِقَآءٌ ضَارٍ بِاللَّبَنِ, thus correctly, as in the M, but in [some of] the copies of the K بِالسَّمْنِ, (TA,) A skin in which milk is long kept so that its flavour becomes good. (M, TA.) And جَرَّةٌ ضَارِيَةٌ بِالخَلِّ and بِالنَّبِيذِ [A jar become seasoned with vinegar and with must or the like]. (M, TA.) الاـِنَآءُ الضَّارِى, occurring in a trad. of 'Alee, is said to mean The jar that runs [or leaks]; and the drinking from it is forbidden because it renders the drinking troublesome: thus expl. by IAar: but it is also expl. as meaning the wine-jar that has become seasoned with wine (ضَرِىَ بِالْخَمْرِ); so that when نَبِيذ is put into it, it becomes intoxicating. (TA.) And عِرْقٌ ضَارٍ means A vein shedding blood: (S, K, TA:) [or quivering, and gushing with blood or making a sound by reason of the blood coming forth: (see the verb:)] or flowing, or running: (TA: see ضَرِىٌّ:) or accustomed to be opened, and therefore when the time for it is come and it is opened, emitting its blood more quickly. (TA.)

##### Türkçe

ضرو ve ضرى

**ضَرِىَ بِهِ**
1 **ضَرِىَ بِهِ** ذ , (S, M, Msb, K,) muzâri‘ı ١َ٢َ٣َ , (S, Msb, K,) mastarı **ضَرَاوَةٌ** (S, M, Msb, K) ve **ضَرًا** (M, Msb, K) ve **ضَرْىٌ** ve **ضَرَآءَةٌ**, (K, TA, [sonuncusu CK’de **ضَرَاة** yazılmıştır,]) Ona bağlandı, ona müptelâ oldu yahut ona kendini verdi; (S, M, K, TA;) ve (TA) ona kendini alıştırdı, (M, * Msb, K, * TA,) öyle ki ondan kendini güçlükle, yahut hiçbir surette, alıkoyamaz oldu; (TA;) ve onu yapmaya yahut ona girişmeye yahut benzerine karşı kendini cesaretlendirdi: ve ona devam etti yahut ona yapıştı; ve ona bağlandı, ona müptelâ oldu yahut ona kendini verdi; av hayvanının ava (avlanmaya) olduğu gibi. (Msb.) [Ve **ضَرِيَهُ** M’de, مرس maddesinde, **تَمَرَّسَ بِهِ**’nin açıklamasında, görünüşe göre aynı mânada **ضَرِىَ بِهِ** yerine geçerek vârid olur.] Bir rivayette şöyle denir: **اـِنَّ لِلْاـِسْلَامِ ضَرَاوَةً** yani: Şüphesiz İslâm için bir alışma ve kişinin kendini ona bağlaması vardır; mânası: kişi ondan kendini alıkoyamaz. (TA.) Ve ‘Ömer’in bir sözünde, (S,) yahut rivayette, (M, TA,) **اـِيَّاكُمْ وَهٰذِهِ المَجَازِرَ فَاـِنَّ لَهَا ضَرَاوَةً كَضَرَاوَةِ الخَمْرِ** (S, M, TA) yani: [Bu hayvanların boğazlandığı ve etlerinin satıldığı yerlerden sakının; çünkü] onlara kendini alıştırma ve onlara karşı bir iştiyak vardır; şaraba kendini alıştırma gibi; zira ete kendini alıştıran kimse ondan kendini güçlükle, yahut hiçbir surette, alıkoyamaz ve harcamasında israfa düşer. (TA. [Bk. ayrıca **مَجْزَرٌ**.]) Ve köpek hakkında şöyle denir: **ضَرِىَ بِالصَّيْدِ**, (S, M, Mgh, K,) [Har s. 579’da **فى الصَيد**; bunu başka yerde bulmuyorum,] muzâri‘ı ١َ٢َ٣َ , (S,) mastarı **ضَرَاوَةٌ**, (As, S, Mgh,) yahut **ضَرًى** ve **ضِرَآءٌ** ve **ضَرَآءٌ**, (M, K,) sonuncusu AZ rivayetine göre, (M,) Ava alıştı. (S, Mgh, TA.) Ve **ضَرِيَتِ الجَرَّةُ بِالخَلِّ** [Küp sirke ile terbiye oldu] ve **بِالنَّبِيذِ** [şıra yahut benzeri ile]. (TA.) Ve **ضَرِىَ النَّبِيذُ**: **نبيذ** kuvvetlendi [küp yahut tulumda birkaç gün kalmakla]. (TA.) -A2- **ضَرَا**, (S, K,) muzâri‘ı ١َ٢ُ٣َ , mastarı **ضَرْوٌ**, (S,) yahut **ضُرُوٌّ**, (K,) damar hakkında söylenir: Kan akıttı: (S, K:) yahut T’ye göre, titredi ve kanın çıkması sebebiyle kan fışkırttı yahut bir ses çıkardı: Z, fiilin kalıbının mânanın değişmesi sebebiyle değiştirildiğini söyler. (TA.) Ve **ضَرَى**, (M, K,) muzâri‘ı ١َ٢ِ٣َ , (K,) [aynı şekilde] damar hakkında söylenir, (M,) mânası: Aktı, (M, K, TA,) ve [kanla] aktı; IAar rivayetine göre. (TA.) Ve **ضَرَا**, muzâri‘ı ١َ٢ُ٣َ , yara hakkında söylenir: [Kan] akmayı kesmedi. (IAth, TA.) -A3- Ve **ضَرَا**, mastarı **ضرو** [**ضَرْوٌ** mu yoksa **ضُرُوٌّ** mu olduğu gösterilmemiştir], adam hakkında söylenir: Gizlendi yahut saklandı. (IKtt, TA. [Bk. ayrıca 10.])

**ضرّاهُ بِهِ**
2 **ضرّاهُ بِهِ** ذ , (M, Msb, K;,) mastarı **تَضْرِيَةٌ**; (K;;) ve ↓ **اضراهُ**; (Msb, K;;) Onu ona bağladı, ona müptelâ kıldı yahut ona kendini verdirdi; (M, Kudot;, TA;) onu ona alıştırdı, (M, * Msb, Kudot;, * TA,) [öyle ki ondan kendini güçlükle, yahut hiçbir surette, alıkoyar oldu; (bk. 1, ilk cümle;)] ve onu onu yapmaya yahut ona girişmeye yahut benzerine karşı cesaretlendirdi. (Msb.) Ve **ضرّى الكَلْبَ بِالصَّيْدِ**, (S;, * Mgh,) mastarı yukarıdaki gibidir; (Sudot;, Mgh;) ve **بِهِ** ↓ **اضراهُ**, (S, Mgh, TA, ast;) mastarı **اـِضْرَآءٌ**; (Mgh;) Köpeği ava alıştırdı; (S, Mgh, TA;) ve onu buna kışkırttı yahut ona buna bağlanmayı ya da müptelâ olmayı sağladı. (S.)

4 **أَ١ْ٢َ٣َ**: iki yerde bir önceki paragrafa bak.

**اِسْتَضْرَيْتُ لِلصَّيْدِ**
10 **اِسْتَضْرَيْتُ لِلصَّيْدِ** ذ Avın hedefini yahut hedeflerini, fark ettirmeden aldattım yahut tuzağa düşürdüm. (S. [Bk. ayrıca 1, son mânâ.])

**ضَرُوٌ**
**ضَرُوٌ** ذ : üç yerde bir sonraki paragrafa bak.

**ضِرْوٌ**
**ضِرْوٌ** ذ Bir köpek, (M,) yahut yavru köpek, (S, Kudot;,) **ضَارٍ** diye adlandırılan türden [yani ava alışmış]; (S, M, K;) bunun gibi ↓ **ضَرِىٌّ** de: (K, TA: [CK’de **كالضَّرَى** yanlışlıkla **كَالضَّرِىِّ** yerine konmuştur:]) son kelime **غَنِىٌّ** gibidir: (TA:) ilkinin müennesi ة iledir: ve cem‘-i kılleti **أَضْرٍ** [aslında **أَضْرُوٌ**] ve cem‘-i kesreti **ضِرَآءٌ**. (S, M.) -A2- Ve **جُذَام** [yahut fil hastalığı]ndan bir bulaşma: (M, K:) Ebû Bekir hakkında şöyle denilen bir rivayette vârid olur: **أَكَلَ مَعَ رَجُلٍ بِهِ ضِرْوٌ مِنْ جُذَامٍ** [Fil hastalığından bir bulaşma bulunan bir adamla birlikte yedi]: [mastardan] **الضَّرَاوَةُ**’dendir; sanki hastalık kişiye bağlanmış yahut ona alışmış gibidir: (M, TA:) Hr tarafından “Ghareebeyn”de zikredilmiştir: (M:) yahut bazıları onu böyle rivayet eder: kelime fet-ha iledir, [yani ↓ **ضَرْوٌ**,] ve yara hakkında söylenen **ضَرَا**’dandır; mânası: kendisinde durmaksızın akan bir yara bulunan. (TA.) -A3- Yine, ve ↓ **ضَرْوٌ**, Hoş kokulu bir ağaç türü; onunla dişler ovulur ve temizlenir, yaprakları da kokuya konur; (M, TA;) **مَحْلَبٌ** ile eş anlamlıdır [bk.]; Lth böyle söyler: (TA:) AHn der ki, yetiştiği yerler çoğunlukla Yemen’dedir; (M, TA;) ve bazıları der ki **ضِرْو**, **بُطْم**’dur [yahut sakız ağacı yahut onun meyvesi]: (M:) AHn ayrıca der ki, dağ ağaçlarındandır ve büyük meşeye benzer, (M, TA, *) meşeninkine benzer salkımları [taneleri] vardır; fakat taneleri daha büyüktür; yaprakları pişirilir; iyice pişince ayıklanır; suyu tekrar ateşe konur ve pıhtılaşır, (M, TA,) **قُبَيْطَآء** gibi olur [bk.], (M,) ve göğüs pürüzlülüğüne ve boğaz ağrısına deva olarak tıbbî kullanılır: (M, TA:) yahut Yemen’den getirilen **كَمْكَام** denilen bir ağacın zamkı: (S:) yahut bu bir hatadır; çünkü böyle adlandırılan onun zamkı değil, ağacın kendisidir: (K:) [fakat] T’de, AHn rivayetine göre, **كَمْكَام**’ın **ضِرْو** denilen ağacın kabuğu (**قِرْف**) mânasına geldiği söylenir: ve bazıları onun **ضِرْو**’un reçinesi (**عِلْك**) olduğunu söyler: ve İbn-‘Abbâd’ın Moheet’inde **كَمْكَام**’ın **ضِرْو** denilen ağacın kabuğu (**قِرْف**, yahut bazılarına göre **لِحَآء**) mânasına geldiği ve aromatik bir koku olduğu söylenir: (TA:) ve (K, TA) IAar der ki, (TA,) **ضِرْو**, **حَبَّة خَضْرَآء**’dır [yahut sakız ağacının meyvesi], (K, TA,) ki bazen dişleri ovmak ve temizlemek için de kullanılır: bir kız **ضِرْو** denilen ağacın çubuğuyla dişlerini ovup temizlediğinde, ağzından çubuğun ıslandığı tükürük bal gibidir: (TA:) ve kelime ayrıca ↓ **ضَرْوٌ** diye de telaffuz edilir. (K.)

**ضَرَآءٌ**
**ضَرَآءٌ** ذ Yırtıcı hayvanların bulunduğu ve az ağaçlı düz bir arazi: (M, K:) yahut seni örten bir arazi yahut yer: (AA, TA:) ve seni örten ağaçlar vb.: (M:) yahut bir çalılık; yahut bir vadide dolaşık, gür, yahut bol ve sık ağaçlar. (S, K.) Şöyle denir: **تَوَارَى الصَّيْدُ مِنِّى فِى ضَرَآءِ الوَادِى** [Av, vadinin dolaşık yahut gür yahut bol ve sık ağaçları içinde benden gizlendi]. (S.) Ve **فُلَانٌ يَمْشِى الضَّرَآءَ**, fet-ha ile, mânası: Falanca, kendisini örten ağaçlar arasında gizlenerek yürür. (S.) Ve **هُوَ يَدِبُّ لَهُ الضَّرَآءَ وَيَمْشِى لَهُ الخَمَرَ** [Ona çalılıkta sürünerek gider ve ona ağaç örtüsünde yürür]: bir adamın arkadaşını aldattığı yahut tuzağa düşürdüğü zaman söylenir: (S:) fakat IAar’a göre burada **ضرآء** alçak yahut çukur bir yer demektir. (Meyd.) Ve **فُلَانٌ لَا يُدَبُّ لَهُ الضَّرَآءُ** [görünüşe göre mânası: Falancaya çalılıktan sürünerek gidilmez; fakat burada, aşağıdaki açıklamaların sonuncusundan sonra zikredilmiştir]. (M.) [Bk. ayrıca ضر maddesinde **ضَرَّآءُ**.] ― -b2- [Denilmiştir ki] ayrıca kişinin gizlenmesi yahut saklanması mânasına gelir: (AA, K, TA:) [yahut] aldattığı yahut tuzağa düşürdüğü kimseden onu örten şey içinde yürümek yahut gitmek. (M.)

**ضِرَآءٌ**
**ضِرَآءٌ** ذ , cem‘ sıfat, [müfredi muhtemelen ↓ **ضُرِىٌّ**’dir,] Yiğit: bundan dolayı bir rivayette: **اـِنَّ فِينَا ضِرَآءُ اللّٰهِ** [Şüphesiz aramızda Allah’ın yiğitleri vardır]. (TA.)

**ضَرِىٌّ**
**ضَرِىٌّ** ذ : **ضِرْوٌ**’a bak, ilk cümle. ― -b2- Damar için kullanılır, (S, M, K, TA,) (mecaz:) Akan; bunun gibi ↓ **ضَارٍ** da: (M:) yahut çok akan; (TA;) kanı güçlükle, yahut hiçbir surette, durmayan; (S, K, TA;) sanki akmaya alışmış gibidir. (TA.) ― -b3- Ayrıca **ضِرَآءٌ**’a da bak.

**ضَارٍ**
**ضَارٍ** ذ Bir şeye bağlı, müptelâ yahut kendini vermiş; (TA;) ona alışmış, (Msb, TA,) öyle ki ondan kendini güçlükle, yahut hiçbir surette, alıkoyar; (TA;) ve onu yapmaya yahut ona girişmeye yahut benzerine karşı kendini cesaretlendiren: ve ona devam eden yahut ona yapışan; ona bağlı, müptelâ yahut kendini vermiş; av hayvanının ava olduğu gibi. (Msb.) [Bundan dolayı,] **كَلْبٌ ضَارٍ**, (S, Mgh,) yahut **كَلْبٌ ضَارٍ بِالصَّيْدِ**, (M, K,) Ava alışmış köpek: (S, Mgh, TA:) ve **كَلْبَةٌ ضَارِيَةٌ**. (S. [Bk. ayrıca **ضِرْوٌ**, ilk cümle.]) [**كَلْبٌ ضَارٍ بِالصَّيْدِ** ayrıca TA’da **اـِذَا تَطَعَّمَ بِلَحْمِهِ** sözleriyle açıklanır; görünüşe göre mânası: avın etini tatmakla iştahı kabarmış köpek.] **ضَوَارٍ** [akılsız hayvana nispetle **ضَارٍ**’ın cem‘idir ve bu şekilde] mânası: [avlanmaya alışmış hayvanlar; yırtıcı yahut obur yabanî hayvanlar; ve özellikle] aslanlar. (TA.) Ve **المَوَاشِى الضَّارِيَةُ**: insanların ekin mahsulünde otlamaya alışmış sığırlar. (Nh, TA.) Ve **بَيْتٌ ضَارٍ بِاللَّحْمِ**: içinde etin çokça bulunmasına alışılmış, öyle ki kokusu içinde kalan bir ev yahut çadır. (TA.) Ve **سِقَآءٌ ضَارٍ بِاللَّبَنِ**, M’de olduğu gibi doğru olarak böyle; fakat K’nın [bazı] nüshalarında **بِالسَّمْنِ**, (TA,) Sütün uzun süre tutulduğu, böylece tadı güzelleşen bir tulum. (M, TA.) Ve **جَرَّةٌ ضَارِيَةٌ بِالخَلِّ** ve **بِالنَّبِيذِ** [Sirke ile ve şıra yahut benzeri ile terbiye olmuş bir küp]. (M, TA.) ‘Ali’nin bir rivayetinde geçen **الاـِنَآءُ الضَّارِى**’nin, akan [yahut sızdıran] küp mânasına geldiği söylenir; ondan içmek, içmeyi zahmetli kıldığı için yasaklanmıştır: IAar böyle açıklar: fakat şarapla terbiye olmuş şarap küpü (**ضَرِىَ بِالْخَمْرِ**) mânasına geldiği şeklinde de açıklanır; öyle ki içine **نَبِيذ** konulduğunda sarhoş edici olur. (TA.) Ve **عِرْقٌ ضَارٍ** mânası: Kan akıtan damar: (S, K, TA:) [yahut titreyen ve kanın çıkması sebebiyle kan fışkırtan yahut bir ses çıkaran: (fiile bak:)] yahut akan yahut akıp giden: (TA: **ضَرِىٌّ**’e bak:) yahut açılmaya alışmış; bu sebeple vakti gelip açıldığında kanını daha çabuk çıkaran. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ضرَا
ضرَا U ( n. ac. ضَرْو 1 ,  ضُرُوّ [ 27 ] ) ضَرَى I ( n. ac. ضَرْي [ 1 ] )
a.  Bled.

##### Türkçe

**ضرَا**
**ضرَا** U (mast. **ضَرْو** 1, **ضُرُوّ** [27]) **ضَرَى** I (mast. **ضَرْي** [1])
a. Bled.
