# ضزن (ض-ز-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B2%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ز - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الضاد والزاي والنون معهما
ض ز ن يستعمل فقط
ضزن:
الضَّيْزَنُ: النَّخَاسُ. ويقال للرجل اذا زاحَمَ أباه في امرأته.
وجاريةٌ ضَيْزَنٌ، قال أوس بن حجر:
والفارسيَّةُ فيكُمْ غيرُ مُنْكَرةٍ		فكُلُّكُمْ لأبيه ضَيْزَنٌ سَلِفُ
شَبَّهَهُم بالمَجوسِ يتزوّج الرجل منهم امرأة أبيه، وامرأةَ ابنه.

##### Türkçe

باب **الضاد** و**الزاي** و**النون** معهما
**ض ز ن** sadece kullanılır.

**ضزن**:
**الضَّيْزَنُ**: köle tüccarıdır. Ve bir erkeğe, babasıyla onun karısı hakkında sıkışıp itiştiği zaman söylenir.
Ve **جاريةٌ ضَيْزَنٌ**; Evs b. Hacer dedi ki:
والفارسيَّةُ فيكُمْ غيرُ مُنْكَرةٍ		فكُلُّكُمْ لأبيه ضَيْزَنٌ سَلِفُ
Onları Mecûsîlere benzetti; onlardan bir erkek, babasının karısıyla ve oğlunun karısıyla evlenir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الضَيْزَنُ: الذي يزاحم أباه في امرأته. قال أوس:
والفارِسِيَّةُ فيهم غير مُنْكَرَةٍ		وكلُّهم لأبيهِ ضَيْزَنٌ سَلِفُ
ويقال: الضَيْزَنُ: الذي يزاحمك عند الاستقاء في البئر.

##### Türkçe

**الضَيْزَنُ**: babasının karısında babasıyla sıkışıp yarışan kimse. Evs dedi ki:
Ve Fârisîlik onların içinde inkâr edilmiş değildir		ve hepsi babası için, önce geçmiş bir **ضَيْزَنٌ**dur
Ve denilir: **الضَيْزَنُ**: kuyuda su çekme sırasında seni sıkıştırıp yarışan kimse.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ض ز ن
ضزن
استعمل من وجوهها : ضظن .
ضزن : قال الليث : الضيزن : الشريك في المرأة .
وقال أوس : الفارسية فيكم غير منكرة
فكلكم لأبيه ضيزن سلف
يقول : أنتم مثل المجوس يتزوج الرجل منهم امرأة أبيه ، وامرأة ابنه .
وقال اللحياني : جعلت فلانا ضيزنا عليه ، أي بندارا عليه . قال : وأرسلته مضغطا
عليه ، وأهل مكة والمدينة يقولون : أرسلته ضاغطاً عليه .
قال : والضيزن أيضا : ولد الرجل وعياله وشركاؤه ، وكذا كل من زاحم رجلا في أمر فهو ضيزن ، والجميع الضيازن .
وقال غيره : يقال للنخاس الذي تنخس به البكرة إذا اتسع خرقها الضيزن ، وأنشد : على دموك تركب الضيازنا
وقال أبو عمرو : الضيزن يكون بين قب البكرة والساعد ، والساعد خشبة تعلق عليها البكرة .
وقال أبو عبيدة : يقال : للفرس إذا لم يتبطن الإناث ، ولم ينز قط : الضيزان .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي ، قال : الضيزن : الذي يتزوج امرأة أبيه إذا طلقها ، أو مات عنها . والضيزن : خد بكرة السقي ، والضيزن : الساقي الجلد ، والضيزن : الحافظ الثقة . وأنشد : إن شريبيك لضيزنانه

##### Türkçe

ض ز ن
**ضزن**
Şu vecihlerinden kullanıldı: **ضظن**.

**ضزن**: Leys dedi: **الضيزن**: kadında ortak olan (kimse).
Evs dedi:
Farslık sizde inkâr olunmaz,
Hepiniz babasına göre bir **ضيزن** selefsiniz.
Der ki: Siz Mecûsîler gibisiniz; onlardan bir adam babasının karısıyla ve oğlunun karısıyla evlenir.

Lihyânî dedi: “Falanı ona karşı **ضيزنا** yaptım”; yani ona karşı bir **بندارا** (yaptım). Dedi: “Onu ona karşı **مضغطا** olarak gönderdim”; Mekke ve Medine ehli ise derler ki: “Onu ona karşı **ضاغطاً** olarak gönderdim.”

Dedi: **الضيزن** ayrıca: adamın çocuğu, ailesi ve ortaklarıdır; yine bir adamı bir işte sıkıştıran her kimse o **ضيزن**’dir; hepsi **الضيازن**’dir.

Başkası dedi: Yırtığı genişlediğinde genç dişi deveye onunla dürtülen **النخاس**’a **الضيزن** denir. Ve inşad etti:
Senin kanlarının üzerine **الضيازنا**’yı bindirirsin.

Ebû Amr dedi: **الضيزن**, genç dişi devenin hörgüç önü ile **الساعد** arasında olur; **الساعد** genç dişi devenin üzerine asıldığı bir tahtadır.

Ebû Ubeyde dedi: Kısrağa hiç yaklaşmamış ve asla sıçramamış ata **الضيزان** denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: **الضيزن**: babasının karısını, onu boşadığı yahut ondan öldüğü zaman, nikâhlayan kimsedir. **الضيزن**: su çekme genç dişi devesinin yanağıdır. **الضيزن**: deriden **الساقي**’dir. **الضيزن**: güvenilir koruyucudur. Ve inşad etti:
Şüphesiz senin iki içiricin elbette iki **ضيزن**’dir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الضاد والزاء وما يثلثهما)
(ضزن) الضاد والزاء والنون أصلٌ صحيحٌ واحدٌ يدلُّ على الضَّغْطِ والمزاحَمة. يقولون للذي يُزاحِمُ أباه في امرأته: ضَيْزَن. قال أوس:‏
* فكلكم لأبيهِ ضَيزَنٌ سَلِفُ(1) *‏
ويقال الضَّيْزَن: العدوّ. وإذا اتَّسع قَبُّ البَكَرة فضُيِّق بخشبةٍ فذلك هو الضَّيْزن. والضَّيزن: الذي يُزاحِم عند الاستقاء والإيراد.‏
--------------ـــــ
(1) إنشاد البيت كما في الديوان 17 واللسان (ضزن):‏
والفارسية فيهم غير منكرة *** فكلهم لأبيه ضيزن سلف‏
وانظر أدب الكاتب 282 والاقتضاب 384 والبيان (3: 256).‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الضاد** و**الزاء** وما يثلثهما)
(**ضزن**) **الضاد** ve**الزاء** ve**النون** tek bir sahih asıldır; **الضَّغْطِ** ve **المزاحَمة**’ye delâlet eder. Derler ki, babasına, onun karısı hakkında **يُزاحِمُ** olan kimseye: **ضَيْزَن**. **أوس** dedi ki:‏
* فكلكم لأبيهِ **ضَيزَنٌ** سَلِفُ(1) *‏
Ve denilir: **الضَّيْزَن**: düşman. Ve eğer **قَبُّ البَكَرة** genişlerse de bir tahta ile daraltılırsa, işte o **الضَّيْزن**’dir. Ve **الضَّيزن**: su çekme ve suya varma esnasında **يُزاحِم** olan kimsedir.‏
--------------ـــــ
(1) Beytin rivayeti, divanda 17 ve **اللسان** (**ضزن**)’de olduğu gibidir:‏
والفارسية فيهم غير منكرة *** فكلهم لأبيه **ضيزن** سلف‏
Ve **أدب الكاتب** 282 ve **الاقتضاب** 384 ve **البيان** (3: 256)’e bak.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ض ز ن
فلان ضيزن أبيه إذا خاذن امرأته أو خلفه عليها وهو المقتي المنهي في القرآن وكان عنترة وتميم بن مقبل ضيزنين وقد تضيزن أهل الجاهلية وزعموا أنهم يرثون نكاح الأب كما يرثون ماله‏.‏
وضيق خرق البكرة بضيزن‏:‏ بعود يلقمه إياه‏.‏
قال يصف ناقة ناجية‏:‏ كما خطرت بالغرب واستجودت به ذمول أقامت جانبيها الضيازن

##### Türkçe

ض ز ن
Falanca, babasının **ضيزن**’idir; karısını onunla gizlice birleştiği zaman yahut onun üzerine (yani onun karısı üzerine) onun ardından geçtiği zaman; ve o, Kur’an’da men edilen, iğrenç görülen (şey)dir. Antere ve Temîm b. Mukbil de **ضيزن** idiler. Câhiliye ehli de **تضيزن** etti ve babanın nikâhını, malını miras aldıkları gibi miras aldıklarını iddia ettiler.‏.‏

Bakirenin deliğini **بضيزن** ile daralttı: ona onu yutturduğu bir çubukla.‏.‏

Dedi; kurtulmuş bir dişi deveyi vasfederken:
Batı (rüzgârı) ile ürküp de onunla (kendini) iyi bulduğu gibi; ağır yürüyenler, iki yanını **الضيازن** (olarak) dikti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الضَّيْزَنُ: النِّخاسُ، والضَّيْزَنُ: الشريك، وقيل: الشريك في المرأَة. والضَّيْزَنُ: الذي يزاحم أَباه في امرأَته؛ قال أَوس بن حجر: والفارِسيَّةُ فيهم غيرُ مُنكَرةٍ،
فكُلُّهم لأَبيه ضَيْزَنٌ سَلِفُ
(* قوله «والفارسية فيهم إلخ» كذا في الأصل والجوهري والمحكم، والذي في التهذيب: فيكم، وفكلكم بالكاف، قال الصاغاني: الرواية بالكاف لا غير). يقول: هم مثل المجوس يتزوَّج الرجل منهم امرأَة أَبيه وامرأَة ابنه. والضَّيْزَنُ أَيضاً: ولد الرجل وعياله وشركاؤه، وكذلك كل من زاحم رجلاً من أَمر فهو ضَيْزَنٌ، والجمع الضَّيازِنُ. ابن الأَعرابي: الضَّيزَنُ الذي يتزوَّجُ امرأَة أَبيه إذا طلقها أَو مات عنها. والضَّيزَنُ: خَدُّ بَكَرةِ السَّقْيِ التي سائبها ههنا وههنا. ويقال للنِّخاس الذي يُنْخَس به البَكَرةُ إذا اتسع خَرْقُها: الضَّيزَنُ؛ وأَنشد:
على دَمُوكٍ تَرْكَبُ الضَّيازِنا
وقال أَبو عمرو: الضَّيْزَنُ يكون بين قَبِّ البَكرة والساعِد، والساعدُ خشبة تعلق عليها البكرة، وقال أَبو عبيدة: يقال للفرس إذا كان لم يتَبطَّنِ الإناث ولم يَنْزُ قطُّ الضَّيزانُ. والضَّيزَان: السَّلِفان. والضَّيزَن: الذي يزاحمك عند الاستقاء في البئر. وفي المحكم: الضَّيزَنُ الذي يُزاحم على الحوض؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
إن شَرِيبَيْكَ لَضَيْزنانِهْ،
وعن إِزاءِ الحَوْضِ مِلْهَزانِهْ،
خالفْ فأَصْدِرْ يومَ يُورِدانِهْ.
وقيل: الضَّيْزَنانِ المُستَقيان من بئر واحدة، وهو من التزاحُم. وقال اللحياني: كل رجل زاحَمَ رجلاً فهو ضَيْزَنٌ له. والضَّيْزَنُ: الساقي الجَلْدُ. والضَّيْزَنُ: الحافظ الثقة. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: بعث بعامل ثم عَزَله فانصرف إلى منزله بلا شيء، فقالت له امرأَته: أَينَ مَرافِقُ العَمَل؟ فقال لها: كان معي ضَيْزنانِ يحفظان ويعلمان؛ يعني الملكين الكاتبين، أَرْضَى أَهلَه بهذا القول وعَرَّضَ بالملكين، وهو من معاريض الكلام ومحاسنه، والياء في الضَّيْزَن زائدة. والضَّيْزنُ: ضدّ الشيء: قال: في كلِّ يومٍ لك ضَيْزَنانِ. وضَيْزَنُ:
اسم صنم، والضَّيْزَنانِ: صَنمانِ للمُنْذِر الأَكبر كان اتخذهما بباب الحِيرَة ليسجد لهما من دخل الحيرة امْتِحاناً للطاعة. والضَّيْزنُ: الذي يسميه أَهل العراق البُنْدارَ، يكون مع عامل الخَراج. وحكى اللحياني: جعلته ضَيْزَناً عليه أَي بُنْدَاراً
عليه، قال: وأَرسلته مُضْغِطاً عليه، وأَهل مكة والمدينة يقولون: أَرسلته ضاغِطاً عليه.

##### Türkçe

**الضَّيْزَنُ**: köle tüccarı; ve **الضَّيْزَنُ**: ortak; ve denildi ki: kadın hususunda ortak. Ve **الضَّيْزَنُ**: babasıyla onun karısı hususunda itişip kakışan kimse; Evs b. Hacer dedi ki:

والفارِسيَّةُ فيهم غيرُ مُنكَرةٍ،
فكُلُّهم لأَبيه ضَيْزَنٌ سَلِفُ

(* Onun sözü: “والفارسية فيهم إلخ” asılda, Cevherî’de ve Muhkem’de böyle; Tehzîb’de olan ise: **فيكم** ve **فكلكم** kâf iledir; Sâğânî dedi ki: rivayet kâf iledir, başka değil).

Der ki: onlar Mecûsîler gibidir; onlardan bir adam babasının karısıyla ve oğlunun karısıyla evlenir.

Ve **الضَّيْزَنُ** ayrıca: adamın çocuğu ve ailesi ve ortaklarıdır; yine bunun gibi, bir adamı bir iş hususunda sıkıştıran her kimse **ضَيْزَنٌ**’dir; çoğulu **الضَّيازِنُ**’dir. İbnü’l-A‘râbî: **الضَّيزَنُ** babasının karısını, onu boşadığı yahut ondan öldüğü zaman, nikâhlanan kimsedir. Ve **الضَّيزَنُ**: su çekme makarasının (bükre) yanağıdır; ki onun ipi burada ve burada (sağa sola) dolaşır. Ve denilir: bükre, yarığı genişlediği zaman onunla dürtülen köle tüccarına **الضَّيزَنُ**; ve inşad etti:

على دَمُوكٍ تَرْكَبُ الضَّيازِنا

Ebû Amr dedi ki: **الضَّيْزَنُ** bükrenin göbeği ile **الساعِد** arasında olur; ve **الساعِد** bükrenin üzerine asıldığı bir ağaçtır. Ebû Ubeyde dedi ki: kısraklara hiç aşmamış ve asla sıçramamış olduğu zaman ata **الضَّيزانُ** denilir. Ve **الضَّيزَان**: iki **السَّلِف**tir. Ve **الضَّيزَن**: kuyudan su çekerken seni sıkıştıran kimsedir. Ve Muhkem’de: **الضَّيزَنُ** havuz üzerinde sıkıştıran kimsedir; İbnü’l-A‘râbî inşad etti:

إن شَرِيبَيْكَ لَضَيْزنانِهْ،
وعن إِزاءِ الحَوْضِ مِلْهَزانِهْ،
خالفْ فأَصْدِرْ يومَ يُورِدانِهْ.

Ve denildi ki: **الضَّيْزَنانِ** bir tek kuyudan su çeken iki kimsedir; ve o, itişip kakışmadandır. Lihyânî dedi ki: her adam bir adamı sıkıştırırsa, o ona **ضَيْزَنٌ**’dir. Ve **الضَّيْزَنُ**: güçlü-kuvvetli sâkîdir. Ve **الضَّيْزَنُ**: güvenilir muhafızdır. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: bir âmile gönderdi, sonra onu azletti; o da hiçbir şey olmaksızın evine döndü; karısı ona dedi ki: “Amelin (görevin) menfaatleri nerede?” O da ona dedi ki: “Benimle beraber koruyan ve bilen iki **ضَيْزنانِ** vardı”; yani yazıcı iki meleği kastediyor; bu sözle ailesini razı etti ve iki meleğe üstü kapalı dokundurdu; ve bu, sözün üstü kapalı söyleyişlerinden ve güzelliklerindendir; ve **الضَّيْزَن**’deki **الياء** ziyadedir. Ve **الضَّيْزنُ**: şeyin zıddı; dedi ki: “Her gün senin için iki **ضَيْزَنانِ** vardır.” Ve **ضَيْزَنُ**: bir put adıdır. Ve **الضَّيْزَنانِ**: Münzir el-Ekber’in iki putudur; Hîre kapısında onları edinmişti; Hîre’ye giren kimse, itaati sınamak için, onlara secde etsin diye. Ve **الضَّيْزنُ**: Irak ehlinin **البُنْدارَ** diye adlandırdığı kimsedir; haraç âmiliyle beraber olur. Lihyânî hikâye etti: “Onun üzerine onu **ضَيْزَناً** yaptım”, yani onun üzerine **بُنْدَاراً**; dedi ki: “Ve onu onun üzerine **مُضْغِطاً** olarak gönderdim”; Mekke ve Medine ehli ise derler: “Onu onun üzerine **ضاغِطاً** olarak gönderdim.”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الضَّيْزَنُ ، كحَيْدَرٍ ) : أَهْمَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
( وفي اللِّسانِ : هو ( الحافِظُ الثِّقَةُ ) . وفي حدِيثِ عُمَرَ ، رضِيَ اللهاِ تعالَى عنه : بعثَ بعامِلٍ ثم عَزَله فانْصَرَفَ إلى منْزلِه بِلا شيءٍ ، فقالتْ له امْرأَتُه : أَيْنَ مَرافِقُ العَمَل ؟ فقالَ لها : كانَ معي ضَيْزنانِ يَحْفظانِ ويَعْلمانِ ، يعْنِي المَلِكَيْن الكَاتِبَيْن ، أَرْضَى أَهْلَه بهذا القَوْل وعَرَّضَ بالمَلِكَيْن ، وهو مِن مَعارِيضِ الكَلامِ ومَحاسِنِه .
( و ) الضَّيْزَنُ : ( وَلَدُ الرَّجُلِ وعِيالُهُ وشُركاؤُهُ .
( و ) أَيْضاً : ( السَّاقِي الجَلْدُ .
( و ) أَيْضاً : ( البُنْدارُ ) يكونُ مع ) عامِلِ الخَرَاجِ ، وهو ( الخَزَّانُ ) ، عِراقِيَّة .
وحَكَى اللّحْيانيُّ : جَعَلَه ضَيْزناً عليه ، أَي بُنْدَاراً .

( و ) أَيْضاً : ( نُحاسٌ ) يكونُ ( بينَ قَبِّ البَكَرَةِ والسَّاعِدِ . ) ، والساعِدُ خَشَبَةٌ تُعَلَّقُ عليها البَكَرَةُ ؛ قالَهُ أَبو عَمْرٍ و .
( و ) أَيْضاً : ( مَنْ يُزاحِمُ أَباهُ في امْرأَتِهِ ) ؛ قالَ أَوْسُ بنُ حَجَر :
والفارِسِيَّةُ فيهم غيرُ مُنْكَرةٍ فكُلُّهم لأَبيهِ ضَيْزَنٌ سَلِفُيقولُ : هُم مثْل المَجُوس يتزوَّجُ الرَّجلُ منهم امْرأَةَ أَبيهِ وامْرأَةَ ابْنِه .
وقالَ ابنْ الأعْرابيِّ : الضَّيْزَنُ الذي يتزوَّجُ امْرأَةَ أَبيهِ إذا طلَّقَها أَو ماتَ عنها .
( و ) قيلَ : الضَّيْزَنُ : ( مَنْ يُزاحِمُكَ عنْدَ الاسْتِقاءِ ) في البِئْرِ .
وفي المُحْكَم : الذي يُزاحِمُ على الحَوْضِ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ الأَعْرابيِّ :
إن شَرِيبَيْكَ لَضَيْزنانِهْوعن إِزاءِ الحَوْضِ مِلْهَزانِهْخالِفْ فأَصْدِرْ يومَ يُورِدانِهْوقالَ اللَّحْيانيُّ : كلُّ رجُلٍ زَاحَمَ رجلاً فهو ضَيْزَنٌ له .
( و ) ضَيْزَنُ : ( صَنَمٌ ) . ويقالُ : الضَّيْزَنانِ : صَنَمانِ للمُنْذِرِ الأَكْبرِ كانَ اتَّخَذَهما ببابِ الحِيرَةِ ليسْجِدَ لهما مَنْ دَخَلَ الحِيرَةَ امْتِحاناً للطَّاعَةِ .
( والضَّيْزَانُ : فَرَسٌ لم يَتَبَطَّن الإِناثَ ولم يَنْزُ قَطُّ ) ؛ عن أَبي عُبَيْدَةَ .
( وضَزَنَهُ يَضْزُنُهُ ويَضْزِنُه ) ، مِن حَدَّيْ نَصَرَ وضَرَبَ ، ضَزناً : ( أَخَذَ على ما في يَدِهِ دُونَ ما يُرِيدُهُ .
( وتَضازَنا : ( تَعاطَيَا فتَغالَبَا ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الضَّيْزَنُ : نحاس البَكَرَةِ ،

والجَمْعُ الضَّيازِنُ ؛ قالَ :
على دَمُوكٍ تَرْكَبُ الضَّيازِنا والضَّيْزَنُ : ضِدُّ الشيءِ ، قالَ :
في كلِّ يومٍ لك ضَيْزَنانِ وتَضَيْزَنَ : فَعَلَ فِعْلَ الجاهِلِيَّة لأنَّهم كانُوا يَزْعمُون أنَّهم يَرِثُون نكاحَ الأبِ كماله .

##### Türkçe

: ( **الضَّيْزَنُ** ، **كحَيْدَرٍ** ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
( Lisân’da: o, ( **الحافِظُ الثِّقَةُ** )dır. Ömer’in hadîsinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun: bir âmille gönderdi, sonra onu azletti; o da evine hiçbir şey olmaksızın döndü. Bunun üzerine karısı ona dedi ki: “Amelin menfaatleri nerede?” O da ona dedi ki: “Benimle iki **ضَيْزنانِ** vardı; koruyorlar ve biliyorlardı,” yani yazıcı iki melek; bu sözle ailesini razı etti ve iki meleğe ta‘rîzde bulundu; bu, sözün ta‘rîzlerinden ve güzelliklerindendir.
( Ve ) **الضَّيْزَنُ** : ( adamın çocuğu, ailesi ve ortakları.
( Ve ) ayrıca: ( sağlam/sıkı (dayanıklı) sâkî.
( Ve ) ayrıca: ( **البُنْدارُ** ) olur; ) haraç âmili ile beraberdir; o, ( **الخَزَّانُ** )dır; Irâkîcedir.
el-Lihyânî nakletti: “Onun üzerine onu **ضَيْزناً** yaptı,” yani **بُنْداراً**.

( Ve ) ayrıca: ( **نُحاسٌ** ) olur; ( **بينَ قَبِّ البَكَرَةِ والسَّاعِدِ** ) arasında. Ve **السَّاعِدُ**: üzerine makaranın asıldığı bir ağaçtır; bunu Ebû Amr söyledi ve.
( Ve ) ayrıca: ( babasının karısı hususunda babasıyla çekişen kimse ); Evs b. Hacer dedi ki:
Ve Fârisîlik onların içinde inkâr edilmiş değildir; onların hepsi babası için eski bir **ضَيْزَنٌ**dur
Der ki: onlar Mecûsîler gibidir; onlardan adam, babasının karısıyla ve oğlunun karısıyla evlenir.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الضَّيْزَنُ**: babasının karısını, onu boşadığı yahut ondan öldüğü zaman, nikâhlayan kimsedir.
( Ve ) denildi ki: **الضَّيْزَنُ**: ( kuyuda su çekme esnasında seni sıkıştıran kimse ).
el-Muhkem’de: havuz üzerinde sıkıştıran kimse; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
Şüphesiz senin iki içicin, onun iki **ضَيْزنانِ**ıdır
Ve havuzun karşısında onun iki **مِلْهَزانِ**ıdır
Muhalefet et; onların suya varış gününde suyu çıkar
el-Lihyânî dedi ki: her kim bir adamı sıkıştırırsa, o, ona bir **ضَيْزَنٌ**dur.
( Ve ) **ضَيْزَنُ**: ( put ). Ve denilir: **الضَّيْزَنانِ**: Münzir el-Ekber’in iki putudur; onları Hîre kapısında edinmişti ki Hîre’ye giren kimse, itaati sınamak için, onlara secde etsin.
( Ve **الضَّيْزَانُ**: dişilere binmemiş ve asla sıçramamış bir attır ); Ebû Ubeyde’den.
( Ve **ضَزَنَهُ يَضْزُنُهُ ويَضْزِنُه** ), **نَصَرَ** ve **ضَرَبَ**’ın iki haddinden, **ضَزناً**: ( istediği şeyin dışında, elinde olana el koydu.
( Ve ) **تَضازَنا**: ( birbirlerine verdiler de galip gelmek için çekiştiler ).
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:
**الضَّيْزَنُ**: makaranın bakırı,

ve cem‘i **الضَّيازِنُ**dur; dedi ki:
**الضَّيازِنا**’yı binen bir **دَمُوكٍ** üzerinde
Ve **الضَّيْزَنُ**: şeyin zıddıdır, dedi ki:
Her gün senin için iki **ضَيْزَنانِ** vardır
Ve **تَضَيْزَنَ**: câhiliye fiilini yaptı; çünkü onlar, babanın nikâhını, malı gibi miras aldıklarını iddia ederlerdi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B2%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ضَزَنَ
ضَزَنَ I ,  U ( n. ac. ضَزْن 1 ),
a.  Snatched, tore away.

تَضَاْزَنَ
تَضَاْزَنَ VI ,
a.  Disputed over, strove about.

ضَطَط
ضَطَط
a.  Deep mud, mire.

##### Türkçe

**ضَزَنَ**
**ضَزَنَ** I, U (mastarı **ضَزْن** 1),
a. Kapıp aldı, çekip kopardı.

**تَضَاْزَنَ**
**تَضَاْزَنَ** VI,
a. Üzerinde çekişti, hakkında mücadele etti.

**ضَطَط**
**ضَطَط**
a. Derin çamur, balçık.
