# ضعر (ض-ع-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B9%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ع - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والضاد والراء معهما
ض ر ع، ر ض ع، ع ر ض، ع ض ر مستعملات، ر ع ض، ض ع ر مهملات ضرع: ضَرِعَ الرجل يَضْرَعُ فهو ضَرَعٌ، أي: غمر ضعيف. قال طرفة بن العبد:
..........		فما أنا بالواني ولا الضَّرَعِ الغمر
والضَّرَعُ أيضاً: النحيف الدقيق. يقال: جسدك ضارع، وأنت ضارع، وجنبك ضارع.
قال الأحوص:
كفرت الذي أسدَوْا إليك ووسّدوا		من الحسن إنعاماً وجنبك ضارع
وتقول: أضرعته: أي: ذللته. وضَرِعَ، أي: ضعف، وقوم ضَرِع. قال:
تعدو غواة على جيرانكم سفهاً		وأنتم لا أشابات ولا ضـرع
والضَّرَعُ والتّضَرُّعُ: التّذلل. ضَرَعَ يَضْرَعُ، أي: خضع للمسألة. وتضّرع: تذلل، وكذلك التضرّع إلى الله: التخشُّع. وقوم ضَرَعَةٌ، أي: متخشِّعُون من الضعف.
والضَّرع للشاء والبقر ونحوهما، والخلف للناقة، ومنهم من يجعله كلّه ضرعاً من الواب.
ويقال: ما له زرع ولا ضرع، أي: لا أرض تزرع ولا ماشية تحلب. وأضْرَعَتِ الناقة فهي مُضْرع لقرب النتاج عند نزول اللبن.
والمضارع: الذي يضارع الشيء كأنّه مثلُهُ وشِبْهُه.
والضَّريع في كتاب الله، يبيس الشبرق. قال زائدة: هو يبيس كل شجرة.
رضع: رَضِعَ الصبي رِضَاعاً ورَضَاعة، أي: مصَّ الثدي وشرب. وأرضعته أمّه، أي: سقته، فهي مرضعة بفعلها. ومُرْضِعٌ، أي: ذات رضيع، ويُجمعُ الرضيعُ على رُضُع، وراضع على رُضَّع. قال النبي عليه السلام: " لولا بهائم رُتَّع، وأطفال رُضَّع، ومشايخ ركَّع لصبَّ عليكم العذاب صبّا " .
ويقال: رضيع وراضع.
ويقال: الرضاعة من المجاعة، أي: إذا جاع أشبعه اللّبن لا الطعم.
ورَضُعَ الرجل يَرْضُعُ رَضاعة فهو رضيع راضع: لئيم، وقوم راضعون ورَضَعَة. يقال: لأنه يرضع لبن ناقته من لؤمه.
والراضعتان من السنّ اللّتان شرب عليهما اللّبن، وهما الثنّيتان المتقدمتا الأسنان كلّها، والرواضع: الأسنان التي تطلع في فم المولود في وقت رَضاعه.
عرض: عَرُضَ الشيء يعرُضُ، فهو عريض. والعَرْضُ مجزوماً: خلاف الطول. وفلان يَعْرِضُ علينا المتاع عَرْضاً للبيع والهبة ونحوهما.
وعرَّضته تعريضاً، وأعرضْتُهُ إعراضاً، أي: جعلته عريضاً.
وعَرَضْتُ الجند عرض العين، أي: أمررتهم علي لأنظًرَ ما حالهم، ومن غاب منهم، واعترضت: وعَرَضْتُ القوم على السيف عرضاً، أي: قتلاً، أو على السوط: ضرباً.
وعرضت الكتاب والقرآن عرضاً.
وعَرَض الفرس في عدوه إذا مر عارضا على جنب واحد، يَعْرِضُ عَرْضاً.
قال:
يَعْرِضُ حتى ينصب الخيشوما
وعارض فلان بسلعته، أي: أعطى واحدة وأخذ أخرى. قال:
هل لك والعارض منك عائضُ
في مائة يسئر منها القابض
أي: هل لكِ فيمن يعارضك فيأخذ منك شيئاً، ويعطيك شيئاً يعتاض منك.
قوله: في مائة، أي في مائة من الإبل يسئر منها الذي يقبضها. ومعنى يسئر منها: يبقي منها بعضها، لأنه لا يقدر أن يسوقها لكثرتها، ويقال: هذا رجل خطب امرأة، فبذل لها مائة من الإبل.
وعارضته في البيع فعرضته عرضاً، أي: غبنته وصار الفضل في يدي.
وعَرَضْتُ أعواداً بعضها على بعض. قال:
ترى الرّيش في جوفه طامياً		كعَرْضِكَ فوق نصالٍ نصالا
يصف البئر أو الماء، يقول: إن الريش بعضه على بعض معترضاً، كما عرضت أنت نصلاً فوق نصل كالصليب.
وأعرضت كذا، وأعرضت بوجهي عنه، أي: صددت وحدت، وأعْرَضَ الشيء من بعيد، أي ظهر وبرز، تقول: النهر مُعْرِض لك، أي: موجود ظاهر لا يُمْنَعُ منه، ومُعْرض خطأ. قال عمرو بن كلثوم:
وأعرضتِ اليمامةُ واشمخرّت		كأسياف بأيدي مُصْلـتـينـا
أي: بدت.. وعارضته في المسير، أي: سرت حياله، قال:
فعارضتها رهواً على متتابع		نبيل منيل خارجيّ مجنّ?ب
وعارضته بمثل ما صنع، إذا أتيت إليه بمثل ما أتي إليك، ومنه اشتُقَّتِ المعارضة.
واعترضت عُرْضَ فلان، أي: نحوت نحوه، واعترضتُ عُرْضَ هذا الشيء، أي: تكلفتُهُ، وأدخلتُ نفسي فيه.
واعترض فلان عِرْضي، إذا قابله وساواه في الحسب.
وعارضت فلاناً، أي: أخذ في طريق وأخذت في طريق غيره، ثمّ لقيته.
ونظرت إليه معارَضةً، إذا نظرت إليه من عُرْض، أي: ناحية.
وعارضت فلاناً بمتاع، أو شيء معارضة.
وعارضته بالكتاب إذا عارضت كتابك بكتابه.
واعترض الشيء، أي: صار عارضاً كالخشبة المعترضة في النهر.
واعترض عِرْضي، إذا وقع فيه، وانتقصه، ونحو ذلك.
واعترض له بسهم، أي: أقبل قِبَلَه فرماه من غير أن يستعدّ له فقتله.
واعترض الفرس في رسَنِه إذا لم يستقم لقائده.
والاعتراض: الشغْب. قال:
وأراني المليك رشدي وقد كُنْ		تُ أخا عُنْجُهيّة واعتـراض
واعترضت الناس: عرضتهم واحداً واحداً.
واعترضت المتاع ونحوه. عرضته.
وتعرض لمعروفي يطلبه، وهو واحد.
وتعرَّض الشيء دخل فيه فساد. وكذلك تعرَّض الحب. قال لبيد:
فاقطع لُبانَةَ من تعرّض وصله		.........
أي: تشاجر واختلف.
ويقال: الحموضة عرض في العسل، أي: عرض له شيء مما يحدث.
وعَرَّضْتَ لفلان وبفلان: إذا قلت قولاً وأنت تعيبه بذلك.
ومنه المعاريض بالكلام، كما أن الرجل يقول: هل رأيت فلاناً فيكره أن يكذب. فيقول: إن فلاناً لَيُرَى.
وقال عبد الله بن عباس: " ما أُحِبُّ بمعاريضِ الكلام حُمْرَ النَّعَم " .
ورجل عِرِّيض يتعرّض للناس بالشر، ونِفيح ونتّيج ينتتح له أي: يتعرض. قال طريف بن زياد السلمي:
ومنتاحة من قومكم لا تـرى لـكـم		حريماً ولا تَرْضَى لذي عذركم عذرا
ويقال: استعرضت أعطي من أقبل وأدبر، واستعرضت فلاناً: سألته عرض ما عنده علي. جامع في كل شيء.
وعِرْض الرجل: حَسَبه، ويقال لا تعرض عرض فلان، أي: لا تذكره بسوء.
وسحاب عارض. والعارض من كل شيء ما استقبلك كالسحاب العارض ونحوه والعَرْضُ: السحاب. قال:
........		كما خالف العَرْضُ عَرْضاً مُخيلا
وربما أدخلت العرب النون في مثل هذه زائدة، وليست من أصل البناء، نحو قولهم: يعدو العِرَضْنى والعِرَضْنَة وهو الذي يشتق في عدوه، أي: يعترض في شق. قال:
تعدو العِرَضْنَى خيلهم حواملا
أي: يعترض في شق، ويروى: حراجلاً: وأظنه عراجلاً، أي: جماعات.
وامرأة عِرَضْنة، أي: ذهبت عَرْضَاً من سِمَنِها وضِخَمِها.
والعريض: الجدي إذا بلغ، ويروى: كاد ينزو، وجمعه عِرْضان. قال أبو الغريف الغنوي يصف ذئباً:
ويأكل المرجل من طُليانه
ومن عنوق المعز أو عِرضانه
والعَروض عَروض الشعر، لأن الشعر يعرض عليه، ويجمع أعاريض، وهو فواصل الأنصاف. والعروض تؤنث. والتذكير جائز.
والعَروض طريق في عُرْض الجبل، وهو ما اعترض في عُرْض الجبل في مضيق، ويجمع على عُرُض.
والعُرْض عُرْض الحائط وهو وسطه. وعُرْضُ النهر وسَطُهُ. قال لبيد: ?فتوسّطا عرض السّريِّز...=........
أي وسط النهر. ومن روى: عَرْضَ السرِي يريد سعة الأرض، الذي هو خلاف الطوّل.
يقال جرى في عُرض الحديث، ودخل في عُرْض الناس، أي: وسطهم، وكلّما رأيت في الشعر: عن عُرْض فاعلم أنّه عن جانب، لأنّ العرب تقول: نظرت إليه عن عُرْض، أي ناحية.
واعَرَضُ من أحداث الدّهر نحو الموت والمرض وشبهه.
وعَرَضَتْ له الغولُ، أي: تغّولته وبدت له. وعَرَضَ له خير أو شرّ، أي: بدا.
وفلان عُرْضة للناس لا يزالون يقعون فيه. وأصاب من الدنيا عَرَضاً قليلاً أو كثيراً.
قال:
من كان يرجو بقاءً لا نفاذ لـه		فلا يكن عَرَضُ الدنيا له شجَنا
وفي فلان على أعدائه عُرْضيّة، أي: صعوبة.
والمَعِرض: المكانُ الذي يُعْرَضُ فيه الشيء.
وثوب مِعْرَضٌ، أي تُعْرَضُ فيه الجارية.
وعارضةُ الباب: الخشبة التي هي مِساكُ العِضادتين من فوق.
وفلان شديد العارضة، أي: ذو جَلَد وصرامة.
وعارِض وجهك ما يبدو منه عند الضحك. قال زائدة: أقول: عارض الفم لا غيرُ.
ورجل خفيف العارضين، أي: عارضي لحيته.
وتجيء العوارض في الشعر يريد به أسنان الجارية. قال:
....بـــقـــســــيمةٍْ		سبقت عَوارضها إليك من الفم
والعوارض: سقائف المحمل العِراض التي أطرافها في العارضتين، وذلك أجمع سقائف المحمل العراض، وهي خُشُبه، وكذلك العورض من الخشب فوق البيت المسقف إذا وضعت عرضاً.
والعوارض: الثنايا. قال:
تجلو عوارض ذي ظَلْم إذا ابتسمت		كأنّه مُنْهَلٌ بالـرّاح مـعـلـول
الظَّلْمُ: ماء الأسنان كأنه يقطر منها. وقال أبو ليلى: الظَّلْمُ صفاء الأسنان وشدة ضوئها. قال:
إذا ما رنا الرائي إليها بطرفِهِ		غُروبَ ثناياها أضاء وأظلما
يعني من ظَلْم الأسنان. وقيل: العوارض: الضواحك، لمكانها في عُرْض الوجه، وهي تلي الأنياب.
عضر: العَضْرُ: لم يستعمل في العربية، ولكنه حيّ من اليمن. ويقال: بل هو اسم موضوع لموضع. قال زائدة: عَضَرَ بكلمة، أي باح بها. وهل سمعت بعدنا عَضْرَةً، أي: خبرَا.

##### Türkçe

باب **العين** والضاد والراء معهما
**ض ر ع**، **ر ض ع**، **ع ر ض**، **ع ض ر** مستعملat, **ر ع ض**، **ض ع ر** مهملat. **ضرع**: **ضَرِعَ** adam **يَضْرَعُ**; o **ضَرَعٌ**’dır; yani: büsbütün zayıf, güçsüz. **طرفة بن العبد** dedi:
..........		Ben ne gevşekim ne de büsbütün zayıf güçsüz olan **الضَّرَعِ**

Ve **الضَّرَعُ** ayrıca: ince, narin olandır. Denir ki: bedenin **ضارع**; ve sen **ضارع**sın; ve böğrün **ضارع**.
**الأحوص** dedi:
Sana yaptıkları iyiliği inkâr ettin ve (seni) dayadılar		iyilikten bir ihsan olarak; hâlbuki böğrün **ضارع**

Ve dersin: **أضرعته**: yani: onu zelil kıldım. Ve **ضَرِعَ**: yani: zayıfladı; ve bir kavim **ضَرِع**. Dedi ki:
Sefihlik ile komşularınıza azgınlar koşar		ve siz ne **أشابات**sınız ne de **ضـرع**

Ve **الضَّرَعُ** ve **التّضَرُّعُ**: alçalma, zelillik. **ضَرَعَ يَضْرَعُ**: yani: isteme (dilenme) için boyun eğdi. Ve **تضّرع**: zelil oldu; ve yine Allah’a **التضرّع**: huşûdur. Ve bir kavim **ضَرَعَةٌ**: yani: zayıflıktan huşû edenler.

Ve **الضَّرع** koyun ve sığır ve benzerleri içindir; ve **الخلف** dişi deve içindir. Onlardan kimi onu bütünüyle, memeden olanın hepsini **ضرع** kılar.

Ve denir: onun ne ekini vardır ne de **ضرع**ı; yani: ekilen bir arazi yok ve sağılan bir hayvan yok. Ve dişi deve **أضْرَعَتِ**; o **مُضْرع**dır: sütün inmesi sırasında doğumun yakın olmasından dolayı.

Ve **المضارع**: bir şeye **يضارع** olan; sanki o onun misli ve benzeridir.

Ve **الضَّريع** Allah’ın kitabında: **الشبرق**’ın kurusudur. **زائدة** dedi: o, her ağacın kurusudur.

**رضع**: **رَضِعَ** çocuk **رِضَاعاً** ve **رَضَاعة**; yani: memeyi emdi ve içti. Ve annesi onu **أرضعته**; yani: ona içirdi; o, fiiliyle **مرضعة**dır. Ve **مُرْضِعٌ**: yani: emzirilen çocuğu olan (kadın). Ve **الرضيع** **رُضُع** üzerine cem‘ olunur; ve **راضع** **رُضَّع** üzerine. Peygamber (aleyhisselâm) dedi: “Eğer otlayan hayvanlar, emen çocuklar ve rükû eden ihtiyarlar olmasaydı, üzerinize azabı döke döke dökerdi.”

Ve denir: **رضيع** ve **راضع**.

Ve denir: **الرضاعة** açlıktandır; yani: acıkınca onu süt doyurur, yemek değil.

Ve **رَضُعَ** adam **يَرْضُعُ** **رَضاعة**; o **رضيع راضع**dır: alçak (lâim). Ve bir kavim **راضعون** ve **رَضَعَة**. Denir ki: çünkü cimriliğinden dişi devesinin sütünü emer.

Ve dişten **الراضعتان**: üzerinde sütün içildiği iki diştir; onlar, bütün dişlerin önünde bulunan iki **الثنّيتان**dır. Ve **الرواضع**: doğanın ağzında, onun **رَضاعه** vaktinde çıkan dişlerdir.

**عرض**: **عَرُضَ** şey **يعرُضُ**; o **عريض**tir. Ve **العَرْضُ** (cezmli): uzunluğun zıddıdır. Ve falan, malı bize satış ve hibe ve benzerleri için **عَرْضاً** olarak **يَعْرِضُ**.

Ve onu **عرَّضته** **تعريضاً**; ve ben onu **أعرضْتُهُ** **إعراضاً**: yani: onu geniş kıldım.

Ve askeri **عرض العين** olarak **عَرَضْتُ**: yani: hallerinin ne olduğunu ve onlardan kimlerin kaybolduğunu göreyim diye onları bana geçirdim. Ve **اعترضت**: ve kavmi kılıca **عرضاً** olarak **عَرَضْتُ**: yani: öldürme olarak; yahut kırbaca: dövme olarak.

Ve kitabı ve Kur’an’ı **عرضاً** olarak **عرضت**.

Ve at, koşusunda **عَرَض** eder: bir yan üzerine yanlamasına geçip gittiğinde; **يَعْرِضُ عَرْضاً**.
Dedi ki:
**يَعْرِضُ** ta ki **الخيشوما**yı dikip kaldırıncaya kadar

Ve falan, malıyla **عارض** etti: yani: birini verdi ve bir başkasını aldı. Dedi ki:
Senin için var mı; ve senden **العارض** bir **عائضُ**
Yüz içinde; ondan **القابض** artığını bırakır

Yani: senden bir şey alıp sana bir şey veren, seninle muâraza eden kimse hakkında senin için var mı?

Onun sözü: “yüz içinde”; yani: develerden yüz içinde; onu alan kimse ondan artığını bırakır. **يسئر منها**’nın manası: ondan bir kısmını bırakır; çünkü çokluğundan dolayı onu sevk edemez. Ve denir: bu, bir kadına talip olan bir adamdır; ona develerden yüz (deve) verdi.

Ve satışta onunla **عارضته**; böylece onu **عرضته عرضاً**: yani: onu aldattım; fazlalık benim elimde oldu.

Ve bazılarını bazılarının üzerine ağaç parçaları **عَرَضْتُ**. Dedi ki:
Onun iç boşluğunda tüyü kabarmış görürsün		senin bir ağız üstüne bir ağız **عَرْضِكَ** gibi

Kuyuyu yahut suyu vasfeder; der ki: tüy, birbirinin üzerine yanlamasına (gelmiş) olarak; senin bir ağızı bir ağızın üstüne haç gibi koyman gibi.

Ve şunu **أعرضت**; ve yüzümle ondan **أعرضت**: yani: yüz çevirdim ve saptım. Ve şey uzaktan **أعْرَضَ** etti: yani: göründü ve belirdi. Dersin: nehir sana **مُعْرِض**tir; yani: mevcut, açık; ondan men olunmaz. Ve **مُعْرض** hatadır. **عمرو بن كلثوم** dedi:
**اليمامةُ** göründü ve yükseldi		bizim kılıçlarımız gibi, çekip çıkaranların ellerinde

Yani: belirdi. Ve yürüyüşte onunla **عارضته**: yani: onun hizasında yürüdüm. Dedi ki:
Onunla, peş peşe gelen bir (yol) üzerinde yavaşça hizalaştım		soylu, cömert; haricî, yanlanmış

Ve onun yaptığına benzer bir şeyle ona **عارضته**: sana yapılanın benzerini ona getirdiğinde. Bundan **المعارضة** türetildi.

Ve falanın **عُرْضَ**ına **اعترضت**: yani: onun yöneldiği yöne yöneldim. Ve bu şeyin **عُرْضَ**ına **اعترضت**: yani: onu üstlendim; kendimi onun içine soktum.

Ve falan benim **عِرْضي**me **اعترض** etti: nesepte ona karşılık geldiğinde ve onunla eşitlendiğinde.

Ve falanla **عارضت**: yani: o bir yola girdi, ben başka bir yola girdim; sonra ona rastladım.

Ve ona **معارَضةً** olarak baktım: ona **عُرْض**dan, yani bir taraftan baktığında.

Ve falanla bir mal ile yahut bir şey ile **معارضة** olarak **عارضت**.

Ve kitapla ona **عارضته**: kitabını onun kitabıyla karşılaştırdığında.

Ve şey **اعترض** etti: yani: nehirde yanlamasına duran kütük gibi, yanlamasına oldu.

Ve benim **عِرْضي**me **اعترض** etti: içine düştüğünde, onu eksilttiğinde ve benzeri.

Ve ona bir ok ile **اعترض** etti: yani: ona doğru yöneldi; ona hazırlanmaksızın onu attı da onu öldürdü.

Ve at, yularında **اعترض** etti: onu sürene düzgün gitmediğinde.

Ve **الاعتراض**: kargaşa, fesat. Dedi ki:
Ve beni hükümdar, doğru yolumu görür kıldı; hâlbuki ben		**عُنْجُهيّة** ve **اعتـراض** sahibi biriydim

Ve insanları **اعترضت**: onları birer birer karşıma çıkardım.

Ve malı ve benzerini **اعترضت**: onu **عرضته**.

Ve benim iyiliğime **تعرض** etti: onu ister; ve o tektir.

Ve şey **تعرَّض** etti: içine bozulma girdi. Ve yine tane **تعرَّض** etti. **لبيد** dedi:
Onun bağının **تعرّض**undan bir ihtiyacı kes		.........

Yani: çekişti ve ihtilaf etti.

Ve denir: ekşilik, balda bir **عرض**tır; yani: ona, sonradan olan şeylerden bir şey arız oldu.

Ve falana ve falan ile **عَرَّضْتَ**: onu bununla ayıplarken bir söz söylediğinde.

Ve bundan, sözde **المعاريض** (kinayeli sözler) vardır; nitekim adam “falancayı gördün mü?” der; yalan söylemekten hoşlanmaz; der ki: “falanca mutlaka görülür.”

Ve **عبد الله بن عباس** dedi: “Sözün **معاريض**i karşılığında kızıl develeri sevmem.”

Ve **عِرِّيض** bir adam: insanlara kötülükle **يتعرّض** eder. Ve **نِفيح** ve **نتّيج**: ona **ينتتح** eder; yani: **يتعرض** eder. **طريف بن زياد السلمي** dedi:
Sizin kavminizden bir **منتاحة**; sizin için görmez		ne bir harem; ne de özür sahibinize bir özrü razı olur

Ve denir: **استعرضت**: geleni gideni veririm. Ve falanı **استعرضت**: onda olanın bana arzını ondan istedim. Her şeyde toplayıcı.

Ve adamın **عِرْض**ı: onun hasebidir. Ve denir: falanın **عرض**ına **تعرض** etme; yani: onu kötüyle anma.

Ve **عارض** bir bulut. Ve her şeyden **العارض**: seni karşılayan şeydir; **السحاب العارض** ve benzeri gibi. Ve **العَرْضُ**: buluttur. Dedi ki:
........		**العَرْضُ** bir **عَرْضاً** **مُخيلا** olarak karşı geldiği gibi

Ve bazen Araplar, bunun gibi şeylerde **النون**’u زائد olarak sokarlar; o, yapının aslından değildir. Onların sözü gibi: **العِرَضْنى** ve **العِرَضْنَة** koşusunda yanlamasına giden (attır); yani: bir yarıkta yanlamasına gider. Dedi ki:
**العِرَضْنَى** onların atları, yük taşıyarak koşar

Yani: bir yarıkta yanlamasına gider. Ve “**حراجلاً**” diye rivayet olunur; ben onu “**عراجلاً**” sanıyorum; yani: topluluklar.

Ve **عِرَضْنة** bir kadın: yani: şişmanlığı ve iriliğinden dolayı enlemesine gitmiştir.

Ve **العريض**: oğlak, büyüdüğünde; ve “neredeyse sıçrayıp aşacak” diye rivayet olunur. Onun cem‘i **عِرْضان**dır. **أبو الغريف الغنوي** bir kurdu vasfederek dedi:
Onun kuzularından **المرجل**i yer
Ve keçinin dişisinden yahut onun **عِرضانه**sinden

Ve **العَروض**: şiirin **عَروض**udur; çünkü şiir onun üzerine arz olunur. **أعاريض** olarak cem‘ olunur; o, yarımların fasılalarıdır. Ve **العروض** müennestir; müzekker kılmak caizdir.

Ve **العَروض**: dağın **عُرْض**unda bir yoldur; o, dağın **عُرْض**unda bir darlıkta yanlamasına çıkan şeydir. **عُرُض** üzerine cem‘ olunur.

Ve **العُرْض**: duvarın **عُرْض**udur; o, onun ortasıdır. Ve nehrin **عُرْضُ**u: onun ortasıdır. **لبيد** dedi: ?**فتوسّطا عرض السّريِّز**...=........
Yani: nehrin ortası. “**عَرْضَ السرِي**” diye rivayet eden, uzunluğun zıddı olan yer genişliğini ister.

Denir: sözün **عُرض**unda aktı; ve insanların **عُرْض**una girdi: yani: onların ortasına. Ve şiirde ne zaman “**عن عُرْض**” görürsen bil ki o “bir yandan” demektir; çünkü Araplar “ona **عن عُرْض** baktım” der; yani: bir taraftan.

Ve **اعَرَضُ**: zamanın olaylarından; ölüm ve hastalık ve benzeri gibi.

Ve gûl ona **عَرَضَتْ**: yani: ona gûllaştı ve ona göründü. Ve ona bir hayır yahut şer **عَرَضَ** etti: yani: belirdi.

Ve falan, insanlar için bir **عُرْضة**dır; durmadan onun içine düşerler. Ve dünyadan az yahut çok bir **عَرَضاً** elde etti.
Dedi ki:
Kim, sonu olmayan bir kalıcılık umarsa		dünyanın **عَرَضُ**u ona bir keder olmasın

Ve falanda, düşmanlarına karşı bir **عُرْضيّة** vardır: yani: zorluk.

Ve **المَعِرض**: şeyin arz olunduğu yerdir.

Ve **مِعْرَضٌ** bir elbise: yani: içinde cariye arz olunur.

Ve kapının **عارضةُ**si: iki sövenin üstten tutacağı olan ağaçtır.

Ve falan, **شديد العارضة**dır: yani: dayanıklılık ve sertlik sahibidir.

Ve yüzünün **عارِض**i: gülme sırasında ondan görünen şeydir. **زائدة** dedi: derim ki: ağız **عارض**i, başkası değil.

Ve **خفيف العارضين** bir adam: yani: sakalının iki yan tarafı.

Ve şiirde **العوارض** gelir; onunla cariyenin dişlerini ister. Dedi ki:
....**بـــقـــســــيمةٍْ**		**عَوارضها** ağızdan sana doğru öne geçti

Ve **العوارض**: **المحمل**in geniş saçaklarıdır; uçları iki **العارضتين**dedir. Bu, **المحمل**in geniş saçaklarının tümüdür; o, onun ağaçlarıdır. Ve yine **العورض**: tavanlı evin üstünde, enlemesine konulduğunda ağaçtandır.

Ve **العوارض**: **الثنايا**dır. Dedi ki:
Gülümsediğinde zulüm sahibinin **عوارض**ini parlatır		sanki o, şarapla sulanmış bir pınardır

**الظَّلْمُ**: dişlerin suyudur; sanki onlardan damlar. Ve **أبو ليلى** dedi: **الظَّلْمُ** dişlerin berraklığı ve ışığının şiddetidir. Dedi ki:
Bakan, ona bakışıyla baktığında		onun **ثنايا**sının batışı aydınlatır ve karartır

Dişlerin **ظَلْم**ünden demek ister. Ve denildi: **العوارض**: **الضواحك**tır; yüzün **عُرْض**unda bulunmalarından dolayı; ve onlar, köpek dişlerini takip eder.

**عضر**: **العَضْرُ**: Arapçada kullanılmamıştır; fakat Yemen’den bir kabiledir. Ve denir: bilakis o, bir yer için konulmuş bir addır. **زائدة** dedi: **عَضَرَ** bir sözle: yani: onu açığa vurdu. Ve bizden sonra bir **عَضْرَةً** işittin mi: yani: bir haber.
