# ضعع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B9%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضعع

الضعضاع: الضعيف من كل شيء، نقله الجوهري. هو أيضا: الرجل بلا رأي وحزم، يقال: رجل ضعضاع كالضعضع، وهو مقصور منه نقله الجوهري. وضعاضع، بالضم: جبيل صغير عنده حبس كبير يجتمع فيه الماء، كما في العباب. قال ابن الأعرابي: الضع: تأديب الناقة والجمل، ونص الصحاح عنه: رياضة البعير، ونص النوادر: رياضة البعير والناقة وتأديبهما، إذا كانا قضيبين، أو هو أن يقول له، وفي الصحاح: أن تقول له، وفي اللسان: أن يقال له: ضع، ليتأدب، قاله ثعلب. وضعضعه، أي البناء: هدمه حتى الأرض، كما في الصحاح. وتضعضع الرجل: خضع وذل مطاوع ضعضعه الدهر، ومنه الحديث:  من تضعضع لغني لغناه ذهب ثلثا دينه  . تضعضع: افتقر، والصاد لغة فيه، عن أبي سعيد، وقد تقدم، والعرب تسمي الفقير متضعضعا؛ وكأن أصل هذا من: ضع، وقال أبو ذؤيب:
  وتجلدي للشـامـتـين أريهـم                      أني لريب الدهر لا أتضعضع أي: لا أتكسر للمصيبة، فتشمت بي الأعداء. ومما يستدرك عليه: تضعضع به الدهر، أي أذله، والصاد لغة. وتضعضع: ضعف، وخف جسمه من مرض أو حزن. وتضعضع ماله، أي قل. وتضعضعت أركانه، أي اتضعت. والضعضعة: الشدة والخضوع.

### Türkçe

**الضعضاع**: her şeyden zayıf olan; bunu el-Cevherî nakletti. O ayrıca: görüş ve azim olmaksızın adamdır; “**رجل ضعضاع** **كالضعضع**” denir; o, ondan kısaltılmıştır; bunu el-Cevherî nakletti. Ve **وضعاضع**, zamme ile: yanında suyun toplandığı büyük bir haps (havuz) bulunan küçük bir tepecik; **العباب**’da olduğu gibi. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الضع**: dişi deve ile erkek devenin terbiye edilmesi; **الصحاح**’ın ondan nakli: devenin alıştırılması; **النوادر**’in metni: deve ile dişi devenin alıştırılması ve ikisinin terbiye edilmesi; ikisi **قضيبين** oldukları zaman; yahut ona söylemendir; ve **الصحاح**’ta: ona söylemendir; ve **اللسان**’da: ona “**ضع**” denilmesidir, terbiye olsun diye; bunu Sa‘leb söyledi. Ve **وضعضعه**, yani bina: onu yere kadar yıktı; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **تضعضع الرجل**: boyun eğdi ve zelil oldu; zamanın onu **ضعضعه** etmesinin mutâvi‘idir; bundan hadis: “**من تضعضع لغني لغناه ذهب ثلثا دينه**”. **تضعضع**: fakirleşti; **الصاد** onda bir dildir; Ebû Sa‘îd’den; ve daha önce geçti; Araplar fakire **متضعضعا** adını verir; sanki bunun aslı **ضع**’dandır. Ebû Züeyb dedi:

  وتجلدي للشـامـتـين أريهـم                      أني لريب الدهر لا أتضعضع

yani: musibete karşı kırılmam; böylece düşmanlar benimle sevinmesin. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **تضعضع به الدهر**; yani onu zelil etti; **الصاد** bir dildir. Ve **تضعضع**: zayıfladı; hastalık veya hüzünden bedeni hafifledi. Ve **تضعضع ماله**: yani azaldı. Ve **تضعضعت أركانه**: yani **اتضعت**. Ve **الضعضعة**: şiddet ve boyun eğiştir.
