# ضعف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%B9%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضعف

الضعف بالفتح ويضم وهما لغتان، والضم أقوى ويحرك وهذه عن ابن الأعرابي، وأنشد:
  ومن يلق خيرا يغمز الدهر عظمه                      على ضعف من حاله وفـتـور ومعنى الكل: ضد القوة وهما بالفتح والضم معا جائزان في كل وجه، وخص الأزهري بذلك أهل البصرة، فقال: هما عند أهل البصرة سيان، يستعملان معا في ضعف البدن، وضعف الرأي، وقرأ عاصم وحمزة وعأأ أأي، وقرأ عاصم وحمزة  وعلم ابن كثير وأبو عمرو ونافع وابن عامر والكسائي بالضم. وأما الضعف محركة فقد سبق شاهده في الجسم، وأما في الرأي والعقل فشاهده أنشده ابن الأعرابي أيضا:
  ولا أشارك في رأي أخا ضعف                      ولا ألين لمن لا يبتغي لـينـي

  وقد ضعف ككرم ونصر الأخيرة عن اللحياني، كما في اللسان، وعزاه في العباب إلى يونس ضعفا وضعفا بالفتح والضم وضعافة ككرامة، كل ذلك مصادر ضعف بالضم، وكذا ضعافية ككراهية فهو ضعيف، وضعوف، وضعفان الثانية عن ابن بزرج، قال: وكذلك ناقة عجوف وعجيف، ج: ضعاف بالكسر وضعفاء ككرماء وضعفة محركة كخبيث وخبثة، ولا ثالث لهما، كما في المصباح، قال شيخنا: ولعله في الصحيح، وإلا ورد سري وسراة، فتأمل، وهي ضعيفة، وضعوف الثانية عن ابن بزرج، ونسوة ضعيفات، وضعائف، وضعاف، وقال:
  لقد زاد الحياة إلي حبـا                      بناتي إنهن من الضعاف وقوله تعالى:  الله الذي خلقكم من ضعف  قال قتادة: من النطفة، أي: من مني  ثم جعل من بعد ضعف قوة، ثم جعل من بعد قوة ضعفا  قال: الهرم، وروي عن ابن عمر أنه قال: قرأت على النبي صلى الله عليه وسلم: الله الذي خلقكم من ضعف  فأقرأني من ضعف، بالضم. وقوله تعالى:  وخلق الإنسان ضعيفا  : أي يستميله هواه كما في العباب واللسان. وقال أبو عبيدة: ضعف الشيء، بالكسر: مثله زاد الزجاج: الذي يضعفه وضعفاه: مثلاه وأضعافه: أمثاله. أو الضعف: المثل إلى ما زاد وليس بمقصور على المثلين، نقله الأزهري، وقال: هذا كلام العرب، قال الصاغاني: فيكون ما قاله أبو عبيدة صوابا، وكذلك روي عن ابن عباس، فأما كتاب الله عز وجل فهو عربي مبين، يرد تفسيره إلى موضوع كلام العرب، الذي هو صيغة ألسنتها، ولا يستعمل فيه العرف إذا خالفته اللغة وقال: بل جائز في كلام العرب أن يقال: لك ضعفه، يريدون مثليه وثلاثة أمثاله؛ لأنه أي: الضعف في الأصل زيادة غير محصورة ألا ترى إلى قوله عز وجل:  فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا  ولم يرد مثلا ولا مثلين، ولكنه أراد بالضعف الأضعاف، قال: وأولى الأشياء فيه أن يجعل عشرة أمثاله؛ لقوله تعالى:  من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها  الآية. فأقل الضعف محصور، وهو المثل، وأكثره غير محصور، قال الزجاج: والعرب تتكلم بالضعف مثنى، فيقولون: إن أعطيتني درهما فلك ضعفاه؛ يريدون مثليه، قال: وإفراده لا بأس به، إلا أن التثنية أحسن. وفي قوله تعالى:  فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا  قال: أراد المضاعفة، فألزم الضعف التوحيد؛ لأن المصادر ليس سبيلها التثنية والجمع. وقول الله تعالى:  يا نساء النبي من يأت منكن بفاحشة مبينة يضاعف لها العذاب ضعفين  وقرأ أبو عمرو: يضعف قال أبو عبيد: أي يجعل العذاب ثلاثة أعذبة وقال: كان عليها أن تعذب مرة، فإذا ضوعف ضعفين صار الواحد ثلاثة، قال: ومجاز يضاعف، أي: يجعل إلى الشيء شيآن، حتى يصير ثلاثة والجمع أضعاف، لا يكسر على غير ذلك. ومن المجاز: أضعاف الكتاب، أي: أثناء سطوره وحواشيه ومنه قولهم: وقع فلان في أضعاف كتابه، يراد به توقيعه فيها. نقله الجوهري والزمخشري. ويقال: الأضعاف من الجسد: أعضاؤه، أو عظامه وهذا قول أبي عمرو وقال غيره: الأضعاف: العظام فوقها لحم، ومنه قول رؤبة:
  والله بين القلب والأضعاف

  الواحدة ضعف، بالكسر. وضعفهم، كمنع يضعفهم: كثرهم، فصار له ولأصحابه الضعف عليهم قاله الليث. وقال ابن عباد: الضعف محركة: الثياب المضعفة كالنفض. والضعيف كأمير: الأعمى لغة حميرية، قيل: ومنه قوله تعالى: :وإنا لنراك فينا ضعيفا  : أي ضريرا، نقله الصاغاني في العباب، وقد رده الشهاب في العناية، فانظره. وأضعفه المرض: جعله ضعيفا نقله الجوهري وهو مضعوف على غير قياس، قال أبو عمرو: والقياس مضعف قال لبيد - رضي الله عنه -:
  وعالين مضعوفا وفردا سموطه                      جمان ومرجان يشك المفاصلا

  قال ابن سيده: وإنما هو عندي على طرح الزائد، كأنهم جاءوا به على ضعف. وأضعف الشيء: جعله ضعفين، كضعفه تضعيفا، قال الخليل: التضعيف: أن يزاد على أصل الشيء، فيجعل مثلين أو أكثر. وضاعفه مضاعفة: أي أضعفه من الضعف، قال الله تعالى:  فيضاعفه له أضعافا كثيرة  وفي اللسان: يقال: ضعف الشيء: إذا زاد، وأضعفته وضعفته وضاعفته بمعنى واحد، وهو: جعل الشيء مثليه أو أكثر، ومثله امرأة مناعمة ومنعمة، وصاعر المتكبر خده وصعره، وعاقدت وعقدت. ويقال: ضعفه الله تضعيفا: أي جعله ضعفا، وقوله تعالى:  فأولئك هم المضعفون  أي: يضاعف لهم الثواب، قال الأزهري: معناه الداخلون في التضعيف، أي: يثابون الضعف المذكور في آية:  فأولئك لهم جزاء الضعف  . وأضعف فلان: ضعفت دابته يقال: هو ضعيف مضعف، فالضعيف في بدنه، والمضعف في دابته، كما يقال: قوي مقو، كما في الصحاح ومنه الحديث أنه قال في عزوة خيبر:  من كان مضعفا أو مصعبا فليرجع  أي: ضعيف البعير، أو صعبه وقول عمر رضي الله تعالى عنه: المضعف أمير على أصحابه يعني في السفر أراد أنهم يسيرون بسيره ومثله الحديث الآخر:  المضعف أمير الركب  . والمضعف، كمحسن: من فشت ضيعته وكثرت كما في اللسان والمحيط. وأضعف القوم، بالضم أي: ضوعف لهم نقله الجوهري. وضعفه تضعيفا: عده وفي اللسان صيره ضعيفا وكذلك أضعفه كاستضعفه: وجده ضعيفا، فركبه بسوء، قاله ثعلب وتضعفه وفي إسلام أبي ذر: فتضعفت رجلا: أي استضعفته، قال القتيبي: قد يدخل استفعلت في بعض حروف تفعلت، نحو تعظم واستعظم، وتكبر واستكبر، وتيقن واستيقن، وقال الله تعالى  إلا المستضعفين من الرجال  وفي الحديث:  أهل الجنة كل ضعيف متضعف  قال ابن الأثير: يقال: تضعفته واستضعفته بمعنى الذي يتضعفه الناس، ويتجبرون عليه في الدنيا للفقر، ورثاثة الحال، وفي حديث عمر رضي الله عنه: غلبني أهل الكوفة، أستعمل عليهم المؤمن فيضعف، وأستعمل عليهم القوي فيفجر. وضعف الحديث تضعيفا: نسبه إلى الضعف وهو مجاز، نقله الجوهري، ولم يخصه بالحديث. وأرض مضعفة بالبناء للمفعول أي: أصابها مطر ضعيف قاله ابن عباد. وتضاعف الشيء: صار ضعيف ما كان كما في العباب. والدرع المضاعفة: التي ضوعف حلقها، ونسجت حلقتين حلقتين نقله الجوهري. والتضعيف: حملان الكيمياء نقله الليث. ومما يستدرك عليه: الضعيفان: المرأة والمملوك، ومنه الحديث:  اتقوا الله في الضعيفين  . والضعفة، بالفتح: ضعف الفؤاد، وقلة الفطنة. ورجل مضعوف: به ضعفة، وقال ابن الأعرابي: رجل مضعوف، ومبهوت: إذا كان في عقله ضعف. والمضعف، كمعظم: أحد قداح الميسر التي لا أنصباء لها، كأنه ضعف عن أن يكون له نصيب، وقال ابن سيده: المضعف: الثاني من القداح الغفل التي لا فروض لها، ولا غرم عليها، وإنما تثقل بها القداح كراهية التهمة، هذه عن اللحياني، واشتقه قوم من الضعف، وهو الأولى. وشعر ضعيف: عليل، استعمله الأخفش في كتاب القوافي. والضعف، بالكسر: المضاعف، ومنه قوله تعالى:  فآتهم عذابا ضعفا من النار  . وتضاعيف الشيء:

  ما ضعف منه، وليس له واحد، ونظيره تباشير الصبح لمقدمات ضيائه، وتعاشيب الأرض لما يظهر من أعشابها أولا، وتعاجيب الدهر لما يأتي من عجائبه. وضعف الشيء: أطبق بعضه على بعض وثناه، فصار كأنه ضعف، وبه فسر أيضا قول لبيد السابق. وعذاب ضعف: كأنه ضوعف بعضه على بعض. ورجل مضعف: ذو أضعاف في الحسنات. وبقرة ضاعف: في بطنها حمل، كأنها صارت بولدها مضاعفة، قال ابن دريد: وليست باللغة العالية. والمضاعف، في اصطلاح الصرفيين: ما ضوعف فيه الحرف. وضعيفة: اسم امرأة، قال امرؤ القيس:ما ضعف منه، وليس له واحد، ونظيره تباشير الصبح لمقدمات ضيائه، وتعاشيب الأرض لما يظهر من أعشابها أولا، وتعاجيب الدهر لما يأتي من عجائبه. وضعف الشيء: أطبق بعضه على بعض وثناه، فصار كأنه ضعف، وبه فسر أيضا قول لبيد السابق. وعذاب ضعف: كأنه ضوعف بعضه على بعض. ورجل مضعف: ذو أضعاف في الحسنات. وبقرة ضاعف: في بطنها حمل، كأنها صارت بولدها مضاعفة، قال ابن دريد: وليست باللغة العالية. والمضاعف، في اصطلاح الصرفيين: ما ضوعف فيه الحرف. وضعيفة: اسم امرأة، قال امرؤ القيس:
  فأسقي به أختي ضعيفة إذ نأت                      وإذ بعد المزار غير القريض وتضاعيف الكتاب: أضعافه. وكان يونس عليه السلام في أضعاف الحوت، وهو مجاز. والضعيف، مصغرا: لقب رجل. والضعفة، محركة: شرذمة من العرب. والمضعف، كمعظم: القدح الثاني من القداح الغفل، ليس له فرض، ولا عليه غرم، قاله اللحياني.

### Türkçe

**الضعف** fetha ile (okunur); damme ile de (okunur); ikisi de iki lugattır; damme (ile olan) daha kuvvetlidir. Harekelendirilir; bu, İbnü’l-A‘râbî’dendir. Şiir okudu:
  Ve kim hayırla karşılaşırsa, zaman onun kemiğini sıkar                      hâlinin ve gevşekliğinin **ضعف**’ı üzere.

Hepsinin mânâsı: kuvvetin zıddı. Ve o ikisi, fetha ile ve damme ile birlikte, her vecihte câizdir. Ezherî bunu Basra ehline tahsis etti; şöyle dedi: Basra ehli katında ikisi birdir; ikisini birlikte bedenin **ضعف**’ında ve görüşün **ضعف**’ında kullanırlar. Âsım ve Hamza okudu ve … görüş; ve Âsım ve Hamza ve İbn Kesîr ve Ebû Amr ve Nâfi‘ ve İbn Âmir ve Kisâî damme ile okudu. **الضعف**’a gelince, harekelendirilmiş olarak, onun şahidi cisimde daha önce geçti. Görüşte ve akılda ise, onun şahidi, İbnü’l-A‘râbî’nin de okuduğu (şu şiirdir):
  Ve ben, görüşte **ضعف** sahibi bir kardeşe ortak olmam                      ve ben, yumuşaklığımı istemeyene yumuşamam

Ve gerçekten (fiil olarak) **ضعف** etti; **كرم** ve **نصر** gibi; sonuncusu Lihyânî’dendir; **اللسان**’da olduğu gibi. **العباب**’da onu Yûnus’a nisbet etti: fetha ile ve damme ile **ضعفا** ve **ضعفا**; ve **ضعافة** da **كرامة** gibi; bunların hepsi, damme ile **ضعف**’ın masdarlarıdır. Keza **ضعافية** da **كراهية** gibi; o hâlde o, **ضعيف**’dir; ve **ضعوف**’dur; ve **ضعفان**; ikincisi İbn Büzerc’dendir. Dedi: Keza (denir) **ناقة عجوف** ve **عجيف**; cem‘: kesra ile **ضعاف**; ve **ضعفاء** da **كرماء** gibi; ve harekelendirilmiş **ضعفة** da **خبيث** ve **خبثة** gibi; ve ikisinden üçüncüsü yoktur; **المصباح**’ta olduğu gibi. Şeyhimiz dedi: Belki de sahihte böyledir; yoksa **سري** ve **سراة** vârid olmuştur; öyleyse düşün. Ve o, **ضعيفة**’dir; ve **ضعوف**; ikincisi İbn Büzerc’dendir. Ve **نسوة ضعيفات**; ve **ضعائف**; ve **ضعاف**. Ve dedi:
  Hayatı bana sevgi bakımından artırdı                      kızlarım; şüphesiz onlar **الضعاف**’dandır

Ve O’nun sözü, yüce: **الله الذي خلقكم من ضعف**. Katâde dedi: nutfeden; yani meniden. Sonra **من بعد ضعف قوة** kıldı; sonra **من بعد قوة ضعفا** kıldı. Dedi: ihtiyarlık. İbn Ömer’den rivayet olundu ki dedi: Peygamber’e -sallallahu aleyhi ve sellem- okudum: **الله الذي خلقكم من ضعف**; bana **من ضعف** (diye) okuttu; damme ile. Ve O’nun sözü, yüce: **وخلق الإنسان ضعيفا**: yani hevesi onu meylettirir; **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi. Ebû Ubeyde dedi: şeyin **ضعف**’ı, kesra ile: onun misli. Zeccâc artırdı: onu iki kat yapan; ve **ضعفاه**: onun iki misli; ve **أضعافه**: onun misilleri. Yahut **الضعف**: misildir; fazlasına kadar; ve yalnız iki misle mahsus değildir. Ezherî onu nakletti ve dedi: bu, Arapların sözüdür. Sâgânî dedi: o hâlde Ebû Ubeyde’nin söylediği doğru olur; İbn Abbâs’tan da böyle rivayet olundu. Allah’ın kitabına gelince -azze ve celle- o, apaçık Arapçadır; onun tefsiri, Arapların sözünün vaz‘ına döndürülür; ki o, dillerinin sigasıdır. Dilin muhalefet ettiği yerde örf kullanılmaz. Ve dedi: Bilakis Arapların sözünde câizdir ki “senin için onun **ضعف**’ı vardır” denilsin; iki misli ve üç misli murad ederler; çünkü yani **الضعف** aslında, sayıyla sınırlı olmayan bir ziyadedir. Görmez misin O’nun sözüne -azze ve celle-: **فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا**; bir misli de iki misli de murad etmedi; fakat **الضعف** ile **الأضعاف**’ı murad etti. Dedi: onda şeylerin en evlâsı, onu on misli kılmaktır; O’nun sözü sebebiyle: **من جاء بالحسنة فله عشر أمثالها** âyeti. Öyleyse **الضعف**’ın en azı sınırlıdır; o da misildir; en çoğu ise sınırlı değildir. Zeccâc dedi: Araplar **الضعف** ile tesniye olarak konuşur; derler ki: “Eğer bana bir dirhem verirsen, senin için onun **ضعفاه**’ı vardır”; iki mislini murad ederler. Dedi: onu tekil getirmekte beis yoktur; ancak tesniye daha güzeldir. Ve O’nun sözü hakkında: **فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا** dedi: çoğaltmayı murad etti; bu yüzden **الضعف**’a tevhidi lâzım kıldı; çünkü masdarların yolu tesniye ve cem‘ değildir. Ve Allah’ın sözü, yüce: **يا نساء النبي من يأت منكن بفاحشة مبينة يضاعف لها العذاب ضعفين**. Ebû Amr okudu: **يضعف**. Ebû Ubeyd dedi: yani azabı üç azap kılar. Ve dedi: onun üzerine bir kere azap edilmesi vardı; **ضعفين** olarak katlanınca, bir (olan) üç olur. Dedi: **يضاعف**’ın mecâzı: yani bir şeye iki şey kılar; ta ki üç olsun. Cem‘i **أضعاف**’tır; bunun dışında kırılmaz. Mecâzdan: **أضعاف الكتاب**; yani satırlarının araları ve kenarları. Ondandır onların sözü: “Falan, kitabının **أضعاف**’ına düştü”; bununla, onun oralarına imzası murad edilir. Cevherî ve Zemahşerî onu nakletti. Ve denir: bedenden **الأضعاف**: onun uzuvları; yahut kemikleri. Bu, Ebû Amr’un sözüdür. Başkası dedi: **الأضعاف**: üstünde et bulunan kemiklerdir. Ondandır Ru’be’nin sözü:
  Allah’a yemin olsun, kalp ile **الأضعاف** arasındadır

Tekili **ضعف**’tır; kesra ile. Ve **ضعفهم**; **منع** gibi, **يضعفهم**: onları çoğalttı; böylece onun ve ashabının onlar üzerinde **الضعف**’ı oldu; Leys söyledi. İbn Abbâd dedi: harekelendirilmiş **الضعف**: **النفض** gibi, kat kat (yapılmış) elbiselerdir. Ve **الضعيف**; **أمير** gibi: kör; Himyerî bir lugat. Denildi ki: ondandır O’nun sözü, yüce: **وإنا لنراك فينا ضعيفا**: yani görmez; Sâgânî onu **العباب**’da nakletti. Şihâb onu **العناية**’da reddetmiştir; öyleyse ona bak. Ve hastalık onu **أضعفه**: onu **ضعيفا** kıldı; Cevherî onu nakletti. Ve o, kıyasa göre olmayan **مضعوف**’tur. Ebû Amr dedi: kıyas **مضعف**’tır. Lebîd dedi -radıyallahu عنه-:
  Ve yükseklerde **مضعوفا** ve tek olarak onun salkımlarını                      inci ve mercan; eklemleri birbirine geçirir

İbn Sîde dedi: Bana göre bu, ziyâdeyi atma üzerinedir; sanki onu **ضعف** üzere getirmişlerdir. Ve **أضعف** şeyi: onu iki kat yaptı; **ضعفه**’yi **تضعيفا** (yapmak) gibi. Halîl dedi: **التضعيف**: şeyin aslının üzerine ziyâde edilmesidir; böylece iki misli veya daha fazla yapılır. Ve onu **ضاعفه**’yi **مضاعفة** (yaptı): yani onu zayıflıktan **أضعفه** etti. Allah Teâlâ dedi ki: **فيضاعفه له أضعافا كثيرة**. Ve Lisân’da: denir ki: **ضعف** şey: arttığı zaman; ve **أضعفته** ve **ضعفته** ve **ضاعفته** bir mânâdadır; o da: şeyi iki misli veya daha fazla yapmaktır. Bunun benzeri: **امرأة مناعمة ومنعمة**; ve **صاعر** kibirli, yanağını **خده** eğdi ve onu **صعره**; ve **عاقدت** ve **عقدت**. Ve denir ki: Allah onu **ضعفه**’yi **تضعيفا** (yaptı): yani onu zayıflık yaptı. Ve O’nun sözü Teâlâ: **فأولئك هم المضعفون**; yani: onlara sevap kat kat verilir. Ezherî dedi: Mânâsı, **التضعيف**’e girenlerdir; yani: âyette zikredilen katı ile sevaplandırılırlar: **فأولئك لهم جزاء الضعف**. Ve falan **أضعف** etti: biniti zayıfladı; denir ki: o **ضعيف مضعف**’tır; **الضعيف** bedeninde (zayıf) olandır, **المضعف** ise binitinde (zayıf) olandır; denildiği gibi: **قوي مقو**; Sıhâh’ta olduğu üzere. Ve ondan hadis: Hayber gazvesinde dedi ki: **من كان مضعفا أو مصعبا فليرجع**; yani: devesi zayıf olan, yahut onu zorlaştıran. Ve Ömer’in (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: **المضعف أمير على أصحابه**; yani yolculukta; muradı: onların onun yürüyüşüyle yürümeleridir. Ve bunun benzeri diğer hadis: **المضعف أمير الركب**. Ve **المضعف**, **كمحسن**: zayi‘ası yayılan ve çoğalan kimsedir; Lisân ve Muhît’te olduğu üzere. Ve kavim **أضعف** etti, damme ile; yani: onlar için kat kat yapıldı; Cevherî onu nakletti. Ve onu **ضعفه**’yi **تضعيفا** (yaptı): onu saydı; ve Lisân’da: onu zayıf kıldı; ve yine **أضعفه** de böyledir. **كاستضعفه**: onu zayıf buldu; böylece ona kötüce bindi; Sa‘leb söyledi. Ve **تضعفه**; Ebû Zerr’in İslâm’ında: **فتضعفت رجلا**: yani onu **استضعفته** ettim. Kuteybî dedi: **استفعلت** bazen **تفعلت**’in bazı harflerine girer; **تعظم** ve **استعظم** gibi; **تكبر** ve **استكبر**; **تيقن** ve **استيقن**. Ve Allah Teâlâ dedi: **إلا المستضعفين من الرجال**. Ve hadiste: **أهل الجنة كل ضعيف متضعف**. İbnü’l-Esîr dedi: denir ki: **تضعفته** ve **استضعفته**; mânâsı: insanlara göre zayıf sayılan, dünyada fakirlik ve hâlin perişanlığı sebebiyle insanların onu zayıf gördüğü ve ona zorbalık ettiği kimsedir. Ve Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadisinde: Kûfe ehli bana galip geldi; üzerlerine mü’mini tayin ediyorum da zayıf düşüyor; üzerlerine kuvvetliyi tayin ediyorum da fısk ediyor. Ve hadisi **ضعف**’ı **تضعيفا** (yaptı): onu zayıflığa nisbet etti; bu mecazdır; Cevherî nakletti; onu hadise tahsis etmedi. Ve **أرض مضعفة** mef‘ûl bina ile: yani ona zayıf yağmur isabet etti; İbn Abbâd söyledi. Ve şey **تضاعف** etti: Abbâb’da olduğu üzere, olduğu şeyin zayıfı oldu. Ve **الدرع المضاعفة**: halkaları kat kat yapılan; iki halka iki halka örülen; Cevherî nakletti. Ve **التضعيف**: kimyanın hamallarıdır; Leys nakletti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الضعيفان**: kadın ve köle; ve ondan hadis: **اتقوا الله في الضعيفين**. Ve **الضعفة**, fetha ile: kalbin zayıflığı ve anlayış azlığıdır. Ve **رجل مضعوف**: onda **ضعفة** vardır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **رجل مضعوف** ve **مبهوت**: aklında zayıflık olduğu zaman. Ve **المضعف**, **كمعظم**: maysir oklarından, payları olmayan okların birisidir; sanki payı olacak kadar güçlü olmadığından **ضعف** etti. İbn Sîde dedi: **المضعف**: farzları olmayan ve üzerlerine borç yüklenmeyen boş okların ikincisidir; ancak oklar, töhmetten hoşlanmama sebebiyle onunla ağırlaştırılır; bu, Lihyânî’dendir. Bir topluluk onu **الضعف**’tan türetti; o daha evlâdır. Ve **شعر ضعيف**: illetli; Ahfeş onu Kâfiyeler kitabında kullandı. Ve **الضعف**, kesra ile: kat kat olan; ve ondan O’nun sözü Teâlâ: **فآتهم عذابا ضعفا من النار**. Ve **تضاعيف** şey:

onun kat kat olanıdır; onun tekili yoktur. Bunun benzeri: sabahın ışığının başlangıçları için **تباشير الصبح**; yerin otlarının ilkin görüneni için **تعاشيب الأرض**; zamanın acayiplerinden gelen şey için **تعاجيب الدهر**. Ve **ضعف** şey: bir kısmını bir kısmının üzerine kapattı ve onu ikiye katladı; böylece sanki kat oldu; ve bununla Lebîd’in önceki sözü de tefsir edildi. Ve **عذاب ضعف**: sanki onun bir kısmı bir kısmının üzerine kat kat yapılmıştır. Ve **رجل مضعف**: hasenâtlarda katlara sahip olan. Ve **بقرة ضاعف**: karnında yük (yavru) olan; sanki yavrusuyla kat kat olmuş. İbn Düreyd dedi: Yüksek dil değildir. Ve **المضاعف**, sarfçıların ıstılahında: harfin katlandığı şeydir. Ve **ضعيفة**: bir kadının adıdır. İmruü’l-Kays dedi:ما ضعف منه، وليس له واحد، ونظيره تباشير الصبح لمقدمات ضيائه، وتعاشيب الأرض لما يظهر من أعشابها أولا، وتعاجيب الدهر لما يأتي من عجائبه. وضعف الشيء: أطبق بعضه على بعض وثناه، فصار كأنه ضعف، وبه فسر أيضا قول لبيد السابق. وعذاب ضعف: كأنه ضوعف بعضه على بعض. ورجل مضعف: ذو أضعاف في الحسنات. وبقرة ضاعف: في بطنها حمل، كأنها صارت بولدها مضاعفة، قال ابن دريد: وليست باللغة العالية. والمضاعف، في اصطلاح الصرفيين: ما ضوعف فيه الحرف. وضعيفة: اسم امرأة، قال امرؤ القيس:
**فأسقي به أختي ضعيفة إذ نأت                      وإذ بعد المزار غير القريض**

Ve **تضاعيف الكتاب**: onun katlarıdır. Ve Yûnus (aleyhisselâm) balığın katlarında idi; bu mecazdır. Ve **الضعيف**, küçültme ile: bir adamın lakabıdır. Ve **الضعفة**, harekeli: Araplardan bir güruhtur. Ve **المضعف**, **كمعظم**: boş okların ikinci okudur; onun farzı yoktur ve onun üzerine borç yoktur; Lihyânî söyledi.
