# ضغب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%BA%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضغب

الضاغب: الرجل الذي يختبئ في الخمر فيفزع الإنسان بصوت كصوت الضبع أو الأسد أو الوحش. حكاه أبو عمرو وأبو حنيفة، وأنشد:
  يا أيها الضاغب بالغملول                      إنك غول ولدتك غـول

  هكذا أنشده بالإسكان، والصحيح بالإطلاق وإن كان فيه حينئذ الإقواء، وقد ضغب فهو ضاغب. والضغيب: صوت الأرنب والذئب، كالضغاب بالضم. ضغب يضغب ضغيبا. وقيل: هو تضور الأرنب عند أخذها، واستعاره بعض الشعراء للبن فقال، أنشده ثعلب:
  كأن ضغيب المحض في حاويائه                      مع التمر أحيانا ضغيب الأرانب الضغيب: صوت تقلقل الجردان في قنب بالضم الفرس وليس له فعل. والقنب: جراب قضيب كل ذي حافر، كما يأتي له. قال أبو حنيفة: أرض مضغبة: كثيرة الضغابيس وهي صغار القثاء. ورجل ضغب بالفتح، وهي بهاء: مشته للضغابيس أو مولع بحبها. أسقطت السين منه لأنها آخر حروف الاسم، كما قيل في تصغير فرزدق فريزد، وجمعه فرازد فعلى هذا كان الأولى ذكره هنا للتنبيه عليه أو أصالة كما هو رأي الجوهري وغيره في زيادة السين كما قاله شيخنا. وفي لسان العرب: ومن كلام امرأة من العرب: وإن ذكرت الضغابيس فإني ضغبة وليست الضغبة من لفظ الضغبوس، لأن الضعبة ثلاثي،وضغبوس رباعي فهو إذا من باب لآل، انتهى، وسيأتي طرف من ذلك في ضغبس. وضغب كمنع يضغب ضغيبا: صوت كالأرانب والذئاب. وفزع. ضغب المرأة: نكحها. وهذه نقلها الصاغاني.

### Türkçe

**الضاغب**: Şarap içinde gizlenen, sonra **الضبع**ın yahut aslanın yahut yırtıcı hayvanın sesi gibi bir sesle insanı korkutan adam. Bunu Ebû Amr ve Ebû Hanîfe nakletti; ve şu beyti okudu:
  Ey **بالغملول** olan **الضاغب**!                      Sen bir **غول**sün; seni bir **غول** doğurdu

  Onu böylece sükûn ile okuttu; doğru olan ise ıtlâk iledir; her ne kadar o vakit onda **الإقواء** bulunsa da. Ve **ضغب** etti; o hâlde o **ضاغب**tir. Ve **الضغيب**: tavşanın ve kurdun sesi; zamme ile **الضغاب** gibi. **ضغب** eder, **يضغب** eder, **ضغيبا**. Ve denildi ki: o, tavşanın yakalandığı sırada kıvranmasıdır; bazı şairler onu süte ödünç aldı da şöyle dedi; bunu Sa‘leb okuttu:
  Sanki **المحض**ın **ضغيب**i onun kaplarında                      hurma ile bazen tavşanların **ضغيب**i

**الضغيب**: **الجردان**ın, zamme ile **قنب** içinde çıkardığı çalkantı sesidir; onun fiili yoktur. Ve **القنب**: her toynak sahibinin **قضيب**inin torbasıdır; ona dair, kendisi için, gelecektir. Ebû Hanîfe dedi ki: **أرض مضغبة**: **الضغابيس**i çok olan (yerdir); o da **القثاء**ın küçükleridir. Ve zamme ile **رجل ضغب**; ve o, **بهاء**dır: **الضغابيس**e iştahlı yahut onun sevgisine düşkün. Ondan **السين** düşürüldü; çünkü o, ismin harflerinin sonuncusudur; nitekim **فرزدق**ın küçültmesinde **فريزد** denildiği gibi; ve onun çoğulu **فرازد**dır. Buna göre, ona dikkat çekmek için yahut aslîlik olarak burada zikredilmesi daha evlâ idi; nitekim **الجوهري** ve başkalarının, şeyhimizin dediği üzere, **السين**in ziyadeliği hakkındaki görüşü böyledir. Ve **لسان العرب**’da: Arap kadınlarından birinin sözünden: “Ve eğer **الضغابيس**i anarsam, şüphesiz ben **ضغبة**yim.” Ve **الضغبة**, **الضغبوس** lafzından değildir; çünkü **الضعبة** üç harflidir, **ضغبوس** ise dört harflidir; o hâlde o, **لآل** babındandır; bitti. Bunun bir tarafı **ضغبس**’te gelecektir. Ve **ضغب** ( **منع** gibi) **يضغب** eder, **ضغيبا**: tavşanlar ve kurtlar gibi bir sestir. Ve korktu. **ضغب المرأة**: onu cima etti. Bunu **الصاغاني** nakletti.
