# ضغث — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%AB/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%BA%D8%AB/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضغث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%AB.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ضغث

غ ض ث
ضغث
استعمل من وجوهه ضغَثَ .
ضغث : قال الليث : الضِّغثُ قُبضة قبضانٍ يجمعها أصل واحد مثل الأسل والكرَّاثِ والثُّمام . وأنشد :
كأنه إذ تدلى ضغثُ كرَّاث
وقال الله جل وعز : ( الاَلْبَابِ وَخُذْ بِيَدِكَ ضِغْثاً فَاضْرِب بِّهِ وَلاَ تَحْنَثْ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِراً ) ( ص : 44 ) .
يقال : إنه كان حُزمة من أسل ضرب بها امرأته فبرتْ يمينُه .
وقال الفراء : الضغثُ : ما جمعته من شيء مثل حُزمة الرطبة ، وما قام على ساق واستطال ثم جمعتهُ فهو ضغثٌ .
وقال أبو الهيثم : كل مقبوض عليه بجُمع الكفِّ ضغثٌ ، والفعل ضَغْثٌ وناقةٌ ضغوث ، وهي التي يضغثُ الضاغث سنامها أي يقبضُ عليه بكفِّه أو يلمسه ، لينظر أسمينة هي أم لا .
وقال الفراء في قول الله جل وعز : ( ) ( قَالُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الاَحْلَامِ بِعَالِمِينَ ) ( يوسف : 44 ) ، هو مثلُ قوله : ( أَسَاطِيرُ الاَوَّلِينَ ) ( الفرقان : 5 ) .
وقال غيره : أضغاثُ الأحْلامِ : ما لا يستقيم تأويلُهُ لدخول بعضِ ما رأى في بعضٍ ، كأضغاثٍ من بيوتٍ مختلفةٍ يختلط بعضها ببعضٍ ، ويُقال للحالم : قد أضغثَ الرُّؤيا : إذا التبسَ بعضها ببعضٍ فلا تتميز مخارِجُها ولا يستقيم تأويلُها .
ورُوي عن عمر بن الخطاب : أنه طاف بالبيت فقال : ( اللهم إن كتبتَ عليَّ إثماً أو ضِغثاً فامحُه عني فإنك تمحو ما تشاء ) .
قال شمرٌ : الضغثُ من الخبر والأمر : ما كان مختلطاً لا حقيقة له .
وقال الكلابيُّ في كلام له : كل شيء عَلَى سبيله ، والناس يضغثون أشياء على غير وُجوهها ، قيلَ له : ما يضغثون ؟ قال : يقولون للشيء حِذاء الشي وليس به ، وقد ضَغَثَ يضغَثُ ضغثاً بَتًّا ، فقيل له : ما تعني بقولك بتًّا ، فقال : ليس إلا هو .
وقال ابنُ شميل : أتانَا بضِغثِ خبر وأضغاثٍ من الأخبار : أي ضُرُوبٍ منها ، وكذلكَ أضغاثُ الرُّؤيا : اختلاطُها والتباسُها .
وقال مجاهد : أضغاث الرؤيا أهاويلُها .
وقال غيره : ما لا تأويل له .
وأصل الضِّغث : القُبضةُ أو الحُزمةُ من الحشيش ، والثُّدَّاء والضعَة والأسل .
قال : وإنما سُمِّيتْ أضغاث أحلامٍ لأنها مختلطة ، فدخل بعضها في بعض وليست كالصحيحة من الرؤيا .
وفي ( النوادر ) يقال لنُفاية المال وضعْفانه : ضَغَاثةٌ من الإبل ، وضغابَةٌ وغُثاية وغُثاثةٌ وقُثاثةٌ .

### Türkçe

غ ض ث
**ضغث**
Kullanıldı, vecihlerinden (kullanım yönlerinden) **ضغَثَ**.

**ضغث**: Leys dedi: **الضِّغثُ** tek bir asılın topladığı iki avuçluk bir kabzadır; **الأسل** ve **الكرَّاثِ** ve **الثُّمام** gibi. Ve inşad etti:
Sanki o sarktığında **ضغثُ كرَّاث**.

Ve Allah, aziz ve celil, dedi: (**الاَلْبَابِ وَخُذْ بِيَدِكَ ضِغْثاً فَاضْرِب بِّهِ وَلاَ تَحْنَثْ إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِراً**) (ص: 44).
Denilir: O, **أسل**’den bir demet idi; onunla karısını vurdu da yemini yerine gelmiş oldu.

Ve Ferrâ dedi: **الضغثُ**: bir şeyden topladığın şeydir; **حُزمة الرطبة** gibi. Ve bir sap üzerinde duran ve uzayan, sonra onu topladığın şey, o **ضغثٌ**tur.

Ve Ebû’l-Heysem dedi: Avucun içini birleştirerek elin toplamasıyla üzerine kabzedilen her şey **ضغثٌ**tur; fiil **ضَغْثٌ**tur. Ve **ناقةٌ ضغوث**: o, **الضاغث**’in hörgücünü **يضغثُ** ettiği (yani avucuyla üzerine kabzettiği yahut ona dokunduğu) devedir; semiz mi değil mi diye bakmak için.

Ve Ferrâ, Allah aziz ve celil’in sözü hakkında dedi: ( ) (قَالُو (صلى الله عليه وسلم)
1764 اْ **أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الاَحْلَامِ بِعَالِمِينَ**) (يوسف: 44); o, şu sözü gibidir: (**أَسَاطِيرُ الاَوَّلِينَ**) (الفرقان: 5).

Ve başkası dedi: **أضغاثُ الأحْلامِ**: te’vili düzgün olmayan şeydir; gördüğünün bir kısmının bir kısmına girmesinden dolayı; farklı evlerden **أضغاثٍ** gibi, bazısı bazısına karışır. Ve rüya görene denilir: **قد أضغثَ الرُّؤيا**; onun bir kısmı bir kısmına karıştığı zaman; çıkış yerleri seçilmez ve te’vili düzgün olmaz.

Ve Ömer b. el-Hattâb’dan rivayet olundu: Evi (Kâbe’yi) tavaf etti de dedi: (Allah’ım, eğer üzerime bir günah yahut **ضِغثاً** yazdıysan onu benden sil; çünkü sen dilediğini silersin).

Şemmer dedi: Haber ve işten **الضغثُ**: karışık olup hakikati olmayan şeydir.

Ve Kelâbî, bir sözü içinde dedi: Her şey kendi yolu üzerinedir; insanlar şeyleri kendi vecihleri dışında **يضغثون**. Ona denildi: Ne **يضغثون**? Dedi: Şeye, şeyin hizası (benzeri) derler; hâlbuki onda değildir. Ve **ضَغَثَ يضغَثُ ضغثاً بَتًّا**. Ona denildi: **بتًّا** sözünle neyi kastediyorsun? Dedi: Ondan başka bir şey değildir.

Ve İbn Şümeyl dedi: Bize **بضِغثِ خبر** ve haberlerden **أضغاثٍ** getirdi; yani onlardan türler. Ve كذلك **أضغاثُ الرُّؤيا**: onun karışması ve birbirine girmesidir.

Ve Mücâhid dedi: **أضغاث الرؤيا** onun dehşetleridir.

Ve başkası dedi: Te’vili olmayan şeydir.

Ve **الضِّغث**’in aslı: ottan bir kabza yahut bir demettir; ve **الثُّدَّاء** ve **الضعَة** ve **الأسل**.

Dedi: Ancak ona **أضغاث أحلامٍ** denildi; çünkü o karışıktır; bazısı bazısına girmiştir ve rüyanın sahihi gibi değildir.

Ve ( **النوادر** )’de, malın döküntüsüne ve zayıfına denilir: **ضَغَاثةٌ من الإبل**; ve **ضغابَةٌ** ve **غُثاية** ve **غُثاثةٌ** ve **قُثاثةٌ**.
