# ضغط — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%B7/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D8%BA%D8%B7/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضغط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%BA%D8%B7.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ضغط

غ ض ط
ضغط
استعمل من وجوهه : ضغط .
ضغط : قال الليث : الضَّغطُ : عَصْرُ شَيْءٍ إلَى شَيْءٍ .
والضِّغَاطُ تَضَاغُطُ النّاسِ في الزِّحامِ ، ونحو ذلكَ ، كَذَلكَ . ويُقالُ : فَعَلَ ذلكَ ضُغْطَةً ، أَيْ : بَهْراً وَاضْطِراراً والضّاغِطُ في الإبِلِ : أَنْ يَكُون في البَعِيرِ تَحْتَ إبْطهِ ، شِبْهُ جِرابٍ ، أو جِلدٍ مُجْتَمعٍ .
أبو عُبَيدٍ عن العَدَبَّس الكِنَانِيِّ . قَالَ : الضَّاغِطُ والضِّبُّ : وَاحدٌ ، وهو انْفِتَاقٌ منَ الإبِط ، وكَثْرةٌ منَ اللّحْمِ .
الأَصْمَعيُّ بئرٌ ضَغِيطٌ ، وَهْيَ الرَّكيَّةُ ، تَكُونُ إلى جَنْبِها رَكِيَّةٌ أُخْرى فَتَخمَأ فيصيرُ ماؤُها مُنْتِناً ، فَيَسِيلُ في ماءِ العَذْبَةِ ، فَيُفْسِدُهُ فلا يَشْرَبُهُ أحَدٌ ، فتلكَ الضَّغيطُ وَالْمَسِيطُ ، وأنشد :
يَشْرَبْن ماءَ الأَجْنِ والضَّغِيطِ
ولا يَعَفْنَ كَدَرَ المَسِيط
والضَّاغِطُ : شِبْهُ الأَمِينِ يُزَمُّ بِهِ العامِلُ ، لِئَلاّ يَخُونَ فيما يَجْبِيْ .
وَقَالتِ امرأةُ مُعَاذٍ له حِيْنَ قَدِمَ مِنْ اليَمَنِ : ( أينَ ما يَحْمِلُه الْعَامِلُ من عُراضَةِ أَهْلِهِ ؟
فقالَ : كانَ مَعي ضَاغِطٌ ) . أَرادَ بالضّاغِطِ : أمانةَ الله التي تَقَلَّدَهَا .
ورُوِيَ عَنْ شُرَيْحٍ : ( أَنّهُ كانَ لا يُجِيزُ : الضُّغْطَةَ ) ، ويُفَسَّرُ عَلَى وَجْهَينِ ، أحدُهُما : الإِكْراهُ . والثاني : أن يَمْطُلَ بائِعَهُ فلا يؤدّي الثَّمَنَ ، أو يَحُطَّ عنهُ بعضَهُ .

### Türkçe

غ ض ط
**ضغط**
Yüzlerinden (kullanım yönlerinden) kullanıldı: **ضغط**.

**ضغط**: Leys dedi ki: **الضَّغطُ**: bir şeyi bir şeye doğru sıkmaktır.

**والضِّغَاطُ**: sıkışıklıkta insanların birbirine sıkışması ve bunun benzeri; işte böyle. Ve denilir: “Bunu **ضُغْطَةً** yaptı”, yani: zorla ve mecburiyetle. Ve develerde **الضّاغِطُ**: devenin koltuğunun altında, bir torbaya benzer (şey) yahut toplanmış bir deri bulunmasıdır.

Ebû Ubeyd, el-‘Adabbes el-Kinânî’den: dedi ki: **الضَّاغِطُ** ve **الضِّبُّ**: birdir; o, koltuktan bir yarılmadır ve etin çokluğudur.

el-Asma‘î: **بئرٌ ضَغِيطٌ**: o, kuyu (rekıyye)dir; yanında başka bir kuyu olur da o (öteki) bozulup kokar, suyu pis kokulu olur; sonra tatlı suyun içine akar da onu bozar; hiç kimse onu içmez; işte o **الضَّغيطُ** ve **الْمَسِيطُ**tur. Ve (şu beyti) okudu:

يَشْرَبْن ماءَ الأَجْنِ والضَّغِيطِ
ولا يَعَفْنَ كَدَرَ المَسِيط

Ve **الضَّاغِطُ**: işçinin, topladığında hıyanet etmemesi için onunla bağlandığı, **الأَمِينِ** benzeri (şey)dir.

Muâz’ın karısı, Yemen’den geldiği vakit ona dedi ki: “(İşçinin, ehlinin **عُراضَةِ**sinden taşıdığı nerede?)” O da dedi ki: “Yanımda bir **ضَاغِطٌ** vardı.” **الضّاغِطِ** ile, boynuna yüklendiği Allah’ın emanetini kastetti.

Şurayh’tan rivayet edildi: “(Şüphesiz o, **الضُّغْطَةَ**yı caiz görmezdi).” İki vech üzere tefsir edilir: birincisi: zorlama. İkincisi: satıcısını oyalayıp bedeli ödememesi, yahut ondan bir kısmını düşürmesidir.
