# ضفر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%81%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ضفر

باب الضاد والراء والفاء معهما
ض ف ر، ر ض ف، ف ر ض، ر ف ض مستعملات
ضفر:
الضَّفْرُ: حِقْفٌ من الرَّمْلِ طويلٌ عريضٌ، وقد يُثَقَّل، قال العجّاج: عَوانِكٌ من ضَفَرٍ مأطُورِ والضَّفْرُ: نَسْجُكَ الشَّعْرَ بعضه في بعضٍ.
والضَّفير: خُصْلةٌ من الشَّعْر منسُوجَةٌ على حِدُتِها، وضَفيرةٌ بالهاء.
رضف:
الرضْفُ: حِجارةٌ على وجهِ الأرض قد حَمِيَت.
وشِواءٌ مَرْضُوفٌ: يُشْوَى على تلك الحِجارة.
وحَمَلٌ مرضُوفٌ: تُلقَى تلك الحجارةُ المُسَخَّنة في جَوْفِه حتى ينشَوِيَ.
والرَّضْفَةُ: سِمَةٌ تُكْوَى برَضْفةٍ من حجارةٍ حيثُما كانت.
والرَّضْفُ، مجزوم، عِظامٌ في الرُّكْبَةِ، كالأصَابعِ المضمُومةِ قد أخَذَ بعضُها في بعض، الواحدة بالهاء، ومنهم من يُثَقِّل فيقول: رضفة.
فرض:
الفَرْضُ: جُنْدٌ يفترضون، ويُجمَعُ فُرُوضاً.
والفَرْضُ: ما أعطَيْتَ من غير قَرْض، قال:
ألا ليسَ فتَى الـفِـتْـيا		نِ بالرَّحْضِ ولا البَضِّ
ولكن مُبْتَنَى الـعُـرْفِ		بفَرْضٍ كانَ أو قَرْضِ
والفَرْضُ: التُّرْسُ.
والفَرْضُ: الإيجابُ، تَفرِضُ على نفسِكَ فَرْضاً، والفَريضةُ الاسمُ.
والفَرْضُ: الحَزُّ للفُرْضَة في سِيَةِ القَوْسِ والخَشبَة.
والفارِضُ في قوله تعالى: لا فارِضٌ ولا بِكْرٌ أي لا مُسِنَّة.
ولِحْيَةٌ فارضةٌ أي ضَخْمةٌ.
وفَرائضُ اللهِ: حدوده.
والفُرْضةُ: ما يشرب الماء من النَّهْر. ومَرْفَأ السفينة حيثُ يُرْكب، ويُجْمَع على فُرَضٍ وفِراضٍ.
رفض:
الرَّفْضُ: تَرْكُكَ الشيءَ والرَّفَضُ: الشيء المُتَحرِّك المُتَفَرِّقَ، ويجمع على أرفاضٍ كأرفاضِ القَوم في السَّفَر.
وارفاضُ الشيء حيث يجمعُه الرِّيحُ في مواضِعَ وتُفَرِّقُه.
وارْفَضَّ الدَّمْعُ: سالَ ارفِضاضاً.
والرَّوافِضُ: جُنْدٌ تَرَكوا قائدهم وانصَرَفوا، كُلُّ طائفةٍ منها رافِضة، وهم قوم أيضاً لهم رَأْيٌ وجِدال يُسَمَّوْنَ الرَّوافِضَ، والنِّسبة إِليهم رافضِيٌّ.
وتَرَفَّضَ في معنى ارفَضَّ. قال: حتى تَرَفَّضَ بالأكُفِّ خِطامُها ورَفَّضْتُه تَرفيضاً ومَرافِضُ الأرضِ: مَساقِطُها من نَواحي الجبال، واحدها مَرْفَض.
والرِّفاض: الطُّرُقُ المُتَفَرَّقةُ أخاديدُها، قال: بالعِيسِ فوقَ الشَّرَكِ الرِّفاض

### Türkçe

باب **الضاد** و**الراء** و**الفاء** معهما
**ض ف ر**، **ر ض ف**، **ف ر ض**، **ر ف ض** مستعملات

**ضفر**:
**الضَّفْرُ**: kumdan uzun geniş bir kum sırtı; ve ağırlaştırılabilir. **العجّاج** dedi: عَوانِكٌ من **ضَفَرٍ** مأطُورِ
Ve **الضَّفْرُ**: saçın bir kısmını bir kısmının içine örmendir.
Ve **الضَّفير**: saçtan, kendi başına örülmüş bir tutamdır; ve **ضَفيرةٌ** da **الهاء** ile.

**رضف**:
**الرضْفُ**: yerin yüzünde ısınmış taşlardır.
Ve **شِواءٌ مَرْضُوفٌ**: o taşların üzerinde kızartılır.
Ve **وحَمَلٌ مرضُوفٌ**: o ısıtılmış taşlar onun karnının içine atılır; ta ki kızarsın.
Ve **والرَّضْفَةُ**: nerede olursa olsun taşlardan bir **رَضْفةٍ** ile dağlanan bir damgadır.
Ve **والرَّضْفُ** (cezimli): dizde, birbirine bitişik parmaklar gibi, bir kısmı bir kısmının içine girmiş kemiklerdir; teki **الهاء** iledir. Onlardan kimi de ağırlaştırır da “**رضفة**” der.

**فرض**:
**الفَرْضُ**: (kendilerine) pay ayrılan askerlerdir; ve **فُرُوضاً** olarak cem edilir.
Ve **الفَرْضُ**: borç (قَرْض) olmaksızın verdiğin şeydir. Dedi ki:
ألا ليسَ فتَى الـفِـتْـيا		نِ بالرَّحْضِ ولا البَضِّ
ولكن مُبْتَنَى الـعُـرْفِ		ب**فَرْضٍ** كانَ أو **قَرْضِ**
Ve **الفَرْضُ**: kalkandır.
Ve **الفَرْضُ**: vacip kılmadır; kendine bir **فَرْضاً** farz kılarsın; **الفَريضةُ** isimdir.
Ve **الفَرْضُ**: yay kabzasında ve tahtada **الفُرْضَة** için kertmedir.
Ve **الفارِضُ** Yüce Allah’ın sözü olan: لا **فارِضٌ** ولا **بِكْرٌ** (ifadesinde) yani yaşlı değil.
Ve **ولِحْيَةٌ فارضةٌ** yani iri.
Ve **وفَرائضُ اللهِ**: O’nun sınırlarıdır.
Ve **الفُرْضةُ**: nehirden su içen yerdir; ve geminin, binilen yeri olan limanıdır; **فُرَضٍ** ve **فِراضٍ** üzere cem edilir.

**رفض**:
**الرَّفْضُ**: bir şeyi terk etmendir. Ve **الرَّفَضُ**: hareketli, dağınık şeydir; ve kavmin seferdeki eşyalarının dağınığı gibi **أرفاضٍ** üzere cem edilir.
Ve **ارفاضُ** şey: rüzgârın onu yerlerde topladığı ve onu dağıttığı yerdir.
Ve **وارْفَضَّ الدَّمْعُ**: **ارفِضاضاً** akıp gitti.
Ve **الرَّوافِضُ**: komutanlarını terk edip dönüp giden askerlerdir; onlardan her bir taife **رافِضة**dır. Ve onlar ayrıca bir görüş ve cedel sahibi bir kavimdir; **الرَّوافِضَ** diye adlandırılırlar; onlara nisbet **رافضِيٌّ**dir.
Ve **وتَرَفَّضَ** **ارفَضَّ** manasındadır. Dedi ki: حتى تَرَفَّضَ بالأكُفِّ خِطامُها
Ve **ورَفَّضْتُه** onu **تَرفيضاً** (olarak) yaptım. Ve **مَرافِضُ** yer: dağların yanlarından düşüş yerleridir; teki **مَرْفَض**tır.
Ve **والرِّفاض**: hendekleri dağınık olan yollar(dır). Dedi ki: بالعِيسِ فوقَ الشَّرَكِ **الرِّفاض**
