# ضفز — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D8%B2/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%81%D8%B2/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضفز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D8%B2.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ضفز

ض ز ف
ضفز : ضفز يده . قال : قال الليث : الضفز : تلقيمك البعير لقما عظاما ، تقول : ضفزته فاضطفز ، وكل واحدة منها ضفيزة ، ويقال : ضفزت الفرس لجامه ، إذا أدخلته في فيه .
أبو عبيد ، عن أبي زيد : الضفز والأفز : العدو ، ويقال : منه ضفز يضفز ، وأفز يأفز .
وقال غيره : أبز وضفز بمعنى واحد .
وقال عمرو ، عن أبيه : الضفز : الجماع .
وقال أعرابي : ما زلت أضفز بها ، أي أنيكها إلى أن سطع الفرقان ، أي السحر .
قال : والضفز التلقيم ، والضفز الدفع ، والضفز : القفز .
وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ‘ ملعون كل ضفاز ‘ .
وقال الزجاج : معنى الضفاز : النمام مشتق من الضفز ، وهو شعير يجش فيعلفه البعير ، وقيل للنمام : ضفاز ؛ لأنه يزور القول ، كما يهيأ هذا الشعير لقما لعلف الإبل ، ولذلك قيل للنمام : ‘ قتاب ‘ من قولهم : دهن مقتت ، أي مطيب بالرياحين .

### Türkçe

ض ز ف
**ضفز**: elini **ضفز** etti. Dedi ki: el-Leys dedi ki: **الضفز**: deveye büyük lokmalar lokma ettirmen(=yutturman)dır; dersin ki: onu **ضفز** ettirdim de o da **اضطفز** etti; bunların her birine **ضفيزة** denir. Ve denir ki: atın gemini **ضفز** ettim; onu ağzına soktuğunda.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **الضفز** ve **الأفز**: koşmadır; ve denir ki: ondan **ضفز يضفز** ve **أفز يأفز**.

Başkası dedi ki: **أبز** ve **ضفز** bir mânâdadır.

Amr, babasından: **الضفز**: cinsel birleşmedir.

Bir bedevî dedi ki: “Onunla durmadan **أضفز** ediyordum”; yani onu cinsel olarak ilişkiye giriyordum; ta ki **الفرقان** parlayıncaya kadar; yani seher.

Dedi ki: **الضفز** lokma ettirmedir; **الضفز** itmedir; **الضفز**: sıçramadır.

Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) rivayet olundu ki şöyle dedi: “Lanetlenmiştir her **ضفاز**.”

Ez-Zeccâc dedi ki: **الضفاز**’ın mânâsı: laf taşıyıcıdır; **الضفز**’den türemiştir; o, kaynatılan arpadır; deveye yem olarak yedirilir. Ve laf taşıyıcıya **ضفاز** denildi; çünkü o sözü tahrif eder; tıpkı bu arpanın develerin yemlenmesi için lokmalar hâlinde hazırlanması gibi. Bundan dolayı laf taşıyıcıya “**قتاب**” denildi; onların “**دهن مقتت**” sözünden; yani reyhanlarla güzel kokulandırılmış.
